Karma Test 13

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soğuk' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Soğuk sudan içince boğazı şişti.
• B) Kışın bu oda çok soğuk oluyor.
• C) Dışarıda soğuk bir rüzgar esiyor.
• D) Bize karşı çok soğuk davrandı. ✓

'Soğuk davranmak' ifadesinde soğuk sözcüğü; ilgisiz, sevgisiz veya samimiyetsiz anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.

2. Bu cümlede altı çizili sözle anlatılmak istenen nedir? 'Genç şair, _usta kalemlerin gölgesinde kalmaktan_ korkuyordu.'

• A) _Tanınmış yazarların etkisiyle kendi özgünlüğünü gösterememek_ ✓
• B) Güneşten korunmak istemesi
• C) Karanlık ortamlarda yazmak istemesi
• D) Eleştirilmekten çekinmesi

_'Gölgede kalmak'_ deyimi, başkasının baskınlığı veya başarısı yüzünden kendini gösterememek, fark edilememek demektir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Belki yarın hava güzel olur.
• B) Diyelim ki sınavı kazandın, ne yapacaksın? ✓
• C) Keşke daha çok çalışsaydım.
• D) Sanırım o da bizi bekliyor.

'Diyelim ki' ifadesi, gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak gerçekleşmiş kabul etme (varsayım) anlamı taşır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yakınma' (şikayet) söz konusudur?

• A) Nerede o eski bayramlar!
• B) Bu işi başarabileceğimi biliyordum.
• C) İnsanlar artık birbirine saygı göstermiyor. ✓
• D) Keşke tatile gitseydik.

Mevcut durumdan duyulan rahatsızlık dile getirildiği için bu cümlede yakınma vardır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesnel bir anlatım vardır?

• A) Kitap, sürükleyici bir dille yazılmış.
• B) Filmdeki oyunculuklar harikaydı.
• C) Manzara insanı büyülüyor.
• D) Yazarın son romanı 300 sayfadan oluşuyor. ✓

Sayfa sayısı ölçülebilir ve kanıtlanabilir bir gerçektir, kişisel yorum içermez.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine örnek vardır?

• A) Çocuklar parkta koşuyor.
• B) Aklını başına almalısın. ✓
• C) Deniz kenarında yürüdük.
• D) Kitapları masaya bıraktı.

'Akıl' sözcüğü ünlüyle başlayan ek aldığında 'Aklı' şekline dönüşmüş ve ünlü düşmesi gerçekleşmiştir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

• A) Eve doğru yürüdü.
• B) Kalemi bana verdi.
• C) Çiçekçi dükkanı kapattı. ✓
• D) Camı sildi.

Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Çiçek' sözcüğüne gelen '-ci' eki sertleşerek '-çi' olmuştur. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Herkes bu konuyu biliyor.
• B) Türkçe'nin kuralları zordur. ✓
• C) Sen de bizimle gel.
• D) Art arda gelen sorular bunalttı.

Özel isimlere gelen yapım eklerinden (Türk-çe) sonra gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğrusu 'Türkçenin' olmalıdır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacının yazımı yanlıştır?

• A) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
• B) Oysaki seni çok beklemiştim.
• C) Duydumki unutmuşsun gözlerimin rengini. ✓
• D) Sen ki dünyalara değersin.

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Fiilden sonra gelen ve bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır. Doğrusu: 'Duydum ki'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'ki' şeklindedir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) TDK'nın çalışmaları sürüyor. ✓
• B) TBMM'nin açılış yıl dönümü kutlandı.
• C) ABD'ye gidecekmiş.
• D) TRT'den açıklama yapıldı.

Türkçede kısaltmaların son harfinin okunuşu esas alınır ve sessiz harfler 'e' sesiyle okunur. Doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna üç nokta (...) getirilmelidir?

• A) Bugün hava çok güzel
• B) Eve gidince ders çalışacağım
• C) Sınav sonuçları açıklandı
• D) Karşımızda masmavi bir deniz ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Türkçe noktalama kuralları uyarınca, Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur. Bu kural, cümlenin anlam bütünlüğünü korumak ve doğru tonlamayı sağlamak için gereklidir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Elma, armut, muz aldım.
• B) Defterini, kitabını, kalemini çıkardı.
• C) Sessiz, sakin, huzurlu bir yerdi.
• D) Çocuk, arkasına bakmadan koşuyordu. ✓

Diğer seçeneklerde eş görevli sözcükleri ayırırken, bu seçenekte özneyi (Çocuk) belirtmek için kullanılmıştır.

13. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Sorgu
• B) Yolcu ✓
• C) Bilgi
• D) Sevgi

'Yolcu' sözcüğünün kökü 'Yol' ismidir. Diğerleri (Sor-, Bil-, Sev-) fiil köküdür.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum zarfı kullanılmıştır?

