Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
2 soruluk gerçek sınav dağılımı
Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü konusu, Coğrafya testleri içerisinde KPSS sınavlarında en çok belirleyici olan alanlardan biridir. Bu sayfada yer alan güncel sorular, çıkmış soru formatına uygun olarak uzman eğitmen kadromuz tarafından titizlikle hazırlanmıştır. Aşağıdaki konu anlatımlarını ve hap bilgileri okuduktan sonra sayfa altındaki konu testleriyle pratik yapabilir, KPSS sınav sayacı üzerinden hedefinize ne kadar kaldığını takip edebilir ve puan hesaplama motorumuz ile güncel performansınızı anında ölçebilirsiniz.
- Türkiye'nin İklimi
- Türkiye'de Sıcaklık
- Türkiye'de Nemlilik ve Yağış
- Türkiye'de İklim Tipleri
- Türkiye'nin Bitki Örtüsü
- Türkiye'nin İklim Tipleri ve Bitki Örtüsü
Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
KPSS Coğrafya testinde Türkiye’nin iklimi ve bitki örtüsü; enlem, yükselti, deniz etkisi ve yer şekilleri gibi faktörlerle ilişkilendirilerek sorulur.
1. Türkiye'nin İklimi
- Orta kuşakta yer aldığı için farklı iklim tipleri görülür.
- Yükselti, deniz etkisi ve dağların uzanışı iklim üzerinde etkilidir.
- Kıyı ile iç bölgeler arasında iklim farklılıkları belirgindir.
2. Türkiye'de Sıcaklık
- En yüksek sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu’da görülür.
- En düşük sıcaklıklar Doğu Anadolu’da ölçülür.
- Yükselti arttıkça sıcaklık düşer.
- Kuzeyden güneye gidildikçe sıcaklık artar.
3. Türkiye'de Nemlilik ve Yağış
- En fazla yağış Karadeniz kıyılarında görülür (Rize).
- En az yağış Tuz Gölü ve çevresinde ölçülür.
- Yağış rejimi düzensizdir.
- Karadeniz ikliminde her mevsim yağışlıdır, İç Anadolu’da yazlar kuraktır.
4. Türkiye'de İklim Tipleri
- Karadeniz İklimi → Her mevsim yağışlı, bitki örtüsü ormandır.
- Akdeniz İklimi → Yazlar sıcak-kurak, kışlar ılık-yağışlı; bitki örtüsü maki.
- Karasal İklim → Yazlar sıcak-kurak, kışlar soğuk-kar yağışlı; bitki örtüsü bozkır.
5. Türkiye'nin Bitki Örtüsü
- Bitki örtüsünü iklim ve yükselti belirler.
- Karadeniz’de orman, Akdeniz’de maki, İç Anadolu’da bozkır yaygındır.
- Doğu Anadolu’da yükseklerde çayır bitkileri görülür.
- Ege’de zeytin, Akdeniz’de turunçgiller yetişir.
6. Türkiye'nin İklim Tipleri ve Bitki Örtüsü
- Karadeniz İklimi → Orman.
- Akdeniz İklimi → Maki, kızılçam ormanları.
- Karasal İklim → Bozkır (step).
- Yüksek yaylalar → Alpin çayırlar.
- Ege ve Marmara geçiş iklimleri → Zeytin, bağ ve orman karışımı.
Türkiye'nin İklimi
Türkiye, denizlere ve yer şekillerine göre değişen üç temel iklim tipine (Karadeniz, Akdeniz, karasal) sahiptir; bu çeşitliliğin temel nedeni ülkenin kıyı-iç kesim, dağ-ova gibi coğrafi farklılıklarıdır.
Konu Özeti
- İklim, bir yerde uzun yıllar boyunca gözlenen ortalama hava koşullarıdır ve günlük değişen 'hava durumu' ile karıştırılmamalıdır. Türkiye, özel konumu (denizlere komşuluğu, dağların uzanış yönü) nedeniyle aynı enlemde bulunan birçok ülkeden farklı olarak tek bir iklim tipine değil, birden fazla iklim tipine sahiptir.
- Karadeniz İklimi: Karadeniz kıyılarında görülür. Her mevsim yağışlıdır, yazlar serin, kışlar ılıman geçer; yıllık sıcaklık farkı azdır. Bunun nedeni, dağların kıyıya paralel uzanması sonucu deniz etkisinin iç kesimlere değil dar bir kıyı şeridine sıkışmasıdır. Doğu Karadeniz'de yağış miktarı Türkiye'nin en yüksek değerlerine ulaşır çünkü nemli hava kütleleri dağlara çarparak yamaç boyunca yükselir (orografik/yamaç yağışı).
- Akdeniz İklimi: Akdeniz ve Ege kıyılarında görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılıman ve yağışlı geçer. Yağışlar çoğunlukla kış mevsiminde, cephesel kökenli olarak düşer. Bu iklimde kızılçam ormanları ve maki adı verilen az yağış isteyen, sert yapraklı çalı topluluğu yaygındır.
