Karma Test 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı _yanlıştır?_

• A) Sanki bu konuyu daha önce konuşmuştuk.
• B) Elindeki kalemi yavaşça masaya bıraktı.
• C) Yeter ki sen derslerine iyi çalış.
• D) Oysa ki ben ona çok güvenmiştim. ✓

Yanlış yazım 4. seçenekte ('Oysa ki ben...') yer almaktadır. 'Oysaki' bağlacı, TDK kurallarına göre her zaman bitişik yazılması gereken istisnai bağlaçlardandır (SOMBAHÇEM formülü). Bu nedenle doğru yazımı 'Oysaki' olmalıdır.

2. '(I) Teknolojinin gelişimi, hayatı kolaylaştırdı. (II) Özellikle iletişim alanında büyük devrimler yaşandı. (III) Akıllı telefonlar, bu değişimin merkezinde yer alıyor. (IV) Artık bilgiye ulaşmak saniyeler sürüyor. (V) Ancak bu durum, sosyal ilişkileri zayıflattı.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisinden itibaren olumsuz bir eleştiriye geçilmiştir?

• A) II
• B) III
• C) IV
• D) V ✓

Parçanın ilk dört cümlesi (I, II, III, IV) teknolojinin olumlu yönlerini (kolaylaştırma, devrim, bilgiye hızlı ulaşım) anlatmaktadır. (V) numaralı cümlede ise 'Ancak' bağlacıyla düşüncenin yönü değişmiş ve olumsuz bir yön (sosyal ilişkilerin zayıflaması) dile getirilmiştir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ağır' sözcüğü, 'O, çok ağır bir insandır, kolay kolay şakalaşmaz.' cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Taşıdığı çanta o kadar ağırdı ki zor yürüyordu.
• B) Toplantıda çok ağır sözler sarf edildi.
• C) Babasının ağırbaşlı tavırları herkesçe bilinirdi. ✓
• D) Ameliyattan sonra ağır bir koku odayı sarmıştı.

Örnek cümledeki 'ağır' sözcüğü, bir kişinin karakterini tanımlamak için (mecaz anlamda 'ciddi, vakarlı') kullanılmıştır. 'Ağırbaşlı tavırlar' ifadesindeki 'ağır' da aynı (ciddi, vakarlı) anlamdadır. Diğer seçenekler 'fiziksel ağırlık', 'kırıcı' veya 'keskin koku' anlamlarındadır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Bu tür etkinlikler, öğrencilerin hem sosyal hem de kültürel gelişimine katkı sağlar.
• B) Sınav sonuçları açıklandığında büyük bir sevinç yaşandı.
• C) Kardeşini çok seviyor, ona her zaman destek oluyordu.
• D) Belediye, şehre birçok yeni parklar yaptı. ✓

'Belediye, şehre birçok yeni parklar yaptı.' cümlesinde anlatım bozukluğu vardır. 'Birçok' zaten çoğul anlam taşıdığı için 'parklar' sözcüğündeki çoğul eki gereksizdir. Doğrusu: 'Belediye, şehre birçok yeni park yaptı.' olmalıdır. Diğer cümlelerde anlatım bozukluğu yoktur.

5. 'Sessizce odaya girdi, yatağına uzandı ( ) gözlerini kapattı.' cümlesinde ayraçla belirtilen yere hangi noktalama işareti gelmelidir?

• A) Nokta (.)
• B) Virgül (,) ✓
• C) Noktalı Virgül (;)
• D) İki Nokta (:)

Cümlede 'girdi', 'uzandı' ve 'kapattı' şeklinde sıralanmış, art arda gelen eylemler (sıralı cümle) bulunmaktadır. Eş görevli bu yüklemleri ayırmak için virgül (,) kullanılır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Evde unuttuğu anahtarları almak için geri döndü.
• B) Bende seninle aynı fikirdeyim. ✓
• C) Toplantıda alınan kararlara uymak zorundayız.
• D) O da bu konuyu bildiğini iddia edecektir.

'Ben de' olmalı. Cümleden çıkarıldığında ('Ben seninle aynı fikirdeyim.') anlam bozulmadığı için bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Bitişik (bulunma hâl eki gibi) yazılması hatadır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Öğretmen, konuyu _güzel_ anlattı.
• B) _Hızlı_ adımlarla yanımızdan uzaklaştı. ✓
• C) Lütfen içeride _sessizce_ bekleyin.
• D) Akşam bize _mutlaka_ uğramalısın.

'Güzel' (anlattı), 'sessizce' (bekleyin) ve 'mutlaka' (uğramalısın) sözcükleri fiilleri niteleyen 'zarf'lardır. 'Hızlı' sözcüğü ise 'adım' ismini nitelediği için 'sıfat'tır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'altını çizmek' deyimi 'vurgulamak, önemini belirtmek' anlamında kullanılmıştır?

• A) Anlamadığı kelimelerin altını çizdi.
• B) Toplantıda bu konunun altını çizerek konuştu. ✓
• C) Çocuk, defterine çizdiği resmin altını çizdi.
• D) Sınavda sadece altı çizili soruları çözdü.

'Anlamadığı kelimelerin altını çizdi' ifadesi gerçek (fiziksel çizme) anlamdadır. 'Bu konunun altını çizerek konuştu' ifadesi ise konunun önemini 'vurgulamak' anlamında (mecaz) kullanılmıştır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Bu karara ne sen ne de ben karşı çıkabilirim. ✓
• B) Bu karar, tüm çalışanları olumlu yönde etkiledi.
• C) Evinin bahçesine hem gül hem de lale ekti.
• D) Herkes bu konuda farklı düşünüyor.

'Ne sen (karşı çıkabilirsin) ne de ben (karşı çıkabilirim)' şeklinde olmalıdır. 'Ne sen... ne de ben' öznesi, 'karşı çıkabilirim' yüklemiyle uyumlu değildir. Özne-yüklem uyumsuzluğu vardır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?

• A) Güneş, bulutların arasından yavaşça yükseldi.
• B) Bütün gün evde oturup kitap okudu.
• C) Sınıfın penceresi dün gece kırılmış.
• D) O, bu mahallenin en çalışkan öğrencisiydi. ✓

Fiil çatısı, sadece fiil cümlelerinde (yüklemi çekimli fiil olan) aranır. 'En çalışkan öğrencisiydi' cümlesinin yüklemi ('öğrenci' ismi) bir isimdir (ek fiil almış isim soylu sözcük). İsim cümlelerinde çatı özelliği aranmaz.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu yıl 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı coşkuyla kutlandı.
• B) Bu akşam Ahmetler bize gelecek.
• C) Yarışmayı okulumuzun Türkçe öğretmeni Ayşe hanım kazandı. ✓
• D) Türkiye'nin güneyi, yaz aylarında çok sıcak olur.

Özel isimlerden sonra gelen saygı sözleri (Bey, Hanım vb.) büyük harfle başlar. 'Ayşe hanım' değil, 'Ayşe Hanım' olmalıydı. B seçeneğindeki 'Ahmetler' doğru yazılmıştır (Özel isimlere gelen çoğul ekleri ayrılmaz). D seçeneğindeki 'Türkiye'nin güneyi' doğrudur (Yön bildiren sözcükler özel isimden sonra gelirse küçük yazılır).

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir varlığın kime ait olduğunu bildiren bir ek almıştır?

• A) _Evimiz_, okula oldukça yakındı. ✓
• B) Bu _kitabın_ sayfaları yırtılmış.
• C) Sınav _sonuçları_ yarın açıklanacakmış.
• D) _Yolcular_ otobüse binmek için bekliyordu.

'Evimiz' sözcüğündeki '-imiz' eki, 'bizim evimiz' anlamında 1. çoğul şahıs iyelik (aitlik) ekidir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' edatı 'amaç-sonuç' ilişkisi kurmuştur?

• A) Hasta olduğu için okula gelemedi.
• B) İyi bir üniversite kazanmak için çok çalışıyor. ✓
• C) Bu elbiseyi senin için aldım.
• D) Yağmur yağdığı için maç ertelendi.

'Çok çalışıyor' eyleminin amacı 'iyi bir üniversite kazanmaktır'. Eylem henüz gerçekleşmemiştir, hedeflenmektedir. 'Hasta olduğu için...' ve 'Yağmur yağdığı için...' ifadeleri neden-sonuçtur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bize yaptığı tüm yardımlar için teşekkür etti.
• B) Onca uyarımıza rağmen yine de hata yaptığını fark etti.
• C) Yıllar önce doğup büyüdüğü bu şirin kasabayı aniden terketti. ✓
• D) Kendisine sunulan bu cazip teklifi hiç düşünmeden kabul etti.

Etmek, olmak gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, herhangi bir ses düşmesi veya ses türemesi yoksa fiil ayrı yazılır. 'Terk etmek' fiilinde herhangi bir ses olayı olmadığı için ayrı yazılması gerekir. C seçeneğinde 'terketti' şeklinde bitişik yazılması yanlıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') yanlış kullanılmıştır?

• A) Bu kararı 15'inci maddede bulabilirsiniz.
• B) TBMM'nin aldığı kararlar herkesi bağlar.
• C) Ahmet'in dün kaybolan kalemi bulundu.
• D) Türkçe'nin zenginliklerini keşfetmeliyiz. ✓

Özel isimlere gelen yapım ekleri ('-ce', '-li', '-siz' vb.) kesme işaretiyle ayrılmaz. Yapım ekinden sonra gelen çekim ekleri de (Türk-çe-nin) ayrılmaz. 'Türkçenin' şeklinde bitişik yazılmalıydı.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi 'Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem' şeklindedir?

• A) Adam, elindeki bastonu yere fırlattı.
• B) Sınav stresi, öğrencilere zor anlar yaşattı.
• C) Küçük çocuk, annesine kocaman bir gül verdi.
• D) Yaşlı kadın, pazar torbası taşıyordu. ✓

'Taşıyordu' (Yüklem). Taşıyan kim? 'Yaşlı kadın' (Özne). Ne taşıyordu? 'pazar torbası' (Belirtisiz Nesne). Diziliş: Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düşmek' sözcüğü 'değeri azalmak, itibar kaybetmek' anlamında kullanılmıştır?

• A) Ağaçtaki elmalar bir bir yere düştü.
• B) Bu yıl enflasyon oranı yeniden düştü.
• C) Yaptığı hatadan sonra patronun gözünden düştü. ✓
• D) Çocuğun ateşi sabaha karşı düştü.

'Gözden düşmek' bir deyimdir ve 'sahip olunan değeri, itibarı kaybetmek' anlamına gelir. Diğer seçenekler 'seviyenin azalması' veya 'yere inmek' (gerçek anlam) anlamlarındadır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'benzetme' (teşbih) sanatı vardır?

• A) Güneş, bugün bizi selamlıyor.
• B) Dağlar, bu ayrılığa ağlıyordu.
• C) Adamın kurnazlığı tilkileri bile şaşırtır.
• D) Aslan gibi güçlü bir adamdı. ✓

'Adam', 'güç' yönünden 'aslan'a benzetilmiştir. 'Gibi' edatı benzetme olduğunu açıkça gösterir. 'Güneşin selamlaması' ve 'dağların ağlaması' kişileştirme, 'tilkileri şaşırtmak' abartmadır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Diyelim ki bu yıl tatile gidemedin, üzülür müsün? ✓
• B) Bu yıl tatile gidemeyeceğini söyledi.
• C) Bu yıl tatile gitmeyi çok istiyor.
• D) Bu yıl tatile gitmediği için üzgün.

'Diyelim ki' ifadesi, 'öyle farz edelim ki', 'olmamış bir şeyi olmuş gibi düşünelim' anlamı katarak bir varsayım cümlesi oluşturmuştur.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yakınma' (şikayet) anlamı vardır?

• A) Her seferinde aynı hatayı yapıp duruyor! ✓
• B) Bu hatayı bir daha yapmayacağına söz verdi.
• C) Hata yapmaktan korkmamalısın.
• D) Bu hatanın nasıl yapıldığını anlamadım.

'Her seferinde aynı hatayı yapıp duruyor!' cümlesi, bir kişinin tekrarlayan eyleminden duyulan rahatsızlığı, şikayeti (yakınmayı) dile getirmektedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'pişmanlık' ifade edilmiştir?

• A) Keşke o sözleri ona söylemeseydim. ✓
• B) O sözleri ona söylemek zorundaydım.
• C) O sözleri ona neden söylediğimi bilmiyorum.
• D) O sözleri söylediğim için mutluyum.

'Keşke ... söylemeseydim.' cümlesi, geçmişte yapılan bir eylemden (sözleri söylemek) dolayı duyulan üzgğntüyü, yani pişmanlığı ifade eder.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'içerik' (konu) belirtilmiştir?

• A) Yazar, bu romanında bir köy ailesinin dramını anlatıyor. ✓
• B) Yazarın bu romanı çok akıcı bir dille yazılmış.
• C) Yazarın bu romanı beş yüz sayfadır.
• D) Yazarın bu romanı en çok satanlar listesine girdi.

Cümle, 'Roman neyi anlatıyor?' sorusuna cevap vererek, eserin içeriği (konusu) hakkında bilgi vermektedir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' (anlatım biçimi) belirtilmiştir?

• A) Sanatçı, sade ve akıcı bir dil kullanmış. ✓
• B) Sanatçı, son eserinde toplumsal sorunlara değinmiş.
• C) Sanatçının son eseri büyük ilgi gördü.
• D) Sanatçının bu eseri ödül aldı.

'Sade ve akıcı bir dil' ifadesi, yazarın eseri 'nasıl' anlattığını, yani anlatım biçimini (üslubunu) nitelemektedir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'altı çizili' sözcük, bir sıfat-fiil (ortaç) değildir?

• A) _Gelecek_ yıl daha çok çalışacağım.
• B) Sınavda _çıkmış_ soruları çözüyoruz.
• C) Yolda _tanıdık_ bir yüze rastladım.
• D) Bana _gülüşü_ dünyalara bedeldi. ✓

'Gelecek yıl' ('-ecek' eki 'yıl' ismini), 'çıkmış soru' ('-mış' eki 'soru' ismini) ve 'tanıdık yüz' ('-dık' eki 'yüz' ismini) nitelemiştir; bunlar sıfat-fiildir. 'Gülüşü' sözcüğü ise '-üş' ekini alarak bir eylemin adı olmuştur; bu bir isim-fiildir (ad-eylem).

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ancak' sözcüğü, 'sadece, yalnızca' anlamında kullanılmıştır?

• A) Çok çalıştı ancak sınavı geçemedi.
• B) Seni beklerim ancak çok geç kalma.
• C) Güzel bir araba ancak çok pahalı.
• D) Bu sorunu ancak sen çözebilirsin. ✓

'Bu sorunu ancak sen çözebilirsin.' cümlesinde 'ancak' kelimesi yerine 'sadece' veya 'yalnızca' getirilebilir. Diğer seçeneklerde 'ama, fakat' (karşıtlık bağlacı) veya 'koşul' anlamlarında kullanılmıştır.