Altın Test 4

1. Tim Burton, çocukluk yıllarında gerek okul hayatında gerekse yaşadığı mahallede son derece çekingen ve içe kapanık bir yapıya sahipti. Bu durum onu akranlarından uzaklaştırarak kitaplara, filmlere ve özellikle resim yapmaya yöneltti. Zihnindeki dünyayı çizgilere dökmek en büyük sığınağı olmuştu. Henüz korku sinemasının dahi yönetmeni olmasına yıllar vardı ve Edgar Allan Poe eserlerine büyük bir hayranlık duyuyordu. Lise yıllarında resim öğretmenleri onun bu olağanüstü yeteneğini fark edip onu yerel bir resim yarışmasına katılmaya teşvik ettiler. Genç Tim bu yarışmada birinci oldu ve çizdiği afiş, şehrin tüm belediye araçlarında sergilenmeye başlandı. Bu onun için inanılmaz bir histi; o güne dek yabancı gibi dolaştığı sokaklar artık onun imzasını taşıyordu. Bu başarı sayesinde sosyal fobisini adım adım kırdı ve hayata katılmanın güzelliğini fark etti. Sanat, onun kendisiyle ve dünyayla barışmasını sağlayan en güçlü köprü olmuştu. Bu parçaya göre Tim Burton’la ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• A) Korku filmleriyle edebiyatı birleştirerek bir çığır açmıştır.
• B) Sosyal çevrenin teşviki ve desteğiyle sanata yönelmiştir.
• C) Yalnızlığın yaratıcılığı beslediğini erken yaşta keşfederek sanatsal açıdan üretkenlik kazanmıştır.
• D) Sanatsal faaliyetlerdeki yeteneği ve başarısı sayesinde sosyal korkularını yenmiştir. ✓
• E) Diğer insanlarla eşitlenme isteği, sanat alanında başarılı olma hırsını kamçılamıştır.

Parçada içe kapanık ve çekingen bir çocukluk geçiren Tim Burton'ın, sanatsal faaliyetlerdeki (resim yarışması) başarısı sayesinde sosyal fobisini adım adım kırdığı ve hayata katıldığı açıkça belirtilmiştir. Bu durum, 'Sanatsal faaliyetlerdeki yeteneği ve başarısı sayesinde sosyal korkularını yenmiştir.' yargısını doğrudan doğrular. Doğru cevap 0 tabanlı indekslemeye göre 3. seçenektir.

2. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymamaktadır?

• A) Koyulaşan
• B) Çamurluğun ✓
• C) Yalnızlığımızdan
• D) Sığdıramadılar
• E) Eskitilmiş

Küçük ünlü uyumuna göre düz ünlülerden sonra düz, yuvarlak ünlülerden sonra dar yuvarlak ya da geniş düz ünlüler gelir. “Çamurluk” sözcüğünde bu uyum bozulmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisi hem gerçek anlamıyla hem de mecazlı bir öğüt olarak yorumlanabilir?

• A) Dikenine katlanmadan gülü koparamazsın. ✓
• B) Yaşam ağacına tutunurken dikkatsiz davranırsan hemen düşersin.
• C) Söz okunu dostuna değil, düşmanına yöneltmelisin.
• D) Kötü haber çabuk yayılır, iyi haber ağır ilerler.
• E) Bir sözü akıl terazisinde tartmadan ortaya koyma.

A seçeneği gerçek anlamda, gül toplarken dikene katlanmak gerektiğini anlatır. Aynı cümle mecaz olarak da güzel bir sonuca ulaşmak için zorluğa katlanmak gerektiği anlamına gelir. Diğer seçenekler ağırlıklı olarak mecazlı anlatıma dayanır. Doğru cevap A seçeneğidir.

4. “Babam perşembe pazarından domatesten bibere, naneden dereotuna kadar … satın aldı.” Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun _değildir_?

• A) ne bulduysa
• B) gördüğü her şeyi
• C) ne istiyorsa
• D) aklına ne geldiyse
• E) ne umuyorsa ✓

Cümlede pazar alışverişinin çeşitliliğinden ve bolluğundan bahsedilerek 'naneden dereotuna kadar her şeyi, aklına ne geldiyse, ne istiyorsa, ne bulduysa' gibi ifadeler getirilebilir. Ancak 'ne umuyorsa' ifadesi bu bağlamdaki somut alışveriş eylemiyle ve 'naneden dereotuna kadar' ifadesinin sunduğu kesinlik/çeşitlilik yapısıyla uyuşmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