- Karasal (Step) İklim: İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun büyük bölümünde görülür. Denizden uzaklık ve yükselti nedeniyle yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer; yıllık ve günlük sıcaklık farkı (karasallık derecesi) fazladır. Doğal bitki örtüsü step (bozkır) adı verilen kısa boylu ot topluluğudur. İklimi etkileyen başlıca faktörler şunlardır: enlem (Ekvator'a yakınlık sıcaklığı artırır), yükselti (yükseldikçe sıcaklık her 200 metrede yaklaşık 1°C azalır), denize uzaklık/yakınlık (karasallık), dağların uzanış doğrultusu (denize paralel mi dik mi olduğu) ve bakı (güneşe dönük yamaçların daha sıcak olması).
- Karasal iklimin kendi içinde de şiddet farkları vardır. İç Anadolu'daki karasal iklim ile Doğu Anadolu'nun Erzurum-Kars bölümünde görülen karasal iklim aynı ana grupta değerlendirilse de, Doğu Anadolu'da yükseltinin daha fazla olması nedeniyle kışlar İç Anadolu'ya kıyasla çok daha uzun, sert ve karlı geçer; kar örtüsü aylarca yerde kalabilir. Bu nedenle bazı kaynaklar Doğu Anadolu'daki bu daha şiddetli görünümü 'sert karasal iklim' olarak ayrıca adlandırır.
- Marmara Bölgesi, Karadeniz ile Akdeniz-Ege iklimleri arasında bir geçiş kuşağında kalır. Bölgenin kuzey kesimlerinde (Kırklareli, İstanbul Boğazı çevresi) Karadeniz ikliminin nemli özellikleri, güney ve batı kesimlerinde (Marmara Denizi kıyıları, Balıkesir-Çanakkale) ise Akdeniz-Ege ikliminin yaz kuraklığı hissedilir. Bu nedenle Marmara'nın iklimi net biçimde tek bir iklim tipine dahil edilemez ve genellikle 'geçiş iklimi' olarak tanımlanır.
- Türkiye'de ölçülen sıcaklık uç değerleri de iklim çeşitliliğini ortaya koyar. En yüksek sıcaklıklar, yaz aylarında denizden uzak ve güneye yakın konumu nedeniyle Güneydoğu Anadolu'nun ovalık kesimlerinde (Mardin, Şırnak, Şanlıurfa çevresi) kaydedilirken; en düşük sıcaklıklar, yükseltinin fazla ve karasallığın en sert yaşandığı Doğu Anadolu'nun iç kesimlerinde (Ağrı, Kars, Erzurum çevresi) ölçülür. Bu durum, aynı ülke sınırları içinde çok farklı sıcaklık rejimlerinin bir arada görülebildiğini gösterir.
- Türkiye'de yıllık yağış miktarı bölgeden bölgeye büyük farklılık gösterir: Doğu Karadeniz kıyısında (özellikle Rize çevresinde) yıllık yağış miktarı 2.000 milimetrenin üzerine çıkabilirken, İç Anadolu'nun Tuz Gölü çevresi gibi en kurak kesimlerinde bu değer 300 milimetrenin altına kadar düşebilir. Bu denli büyük bir yağış farkı, aynı ülke sınırları içinde hem çok nemli hem de yarı kurak bozkır görünümüne yaklaşan manzaraların bir arada bulunmasını sağlar.
Anahtar Noktalar
- Karadeniz iklimi: her mevsim yağışlı, yazlar serin kışlar ılıman, az sıcaklık farkı
- Akdeniz iklimi: yazlar sıcak-kurak, kışlar ılıman-yağışlı, maki bitki örtüsü
- Karasal iklim: yazlar sıcak-kurak, kışlar soğuk-karlı, step bitki örtüsü
- Doğu Karadeniz, dağlara çarpan nemli hava nedeniyle Türkiye'nin en yağışlı bölgesidir
- Dağların kıyıya paralel uzanması deniz etkisinin içeri girmesini engeller
- Yükseldikçe sıcaklık düşer, denizden uzaklaştıkça karasallık (sıcaklık farkı) artar
- Bakı: güneşe dönük (gündöneminde kalan) yamaçlar daha sıcak ve kurak olur
- Akdeniz yağışları kışın, cephesel kökenli düşer; Doğu Karadeniz yağışları yamaç kökenlidir
- Doğu Anadolu'nun Erzurum-Kars bölümündeki karasal iklim, İç Anadolu'ya göre daha uzun ve sert kış şartları gösterir
- Marmara Bölgesi, Karadeniz ile Akdeniz-Ege iklimleri arasında geçiş özelliği taşır
- Türkiye'de en yüksek sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu'da, en düşük sıcaklıklar Doğu Anadolu'nun iç kesimlerinde ölçülür
- Yıllık yağış Rize çevresinde 2.000 mm'yi aşarken, Tuz Gölü çevresinde 300 mm'nin altına inebilir
Sınava Hazırlık Araçları
Sınav stratejinizi güçlendirmek için ücretsiz araçlarımızı keşfedin: