Cümlede Anlam 3
Cümlede Anlam 3
Hangi cümlede bir _genelleme_ yapılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Hangi cümlede bir _genelleme_ yapılmıştır?
- A) Sabah kahvaltı yapmadan evden çıkmam.
- B) Çocuklar genelde tatlıyı çok sever. ✓
- C) Bu kitabı bitirdim ve çok beğendim.
- D) Bugün hava çok güzel.
'Çocuklar genelde tatlıyı çok sever.' cümlesinde, 'genelde' kelimesi ile bir genelleme yapılmıştır.
2. Hangi cümlede _nesnel_ bir anlatım vardır?
- A) Yazarın son romanı, kelimenin tam anlamıyla bir başyapıt.
- B) Romanda, 19. yüzyıl Fransa'sındaki sosyal yaşam anlatılıyor. ✓
- C) Romanın kurgusu o kadar sıkıcı ki, bitirmekte zorlandım.
- D) Bu romandaki karakterler çok yüzeysel işlenmiş.
Romanın konusu (19. yüzyıl Fransa'sı), doğrulanabilir ve kişisel yorum içermeyen nesnel bir bilgidir. Diğer seçenekler ('başyapıt', 'sıkıcı', 'yüzeysel') öznel değerlendirmelerdir.
3. '(I) Yolculuk boyunca sanki dünyadan kopmuş gibi sürekli dışarıyı izledi. (II) Belli ki bir şeye canı sıkılmıştı. (III) Belki de sadece yorgundu. (IV) Akşam teyzesine gideceklerdi.' Numaralanmış cümlelerden hangisi bir çıkarım (tahmin/yorum) değildir?
- A) I
- B) II
- C) III
- D) IV ✓
• I, II ve III. Cümleler: Kişinin dış görünüşünden yola çıkılarak yapılan yorum ve tahminlerdir (Dünyadan kopmuş gibi, belli ki sıkkın, belki yorgun). • IV. Cümle: Sadece gerçekleşecek bir eylemi/planı bildiren nesnel bir cümledir, yorum içermez.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir yargı yoktur?
- A) Maçın en heyecanlı anı son dakikaydı.
- B) Hakem, tartışmalı bir karar verdi.
- C) Maç 2-2 berabere bitti. ✓
- D) Bizim takım her zamanki gibi kötü oynadı.
'Maç 2-2 berabere bitti.' ifadesi, kişisel yorum içermeyen, doğrulanabilir (nesnel) bir skordur. Diğer seçenekler ('heyecanlı', 'tartışmalı', 'kötü oynadı') kişisel yorum içerir.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişinin kendisine yönelik eleştirisi (öz eleştiri) daha belirgindir?
- A) Yarın Ankara’ya mı yoksa İstanbul’a mı gitsem bilemiyorum.
- B) Yirmili yaşlarda daha çok arabesk müzik dinlerdim.
- C) Yirmi beşli yaşlarda ise filmlere merak salar oldum.
- D) Demek ki anne babamın kıymetini anlamam için onlardan birisinin ölmesi gerekiyormuş. ✓
Kişi, anne babasının değerini yaşamları sırasında anlamamış olmasını acı bir şekilde itiraf ederek doğrudan kendi hatalı tutumunu eleştirmektedir.
6. (I) Bu oyun, savaşın etkilerini derinlemesine irdeleyen bir yapıt. (II) Yalnız içeriğiyle değil, çarpıcı anlatımıyla da ağırlığını hissettiriyor. (III) Yıkımın çocuklara yansımaları oyunun kurgusuna ustaca aktarılmış. (IV) Bununla birlikte aile içi sorunlar başarıyla irdelenirken konunun dağılmasına neden olan ayrıntılara da yer verilmiş. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde sözü edilen yapıtın 'hem olumlu hem olumsuz' yönleri bir arada verilmiştir?
- A) I.
- B) II.
- C) III.