• A) Yarın sinemaya gideceğiz.
• B) Çocuk hızlı koşuyordu. ✓
• C) Yukarı çıkıp baktı.
• D) Çok yorulmuştu.

'Hızlı' sözcüğü, fiile sorulan 'nasıl' sorusuna cevap verdiği için durum zarfıdır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması vardır?

• A) Ali'nin defteri kaybolmuş.
• B) Kapının kolu kırıldı.
• C) Okul yolu çok uzundu.
• D) Kırmızı elma masada duruyor. ✓

'Kırmızı elma' ifadesinde bir sıfat (kırmızı) bir ismi (elma) nitelediği için sıfat tamlamasıdır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem birleşik zamanlı bir fiildir?

• A) Dün akşam bize geliyordu. ✓
• B) Bu kitabı okumalısın.
• C) Her sabah koşarım.
• D) Ödevlerini zamanında yap.

'Gel-i-yor-du' fiili hem şimdiki zaman hem de geçmiş zaman ekini (hikaye) alarak birleşik zamanlı olmuştur.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?

• A) Çocuklar bahçede oynuyor.
• B) Bugün hava çok güzeldi. ✓
• C) Kitabı bana verdi.
• D) Sabah erken kalktım.

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yüklemi isim olan cümlelerde (Güzel-di) çatı özelliği aranmaz. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edilgen çatı vardır?

• A) Çocuk ağladı.
• B) Annem yemek yaptı.
• C) Camlar silindi. ✓
• D) Kardeşim okula gitti.

'Silindi' eyleminde işi yapan belli değildir, eylemden etkilenen (nesne) özne konumundadır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

• A) Kitabı okudu ve yerine koydu.
• B) Eve geldi, hemen uyudu.
• C) Yemeği yedi, sofrayı topladı.
• D) Arkadaşına yardım etti, mutlu etti. ✓

Cümle 'Arkadaşına yardım etti, (onu/arkadaşını) mutlu etti' şeklinde olmalıdır. Nesne eksikliği vardır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımı vardır?

• A) Çok yorgun olduğum için uyudum.
• B) Kitap okumayı severim.
• C) Onunla ilk tanışmamız geçen sene oldu. ✓
• D) Hava yağmurlu görünüyor.

Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Tanışmak' zaten ilk kez yapılan bir eylemdir, 'ilk' sözcüğü gereksizdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam belirsizliği vardır?

• A) Kardeşini dün parkta gördüm. ✓
• B) Defterini masada unuttum.
• C) Yarın okula gideceğim.
• D) Evden erken çıktık.

'Senin kardeşini' mi yoksa 'onun kardeşini' mi olduğu belli olmadığı için anlam belirsizliği vardır.

22. Bu parçada asıl anlatılmak istenen nedir? 'Taşı delen suyun gücü değil, damlaların sürekliliğidir.'

• A) Güçlü olan her zaman kazanır.
• B) Su çok güçlü bir maddedir.
• C) Zorluklar karşısında pes etmemek gerekir.
• D) Sabır ve istikrar başarıyı getirir. ✓

Parça, başarının anlık güçle değil, devamlılık ve sabırla (süreklilikle) elde edileceğini vurgular.

23. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır? (I) Çay, Türk kültüründe önemli bir yere sahiptir. (II) Kahvaltıdan akşam oturmasına kadar her an tüketilir. (III) Kahve de son yıllarda popüler olmaya başladı. (IV) İnce belli bardakta içilmesi ise ayrı bir keyiftir.

• A) I
• B) II
• C) III ✓
• D) IV

Metin çay kültüründen bahsederken III. cümlede konu aniden kahveye kaydığı için akış bozulmuştur.

24. Bu parçanın anlatımında hangi duyudan yararlanılmamıştır? 'Güneşin kavurucu sıcağı tenimizi yakıyordu. Uzaktan dalgaların hışırtısı geliyordu. Etrafa yayılan iyot kokusu içimizi açtı.'

• A) Görme ✓
• B) Dokunma
• C) İşitme
• D) Koklama

Dokunma (sıcak), işitme (hışırtı) ve koklama (iyot kokusu) duyularına yer verilmiştir; ancak belirgin bir görsel betimleme (renk, şekil) yoktur.

25. Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir? 'Başarmak için sadece yetenek yetmez; aynı zamanda ...'

• A) şanslı olmak gerekir.
• B) zengin olmak gerekir.
• C) çok çalışmak gerekir. ✓
• D) tanıdıklarınızın olması gerekir.

Cümlenin mantıksal akışı, yeteneğin tamamlayıcısı olarak emegi/çalışmayı işaret etmektedir.