Altın Test 21

1. Tabiatın ritimlerine uyum sağlamadan bedenin detoks (vücudun zararlı toksinlerden arınması) saatleri dışında uyuyorsanız beden kendi tamir mekanizmalarını gerektiği gibi çalıştıramaz. Buna göre yaklaşık 22.30-02.00 saatleri aralığında fiziksel bedendeki detoks işlemleri gerçekleşirken 02.00-04.00 aralığında da zihinsel detoks işlemi gerçekleşiyor. Bu nedenle akşam yemeklerinin hafif geçirilmesini öneririz. Çünkü eğer akşam yemeğinde sindirim sistemine yük getiren ağır bir menü seçimi yapılmışsa bedenin kendini yenilemek için kullanması gereken enerji, besinlerin hazmedilmesi için harcanmaya başlanır. Dolayısıyla bedenin gündelik olarak gerçekleştirdiği fiziksel yenilenme ve detoks süreci randımanlı bir şekilde gerçekleştirilememiş olur. Üzerine bir de yatağa 24.00’ten, 01.00’den önce girmeyenlerdenseniz bu durumda zaten fiziksel detoks saatlerinde uyanık olduğunuz için sabah yorgunluğu ve erken yaşlanma süreci hızla çalışmaya başlayacaktır. Geceleri uyuyamayıp sabaha karşı yatağa girenlerinse psikolojik rahatsızlıklardan kaçma şansları yok. Bu parçada aşağıdakilerden hangisine _değinilmemiştir_?

• A) Düzensiz uykunun insan metabolizmasını olumsuz olarak etkilediğine
• B) Uyku düzensizliğinin hekim tedavisiyle düzeltilebileceğine ✓
• C) Vücudun, belli zaman aralıklarında kendini yenilediğine
• D) Yemeklerin doğru zamanda yenmesinin beden sağlığıyla doğrudan ilgili olduğuna
• E) Belli saatlerde uyumamanın ruh sağlığına zarar verdiğine

Parçada düzensiz uyku, detoks saatleri, yemeklerin bedene yükü ve ruh sağlığına etkiler anlatılır. Ancak uyku düzensizliğinin hekim tedavisiyle düzeltileceğine değinilmez. Doğru cevap B seçeneğidir.

2. Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın bu toprak Bir devrin battığı yerdir. Eğil de kulak ver Bu sessiz yığın Bir vatan kalbinin attığı yerdir. Yukarıdaki dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünsüz yumuşaması
• B) Ünsüz benzeşmesi
• C) Hece düşmesi
• D) Ünlü daralması ✓
• E) Ulama

Dizelerde; 'bastığın' (bastık-ın) ve 'battığı' (battık-ı) kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'bastığın' (bas-dık), 'battığı' (bat-dık) ve 'attığı' (at-dık) kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'devrin' (devir-in) kelimesinde hece düşmesi (ünlü düşmesi); 'kalbinin attığı' kelimeleri arasında ulama vardır. Ancak dizelerde ünlü daralması örneği bulunmamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

3. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, yaşanan olayların, izlenimlerin, duygu ve düşüncelerin kahramanın ağzından aktarıldığı bir ben romanıdır. Romanın kahramanı 15 yaşındaki hasta bir gençtir. Romanda gencin psikolojik tahlili başarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu yönüyle eser, psikolojik bir romandır. Olaylar 15 yaşındaki genç üzerine kurulsa da Nüzhet ve Doktor Ragıp da romanın önemli karakterleridir. Ancak bunlar ikinci planda ve silik olarak bırakılmıştır. Hasta gencin, kaldığı konakta Nüzhet’e duyduğu karşılıksız aşk, romanın okunurluğunu olumlu yönde etkilemiştir. Bu parçada Dokuzuncu Hariciye Koğuşu adlı romanla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine _değinilmemiştir_?

