Tarım
1 soruluk gerçek sınav dağılımı
Tarım konusu, Coğrafya testleri içerisinde KPSS sınavlarında en çok belirleyici olan alanlardan biridir. Bu sayfada yer alan güncel sorular, çıkmış soru formatına uygun olarak uzman eğitmen kadromuz tarafından titizlikle hazırlanmıştır. Aşağıdaki konu anlatımlarını ve hap bilgileri okuduktan sonra sayfa altındaki konu testleriyle pratik yapabilir, KPSS sınav sayacı üzerinden hedefinize ne kadar kaldığını takip edebilir ve puan hesaplama motorumuz ile güncel performansınızı anında ölçebilirsiniz.
- Anadolu Uygarlıkları
- Türkiye'de Arazi Kullanımı
- Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı
- Türkiye Ekonomisini Etkileyen Faktörler
- Türkiye'de Tarım
Tarım
KPSS Coğrafya testinde tarım; ürün çeşitliliği, bölgesel dağılım, iklim ve tarım politikaları üzerinden sıkça sorulur.
1. Türkiye'de Tarım
- Tarım, nüfusun önemli bir kısmının geçim kaynağıdır.
- İklim çeşitliliği nedeniyle ürün çeşitliliği fazladır.
- Sulama, gübreleme ve modern yöntemlerle verim artmaktadır.
- Tarımda en çok çalışan nüfus Karadeniz ve Doğu Anadolu’dadır.
2. Türkiye'de Tarım Ürünleri
- Buğday → İç Anadolu, Trakya.
- Arpa → İç Anadolu, Doğu Anadolu.
- Çay → Doğu Karadeniz (Rize).
- Pamuk → Çukurova, GAP.
- Tütün → Ege, Karadeniz.
- Zeytin → Ege, Marmara, Akdeniz.
- Turunçgiller → Akdeniz.
- Fındık → Samsun, Sakarya, Giresun, Ordu, Düzce (Türkiye dünya üretiminde ilk sırada).
3. Türkiye'de Tarım Bölgeleri
- Marmara → Ayçiçeği, zeytin, pirinç.
- Ege → Tütün, zeytin, üzüm, incir.
- Akdeniz → Turunçgiller, muz, seracılık.
- İç Anadolu → Tahıllar (buğday, arpa), şeker pancarı.
- Doğu Anadolu → Arpa, hayvancılık destekli tarım.
- Güneydoğu Anadolu → Pamuk, mercimek, üzüm.
- Karadeniz → Çay, fındık, mısır, kivi.
4. Türkiye'de Tarım Politikaları
- Cumhuriyetin ilk yıllarında tarımsal üretim artırılmaya çalışıldı.
- Toprak reformu girişimleri yapıldı.
- GAP gibi sulama projeleri tarımı destekledi.
- Tarımda destekleme alımları ve sübvansiyonlar uygulanmaktadır.
- Organik tarım ve iyi tarım uygulamaları teşvik edilmektedir.
5. Türkiye'de Tarımın Geleceği
- İklim değişikliği tarımı doğrudan etkilemektedir.
- Sulama yatırımlarının artması beklenmektedir.
- Organik ve sürdürülebilir tarım yaygınlaşacaktır.
- Tarımda teknoloji ve dijitalleşme önem kazanacaktır.
- Türkiye, fındık, incir, kayısı gibi ürünlerde dünya liderliğini sürdürecektir.
5. Üretim Sıralamaları
- Fındık sıralaması: 1. Samsun, 2. Sakarya, 3. Giresun, 4. Ordu, 5. Düzce.
- Çay sıralaması: 1. Rize, 2. Trabzon, 3. Artvin, 4. Giresun, 5. Ordu.
- Kivi sıralaması: 1. Yalova, 2. Samsun, 3. Mersin, 4. Bursa, 5. Sakarya.
- Çeltik sıralaması: 1. Edirne, 2. Samsun, 3. Balıkesir, 4. Çanakkale, 5. Çorum.
- Ayçiçeği sıralaması: 1. Konya, 2. Tekirdağ, 3. Edirne, 4. Adana, 5. Kırklareli.
- Kanola sıralaması: 1. Tekirdağ, 2. Edirne, 3. Konya, 4. İstanbul, 5. Kırklareli.
- Zeytin sıralaması: 1. Aydın, 2. İzmir, 3. Manisa, 4. Mersin, 5. Hatay.
- Üzüm sıralaması: 1. Manisa, 2. Mersin, 3. Denizli, 4. Gaziantep, 5. Mardin.
- Haşhaş sıralaması: 1. Afyonkarahisar, 2. Uşak, 3. Konya, 4. Denizli, 5. Amasya.
- Tütün sıralaması: 1. Denizli, 2. Adıyaman, 3. Manisa, 4. Uşak, 5. Batman.
- İncir sıralaması: 1. Aydın, 2. İzmir, 3. Bursa, 4. Mersin, 5. Balıkesir.
- Keten sıralaması: 1. Uşak, 2. Samsun, 3. İstanbul, 4. Amasya, 5. Tokat.
- Susam sıralaması: 1. Antalya, 2. Manisa, 3. Muğla, 4. Uşak, 5. Adana.
- Gül sıralaması: 1. Isparta, 2. Burdur, 3. Afyonkarahisar, 4. Mardin, 5. Denizli.
- Elma sıralaması: 1. Isparta, 2. Karaman, 3. Antalya, 4. Denizli, 5. Mersin.
- Soya Fasulyesi sıralaması: 1. Adana, 2. Mersin, 3. Kahramanmaraş, 4. Osmaniye, 5. Diyarbakır.
- Yer Fıstığı sıralaması: 1. Adana, 2. Osmaniye, 3. Şırnak, 4. Hatay, 5. Antalya.
- Kayısı sıralaması: 1. Mersin, 2. Hatay, 3. Iğdır, 4. Antalya, 5. Adana.
- Turunçgiller sıralaması: 1. Adana, 2. Mersin, 3. Hatay, 4. Antalya, 5. Muğla.
- Muz sıralaması: 1. Antalya, 2. Mersin, 3. Adana, 4. Hatay, 5. Muğla.
- Avokado sıralaması: 1. Antalya, 2. Mersin, 3. Adana, 4. Muğla, 5. Hatay.
- Pamuk sıralaması: 1. Şanlıurfa, 2. Diyarbakır, 3. Aydın, 4. Hatay, 5. İzmir.
- Antep Fıstığı sıralaması: 1. Şanlıurfa, 2. Gaziantep, 3. Siirt, 4. Adıyaman, 5. Mersin.
- Kırmızı Mercimek sıralaması: 1. Şanlıurfa, 2. Diyarbakır, 3. Siirt, 4. Batman, 5. Mardin.
- Buğday sıralaması: 1. Konya, 2. Şanlıurfa, 3. Ankara, 4. Diyarbakır, 5. Mardin.
- Arpa sıralaması: 1. Konya, 2. Ankara, 3. Afyon, 4. Sivas, 5. Aksaray.
- Nohut sıralaması: 1. Ankara, 2. Yozgat, 3. Konya, 4. Karaman, 5. Kırşehir.
- Yeşil Mercimek sıralaması: 1. Yozgat, 2. Konya, 3. Kırşehir, 4. Çorum, 5. Ankara.
- Mısır sıralaması: 1. Konya, 2. Şanlıurfa, 3. Adana, 4. Eskişehir, 5. Mardin.
- Şeker Pancarı sıralaması: 1. Konya, 2. Kayseri, 3. Yozgat, 4. Aksaray, 5. Afyon.
- Patates sıralaması: 1. Kayseri, 2. Niğde, 3. Konya, 4. Afyon, 5. Sivas.
- Kenevir sıralaması: 1. Konya, 2. Amasya, 3. Çorum, 4. Kütahya, 5. İzmir.
- Anason sıralaması: 1. Konya, 2. Denizli, 3. Burdur, 4. Afyon, 5. Antalya.
- Aspir sıralaması: 1. Kayseri, 2. Konya, 3. Isparta, 4. Aksaray, 5. Nevşehir.
- Kuru Fasulye sıralaması: 1. Niğde, 2. Konya, 3. Bitlis, 4. Nevşehir, 5. Karaman.
Ekonomik Faaliyetler: Tarım, Sanayi, Hayvancılık
Türkiye'de tarım iklim, toprak ve su koşullarına göre bölgeden bölgeye çeşitlilik gösterir; sanayi ise başta hammaddeye yakınlık, ulaşım ve iş gücü olmak üzere çeşitli faktörlere bağlı olarak büyük şehirlerde yoğunlaşmıştır.
Konu Özeti
- Tarımı etkileyen faktörler iklim (sıcaklık ve yağış koşulları), toprak (verim ve yapı), su kaynakları (sulama imkanı), yer şekilleri (eğim ve düzlük) ve beşeri faktörler (teknoloji, pazar, ulaşım, tarım politikaları) olarak sıralanabilir. Her bitkinin yetişebilmesi için belirli bir sıcaklık ve yağış eşiği (isteği) vardır; bu nedenle her ürün her bölgede yetiştirilemez.
- Türkiye'de başlıca tarım ürünleri ve yetiştiği bölgeler şöyledir: Çay, yüksek nem ve yağış isteyen bir bitki olduğu için yalnızca Doğu Karadeniz kıyısında (özellikle Rize) yetişir. Fındık, ılıman ve nemli iklim ister; Karadeniz kıyı şeridi (özellikle Ordu, Giresun) dünya fındık üretiminde liderdir. Turunçgiller (portakal, mandalina, limon) kışın don olayının yaşanmadığı ılıman Akdeniz ve Ege kıyılarında yetişir. Pamuk, yüksek sıcaklık ve büyüme döneminde bol su ister; Çukurova, Ege (Büyük Menderes havzası) ve Güneydoğu Anadolu (GAP sayesinde) önemli pamuk üretim alanlarıdır. Buğday, kurak ve yarı kurak iklime dayanıklı olduğu için İç Anadolu'da en yaygın tarla bitkisidir. Zeytin, kışı ılıman, yazı sıcak-kurak geçen Akdeniz ikliminin tipik ürünüdür ve Ege-Akdeniz kıyılarında yoğunlaşır.
