Altın Test 16

1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde zincirleme ad tamlaması kullanılmıştır?

• A) Sokaktayım, sessiz bir sokak ortasında; yürüyorum, arkama dönmeden yürüyorum.
• B) Desem ki vakitlerden bir nisan akşamıdır, rüzgârların en serini senden esiyor.
• C) Eşya uyanmış gibi tılsımlı bir uykudan, sarmaşıklar ve böcek sesleri sarmış evi.
• D) Taşında otlar biten şu yolda yürümek; bir bahçe duvarının kokulu gölgesinden. ✓
• E) Ben küçük bir çocukken çaresiz bir yoksuldum; ömrün ağır yumruğu beni de inletti.

“Bir bahçe duvarının kokulu gölgesi” sözünde “bahçe duvarı” tamlaması başka bir tamlamanın tamlayanı durumuna geçmiştir. Bu yapı zincirleme ad tamlamasıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

2. Eserlerinde insanla evren arasındaki o ince bağları ustalıkla işleyen yazar Yaşar Kemal, 'Zorluklar ne kadar aşılmaz görünürse görünsün, ardındaki aydınlığın mutlaka belireceğini öğrendik. Eğer insana inanıyorsak o ışığı eninde sonunda görebiliriz.' der. Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) İlgi ekiyle türemiş sıfat vardır.
• B) Tezlik fiili kullanılmıştır. ✓
• C) Fiilden isim yapan ek vardır.
• D) Geçişli yüklem vardır.
• E) İşaret sıfatı kullanılmıştır.

Metinde 'görebiliriz' (yeterlik fiili) ve 'der' (çekimli fiil) yer almaktadır. Ancak kurallı birleşik fiillerden olan ve '-ivermek' ekiyle yapılan tezlik fiili parçada yer almamaktadır. Diğer tüm şıklar metinde örneklendirilmiştir (ard-ın-daki -> ilgi ekiyle türemiş sıfat, zor-luk -> fiilden/isimden türemiş isim, 'der' -> neyi der? -> geçişli yüklem, 'o ışık' -> işaret sıfatı). Doğru cevap B seçeneğidir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Öğrencilerin mazeretsiz sınava girmemesi durumunda telafi sınavı yapılmayacaktır. ✓
• B) Yol yapım çalışmaları uzun süren uğraşların ardından tamamlandı.
• C) Tarihî köprünün restore edilen bölümleri ziyarete açıldı.
• D) Türk edebiyatının şiir alanında tanınmış birçok usta kalemi vardır.
• E) Şehre karanlık çöküyor, sokak lambaları tek tek aydınlatıyordu etrafı.

A seçeneğindeki 'mazeretsiz sınava girmemesi' ifadesinde 'mazeretsiz' sözcüğü yanlış yerde kullanılmıştır. Bu kullanım sınava mazeret olmadan girilmemesi gibi bir anlama yol açmaktadır. Doğrusu 'sınava mazeretsiz girmemesi' şeklinde olmalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

4. Bir araştırma sonucuna göre kız öğrenciler üniversite giriş sınavına kadar matematik derslerinde erkeklerden daha yüksek not alıyor olmalarına rağmen üniversite giriş sınavında erkek öğrenciler, matematik sorularında ortalamada kızlardan daha yüksek puan alıyor. Üniversite giriş sınavları ve puanlar biraz daha yakından incelendiğinde aslında bu sonuca bütün erkek öğrencilerin kız öğrencilerden daha yüksek puan almalarının değil, çok yüksek puan alanlar arasında erkek öğrencilerin çoğunlukta olmasının neden olduğu ortaya çıkıyor. Erkek öğrenciler sadece en yüksek puan alanlar arasında değil en düşük puan alanlar arasında da çoğunluğu oluşturuyor. Değerlendirmeye sadece orta düzeyde başarı gösteren öğrenciler alındığında erkek ve kız öğrencilerin aynı düzeyde başarılı olduğu görülüyor. Erkek öğrencilerin bu kadar geniş bir yelpazede yer almasının nedeni şimdilik bilinmiyor. Ancak bilinen bir şey var, o da matematikte üstün yetenek gösteren kız öğrencilerin sayısı her geçen gün artıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu araştırmanın amacını en iyi ifade eder?

• A) Son yıllarda sınavlarda üstün başarı gösteren kız öğrenci sayısının neden arttığını tespit etmek
• B) Erkek öğrencilerin, düşük puan alan öğrenciler arasındaki çoğunluğu oluşturmasının nedenlerini bulmak
• C) Üniversite giriş sınavlarında matematik alanında kız ve erkek öğrenci başarılarındaki değişkenleri tespit etmek ✓
• D) Kız öğrencilerin matematik derslerinde yüksek not alma davranışının temellerini araştırmak
• E) Erkek öğrencilerin üniversite sınavlarında matematik alanındaki başarılarının nedenlerini ortaya koymak

Araştırmada kız ve erkek öğrencilerin matematik başarısındaki farklılıklar, uç puanlar ve orta düzey başarı üzerinden incelenmiştir. Bu nedenle amaç, başarıdaki değişkenleri belirlemektir. Doğru cevap C seçeneğidir.

5. Bu dergide, şiire yeni başlayan şair adaylarının şiirlerini görüyoruz. Bunlarda, şiirde olması gereken kapalı anlatımı bulamıyoruz. Okuduğumuz her şiirde, şiir kalesinin kapılarının ardına kadar açık olduğunu hemen fark ediyoruz. Bu parçada “şiir kalesinin kapılarının ardına kadar açık olması” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kolayca anlaşılan şiirler yazmak ✓
• B) Okuyucuyu derinden etkilemek
• C) Şiirlerinde kendi yaşamına yer vermek
• D) Kısa yoldan üne kavuşmayı istemek
• E) Geniş kitlelere seslenmek

Parçada, şiire yeni başlayanların eserlerinde şiirde olması gereken kapalılığın (örtük anlamın) bulunmadığı söylenmiş ve bu durum 'şiir kalesinin kapılarının ardına kadar açık olması' sözüyle benzetme yapılarak açıklanmıştır. Bu söz, herkesin ilk okuyuşta kolayca anlayabileceği, derinliği olmayan, apaçık şiirler yazıldığını ifade etmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

6. Kültür ve _toplumbilimi_ (I) açısından Türk medeniyetinin _güngörmüş_ (II) sanatçılarından olan Cemil Meriç, henüz otuz sekiz yaşında iken gözlerini _kaybetmiş_ (III) olmasına rağmen kitap sevdasından _hiçbir_ (IV) zaman vazgeçmemiş, _pek çok_ (V) yazısında da kitaplar benim en güvenli limanımdı diyerek kitaplara olan sevgisini dile getirmiştir. Bu parçada numaralanmış ifadelerden hangisinin yazımı _yanlıştır_?

• A) I
• B) II ✓
• C) III
• D) IV
• E) V

II numaralı 'güngörmüş' sözcüğü anlam kaymasına uğramış ve kalıplaşmış bir birleşik kelime olduğu için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır. Diğer tüm sözcüklerin yazımı doğrudur (toplumbilimi bitişiktir, hiçbir bitişiktir, pek çok ayrıdır). Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

7. Osmanlı başkenti İstanbul’dan sonra Selçuklu Türklerinin başşehri Konya’ya geçiyoruz. Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı hangisidir?

• A) Türkler Anadolu dışındaki coğrafyalarda da imparatorluklar kurmuştur.
• B) Anadolu toprakları farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır.
• C) Anadolu’da İstanbul ve Konya dışında da başkentlik yapmış şehirler vardır.
• D) İstanbul, uzun süre Türklere başkentlik yapmıştır.
• E) İstanbul ve Konya farklı Türk devletlerine başkentlik yapmış şehirlerdir. ✓

Cümlede İstanbul’un Osmanlıya, Konya’nın ise Selçuklu Türklerine başkentlik yaptığı bilgisi vardır. Buradan bu iki şehrin farklı Türk devletlerine başkentlik yaptığı kesin olarak çıkarılır. Doğru cevap E seçeneğidir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) İtaat üzerine bina olmuş bir toplumsal düzende sıkışıp kalmış duygusal akış da kendisini duygusal patlamalarla felekten bir gece çalıp dağıtmalarla dışavurur. ✓
• B) Türküler unutulsa da seslerden izler hâlâ büyülüyor bizi.
• C) Bilim araştırmaları parmak izlerinden yola çıkılarak kişinin öncesinde neye dokunduğunun, ne yediğinin ve hatta hangi ilaçları kullandığının anlaşılabileceğini gösteriyor.
• D) Mesleklere tek tek daha yakından bakıldığında, otomasyona en yatkın faaliyetlerin öngörülebilir fiziksel faaliyetler ile veri toplama ve işleme faaliyetleri olduğu görülüyor.
• E) Pek çok değer verilen bazı şeylerin, gerçekte, birer hiç olduğunu gösteren kitaplara büyük saygım var.

A seçeneğindeki 'dışavurur' fiili 'dışa vurur' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

9. İşim gücüm budur benim, Gökyüzünü boyarım her sabah, Hepiniz uykudayken. Uyanır bakarsınız ki mavi. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?

• A) Belgisiz zamir
• B) İşaret zamiri
• C) Şahıs zamiri
• D) Dönüşlülük zamiri ✓
• E) İyelik zamiri

Dizelerde “budur” işaret zamiri, “benim” şahıs zamiri, “hepiniz” belgisiz zamir olarak değerlendirilebilir. “Kendi” gibi dönüşlülük zamiri yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.

10. Etken fiiller “-l” ve “-n-” ekleriyle edilgen yapılır. Aşağıdaki etken fiillerden hangisi bu şekilde edilgen yapılamaz?

• A) kırmak
• B) solmak ✓
• C) açmak
• D) gülmek
• E) içmek

'solmak' eylemi edilgen çatı eki alarak 'solunmak' haline getirilemez (doğa olayı bildiren geçişsiz fiiller edilgenleştirilemez). 'açmak-açılmak', 'gülmek-gülünmek', 'kırmak-kırılmak', 'içmek-içilmek' şeklinde edilgen yapılabilir.

11. Aslında insan, karşısındaki insandan çok o insandaki kendisini sever. Aşağıdakilerin hangisi bu cümlede anlatılmak istenenle anlamca aynı doğrultudadır?

• A) Sevgi yalnızca duygudan oluşsaydı birbirini ölünceye dek sevmek için söz vermek gerekmezdi.
• B) Kişi, uğrunda emek harcadığı insanları sever ve sadece onlar için fedakârlık yapar.
• C) Sevmenin etken yapısı, sevmenin almak değil öncelikle vermek olduğu biçiminde tanımlanabilir.
• D) İnsanın öz benliğine duyduğu hayranlık ruh ikizine duyduğu sevgide karşımıza çıkar. ✓
• E) Bir insanı severken asıl amacımız sevilme ihtiyacımızı karşılamaktır.

Öncül cümlede, insanın sevgisinde aslında karşısındakini değil, o kişide yansıyan kendi benliğini (ruh ikizini, ortak yönlerini) sevdiği vurgulanmaktadır. D seçeneğindeki 'öz benliğe duyulan hayranlığın ruh ikizine duyulan sevgide ortaya çıkması' ifadesi bu düşünceyle tamamen örtüşmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ilgi adılı kullanılmıştır?

• A) Ayaktakiler sağa sola sallanıyor, düşmemek için gayret sarf ediyordu.
• B) İstanbul’un trafiğini buranınkinden daha düzenli buluyorum. ✓
• C) Edebiyatımızdaki önemli öykücülerden biri de Bahaeddin Özkişi’dir.
• D) Dün gelen ekip çok çalışkandı, bugünküler işi savsaklıyor.
• E) Tarih dersindeki performansını diğer derslere de yansıtman gerekiyor.

B seçeneğinde “buranınkinden” sözcüğündeki “-ki” ilgi zamiridir ve “buranın trafiğinden” anlamını karşılar. Diğer seçeneklerdeki “-ki”ler aynı görevde değildir. Doğru cevap B seçeneğidir.

13. Günümüz edebiyat dünyasında bir kolaycılık, taklitçilik, sıradanlık aldı başını gidiyor. Bilhassa genç şairlerin eserlerinde dilsel açıdan hiçbir yenilik göremiyoruz. Yaşayan dil yerine, Divan veya Halk şiirinden aldıkları kalıpları yeni anlamlar yüklemeden, yeni çağrışım ve imgeler kurmadan aktarıyorlar yapıtlarına. Hiçbir dilsel çabanın, emeğin ortaya konmadığı seziliyor bu yapıtlarda. Bu parçada sözü edilen şairlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinden yakınılmaktadır?

• A) Şiirlerinde hep aynı konuları işlemelerinden
• B) Anlatım yönüyle özgünlükten yoksun olmalarından ✓
• C) Okurun beklentilerini karşılayamamalarından
• D) Çağın sorunlarına duyarsız kalmalarından
• E) Şiirlerinin konularını yalnızca kendi yaşamlarından almalarından

Parçada, günümüz şairlerinin dilde bir yenilik yapmadıkları, Divan ve Halk edebiyatı kalıplarını taklit edip (öykünüp) kendi özgün imgelerini kuramadıkları ve dilsel bir emek harcamadıklarından yakınılmaktadır. Bu durum şairlerin anlatım yönüyle özgünlükten yoksun olduklarını gösterir. Doğru cevap B seçeneğidir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Malatya'nın kaysı bahçeleri arasından geçen yolda yavaşça ilerliyoruz. ✓
• B) Erzincan'a bağlı Kemaliye ilçesine ulaşmak için daha 160-170 kilometrelik yolumuz var.
• C) Bayramlıklarımı yatağımın baş ucuna koyar ve bayram sabahına kadar her gün odaya girip çıkıp onlara bakardım.
• D) Gökyüzünde kuşlar cıvıldaşıyor, çiçeklerin üzerindeki böcekler de onlara uyarak harika bir doğa senfonisi oluşturuyorlardı.
• E) Bayram sabahı erkenden kalkar, yeni elbiselerimizi sevinçle giyer ve doğruca köy meydanına çıkardık.

'kayısı' sözcüğü ünlü düşmesine uğratılamaz, dolayısıyla 'kaysı' şeklindeki yazım yanlıştır. Kelimenin doğru yazılışı 'kayısı' olmalıdır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Şüphesiz bu projenin tamamlanması herkesi mutlu edecek gibi görünüyor. ✓
• B) Yarınki toplantıya mutlaka şirket temsilcisi de katılacaktır.
• C) Havalar ısınınca sanırım bahçedeki çiçekler daha erken açacak.
• D) Yol yapım çalışmaları kuşkusuz trafiği olumsuz etkiliyor.
• E) Belki o da bizimle gelmeyi kabul eder diye düşündüm.

A seçeneğindeki cümlede kesinlik bildiren 'Şüphesiz' sözcüğü ile olasılık/tahmin bildiren 'gibi görünüyor' ifadesi bir arada kullanılmıştır. Anlamca çelişen bu ifadelerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

16. Kahvenin payitaht İstanbul'a ilk kez 1551 senesinde ulaştığı lakin Tophane gümrüğünden geçişine izin verilmediği bilinir. Kahve, sadece bir içecek olmanın ötesinde bizim kültürümüzde dostluğun, konukseverliğin ve hoş sohbetin kadim bir sembolüdür. Türkiye coğrafyasında kahve tarımı yapılmamasına karşın Türk kahvesi; kendine has demlenme tekniği, sunum tarzı ve çekirdeklerinin çok ince öğütülme biçimiyle diğer dünya kahvelerinden ayrılır. Günümüzde ise köz ateşinde yavaşça pişirilip yanında çifte kavrulmuş lokumla sunulması gereken bu geleneksel lezzetin yerini, granül kahveler ile espresso bazlı İtalyan kahveleri almıştır. Yoğun talebe bağlı olarak Türk kahvesinin yalnızca sıcak suya karıştırılarak hazırlanan 'pratik çözünür' alternatifleri de geliştirilmiştir. Bu parçada Türk kahvesi ile ilgili aşağıdakilerin hangisine _değinilmemiştir_?

• A) Pişirilme kıvamına ve geleneksel servis ediliş tarzına
• B) Toplumsal yaşantımızda ifade ettiği manevi değerlere
• C) Diğer kahve türlerinden hangi teknik özellikleriyle ayrıldığına
• D) Son yıllarda tüketiciler tarafından daha az tercih edilmesinin gerekçelerine ✓
• E) Hazırlanışını hızlandıran hazır (pratik) formlarının da üretildiğine

Metinde Türk kahvesinin yerini günümüzde granül ve İtalyan kahvelerinin aldığı belirtilmiştir ancak tüketicilerin neden Türk kahvesini 'daha az tercih ettiği'ne dair ekonomik, sosyal veya pratik gerekçeler/nedenler açıklanmamıştır (sadece bir yer değiştirme tespiti yapılmıştır). Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

17. Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde “bir işin gerçekleşmesinin birtakım koşullara bağlı olması” anlamı vardır?

• A) Harman yel ile, düğün el ile. ✓
• B) Ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına.
• C) Görünen köy kılavuz istemez.
• D) Her horoz kendi çöplüğünde öter.
• E) İki el bir baş içindir.

E seçeneğindeki 'Harman yel ile, düğün el ile' atasözü, harman savurmanın rüzgâra (yel), düğün yapmanın ise eşe dosta (el) bağlı olduğunu anlatır. Buradan hareketle, büyük işlerin ancak kendisi için gerekli olan şartlar veya destekler sağlandığında gerçekleşebileceği (birtakım koşullara bağlı olduğu) anlamı çıkarılır. Doğru cevap A seçeneğidir.

18. 1985 yılında İstanbul’da doğan Canan Dağdeviren, ABD’de yer alan Harvard Üniversitesinin Genç Akademi üyeliğine seçilen ilk Türk’tür. İcatlarıyla ABD’nin en saygın dergilerinden Forbes ’un 30 Yaş Altı Bilim İnsanı listesine girmeyi başaran Dağdeviren’in hikâyesi Kocaeli’de başlıyor. İlk ve orta öğrenimini Kocaeli’de tamamlayan Dağdeviren, babasının kendisine hediye ettiği kimyager ve fizikçi Marie Curie hakkındaki bir kitabı okuduktan sonra fizikçi olmaya karar vermiş. Annesi hariç etrafındaki hiç kimse bir kadının fizikçi olabileceğine inanmasa da o seçtiği yoldan yürümeye devam etmiş. Şarj olabilen kalp pili ve deri kanserini on saniye içinde tespit edebilen medikal icatlarla tanınan Dr. Canan Dağdeviren, bugünlerde ekibiyle elektronik iç giysileri üzerinde çalışıyor. Meme kanserinden ölen teyzesi anısına erken teşhis için kolları sıvayan genç bilim insanı, bu icatla uzun süreli veri toplayarak kişisel tedaviyi mümkün kılmayı hedefliyor. Bu parçada söz edilen Canan Dağdeviren ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Adını yurt dışında duyuran ilk Türk bilim insanı olduğu
• B) Babasının isteğiyle fizik mühendisliğini seçtiği
• C) Annesinin desteği sayesinde dünyaya adını duyurduğu
• D) Fizikçi olduğu hâlde tıp dünyasını etkileyen medikal çalışmalar yaptığı ✓
• E) İcatlarıyla yakınlarının sağlık durumlarını iyileştirdiği

