Karma Test 32

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sitem' anlamı vardır?

• A) Beni aramaman beni çok kızdırdı.
• B) Bunca yıllık arkadaşız, beni nasıl aramazsın? ✓
• C) Beni aramadığın için sana küstüm.
• D) Beni neden aramadığını merak ediyorum.

'Sitem', sevilen birine karşı duyulan kırgınlığın, alınganlığın yumuşak bir dille ifade edilmesidir. Cümle, bu tanıma uymaktadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _yüklemin türüne_ göre diğerlerinden farklıdır?

• A) Bu odanın duvarları çok kirliydi.
• B) Sınav sonuçları beklediğimiz gibi geldi. ✓
• C) Dün akşamki film oldukça heyecanlıydı.
• D) En sevdiği mevsim sonbahardı.

'Geldi' (gelmek) bir fiildir (fiil cümlesi). Diğer seçeneklerin yüklemleri ise isim veya isim soylu sözcüklerdir: 'Kirliydi' (isim), 'heyecanlıydı' (isim), 'sonbahardı' (isim). Bu nedenle 'geldi' cümlesi yüklemin türüne göre (fiil cümlesi) diğerlerinden (isim cümlesi) farklıdır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _mantık hatasından_ kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Bırakın patates soymayı, yemek bile yapamaz o. ✓
• B) Bu konuda herkesin fikri ve görüşü alındı.
• C) Evin bahçesine çam fidanları ektik.
• D) Aldığı karar, takımın maçı kaybetmesine neden oldu.

Mantık ve sıralama hatası vardır. 'Yemek yapmak', 'patates soymaktan' daha zor bir eylemdir. Mantıken cümlenin 'Bırakın yemek yapmayı, patates bile soyamaz o.' şeklinde kurulması gerekirdi. (Ayrıca B'de 'fikir' ve 'görüş' eş anlamlıdır, gereksiz sözcük kullanımıdır. C'de 'fidan' dikilir, 'tohum' ekilir, yanlış sözcük kullanımıdır.)

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?

• A) Okulun kapısı açıldı.
• B) Mavi gömlek ona yakıştı.
• C) Ahmet'in kaleminin ucu kırıldı. ✓
• D) Tahta masayı sildi.

'Ahmet'in kalemi' ve 'kalemin ucu' birleşerek en az üç isimden oluşan zincirleme tamlamayı oluşturmuştur.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nicel anlamlı' bir sözcük vardır?

• A) Ağır bir kutu taşıdı. ✓
• B) Ağır konuştu.
• C) Soğuk davrandı.
• D) Sıcakkanlı biri.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Kutunun ağırlığı ölçülebilir (nicel). Diğerleri mecaz/nitel anlamdadır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'doğrudan anlatım' kullanılmıştır?

• A) Doktor, ilaçlarımı almamı tembihledi.
• B) Annem, eve erken gelmemi söyledi.
• C) Babam, "Akşam yemeğe misafirimiz var." dedi. ✓
• D) Gideceğini duyunca çok üzüldüm.

'Babam, "Akşam yemeğe misafirimiz var." dedi.' cümlesinde, babanın sözü hiç değiştirilmeden, tırnak işareti içinde olduğu gibi aktarılmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nokta' (.) yanlış kullanılmıştır?

• A) Prof. Dr. Ali Bey geldi.
• B) Saat 13.30'da buluşalım.
• C) 5. inci sırada oturuyor. ✓
• D) TDK'nin yeni binası.

Sıra sayı bildiren nokta (.) zaten 'inci' anlamını verir. '5. inci' kullanımı yanlıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dokunmak' sözcüğü, 'değmek, temas etmek' anlamının dışında kullanılmıştır?

• A) Elindeki ıslak bezle masaya dokundu.
• B) Bu sıcak çay, boğazıma dokundu. ✓
• C) Çocuğun saçlarına şefkatle dokundu.
• D) Yıllardır kimse bu eşyalara dokunmamıştı.

'Bu sıcak çay, boğazıma dokundu.' cümlesinde 'dokunmak', 'rahatsız etmek, zarar vermek' (mecaz) anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde 'temas etmek' anlamı vardır.

9. Örtük ileti, bir yapıtın yazınsallık ölçütlerinden birisidir. Bu nedenle bir yapıtın, yazınsal anlamda başarılı sayılmasında, iletilerin aktarılma biçimi de dikkate alınır. Yazar, okura kazandırmak istediği duygu veya düşünceyi yapıtta doğrudan aktarırsa hem yazınsallıktan uzaklaşmış hem de okurun keyif alarak öğrenmesini engellemiş olacaktır. Dolayısıyla okurların hem zevk almalarını hem de bir şeyler öğrenmelerini sağlamak için yapıtlarda iletiler örtük olarak yer almalıdır. Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılabilir?

• A) Kapalı anlatımla oluşturulan yapıtlar, okurun şaşırmasını sağlar.
• B) İyi bir yapıtta yazar kendi yaşamından söz etmez.
• C) Yazarının okuru belli bir düşünceye yönlendirmeyi amaçladığı yapıtlar yazınsallıktan yoksundur.
• D) Yetkin bir yapıtta okura ulaştırılmak istenen mesaj dolaylı olarak anlatılır. ✓

Yazar, mesajın 'doğrudan aktarılırsa' yazınsallıktan uzaklaşacağını belirtmiş ve 'iletilerin örtük olarak yer alması gerektiğini' savunmuştur. Örtük ileti, dolaylı anlatım demektir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı _yanlış yazılmıştır_?

• A) Oysaki ben ona çok güvenmiştim.
• B) Baktım ki kimse gelmemiş, geri döndüm.
• C) Sanki bahar gelmiş gibiydi hava.
• D) Yeterki sen mutlu ol, gerisi önemli değil. ✓

'Yeter ki' kalıplaşmış bir bağlaç değildir ve ayrı yazılması gerekir. 'Oysaki' ve 'Sanki' ise SIMBOHÇAM kuralına göre kalıplaşmış bağlaçlardır ve bitişik yazılırlar. 'Baktım ki' ise normal bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı cümle kullanılmıştır?

• A) Eve gidince beni ara. ✓
• B) Sabah kalktı ve yüzünü yıkadı.
• C) Ders çalışıyorum.
• D) Hava çok güzel.

İçinde fiilimsi (gidince - zarf fiil) bulunan cümleler girişik birleşik cümledir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne-yüklem uyumsuzluğu' vardır?

• A) Köpekler havlıyorlar. ✓
• B) Çocuklar oynuyor.
• C) Herkes geldi.
• D) Çiçekler açtı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Özne insan dışı ve çoğulsa yüklem tekil olur. 'Köpekler havlıyor' olmalıydı. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?

• A) Türkçe'nin kuralları zordur. ✓
• B) Ankara'nın havası soğuktur.
• C) 1990'da doğmuş.
• D) Ayşe'nin kalemi.

Özel isimlerden türetilen sözcüklere (Türk-çe) gelen çekim ekleri kesme ile ayrılmaz. Doğrusu: 'Türkçenin'.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'pişmanlık' ifade edilmiştir?

• A) Keşke o sözleri ona söylemeseydim. ✓
• B) O sözleri ona söylemek zorundaydım.
• C) O sözleri ona neden söylediğimi bilmiyorum.
• D) O sözleri söylediğim için mutluyum.

'Keşke ... söylemeseydim.' cümlesi, geçmişte yapılan bir eylemden (sözleri söylemek) dolayı duyulan üzüntüyü, yani pişmanlığı ifade eder.

15. Tutuşurken bağrımız deniz diye yıllarca Bir insan hasreti de tanıyordu bir parça Belki, dedik, bu dağlar hayale dört duvardır Denizde düşüncenin geniş rüyası vardır Bu dizelerde, aşağıdaki eklerden hangisini alan bir ad yoktur?

• A) Yaklaşma eki
• B) Bulunma eki
• C) Ayrılma eki ✓
• D) Tamlayan eki

Dizelerde **Ayrılma eki** (-den, -dan) alan bir ad yoktur. (Yaklaşma: hayale, Bulunma: Denizde, Tamlayan: düşüncenin).

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yol' sözcüğü, 'Bu soruyu çözmenin bir yolu olmalı.' cümlesindeki (yöntem) anlamıyla kullanılmıştır?

• A) İki saattir yolda olmalarına rağmen hâlâ gelmediler.
• B) Köyün yolu kardan kapanmıştı.
• C) Bu işten para kazanmanın birçok yolu vardır. ✓
• D) Evin önünden geçen yol, sahile kadar iniyordu.

Örnek cümlede 'yol' sözcüğü 'yöntem, metot' anlamında kullanılmıştır. 'Bu işten para kazanmanın birçok yolu (yöntemi) vardır.' cümlesinde de aynı mecaz anlamda kullanılmıştır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dönüşlülük zamiri' (kendi) pekiştirme görevindedir?

• A) Ben kendim yaptım. ✓
• B) Kendi kendine konuşuyor.
• C) Kendine iyi bak.
• D) Herkes kendi işine baksın.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Ben' öznesiyle birlikte kullanılarak anlamı pekiştirmiştir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

18. 'Ateş düştüğü yeri yakar.' atasözünün anlamı nedir?

• A) Bir felaketin acısını en çok, o felakete uğrayan çeker. ✓
• B) Ateşle oynamak tehlikelidir.
• C) Herkes kendi işinden sorumludur.
• D) Üzüntüler paylaşıldıkça azalır.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Acıyı sadece çeken bilir anlamındadır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Kuzey Amerika.
• B) Van Kedisi. ✓
• C) Antep fıstığı.
• D) Türkçe.

Hayvan tür adları küçük harfle başlar. Özel isim (yer adı) büyük yazılır. Doğrusu: 'Van kedisi' ('k' küçük).

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli söyleyiş' vardır?

• A) Okulunu ne kadar çok sevdiği devamsızlığından belli. ✓
• B) Hava çok sıcak.
• C) Bugün çok yorgunum.
• D) Seni görmek güzel.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Söylenilenin tam tersini kastetme (sevdiği - devamsızlık çelişkisi). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

21. Aşağıdakilerden hangisi bir _koşul (şart) cümlesi_dir?

• A) Hava güzel olursa pikniğe gideriz. ✓
• B) Yağmur yağdığı için içeride oturduk.
• C) Kitabı bitirmek amacıyla gece boyu uyumadı.
• D) Sınav sonuçlarını öğrenince çok mutlu oldu.

_Hava güzel olursa pikniğe gideriz._ cümlesinde, pikniğe gitme eylemi _'hava güzel olma'_ koşuluna bağlanmıştır (-sa / -se eki ile).

22. Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı hangisidir? 'Okulumuzun basketbol takımı, bu yıl da şampiyon olarak üst üste üçüncü kez kupayı kaldırdı.'

• A) Okulun futbol takımı başarısızdır.
• B) Takım, son üç yıldır şampiyon olmaktadır. ✓
• C) Final maçı çok çekişmeli geçmiştir.
• D) Okulda sadece basketbol oynanmaktadır.

Üst üste üçüncü kez şampiyon olmak, son 3 yılın şampiyonu olduklarını kesin kılar.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik zamanlı' fiil kullanılmamıştır?

• A) Keşke o da gelseydi.
• B) Beni arayacakmış.
• C) Dersi dikkatle dinledi. ✓
• D) Sürekli kitap okurdu.

C şıkkında 'dinledi' (Görülen geçmiş zaman) tek kip eki almıştır, bu yüzden basit zamanlıdır. Diğerleri (gel-se-y-di, ara-y-acak-mış, oku-r-du) iki kip eki aldığı için birleşik zamanlıdır.

24. 'Okumak, sadece bilgi edinmek değildir. İyi bir kitap, okuyucusuna farklı dünyaların kapılarını açar, onun empati yeteneğini geliştirir ve hayal gücünü zenginleştirir. İnsan, okudukça kendi düşünce dünyasının sınırlarını zorlar ve daha derin bir anlayışa kavuşur.' Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kitap okumak bilgi edinmenin tek yoludur.
• B) Empati yeteneği sadece kitap okuyarak geliştirilebilir.
• C) Okumak, bireyin zihinsel ve duygusal gelişimine çok yönlü katkı sağlar. ✓
• D) Hayal gücü zengin olan insanlar daha fazla kitap okur.

Paragraf, okumanın 'sadece bilgi edinmek' olmadığını belirterek birden fazla faydasını (empati, hayal gücü, düşünce dünyası) sıralıyor. Bu da okumanın zihinsel ve duygusal gelişime 'çok yönlü' katkı sağladığı anlamına gelir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme ad tamlaması kullanılmıştır?

• A) Bu okuldaki öğrencilerin yarısı, gecekondulardan gelen çocuklardı.
• B) Biz, ne olup bittiğini henüz anlayamamıştık.
• C) Büyük babam, her söylediğini bir de karşısındakine sorup onaylatırmış.
• D) Çocuğun yetişmesinde **anne sevgisinin yeri**ni hiçbir şey tutamaz. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, D seçeneğinde '**anne sevgisinin yeri**' zincirleme ad tamlamasıdır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.