- D) IV. ✓
IV. cümlede 'aile içi sorunların başarıyla irdelenmesi' yazarın üslubuna yönelik olumlu bir eleştiriyken, 'konunun dağılmasına neden olan ayrıntılara yer verilmesi' eserin kurgusuna yönelik olumsuz bir eleştiridir. Her iki durum aynı cümlede verilmiştir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'varsayım' anlamı vardır?
- A) Gördüğüm kadarıyla çok çalışkan biri.
- B) Tut ki bu yıl sınavı kazanamadın. ✓
- C) Belki yarın yağmur yağar.
- D) Keşke daha erken gelseydim.
Varsayım, henüz gerçekleşmemiş bir olayı veya durumu, bir an için 'olmuş gibi' kabul etmektir. 'Diyelim ki', 'tut ki', 'farz edelim' gibi ifadelerle yapılır. 'Sınavı kazanamadın' durumu henüz gerçekleşmemiştir, ancak 'olmuş gibi' düşünülmesi istenmektedir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir anlatım vardır?
- A) Binanın üçüncü katında oturuyor.
- B) Bu mahalle, şehrin en nezih semtlerinden biridir. ✓
- C) Evde iki oda ve bir salon bulunuyor.
- D) Apartmanın dış cephesi sarıya boyanmış.
'En nezih' ifadesi, kişisel bir değerlendirme ve beğeni içerir, bu da cümleyi öznel yapar. Diğer seçenekler doğrulanabilir, nesnel bilgilerdir.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _genelleme_ yapılmamıştır?
- A) Tüm politikacılar vaatlerini unutur.
- B) Kadınlar, detaylara erkeklerden daha çok dikkat eder.
- C) Japonlar çalışkan insanlardır.
- D) Arkadaşım Ali, çok çalışkan biridir. ✓
'Arkadaşım Ali...' cümlesi, bir grup hakkında değil, tek bir kişi (Ali) hakkında bir tespit belirtir. Diğer seçenekler ('Tüm politikacılar', 'Kadınlar', 'Japonlar') bir grubu bütünüyle kapsayan genellemelerdir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _olasılık_ ifade eder?
- A) Kitap okumayı çok seviyorum.
- B) Sınav sonuçları açıklandı.
- C) Bugün hava yağmurlu olabilir. ✓
- D) Bu sabah erkenden kalktım.
'Bugün hava yağmurlu olabilir.' cümlesi, bir durumun gerçekleşme ihtimalini ifade etmektedir ve olasılık bildirmektedir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _koşula bağlılık_ söz konusudur?
- A) Çok çalıştığı için başarılı oldu.
- B) Seni görmek için buraya geldim.
- C) Müzik dinleyebilirsin ama sesini açmayacaksın. ✓
- D) Yarın sinemaya gitmeyi düşünüyorum.
'...ama sesini açmayacaksın.' ifadesi, 'müzik dinleme' eyleminin gerçekleşmesini bir şarta (sesini açmama) bağlamaktadır.
12. Hangi cümlede _karşılaştırma_ yoktur?
- A) Dünkü maç, bu sezonun en heyecanlı maçıydı.
- B) Bora'nın sesi, Ali'nin sesinden daha güzeldir.
- C) Bugün hava düne göre daha soğuk.
- D) Bugün hava gerçekten çok soğuk. ✓
'Bugün hava gerçekten çok soğuk.' cümlesi, sadece o günkü havayla ilgili bir durum tespiti yapar. Diğer seçenekler (dünkü maç-diğer maçlar, Bora-Ali, bugün-dün) karşılaştırma içerir.
13. Hangi cümlede bir _tanımlama_ yapılmıştır?
- A) Eleştiri, bir eserin olumlu ve olumsuz yanlarını gösterme sanatıdır. ✓
- B) Eleştiri yaparken çok dikkatli olmalıyız.
- C) Bu eleştiriler beni çok üzdü.
- D) Eleştiri, toplumda pek sevilmez.
'Eleştiri, ... sanatıdır.' cümlesi, 'Eleştiri nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın tanımını yapmaktadır.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' kullanılmıştır?
- A) Annem, 'Yemeğini bitir!' diye seslendi.
- B) Müdür, toplantının başladığını duyurdu. ✓
- C) Arkadaşım, 'Sinemaya gidelim mi?' diye sordu.
- D) Descartes, 'Düşünüyorum, öyleyse varım.' der.
Dolaylı anlatım, başkasının sözünü, aktaran kişinin kendi ifadesiyle, anlamını koruyarak ama şeklinde değişiklik yaparak aktarmasıdır. Genellikle '-dığını söyledi', '-eceğini belirtti' gibi ifadelerle biter. 'Toplantının başladığını duyurdu' ifadesi, müdürün 'Toplantı başladı.' sözünün dolaylı aktarımıdır.
15. 'Sanatçı, eserlerinde toplumsal sorunlara ayna tutuyor.' cümlesiyle anlatılmak istenen nedir?
- A) Sanatçının toplumu değiştirmeyi amaçladığı
- B) Sanatçının, yaşanan gerçekleri eserlerine yansıttığı ✓
- C) Sanatçının, eserlerinde hayali bir dünya kurduğu
- D) Sanatçının, üslubunun çok beğenildiği
'Ayna tutmak' bir deyimdir ve 'var olan bir durumu, gerçeği olduğu gibi göstermek, yansıtmak' anlamında kullanılır. Bu cümlede sanatçının, toplumdaki sorunları (gerçekleri) eserlerinde işlediği, yani yansıttığı belirtilmektedir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli' (iğneleyici) bir anlatım vardır?
- A) Toplantı beklediğimizden uzun sürdü.
- B) Ne kadar 'nazik' bir insan, kimseyi kırmaz! ✓
- C) Yazarın dili oldukça akıcı ve sade.
- D) Bu manzara karşısında büyülenmemek elde değil.
Kinayeli anlatım (ironi), bir sözü, tam tersini kastederek, alaycı veya iğneleyici bir şekilde söylemektir. Genellikle parantez içinde ünlem işareti (!) ile gösterilir. Cümlede 'nazik' denilerek aslında kişinin 'kaba' olduğu, herkesi kırdığı kast edilmektedir.
17. Hangi cümlede _nesnel_ bir yargı söz konusudur?
- A) Bu yemeğin tadı harika olmuş.
- B) Film, saat 21.00'de başlayacak. ✓
- C) O, tanıdığım en dürüst insandır.
- D) Mavi, insana en çok yakışan renktir.
Filmin başlama saati, kişisel yoruma kapalı, kanıtlanabilir (nesnel) bir bilgidir. Diğer seçenekler ('harika', 'en dürüst', 'en çok yakışan') öznel değerlendirmelerdir.
18. Her isteyen, okuduğu yapıt hakkında düşüncelerini belirtebilir; ama değerlendirme yapacaksa ---. Bu cümle, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle sürdürülemez?
- A) eleştiriyle ilgili belli bir birikimi olmalıdır
- B) birtakım geçerli ölçütlere sahip olmalıdır
- C) eleştirinin kurallarının dışına çıkmamalıdır
- D) düşüncelerinde nesnel olmaya çalışmalıdır ✓
Seçeneklere göre değerlendirme yapmak için (birikim, kural, ölçüt) gibi gereklilikler vurgulanırken, nesnellik bu akışta farklı değerlendirilmiştir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _karşılaştırma_ yapılmamıştır?
- A) Sinema, tiyatroya göre daha popülerdir.
- B) Bu bölgenin en yüksek dağı Ağrı Dağı'dır.
- C) Onun kadar çalışkan birini görmedim.
- D) Yeni aldığı araba çok güzel. ✓
'Yeni aldığı araba çok güzel.' cümlesi bir beğeni belirtir, ancak arabayı başka bir şeyle kıyaslamaz. Diğer seçenekler (sinema-tiyatro, Ağrı Dağı-diğer dağlar, o-diğerleri) karşılaştırma içerir.
20. (I) Yazarlık, yılların verdiği birikimin ortaya konmasıyla oluşan bir üretimdir. (II) Yazar; gezdiği yerler, okuduğu kitaplarla ilgili birtakım bilgiler edinir. (III) Tabii bu, hemen gerçekleşen bir durum değildir, yazarın yıllarını alabilir. (IV) Yazar, dünyayla ilgili düşünceleri kafasında sürekli yoğurur. (V) İşte bu yoğrulma sonucu oluşan deneyimlerin dile getirilmesidir yazarlık. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangileri savunulan düşünce yönünden anlamca en yakındır?
- A) I. ve II.
- B) I. ve V. ✓
- C) II. ve IV.
- D) III. ve IV.
Bu tarz paragraf sorularında, savunulan düşüncenin en yakın olduğu cümleler genellikle aynı kavramı farklı sözcüklerle tanımlayan cümlelerdir. I. cümlede yazarlık, 'birikimin ortaya konması' olarak tanımlanmıştır. V. cümlede ise yazarlık, 'deneyimlerin dile getirilmesi' olarak tanımlanmıştır. Her iki cümle de yazarlığı, yaşanmışlıkların (birikim veya deneyim) yansıtılması olarak aynı ana düşünceyle vermektedir. Adayların sıklıkla çelişkiye düştüğü III. cümle ise I. cümleyle değil, kendinden önceki II. cümledeki bilgi edinme sürecinin uzunluğuyla bağlantılıdır.
21. Hangi cümlede _karşılaştırma_ yoktur?
- A) Ali de en az kardeşi kadar başarılıdır.
- B) Bu sınıfın en çalışkan öğrencisi odur.
- C) Böyle güzel bir havada evde oturulmaz. ✓
- D) Eski evimiz, yenisinden daha büyüktü.
'Böyle güzel bir havada evde oturulmaz.' cümlesi bir durumu ve o duruma yönelik bir yargıyı belirtir. Diğer seçeneklerde (Ali-kardeşi, o-diğer öğrenciler, eski ev-yeni ev) bir kıyaslama vardır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'abartma' (mübalağa) söz konusudur?
- A) Bugün hava oldukça soğuk.
- B) Çantası çok ağırdı, zor taşıdı.
- C) Gözyaşları sel olup aktı. ✓
- D) Yüzme yarışmasında birinci oldu.
Abartma, bir durumu veya olayı, olduğundan çok daha fazla veya çok daha az göstererek anlatmaktır. 'Gözyaşlarının sel olması' fiziksel olarak imkânsızdır; ağlamanın çok şiddetli olduğunu vurgulamak için yapılan bir abartmadır.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _genelleme_ yapılmıştır?
- A) Bu yazarın sadece bir kitabını okudum.
- B) Kediler, nankör hayvanlardır. ✓
- C) Dün aldığım ekmek bayattı.
- D) Matematik sınavından 90 aldım.
'Kediler, nankör hayvanlardır.' cümlesi, tekil bir deneyimden yola çıkarak tüm 'kediler' grubunu kapsayan bir yargı belirttiği için genellemedir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaygı' (endişe) anlamı vardır?
- A) Bu işi zamanında bitireceğinden eminim.
- B) Keşke sınav daha kolay olsaydı.
- C) Onunla yeniden görüşmek harika olacak.
- D) Acaba yolda başına bir şey mi geldi? ✓
Kaygı (endişe), olumsuz bir durumun gerçekleşme ihtimaline karşı duyulan tedirginlik, üzüntü veya korkudur. 'Başına bir şey mi geldi?' sorusu, kişinin başına kötü bir şey gelmiş olma ihtimalinden duyulan endişeyi yansıtır.
25. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _nesnel_ bir bilgi içermektedir?
- A) Şiir okumak, insana farklı dünyaların kapısını açar.
- B) Dünya, Güneş sistemindeki üçüncü gezegendir. ✓
- C) En lezzetli yemekler Türk mutfağındadır.
- D) Mona Lisa tablosu, sıkıcı bir ifadeden ibarettir.
Dünya'nın konumu, bilimsel olarak kanıtlanmış, kişisel yoruma kapalı nesnel bir bilgidir. Diğer seçenekler kişisel görüş ve beğeniler (öznel) içermektedir.