5. Pek çoğumuz odaklanma veya dikkat dağınıklığı sorunu yaşıyoruz. Son yıllarda klinik uygulamaları artan 'bilişsel oyun terapileri' ile bireyler, günlük yaşamlarını olumsuz etkileyen bu odaklanma problemlerinden kurtulabiliyorlar. Yapay zekâ destekli oyun teknolojisi sayesinde seçilen dijital ortama girildiği andan itibaren, dış dünya ile uyaran bağlantısı kesiliyor ve tamamen göreve odaklanma gerçekleşiyor. Bu teknoloji; dikkat dağıtıcı unsurlardan arındırılmış olması yönüyle, odaklanmakta zorlandığımız karmaşık zihinsel süreçlere kolay, hızlı ve düşük maliyetle dahil olabilmemizi sağlıyor. Üstelik günlük hayatta dikkatimizi dağıtan dış etkenleri biz kontrol edemezken, bu simülasyonlarda kontrol tamamen bizim elimizde oluyor. Bir üniversite bünyesinde kurulan ilk bilişsel simülasyon laboratuvarında bu teknolojiyle birleştirilen terapi programları ve deneysel araştırmalar yürütülüyor. Nörolog Sevilay Yılmaz, 'Başarılı bir bilişsel deneyim için kullanıcıların kendilerini tamamen o sanal görevin içinde hissetmeleri şarttır; bunun için görsel bulmacalar; ses, dokunsal geri bildirim gibi diğer duyusal uyaranlarla da desteklenmelidir.' diyor. Bu parçada bilişsel oyun terapileri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Bireylerin odaklanma ve dikkat sorunlarını çözmek amacıyla sıfırdan icat edildiği ✓
• B) Zihni zorlayan dikkat ortamlarının dijital olarak tasarlanması esasına dayandığı
• C) Başarısının, kullanıcının farklı duyusal etmenlerle uyarılmasına bağlı olduğu
• D) Dikkat dağıtıcı dış etkenlerden uzak, kontrollü bir ortamda egzersiz imkânı sunduğu
• E) Dikkat dağınıklığı yaşayan kişilere bütçeyi zorlamayan bir tedavi seçeneği sağladığı

Parçada bilişsel oyun simülasyonlarının odaklanma sorunlarında pratik, ucuz ve kontrollü bir terapi aracı olarak kullanıldığı belirtilmiş; ancak bu teknolojinin doğrudan veya sırf bu amaç için icat edildiğine dair bir bilgi verilmemiştir. Başka alanlardaki teknolojinin bu yönde kullanıldığı anlatılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

6. I. Kutup buzulları, güneş ışınlarını uzaya geri yansıtarak Dünya'nın aşırı ısınmasını önleyen devasa birer ayna vazifesi görmeleriyle bilinirler. II. Saygın bir iklim bilimi dergisinde yayımlanan güncel bir makale, sanayileşmenin etkisiyle kararan buzulların artık ışığı yansıtmak yerine emerek küresel ısınmayı hızlandırdığını ortaya koyuyor. II. cümleyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) I. cümlede anlatılan durumun sebep olduğu bir olumsuzluktan bahsedilmektedir.
• B) I. cümlede ifade edilen konuyla çelişen farklı bir durumdan söz edilmektedir. ✓
• C) I. cümlede değinilen düşüncenin bilimsel olarak kanıtlandığı gösterilmektedir.
• D) I. cümlede vurgulanan özelliğin tamamen ortadan kalktığı belirtilmektedir.
• E) I. cümlede sözü edilen fikri çürütecek örnekler sunulmaktadır.

I. cümlede buzulların güneş ışınlarını yansıtarak Dünya'yı koruma (ayna vazifesi) özelliği belirtilmiştir. II. cümlede ise sanayileşme sebebiyle bu durumun tam tersine döndüğü, yani yansıtmak yerine ışığı emerek ısınmayı hızlandırdığı belirtilmektedir. Bu durum, I. cümledeki özellikle çelişen farklı bir durumu yansıtır. Doğru cevap B seçeneğidir.

7. Aşağıdaki dizelerin hangisinde hayalî ögelere yer verilmemiştir?

• A) Ilık bir su gibidir içimde yalnızlığım, Yalnızlığım, ruhumda uzak bir ses gibidir.
• B) Mavi elişinden bir deniz yaptım Yeşil tekneli bir kayık yüzdürdüm
• C) Bir gemi yanaştı Samsun’a sabaha karşı Selam durdu kayığı, çaparası, takası,
• D) Biz hep açık konuştuk. Gökyüzünden maviydi sözlerimiz.
• E) Şimdi tarlalarda güneş vardır. Karlar donmuştur otların uçlarında ✓

A, B, C ve D seçeneklerinde yalnızlık, sözler, kayık ya da gemi gibi unsurlar düşsel ve mecazlı biçimde kullanılmıştır. E seçeneğinde ise tarlalarda güneş ve ot uçlarında kar gibi gerçekçi bir doğa görünümü vardır. Doğru cevap E seçeneğidir.