Dr. Canan Dağdeviren aslen bir fizikçi olmasına rağmen, geliştirdiği 'şarj olabilen kalp pili' ve 'deri kanserini tespit eden cihaz' gibi doğrudan tıp alanına hizmet eden son derece önemli biyomedikal icatlara imza atmıştır. Bu durum D seçeneğinde verilen 'Fizikçi olduğu hâlde tıp dünyasını etkileyen medikal çalışmalar yaptığı' yargısını doğrulamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

19. Zonguldak’ın Devrek ilçesinde el emeğiyle üretilip dünya genelinde birçok ülkeye ihraç edilen bastonlar, ülkemizin kültürel tanıtımında çok özel bir konuma sahiptir. Ata mesleğini yarım asırdır yaşatan Turan Usta, 'Bastonlarımız ilk üretildikleri dönemde sadece yürüme güçlüğü çekenlerin yükünü hafifleten pratik birer araçtı. Yine mukavemeti yüksek, esnek kızılcık ağacından yapılıyordu çünkü bu ağacın ömrü asırlıktır. Bugün ise bastonları estetik nakışlar, zarif hayvan figürleri ve işlemelerle bezeyerek sanatsal birer objeye dönüştürüyoruz. İnsanlardaki zarafet ve güzellik algısına hitap ediyoruz. Nitekim yabancı devlet başkanlarından koleksiyonerlere kadar pek çok kişi bu el emeği ürünleri tercih ediyor.' diyor. Gerçekten de hammaddesinden cilasına kadar bu denli özenilen Devrek bastonu ----. Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilirse 'Devrek bastonunun zanaat ile sanatın birleştirildiği bir obje hâline geldiği' sonucuna ulaşılır?

• A) hem sürdürülmesi gereken bir el sanatı hem de turistik eşya olma özelliği taşıyor
• B) gerek ham maddesinin seçimi gerekse onun işlenişi açısından çok büyük titizlik gerektiriyor
• C) hem insanların ihtiyacını karşılıyor hem de onlar tarafından estetik bir aksesuar olarak kullanılıyor ✓
• D) çırağı olmayan ustalarca el emeği, göz nuru ile üretilmeye ve hayatımızda yer almaya devam ediyor
• E) 20 metrekarelik küçücük dükkânlarda hem sevdiği bir işi yapan hem de işine duyduğu saygının gereği olan titizliği gösteren ustalarca öğretiliyor

Parçada bastonun geçmişte sadece fiziksel ihtiyacı (yürüme güçlüğü) karşılayan bir zanaat ürünü olduğu, günümüzde ise estetik işlemelerle insanların güzellik duygusuna hitap eden bir sanat objesine dönüştüğü anlatılmıştır. C seçeneğindeki 'hem insanların ihtiyacını karşılıyor (zanaat/pratik fayda) hem de estetik aksesuar olarak kullanılıyor (sanat/estetik zevk)' ifadesi, bu iki yönün birleşimini göstererek zanaat ile sanatın birleştiği sonucunu doğrudan doğrular. Doğru cevap C seçeneğidir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eylem diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Hayatta en önemli şey onurlu bir şekilde yaşamaktır.
• B) Ak akçe kara gün içindir.
• C) Sözün bittiği yer tam da burasıdır.
• D) Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ. ✓
• E) Ne gelen vardı ne giden.

D seçeneğinde “bakarsan, bakmazsan” fiilleri ek eylemin şart çekimiyle kurulmuştur. Diğer seçeneklerde ek eylem isim soylu sözcükleri yüklem yapma görevindedir. Doğru cevap D seçeneğidir.