Anlatım Bozuklukları 1
Anlatım Bozuklukları 1
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde anlatım bozukluğu bulunmaktadır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde anlatım bozukluğu bulunmaktadır?
- A) Kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Bu sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- C) Onlar bize geleceklermiş, bu yüzden biz de onlara gideceğiz. ✓
- D) Bu konuda bir şeyler yapmamız gerekiyor, çünkü bu artık çok önemli bir konu haline geldi.
'Onlar bize geleceklermiş, bu yüzden biz de onlara gideceğiz.' cümlesinde mantık hatası vardır. Eğer biri size geliyorsa, sizin onlara gitmeniz anlamsızdır. Bu bir anlatım bozukluğudur.
2. Hangi cümlede gereksiz sözcük kullanımı nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- B) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- C) Bu kitabı yazan yazar oldukça tanınmış bir isim. ✓
- D) Çocuklar bahçede oynarken biz onları izliyorduk.
'Bu kitabı yazan yazar oldukça tanınmış bir isim.' cümlesinde 'yazan' ve 'yazar' ifadeleri gereksizdir. 'Bu kitabı yazan kişi...' veya 'Bu kitabın yazarı...' şeklinde düzeltilmelidir.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çelişen ifadeler nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bu sınav oldukça zordu ama kolaydı. ✓
- B) Bugün hava çok güzel ve güneşli.
- C) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- D) Kitapları kitaplığa dizdim, sonra çay içtim.
'Bu sınav oldukça zordu ama kolaydı.' cümlesinde 'zordu' ve 'kolaydı' ifadeleri çelişmektedir, bu nedenle anlatım bozukluğu vardır.
4. Hangi cümlede anlam belirsizliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Kitabı dün okudum.
- B) Genç adama bir şeyler söyledi. ✓
- C) O kadar hızlı konuştu ki kimse bir şey anlamadı.
- D) Odaya Ahmet ve Ayşe girdi.
'Genç adama bir şeyler söyledi.' cümlesinde anlam belirsizliği vardır. Konuşan kişi mi 'genç' (Özne: Genç,), yoksa 'adam' mı 'genç' (Sıfat: Genç adama)? Bu belirsizlik, virgüle giderilmelidir.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _gereksiz sözcük kullanımından_ kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Sınıftaki arkadaşlarıyla her zaman iyi geçinirdi.
- B) Onunla ilk tanışmamız geçen yaz tatilinde olmuştu. ✓
- C) Yarın akşam ailecek size gelmeyi düşünüyoruz.
- D) Konuyu tüm detaylarıyla masaya yatırdılar.
• Analiz: 'Tanışmak' eylemi zaten kişiler arasında ilk kez gerçekleşen bir durumdur. • Hata: Bu yüzden cümredeki 'ilk' kelimesi gereksizdir. Doğrusu 'Onunla tanışmamız geçen yaz tatilinde olmuştu' şeklinde olmalıdır.
6. Hangi cümlede özne belirsizliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Ali ve Ayşe sinemaya gitti, sonra eve döndü. ✓
- C) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- D) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
'Ali ve Ayşe sinemaya gitti, sonra eve döndü.' cümlesinde ikinci cümlenin öznesi belirsizdir. 'eve dönen kim?' (Ali mi, Ayşe mi, yoksa ikisi birden mi?). Bu belirsizlik anlatım bozukluğuna neden olur.
7. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde gereksiz bağlaç kullanımı nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Ahmet ve Ayşe sinemaya gittiler.
- B) Sabah erken kalktım ve kahvaltı yaptım.
- C) Dün geldim ve fakat seni bulamadım. ✓
- D) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
'Dün geldim ve fakat seni bulamadım.' cümlesinde 've' ile 'fakat' bağlaçları bir arada gereksiz kullanılmıştır. Biri tercih edilmelidir.
8. Hangi cümlede yanlış kelime seçimi yapıldığı için anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yol kenarına yeni fidanlar ekildi. ✓
- B) Bu kitabı çok beğendim.
- C) Bu işin altından kalkmak çok zor görünüyor.
- D) Beni aradığınız için çok teşekkür ederim.
'ekildi' kelimesi yanlış anlamda kullanılmıştır. Fidan 'ekilmez', 'dikilir'. Tohum ekilir. Bu nedenle anlatım bozukluğu vardır.
9. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde anlam karışıklığı (özne belirsizliği) nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Ali, Ayşe'yi aradı ve bir süre sonra eve döndü. ✓
- B) Kitabı okudum ve çok beğendim.
- C) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- D) Ahmet ve Ayşe sinemaya gitti.
'Ali, Ayşe'yi aradı ve bir süre sonra eve döndü.' cümlesinde eve dönenin kim olduğu (Ali mi, Ayşe mi) belirsizdir. Bu da anlatım bozukluğuna yol açar.
10. Hangi cümlede gereksiz zamir kullanımı nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Ali, Ayşe'yi aradı ve ona selam söyledi.
- C) Bu iş çok zor, bunu yapamam. ✓
- D) Bugün hava çok güzel, bunu dışarıda kutlayalım.
'Bu iş çok zor, bunu yapamam.' cümlesinde 'bunu' zamiri gereksizdir, çünkü 'iş' zaten belirtilmiştir. Cümle 'Bu iş çok zor, yapamam.' şeklinde olmalıdır.
11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yüklem eksikliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Ahmet sinemaya gitti, Ayşe de tiyatroya. ✓
- C) Sabah kalktım, kahvaltı yaptım ve işe gittim.
- D) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
'Ahmet sinemaya gitti, Ayşe de tiyatroya.' cümlesinde ikinci cümlenin 'gitti' yüklemi eksiktir. Cümle 'Ahmet sinemaya gitti, Ayşe de tiyatroya gitti.' şeklinde düzeltilmelidir.
12. Hangi cümlede nesne eksikliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Arkadaşına sarıldı ve tebrik etti. ✓
- C) Sabah kahvaltı yaptım ve işe gittim.
- D) Ali, Ayşe'yi aradı ve sonra eve döndü.
'Arkadaşına sarıldı ve tebrik etti.' cümlesinde, 'tebrik etti' yüklemi için 'kimi?' sorusunun cevabı olan 'onu' (nesne) eksiktir. Bu anlatım bozukluğuna yol açar.
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde gereksiz sıfat (veya sözcük) kullanımı nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- B) Yeni çıkan kitapları hemen satın aldım.
- C) Bu güzel kitabı çok beğendim.
- D) Yaşlı, ihtiyar bir adamdı. ✓
'Yaşlı' ve 'ihtiyar' kelimeleri eş anlamlıdır. Birlikte kullanılmaları gereksiz sözcük kullanımına ve anlatım bozukluğuna yol açar.
14. Hangi cümlede bağlaç veya noktalama eksikliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- B) Sabah kalktım, kahvaltı yaptım ve işe gittim.
- C) Ahmet sinemaya gitti Ayşe tiyatroya gitti. ✓
- D) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
'Ahmet sinemaya gitti Ayşe tiyatroya gitti.' cümlesinde iki yargıyı bağlayacak bir bağlaç (ve) veya noktalama işareti (virgül) eksiktir.
15. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çelişen ifadeler nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- B) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- C) Ahmet bu sınavı kazandı ama başarısız oldu. ✓
- D) Kitapçıdan birkaç yeni kitap aldım.
'Ahmet bu sınavı kazandı ama başarısız oldu.' cümlesinde 'kazandı' ve 'başarısız oldu' ifadeleri çelişmektedir. Bu bir anlatım bozukluğudur.
16. Hangi cümlede gereksiz (eş anlamlı) sözcük kullanımı nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
- B) Sabah kalktım, kahvaltı yaptım ve işe gittim.
- C) Fakir ve yoksul insanlara yardım etti. ✓
- D) Ali ve Ayşe sinemaya gittiler ve film izlediler.
'Fakir' ve 'yoksul' kelimeleri eş anlamlıdır. Birlikte kullanılmaları gereksiz sözcük kullanımıdır ve anlatım bozukluğuna yol açar.
17. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özne eksikliği nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- B) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
- C) Evin inşaatı bitti, hemen kiraya verilecek. ✓
- D) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
'Evin inşaatı bitti, hemen kiraya verilecek.' cümlesinde, ikinci cümlenin öznesi ('ne kiraya verilecek?') eksiktir. Cümle 'Evin inşaatı bitti, ev kiraya verilecek.' şeklinde olmalıdır.
18. Hangi cümlede anlam belirsizliği (özne eksikliği) nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- B) Ahmet, Ayşe'yi aradı, sonra eve döndü. ✓
- C) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- D) Bu kitabı okudum ve çok beğendim.
'Ahmet, Ayşe'yi aradı, sonra eve döndü.' cümlesinde 'eve dönen kim?' (Ahmet mi, Ayşe mi) sorusu belirsizdir. Bu bir anlatım bozukluğudur.
19. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çelişen ifadeler nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Ahmet ve Ayşe sinemaya gittiler.
- B) Kitapçıdan birkaç kitap aldım.
- C) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
- D) Bu sınav oldukça zordu ama kolaydı. ✓
'Bu sınav oldukça zordu ama kolaydı.' cümlesinde 'zordu' ve 'kolaydı' ifadeleri çelişmektedir, bu nedenle anlatım bozukluğu vardır.
20. Hangi cümlede mantık hatası nedeniyle anlatım bozukluğu vardır?
- A) Kardeşim çok çalışkan, bu yüzden sınavı kazanamadı. ✓
- B) Kitapçıdan birkaç yeni kitap aldım.
- C) Ahmet ve Ayşe sinemaya gittiler.
- D) Bugün hava çok güzel, dışarı çıkalım mı?
'Kardeşim çok çalışkan, bu yüzden sınavı kazanamadı.' cümlesinde 'çalışkanlık' ile 'sınavı kazanamama' arasında bir mantık hatası vardır. Bu bir anlatım bozukluğudur.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne eksikliğinden' kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Öğrenciler sınıfa girdi ve ders başladı.
- B) Arkadaşına çok güveniyor, her zaman destekliyordu. ✓
- C) Kitabı büyük bir zevkle okudu ve çok beğendi.
- D) Sabah erkenden kalktı, aceleyle evden çıktı.
Sıralı cümlelerde ortak kullanılan ögelerin yüklemlere ayrı ayrı uygun olması gerekir. İkinci seçenekteki 'güveniyor' fiili 'arkadaşına' dolaylı tümleciyle uyumluyken; 'destekliyordu' fiili bu tümleci kabul etmez. İkinci cümleciğe 'onu' (veya arkadaşını) belirtili nesnesinin getirilmemesi nesne eksikliğine yol açmıştır. Doğrusu: 'Arkadaşına çok güveniyor, onu her zaman destekliyordu.' şeklinde olmalıdır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından' kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bahçeye yeni fidanlar ekti. ✓
- B) Herkes bu olaya tepki gösterdi.
- C) Bu iki elbise arasında çok fark var.
- D) Bu yıl sınavı kazanma şansı yüksek.
'Ekmek' fiili tohum için kullanılır. 'Fidan' ise dikilir. Doğrusu: 'Bahçeye yeni fidanlar dikti.'
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'anlamca çelişen sözcüklerin' bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Eminim bu işi belki o yapmıştır. ✓
- B) Mutlaka size de haber verecektir.
- C) Hızlı hızlı yürüyerek uzaklaştı.
- D) Sanırım toplantı bitmek üzeredir.
'Eminim' sözcüğü kesinlik bildirir. 'Belki' sözcüğü ise olasılık bildirir. Bu iki sözcük anlamca birbiriyle çelişmektedir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından' kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yeni eve geldim ki telefon çaldı. ✓
- B) Çocuk, arkadaşını yolda görmüş.
- C) Bütün gün ders çalışmaktan yoruldu.
- D) Hava soğuk olduğu için dışarı çıkmadı.
Bu cümlede 'yeni' sözcüğü 'ev' isminin sıfatı olmuş (yeni bir ev) anlamı çıkmaktadır. Oysa kastedilen 'eve yeni gelmek' (zaman) ise sözcük fiilden önce gelmeliydi. Doğrusu: 'Eve yeni geldim ki telefon çaldı.'
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'anlam belirsizliğinden' kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Küçük, ağacın arkasına saklandı.
- B) Yarışmada birinci olduğunu öğrendim. ✓
- C) Babasıyla gezmeye gitmiş.
- D) Okul müdürü odasında değildi.
Cümlede 'onun' birinci olduğu mu, yoksa 'senin' birinci olduğun mu belli değildir. Cümlenin başına 'senin' veya 'onun' kişi zamiri getirilerek bu belirsizlik giderilmelidir.