8. Bakterileri yok etmek üzerine çalışmalar yapan İngiliz bilim insanı Alexander Fleming, bir tatil dönüşü laboratuvarına geldiğinde içinde farklı türlerde bakteriler bulunan kabı açık unuttuğunu fark eder. Küf mantarı ile dolan kabı temizlerken mantarın kenarında bulunan jel kıvamındaki yapıda herhangi bir bakteri bulunmadığını görür. Bunun “Penicillium Notatum” adı verilen küf mantarı olduğunu düşünür ve jöle kıvamındaki yapıya “penisilin” adını verir. Fakat penisilini küf mantarından ayırmayı başaramadığı için çalışmalarını sonlandırır. Onun çalışmalarını inceleyen bilim insanları Howard Florey ve Ernst Chain, 1939 yılında penisilini laboratuvar ortamında saflaştırmayı başarır; 1941 yılında da ilk defa bir insan üzerinde kullanırlar. Fleming, Florey ve Chain bu çalışmalarıyla 1945 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülürler. Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Penisilinin, ismini kendisini bulan kişinin adından aldığına
• B) Fleming’in, penisilinle ilgili çalışmalarıyla bilim dünyasına ilham verdiğine ✓
• C) Penisilinin insan sağlığına faydasının, keşfinden çok sonra anlaşıldığına
• D) Nobel Barış Ödülü’nün penisilinin bulunması sonucu ilk defa sağlık alanında verildiğine
• E) Küf mantarıyla penisilinin bulunmasının aynı zamana denk geldiğine

Fleming’in çalışmaları sonuçlanmasa da Florey ve Chain onun çalışmalarından hareketle penisilini saflaştırmıştır. Bu durum Fleming’in bilim dünyasına ilham verdiğini gösterir. Doğru cevap B seçeneğidir.

9. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklemde çatı özelliği aranmaz?

• A) Bir merhamettir yanan, daracık odaların İsli lambalarında, isli lambalarında ✓
• B) Duyuluyor zamanın tahtayı kemirdiği Tavan aralarında, tavan aralarında
• C) Bir sırrı sürüklüyor terlikler tıpır tıpır İzbe sofralarında, izbe sofralarında
• D) Atıyor sızıların çıplak duvarda nabzı Çivi yaralarında, çivi yaralarında
• E) Ağlayın, aşinasız, sessiz can verenlere Otel odalarında, otel odalarında

A seçeneğinde yüklem “merhamettir” sözcüğüdür ve isim soyludur. Çatı özelliği yalnızca fiil yüklemlerde arandığı için bu dizede çatı aranmaz. Doğru cevap A seçeneğidir.

10. (I) Yazılı edebiyat kültür dilinin en büyük hazinesini meydana getirir. (II) Yazılı edebiyat, günlük konuşma dilinden ve sözlü edebiyattan yüzlerce kat daha zengindir. (III) Bunun sebebi yazının binlerce yıllık kelimeleri koruması ve biriktirmesidir. (IV) Atasözleri, “ata” kelimesinden de anlaşılacağı üzere geçmiş asırlardan bizlere kalan bir değerler manzumesidir. (V) Kültür denince bilhassa yazılı yapıtlar anlaşılır ki bunların arasında eski çağlara ait inanç ve ilim kitapları da mevcuttur. Numaralanmış cümlelerden hangisi, parçanın anlam bütünlüğüyle _ilgili _değildir__?

• A) I.
• B) II.
• C) III.
• D) IV. ✓
• E) V.

Parçadaki I, II, III ve V numaralı cümlelerde 'yazılı edebiyatın' önemi, zenginliği, kelimeleri biriktirmesi ve kültürü saklamadaki rolü anlatılmaktadır. Ancak IV numaralı cümlede konu dışına çıkılarak 'atasözlerinin tanımı ve anlamı' üzerinde durulmuştur. Bu durum parçanın anlam bütünlüğünü bozmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

11. Peygamber çiçeğinin aydınlığında ara sana doğru uzanan çaresiz ellerimi. Bu dizedeki ad tamlamasının benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?

• A) Güzel bir yemeğin ardından çaylarımızı yudumluyoruz.
• B) Başarılı iş insanları, o gün çeşitli ödüllerle onurlandırıldı.
• C) Bu akşam, çocukluk arkadaşımın düğününe davetliyim. ✓
• D) Evimizin arka bahçesi piknik alanımız gibiydi âdeta.
• E) Eski günlerin bitmeyen özlemi sardı yine gönlümüzü.

“Peygamber çiçeğinin aydınlığı” zincirleme ad tamlamasıdır. “Çocukluk arkadaşımın düğünü” sözünde de bir tamlama başka bir tamlamanın içinde yer aldığı için aynı yapı görülür. Doğru cevap C seçeneğidir.

12. Çok istese de dallara uzanamıyordu. Bu cümledeki eylemle ilgili aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Basit çekimlidir. ✓
• B) Birleşik yapılıdır.
• C) Haber kipiyle çekimlenmiştir.
• D) 3. tekil kişi ile çekimlenmiştir.
• E) Kip kayması yoktur.

“Uzanamıyordu” fiili yeterlik fiilinin olumsuz biçimiyle birleşik yapılıdır ve hikâye birleşik zamanlıdır; bu nedenle basit çekimli olduğu söylenemez. Doğru cevap A seçeneğidir.

13. (I) Bu kalabalık beni sıkardı, yanlızdım. (II) Askerlere bakardım, teskereci askerlere. (III) Bir de gurbetçilere bakardım. (IV) Kalabalıkta bir çocuk bindirirdim pencereden, babası sağol derdi. (V) Bir mahkûm getirirlerdi uzak dağ köylerinden; jandarmalar ona acırdı, bende acırdım… Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı _yapılmamıştır_?

• A) I
• B) II
• C) III ✓
• D) IV
• E) V

Cümlelerdeki hatalar şu şekildedir: I. cümlede 'yanlızdım' yerine 'yalnızdım', II. cümlede 'teskereci' yerine 'tezkereci', IV. cümlede 'sağol' yerine 'sağ ol', V. cümlede ise bağlaç olan 'de' ayrı yazılarak 'ben de' olmalıdır. III. numaralı cümlede ise herhangi bir yazım yanlışı yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

14. Gün geçti, mevsim _döndü_ (I), _unuttu_ (II) beni / _Üstüne_ (III) _adını_ (IV) kazıdığım çınar / Açtın _derdimi_ (V) kanattın yüreğimi Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV
• E) V ✓

V numaralı 'derdimi' sözcüğünün kökü 'dert'tir. Bu sözcük ünlüyle başlayan bir ek (-imi) aldığında sonundaki sert ünsüz olan 't', yumuşayarak 'd' sesine dönüşmüştür. Diğer sözcüklerde ünsüz yumuşaması bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

15. Dolaylamada, bilinen bir varlık ya da kavramın tek bir sözcük yerine birden fazla sözcükle kalıplaşarak ifade edilmesi söz konusudur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım _yoktur_?

• A) Evin dış cephesinde sıcak renkler tercih etmişler. ✓
• B) Genç file bekçisi maçta adeta yıldızlaştı.
• C) Ege'nin incisini bu yaz ziyaret etmek istiyorum.
• D) Bu eser de nihayet beyaz perdeye uyarlanmış.
• E) Doğu'nun Paris'i son yıllarda çok gelişti.

A'da 'beyaz perde' (sinema), B'de 'file bekçisi' (kaleci), D'de 'Ege'nin incisi' (İzmir) ve E'de 'Doğu'nun Paris'i' (Diyarbakır vb.) dolaylama örnekleridir. C seçeneğinde geçen 'sıcak renkler' ifadesi ise bir dolaylama değil, duyular arası aktarıma (dokunma duyusundan görme duyusuna) dayalı mecazlı bir söyleyiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

16. (I) Sanatçımız, geçen hafta lirik şiirlerden oluşan yepyeni bir derlemeyle okurlarının karşısına çıktı. (II) Bireyin yalnızlığı ve doğanın döngüsü karşısındaki derin hislenişleri konu ediniyor bu dizeler. (III) Yazarın diğer kitaplarındaki o sürükleyici ve akıcı üslubu bu yapıtında bulmakta ne yazık ki güçlük çekiyorsunuz. (IV) Şairimizin edebiyat tarihimizde saygın bir yeri var lakin şiirler tek tek incelendiğinde aynı derin etkiyi yaratamıyor. (V) Üstelik kullandığı aşırı imgeli ve kapalı anlatım tarzı, şiirlerin temel anlamını kavramayı da büsbütün zorlaştırıyor. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde düşüncenin olumlu ya da olumsuz olduğu açıkça _belirtilmemiştir_?

• A) I ve II ✓
• B) I ve IV
• C) II ve III
• D) II ve IV
• E) III ve V

III, IV ve V. cümlelerde sırasıyla 'güçlük çekiyorsunuz, aynı derin etkiyi yaratamıyor, kavramayı büsbütün zorlaştırıyor' denilerek eser hakkında net olumsuz değerlendirmeler sunulmuştur. Ancak I ve II. cümlelerde sadece kitabın yayımlandığı ve konusu hakkında nesnel bilgi verilmiş olup olumlu ya da olumsuz bir düşünce belirtilmemiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

17. Aynaların farkı kalmaz düşmanla Tanışırsın doğduğuna pişmanla Hüzün adres değiştirir zamanla Benden geçer, sana göçer sevdiğim Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisinin _örneği yoktur_?

• A) Edilgen fiil ✓
• B) İşteş fiil
• C) Etken fiil
• D) Oldurgan fiil
• E) Geçişsiz fiil

Dizelerde “tanışırsın” işteş, “değiştirir” oldurgan, “geçer/göçer” etken ve geçişsiz fiil örnekleridir. Edilgen fiil yoktur. Doğru cevap A seçeneğidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisi sadece yüklemden oluşan tek ögeli bir cümledir?

• A) Bahçenin köşesinde boy veren kırmızı güller harika görünüyordu.
• B) Dışarıda kalan çocukların sesleri odanın içine kadar ulaşıyordu.
• C) Masanın üstünde duran eski püskü kapaklı, yıpranmış kalın bir defterdi. ✓
• D) Ağaçların ardında uzanan uçsuz bucaksız ovanın ortasında küçük bir göl vardı.
• E) Öğretmenin sorduğu sorulara hepimiz doğru cevap verdik.

C seçeneğindeki 'Masanın üstünde duran eski püskü kapaklı, yıpranmış kalın bir defterdi' ifadesi bütünüyle bir sıfat tamlaması grubudur. Söz grupları ve tamlamalar bölünemeyeceği için cümlenin tamamı yüklemdir ve tek ögeden oluşmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yalnız” sözcüğü belirteç görevindedir?

• A) Biraz yalnız dolaşıp kafa toplamaya ihtiyacım var. ✓
• B) Yalnız ve harap bu köşkün bende tükenmez hatıraları var.
• C) Ömer iyi top oynar yalnız fazla koşmak işine gelmez.
• D) Orada yalnız ay ve gece vardı benimle baş başa kalan.
• E) Ne kadar çok arkadaşım olursa olsun yine de yalnızım.

A seçeneğinde “yalnız” sözcüğü “dolaşıp” eylemini durum bakımından belirtir ve zarf görevindedir. Diğer seçeneklerde sıfat, bağlaç ya da ad soylu kullanım öne çıkar. Doğru cevap A seçeneğidir.

20. Yüzyıllar öncesinde yaşamış olmasına rağmen Yunus Emre, felsefi derinliği ve insana dair kucaklayıcı bakış açısıyla bugün de tüm dünyada geniş kitleler üzerinde etki uyandırmaya devam etmektedir. İnanç ve sevgi dünyasını işlediği şiirleri, tarih boyunca farklı kültürlerden ve inançlardan insanların ilgisini çekmiştir. Her muhatap, kendi bilgi birikimi ve penceresi doğrultusunda onu yeniden anlamlandırmaktadır. Özellikle şiirlerindeki derin mana, edebi birer metin olmanın ötesine geçerek sosyoloji ve psikoloji gibi farklı bilim dallarında da kaynak olarak kullanılmaktadır. Bu çok katmanlı içerik, Yunus Emre'nin yapıtlarının çağları aşarak ayakta kalmasında ve kuşaklar arasında sarsılmaz bir kültür köprüsü kurmasında başat bir rol üstlenmektedir. Bu parçada söz edilen şair ve eserlerinin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Disiplinlerarasılık
• B) Özgünlük ✓
• C) Kalıcılık (Zamana direnme)
• D) Anlamsal çok katmanlılık
• E) Evrensellik

Metinde şairin sosyoloji ve psikoloji gibi bilimlerde yer bulması 'disiplinlerarasılığı' (A), zamana direnmesi 'kalıcılığı' (C), anlam derinliği 'çok katmanlılığı' (D) ve farklı kültürlerin ilgisini çekmesi 'evrenselliği' (E) örneklendirir. Ancak eserlerin ne kadar 'özgün' (orijinal, başkasına benzemez) olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.