• A) Yaşananların birinci şahsın ağzıyla anlatıldığı bir üslubunun olduğuna
• B) Ana kahramanının hasta bir genç olduğuna
• C) Hasta gencin, yazarın kendisi olduğuna ✓
• D) Psikolojik çözümlemelerin ağırlıkta olduğuna
• E) Gencin karşılıksız sevgisinin, romanın okunurluğuna katkı sağladığına

Parçada, romanın bir 'ben romanı' olduğuna, kahramanın 15 yaşında hasta bir genç olduğuna, psikolojik tahliller içerdiğine ve Nüzhet'e duyulan aşkın eserin okunurluğunu artırdığına değinilmiştir. Ancak romandaki hasta gencin doğrudan yazarın kendisi (Peyami Safa) olduğuna dair biyografik bir bilgiye parçada yer verilmemiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

4. İster çok saygın bir dergide yayımlanacak bir deneme olsun ister öğretmene sunulacak bir ödev, bir yazıda aranan en basit ama en temel özellik noktalamanın gereklerini yerine getirmiş olmaktır. Savunulan fikirlerin tutarlılığı, tercih edilen sözcüklerin uygunluğu, gösterilen kaynakların doğruluğu, yaratılan imgelerin gücü de çok önemlidir şüphesiz, ama daha sonra gelir. Önce noktalama işaretlerini uygun biçimde kullanmak, nokta gereken yere noktayı, virgül gereken yere virgülü koymak şarttır. Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir?

• A) Noktalama işaretlerini doğru kullanmanın gerekliliğinden ✓
• B) Dergilerde yayımlanacak yazıların titizlikle hazırlanması gerektiğinden
• C) Noktalama işaretlerinin anlatılan konuya göre değişiklik gösterebileceğinden
• D) Noktalama işaretlerinin yanlış kullanılmasının cümlenin anlamını değiştireceğinden
• E) Noktalama işaretlerini kullanmadan yazı yazmanın mümkün olmadığından

Parçada, yazılan her türlü eserin/ödevin en birincil ve temel şartının noktalama kurallarına riayet etmek olduğu belirtilmiştir. Fikirlerin tutarlılığı ve kelimelerin gücü gibi diğer tüm ögelerin ancak bundan sonra gelebileceği vurgulandığı için noktalama işaretlerini doğru kullanmanın gerekliliğinden söz edilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

5. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ötekilerden farklı türde bir zamir kullanılmıştır?

• A) Sen akşamlar kadar büyülü, sıcak; rüyaların kadar sade, güzeldin.
• B) Her akşam koynunda uyutur beni, her sabah alnımdan öper ızdırap.
• C) Orhan zamanından kalma bir duvar... Onunla bir yaşta ihtiyar çınar. ✓
• D) Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek, bizim diyarımız binbir baharı saklar.
• E) Derin sularında bu ayna her an sizden bir parıltı aksettirecek.

A, B, D ve E seçeneklerinde kişi zamirleri kullanılmıştır. C seçeneğindeki “onunla” ise önceki varlığın yerini tuttuğu için işaret zamiri değerindedir. Bu nedenle farklı olan C seçeneğidir.

6. Aşağıdaki dizelerin hangisinde sıfat tamlaması zarf görevi üstlenmiştir?

• A) Aç mısın kardeşim, gel olanı bölüşelim; ama şiirlerimle seni doyuramam ki.
• B) Bu ne yeşil, ne mavi bu, ne sarı? Yolumuzda. Nasıl koyup gitmeli bu denizi, bu kırları?
• C) Uzaktadır her şey; gökyüzü, deniz. Her an peşimizden koşan gölgemiz, ✓
• D) Bir bahar sabahının karanlığında ıssız gökte diz çökmüş iki titrek ışıklı yıldız.
• E) Gençliğimi kaybettim birtakım odalarda; kaybolan gençliğimi aradığım aynalarda.

C seçeneğinde “her an” söz grubu sıfat tamlamasıdır ve “koşan” eylemsisini zaman bakımından belirterek zarf göreviyle kullanılmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde normalde somut bir varlığı karşılayan bir sözcük, soyut bir anlam kazanmıştır?

• A) Kalabalıktan uzaklaşmak isteyenler için burası oldukça sakin bir bölge.
• B) Genç yaşta kapıldığı bir rüzgârla şiir yazmaya başlamış. ✓
• C) Düşünme gücü, insana verilmiş en değerli yetilerden biridir.
• D) Köşede bekleyen insanlar belli ki endişeli bir hâl içindeydi.
• E) Havuzun yanındaki kablodan güçlü bir elektrik akımı geçiyordu.

'Rüzgâr' temel anlamıyla somut bir doğa olayıdır. B seçeneğinde ise kişiyi etkileyen eğilim, heves veya akım anlamında kullanılmıştır; yani soyut bir anlam kazanmıştır. Diğer seçeneklerde bu tür bir somuttan soyuta aktarım yoktur. Doğru cevap B seçeneğidir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin yerini tutan bir sözcük _kullanılmamıştır_?

• A) İnsanı kurutan nefrettir, dirilten nedir?
• B) Ötekinin gözlerinde sevgi yerine teessür gördüğünde, sevilesi ve adil olma hakkını zorla elde etmesi gerektiğini düşünür.
• C) İnsan, yenilgilerine yaklaşma biçimiyle olacağı kişi haline gelir. ✓
• D) Tanımak, ötekinin sebeplerini bilmek için hazır olabilme kabiliyetidir.
• E) Bazıları artık bize yeterince iyi olma hakkını vermemektedir.

'İnsan, yenilgilerine yaklaşma biçimiyle olacağı kişi haline gelir.' cümlesinde zamir (ismin yerini tutan sözcük) bulunmamaktadır. Diğer cümlelerde ise 'ötekinin' (işaret/belgisiz zamir), 'bazıları' (belgisiz zamir), 'bize' (şahıs zamiri) ve 'nedir' (soru zamiri) gibi zamirler kullanılmıştır.

9. Oturur bir çay koyarım kendime.. Masada bir kitap, Radyoda eski bir şarkı, Dudaklarımda nihavent bir tebessüm.. Gören aķıllı uslu birisi sanır. Bilmezler aklım ne uçurumlardan atlar, Bilmezler kalbim günde kaç kere firar eder. Yukarıdaki mısralarda kaç zamir vardır?

• A) 4
• B) 3
• C) 1
• D) 2 ✓
• E) 5

Şiirde geçen zamirler: 'kendime' (dönüşlülük zamiri) ve 'birisi' (belgisiz zamir) olmak üzere toplam 2 tanedir. 'ne uçurumlardan' ifadesindeki 'ne' sözcüğü sıfat görevindedir.

10. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi hem birleşik yapılı hem birleşik çekimli bir fiildir?

• A) Uzun olsun diye planladığımız gezi bitivermişti. ✓
• B) Sanki bize tarihten bir şeyler hatırlatıyordu.
• C) Herkes izlenimlerini bu ajandaya yazabilir.
• D) Gün boyu süren neşemiz bizi ansızın terk etti.
• E) Sütunlar, zamana direnmenin gururunu yansıtıyor.

A seçeneğinde “bitivermişti” fiili tezlik fiiliyle birleşik yapıdadır ve öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesiyle birleşik çekimlidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikilemeyi oluşturan sözcüklerden biri tek başına _kullanılamaz_?

• A) Arkadaşım, bilir bilmez her konuda konuşuyordu.
• B) Bu parkta aşağı yukarı iki saat dinlendik.
• C) Aklında kalan yalan yanlış bilgileri bize aktardı.
• D) Şehre doğru usul usul ilerliyorduk.
• E) Bu eski kasabaya eğri büğrü yollardan geçerek ulaştık. ✓

B seçeneğindeki 'eğri büğrü' ikilemesinde 'eğri' sözcüğü tek başına anlamlıdır ve kullanılabilir; fakat 'büğrü' sözcüğü Türkçede tek başına bir anlama sahip olmayıp tek başına kullanılamaz (biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerden oluşan ikileme). Diğer seçeneklerdeki ikilemelerin her iki sözcüğü de tek başına kullanılabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

12. Bir şair, şiirinin anlamı sorulduğunda “Şiirimin kaç okuru varsa o kadar anlamı vardır.” demiştir. Şair bu sözle ne anlatmak istemiştir?

• A) Şiirinin farklı okur kesimlerine hitap ettiği
• B) Her okuyanın şiirden kendince anlamlar çıkardığı ✓
• C) Şiirinde anlamdan çok biçime önem verdiği
• D) Şiirde anlam aramanın gereksiz olduğu
• E) Şairin, şiirde birden çok mesaj verme kaygısında olduğu

Şair, şiirin tek ve değişmez bir anlamı olmadığını; her okurun şiiri kendi birikimine göre yorumlayabileceğini belirtmektedir. Bu düşünce B seçeneğinde verilmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

13. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi _türemiş eylem değildir_?

• A) Ağaçların arasından koyu bir ışık hüzmesi sızıyordu. ✓
• B) Hasan, arkadaşlarına yaptıklarını bir bir anlattı.
• C) Bu şehirde mevsimler birbirini hızla kovalıyor.
• D) Ağacın dalları kayısıları taşıyamadığından iyice eğilmişti.
• E) Uçsuz bucaksız bir deniz manzarasıyla biraz açıldım.

A seçeneğinin yüklemi olan “sızıyordu” fiili kök hâlindeki “sız-” fiilinden gelir ve türemiş değildir. Diğer seçeneklerde yüklemler yapım ekiyle türemiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

14. Türkçede özel adlar ve birleşik sözcükler dışında, “b” sesinden önce gelen “n” sesi genellikle “m”ye dönüşür. Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala uygun bir örnek vardır?

• A) Her gün önünden geçtiğim dükkânın bir haftadır kapalı olduğunu fark ettim.
• B) Gençliğimin yasemin kokulu sokaklarını yıllar geçse de unutamam.
• C) Koluna batan küçük kıymık parçalarını cımbızla almaya çalışıyordu. ✓
• D) Bu derin vadide sesimizin yankısını duymak için kuvvetlice bağırıyorduk.
• E) Yazar, herkesin gördüğünü değil, kimsenin görmediğini anlatmalıdır.

Türkçede “n” sesi, “b”den önce çoğu zaman “m”ye döner. “Cımbız” sözcüğü bu değişime örnektir. Diğer seçeneklerde bu açıklamaya uygun bir örnek yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

15. Büyük düşlerimizin gerçekleşmesi, onları alın teriyle sulamamıza bağlıdır. Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Büyük başarılar elde etmek için uzun zaman çalışmak gerekir.
• B) İnsanın hayallerini gerçeğe dönüştürebilmesi, harcadığı emek ölçüsünde gerçekleşebilir. ✓
• C) Büyük başarılar, güzel hayaller kuran insanlarca kazanılabilir.
• D) Bilgi sınırlı, hayal sınırsız olduğundan hayal kurma bilgiden önemlidir.
• E) Hayal gücümüz, gelecekle ilgili düşüncelerimizin tek kaynağıdır.

'Alın teriyle sulamak' emek harcamak anlamındadır. Cümlede hayallerin gerçekleşmesinin verilen emeğe bağlı olduğu vurgulanmıştır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir yazım yanlışı _yoktur_?

• A) O tarihlerde halkımızın yüzde 5'inin diplomasız okur yazar olduğu belirlenmiş.
• B) Coğrafi bölgeler açısından halkın eğitim durumuna bakıldığında oran, Güney doğu Anadolu'da yüzde 30'a kadar çıkıyor.
• C) Türkiye genelinde nisan 1999'da yapılan araştırmada Türk halkının yüzde 12'sinin okuma yazmasının olmadığı ortaya çıkmış.
• D) Marmara ve İç Anadolu ise Türkiye ortalamasının üzerinde üniversite veya yüksekokul mezunlarının yaşadığı bölgelerdir. ✓
• E) Diploma almadan okuma ve yazmayı bilenler doğu Anadolu'da yüzde 9 oranıyla, Türkiye genelinin yüzde 5,2 üzerinde bulunuyor.

Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre 'okuryazar' ve 'Güneydoğu' sözcükleri birleşik yazılmalıdır. Belirli bir tarih bildiren ay adları büyük harfle başlar ('Nisan 1999'da'). Yön adları özel isimden önce gelirse büyük harfle başlar ('Doğu Anadolu'). Bu kurallara uyulmayan seçeneklerde yazım hatası yapılmıştır. Doğru olan seçenekte ise herhangi bir yazım yanlışı yoktur.

17. Osmanlıdan Cumhuriyet’e geçişin hikayesini kaleme alan bir tarihçi, kurumsal problemlerin bireylere yansıma şekillerini ayrıntılarıyla betimleyebilme olanağından elbette yoksundur. Ama klasik tarih bilgilerinin yanına Adalet Ağaoğlu’nun 'Ölmeye Yatmak' romanının vereceği birikimi de ekleyenler, çok ciddi bir geçiş dönemini bireysel yaşantıların sağladığı bakış açısından ve insan gerçeğinin türlü yansımalarıyla kavrayabilirler. Bir Yakup Kadri’nin eserlerine 'Biraz da edebiyat okuyalım.' mantığıyla değil, fakat nitelikli edebiyat ürünlerinin toplumun yansımaları olduğu bilinciyle yaklaşanlar, içinde yaşadıkları toplumun Osmanlı'nın son dönemlerinden Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadarki haritasını kurumsal ve bireysel düzeyde çıkartabilirler. Bu parçada yazar aşağıdakilerin hangisinin üzerinde durmaktadır?

• A) Sanat eserlerinin, geçiş dönemindeki sorunların bireylere yansımasını daha iyi ortaya koyduğu ✓
• B) Bilimsel doğrularla sanatsal doğruların birbiriyle uyumlu olmasının mümkün olmadığı
• C) Edebiyat ürünlerinin tarihsel bir belge olarak görülmesinin mümkün olmadığı
• D) Edebiyat eserlerinin, biraz da edebiyat okuyalım, mantığıyla değerlendirmenin doğru olmadığı
• E) Yakup Kadri’nin eserlerinin Osmanlıdan Cumhuriyet’e geçiş dönemini tarihsel bir sıra içinde yansıttığı

Parçada, tarih biliminin kurumsal olayları sunarken bireysel düzeydeki etkileri yansıtmada yetersiz kaldığı, edebiyatın ve sanat eserlerinin ise bu toplumsal değişimleri insan ve birey psikolojisi üzerinden çok daha başarılı bir biçimde yansıttığı üzerinde durulmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

18. “Bu dikkatsizlik büyük kazaları _doğurdu_.” Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kullanılma amacı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Koşula bağlama
• B) Süreklilik belirtme
• C) Sonuç bildirme
• D) Neden oluş ✓
• E) Amaç gösterme

Cümlede geçen 'doğurmak' eylemi gerçek anlamının dışında, 'bir durumun veya olayın ortaya çıkmasına sebep olmak, yol açmak, sebebiyet vermek' anlamında kullanılmıştır. Bu da cümleye neden-sonuç (neden oluş) ilişkisi katmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

19. Aşağıdaki soruların hangisi özneyi buldurmaya yöneliktir?

• A) Yazar bu kitabı sana mı hediye etti?
• B) Bu kitabı sana yazar mı hediye etti? ✓
• C) Yazar sana bu kitabı mı hediye etti?
• D) Yazar sana bu kitabı hediye etti mi?
• E) Bu kitabı yazar sana dün mü hediye etti?

Türkçede soru eki 'mı/mi', kendinden önce gelen kelimeyi veya ögeyi vurgulayarak onu buldurmayı amaçlar. B seçeneğinde soru eki 'yazar' sözcüğünden sonra gelmiştir. Cümlenin yüklemi 'hediye etti' olup hediye eden kişi 'yazar' (Özne) olduğundan, bu soru özneyi buldurmaya yöneliktir. Doğru cevap B seçeneğidir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Eduardo Galeano, Hikâye Avcısı adlı kitabında meşhur eseri Aynalar'ı gördüğü bir rüya üzerine yazmaya karar verdiğini söyler.
• B) Bilimsel çalışmalar, küresel ısınmayı engellemek için çaba gösterilmemesi durumunda 2100'e gelindiğinde Kuzey Yarım Küre'de senenin altı ayında yaz mevsimi yaşanacağını gösteriyor.
• C) Dil, anlamlarını bir culture'ın (kültürün) içsel yaşayışıyla elde ettiği için her dilin kendine özgü olan ve başka dillere pek çevrilemeyen kelimeleri vardır.
• D) Bir hikâye başlatmak ve insanlığın bu ihtişamlı hikâyesinden bize kesitler sunmak filmlerin de kendi üslubuyla gerçekleştirebildiği bir çabadır.
• E) Milletini seven her Türk için anavatanın selameti her şeyden üstün gelir. ✓

D seçeneğindeki 'anavatanın' kelimesi TDK kılavuzuna göre 'ana vatanın' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.