- Hayvancılık, arazi ve iklim koşullarına göre çeşitlenir: Büyükbaş hayvancılık (özellikle sığır) çayır-mera bakımından zengin, nemli Karadeniz Bölgesi'nde; küçükbaş hayvancılık (koyun-keçi) ise otlak alanlarının yaygın olduğu, daha kurak step iklimine sahip İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da yaygındır. Tiftik keçisi yetiştiriciliği ile Ankara özdeşleşmiştir.
- Sanayi tesisleri kurulurken hammaddeye yakınlık, pazara (tüketici nüfusa) yakınlık, ulaşım imkanları, enerji kaynaklarına yakınlık, sermaye ve nitelikli iş gücü gibi faktörler önemlidir. Bu nedenle Türkiye'de sanayi, başta İstanbul, Kocaeli, Bursa olmak üzere Marmara Bölgesi'nde ve İzmir, Adana gibi büyük şehirlerde yoğunlaşmıştır. Demir-çelik sanayisi için Karabük (kömür ve demir cevherine yakınlık) önemli bir merkezdir.
- Su ürünleri (balıkçılık) de Türkiye ekonomisinde önemli bir yer tutar. Karadeniz, soğuk ve besin bakımından zengin suları sayesinde hamsi başta olmak üzere Türkiye av balıkçılığının büyük bölümünü karşılar; hamsi avı kış aylarında artar çünkü balık bu dönemde daha ılık ve sığ sulara doğru göç eder. Ege ve Akdeniz kıyılarında ise açık deniz kafeslerinde yapılan çipura ve levrek yetiştiriciliği (kültür balıkçılığı) son yıllarda hızla büyüyerek önemli bir ihracat kalemi hâline gelmiştir.
- Örtü altı (sera) tarımı, kışın bile ürün yetiştirmeyi mümkün kılan bir tekniktir ve Akdeniz ikliminin ılıman kışları sayesinde en çok Antalya ilinde yoğunlaşmıştır; burada domates, biber ve salatalık gibi sebzeler kış aylarında da üretilerek hem iç pazara hem ihracata sunulur. İpek böcekçiliği ise dut yapraklarıyla beslenen ipek böceğinin yetiştirilmesine dayanır ve tarihsel olarak Bursa ile özdeşleşmiştir; günümüzde üretim azalmış olsa da Bursa'nın ipekli dokumacılık geleneği sürmektedir.
- Ormancılık, özellikle bol yağış alan Karadeniz Bölgesi ile Akdeniz'in dağlık iç kesimlerinde önemli bir ekonomik faaliyettir; kereste, kağıt hamuru ve odun kömürü üretimi bu bölgelerde yoğunlaşır. Tarım politikaları açısından devletin çiftçiye sağladığı prim ve destekleme ödemeleri, hangi ürünün ne kadar ekileceğini etkileyen önemli bir beşeri faktördür; son yıllarda yaygınlaşan organik tarım uygulamaları da kimyasal gübre ve ilaç kullanılmadan yapılan üretimi özellikle Ege ve Akdeniz'de artırmıştır.
Anahtar Noktalar
- Çay ve fındık: Doğu Karadeniz'in nemli ikliminin tipik ürünleri (çay: Rize, fındık: Ordu-Giresun)
- Turunçgiller ve zeytin: kışı ılıman geçen Akdeniz-Ege kıyılarının ürünleridir, dona dayanıksızdır
- Pamuk: yüksek sıcaklık ve bol su ister; Çukurova, Ege, GAP sayesinde Güneydoğu Anadolu önemlidir
- Buğday: kurak/yarı kurak iklime dayanıklıdır, İç Anadolu'nun başlıca tarla bitkisidir
- Büyükbaş hayvancılık nemli-çayırlık Karadeniz'de, küçükbaş hayvancılık kurak step bölgelerinde yaygındır
- Tiftik keçisi Ankara ile özdeşleşmiştir
- Sanayi; hammadde, pazar, ulaşım, enerji ve iş gücüne yakınlık faktörlerine göre yer seçer
- Sanayi Marmara (İstanbul-Kocaeli-Bursa) başta olmak üzere büyük şehirlerde yoğunlaşmıştır; Karabük demir-çelik sanayisiyle bilinir
- Karadeniz hamsi avcılığında öne çıkar; Ege-Akdeniz kıyılarında çipura-levrek kültür balıkçılığı gelişmiştir
- Sera (örtü altı) tarımı en çok Antalya'da yaygındır, kışın da sebze üretimini mümkün kılar
- İpek böcekçiliği tarihsel olarak Bursa ile özdeşleşmiştir
- Ormancılık Karadeniz ve Akdeniz'in dağlık iç kesimlerinde kereste ve kağıt hamuru üretimiyle önemlidir
- Devlet destekleme/prim ödemeleri ve organik tarım uygulamaları tarımsal üretim desenini etkileyen güncel beşeri faktörlerdir
Sınava Hazırlık Araçları
Sınav stratejinizi güçlendirmek için ücretsiz araçlarımızı keşfedin: