Karma Test 36

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Oysaki ben sana güvenmiştim.
• B) Anladım ki bu iş böyle yürümeyecek.
• C) Mademki gitmek istiyorsun, seni tutmayacağım.
• D) Sanki bahçede ki çiçekler solmuş gibiydi. ✓

'Bahçedeki çiçekler' bir sıfat türeten '-ki' ekidir ve bitişik yazılmalıdır. 'Sanki' kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır, ancak 'bahçede ki' ifadesi ayrı yazılamaz. Cümlede 'Sanki... bahçedeki...' olmalıydı. 'Bahçede ki' kullanımı yanlıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı sıfatla sağlanmıştır?

• A) Beni ne zaman aradın?
• B) Kim geldi?
• C) Kaç gün kalacaksın? ✓
• D) Nasıl geldin?

'Kaç' sözcüğü 'gün' ismini nitelediği için soru sıfatıdır. Diğerleri zarf veya zamirdir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru zarfı' kullanılmıştır?

• A) Nasıl geldin? ✓
• B) Hangi ev?
• C) Kim aradı?
• D) Ne aldın?

'Nasıl' sözcüğü 'gelmek' fiilini etkilediği için soru zarfıdır. B (Sıfat), C ve D (Zamir).

4. Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde sıfat kullanılmamıştır?

• A) Alıcı kuşun ömrü az olur.
• B) Üzüm üzüme baka baka kararır. ✓
• C) İki cambaz bir ipte oynamaz.
• D) Tatlı dil yılanı dileğinden çıkarır.

B seçeneğinde ('Üzüm üzüme baka baka kararır') sıfat kullanılmamıştır. (A: alıcı, az; C: iki, bir; D: tatlı sıfattır).

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşı' sözcüğü edat değildir?

• A) Denize karşı oturduk.
• B) Sabaha karşı uyudum.
• C) Karşı takım çok güçlü. ✓
• D) Bana karşı dürüst ol.

Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Karşı takım' tamlamasında 'karşı' sıfattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' (yer tamlayıcısı) yoktur?

• A) Yarın sabah erkenden buluşacağız. ✓
• B) Çocuklar, bahçede neşeyle oynuyordu.
• C) Öğretmen, öğrencilerine ödev verdi.
• D) Kitabı dün akşam masaya bırakmıştı.

'Yarın sabah erkenden buluşacağız.' cümlesinde 'yarın sabah erkenden' (Zarf Tümleci), 'buluşacağız' (Yüklem). Dolaylı tümleç (nereye, nerede, nereden) sorusuna yanıt yoktur. Diğer cümlelerde 'bahçede' (nerede), 'öğrencilerine' (kime), 'masaya' (nereye) dolaylı tümleçtir.

7. O ne der, bu ne der diye düşünmem; iyi yapmaya çalışırım işimi yani en güzelini bulmaya, yazmaya çalışırım. Dilin, kurgunun, üslubun en güzelini bulmak için büyük bir özenle çalışırım ama bunu, kendim için yaparım; en sonunda da çıkan neticenin beni memnun etmesi için yaparım. Dediğim gibi, edebiyat oyunlarından hoşlanmıyorum bu yüzden estetikten ödün vermemeye kararlıyım. Aynı deltaya akan büyük bir nehrin kolları gibi gerçeği, kuşatıcı boyutta ve çok yönlü aktarmayı tasarlıyorum. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtı yoktur?

• A) Yapıtlarınızı kaleme alırken okuru ve eleştirmenleri dikkate alır mısınız?
• B) Yapıtlarınızı hazırlarken çok titiz davranmanızın nedeni nedir?
• C) Yapıtlarınızla neyi, nasıl anlatmayı planlıyorsunuz?
• D) Yapıtlarınızda yazınsallığa sıkı sıkıya bağlı kaldığınız söylenebilir mi? ✓

Yazarın 'Yapıtlarınızda sadece kendinizi anlatmanız, yapıtlarınızı içerik bakımından sınırlandırmıyor mu?' sorusuna doğrudan veya dolaylı bir yanıtı yoktur. (Orijinal şık E)

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi yoktur?

• A) Sınavı geçmek için sabahlara kadar çalıştı.
• B) Kilo vermek amacıyla her gün spor yapıyor.
• C) Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış. ✓
• D) Seni görmek üzere ta oralardan geldim.

'Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış.' cümlesinde 'uyuya kalmasının' nedeni 'çok yorulmuş olmasıdır' (Neden-Sonuç). Diğer seçeneklerde ise eylemin yapılma 'amacı' (henüz gerçekleşmemiş bir hedef) belirtilmiştir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayal kırıklığı' anlamı vardır?

• A) Keşke o gün oraya gitmeseydim.
• B) Umarım her şey yoluna girer.
• C) Sınavdan yüksek alacağımı sanıyordum ama olmadı. ✓
• D) Belki bir gün biz de kazanırız.

Beklenen sonucun gerçekleşmemesi üzerine duyulan üzüntü (hayal kırıklığı) bu seçenekte vardır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'benzetme' (teşbih) sanatı vardır?

• A) Aslan gibi güçlü bir adamdı. ✓
• B) Güneş, bugün bizi selamlıyor.
• C) Dağlar, bu ayrılığa ağlıyordu.
• D) Adamın kurnazlığı tilkileri bile şaşırtır.

'Adam', 'güç' yönünden 'aslan'a benzetilmiştir. 'Gibi' edatı benzetme olduğunu açıkça gösterir. 'Güneşin selamlaması' ve 'dağların ağlaması' kişileştirme, 'tilkileri şaşırtmak' abartmadır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözcük halinde zamir' yoktur?

• A) Bunu kim yaptı?
• B) Öteki daha güzel.
• C) Kitabım evde kalmış. ✓
• D) Herkes buraya gelsin.

C şıkkında 'Kitab-ım' (iyelik eki/ek halinde zamir) vardır ancak sözcük halinde zamir yoktur. A (Bunu, Kim), B (Öteki), D (Herkes) sözcük halinde zamirdir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğenme' anlamı vardır?

• A) Ne kadar güzel bir elbise! ✓
• B) Bu yemek biraz tuzlu olmuş.
• C) Daha iyisini yapabilirdin.
• D) Evi temizlemek sana düştü.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, A şıkkı takdir ve beğeni bildirir. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

13. Çocuk deyince hep iki şiir gelir aklıma ( ) Nazım Hikmet’in “Doğum”u ( ) Fatih Kısaparmak’ın “Kartpostal Babam”ı ( ) Bu parçada parantezle boş bırakılan yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?

• A) (;) (,) (...)
• B) (:) (,) (...)
• C) (;) (,) (.)
• D) (:) (,) (.) ✓

Cümle, açıklama yapılacağı için ilk boşluğa iki nokta (:), sıralanan eş görevli eser adları arasına virgül (,), cümle bittiği için de nokta (.) konur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik sıfat' yoktur?

• A) Açıkgöz adam.
• B) Vatansever genç.
• C) Kısa boylu kız.
• D) Uzun yol. ✓

'Uzun' basit sıfattır. A (Kaynaşmış), B (Kaynaşmış), C (Kurallı) birleşik sıfattır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki, sıfat yapan ki görevindedir?

• A) Bahçedeki çiçekler solmuş. ✓
• B) Benimki yine kayboldu.
• C) Anladım ki sevmiyorsun.
• D) Seninki geliyor.

'Bahçedeki' sözcüğünde -ki eki, 'çiçekler' ismini niteleyerek yer bildiren bir sıfat yapmıştır. B ve D'de ilgi zamiri, C'de bağlaçtır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç olan de' bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır?

• A) Evde kimse yok.
• B) Sende mi geliyorsun? ✓
• C) Okulda tören var.
• D) Yolda kaza olmuş.

Doğru cevap B seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, 'Sen de' (dahi anlamında) ayrı yazılmalıdır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Sen de' şeklindedir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kesme işaretinin (')_ kullanımı yanlıştır?

• A) TBMM'nin aldığı kararlar herkesi bağlar.
• B) Bu akşam Ay'ın doğuşunu izleyeceğiz.
• C) Ankara'lı arkadaşlarım ziyaretime geldi. ✓
• D) Türk Dil Kurumunun sözlüğünü aldım.

Özel isimlere gelen yapım ekleri (-lı, -li, -cı, -ci vb.) kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle C seçeneğindeki 'Ankaralı' sözcüğünün bitişik yazılması gerekirdi ve kesme işaretinin kullanımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kurala uygun olarak D seçeneğinde kesme işareti kullanılmamıştır. A ve B seçeneklerindeki kullanımlar (kısaltmalar ve gök bilimi terimi olan gezegen/uydu adları) ise doğrudur.

18. 'Gençleri her zaman destekler, güvenirim.' cümlesindeki _anlatım bozukluğunun_ nedeni nedir?

• A) Nesne eksikliği
• B) Özne eksikliği
• C) Tamlama yanlışlığı
• D) Dolaylı tümleç eksikliği ✓

'Kimi destekler?' > 'Gençleri' (Nesne). 'Kime güvenirim?' > Cevap yok. Cümle 'Gençleri her zaman destekler, _onlara_ güvenirim.' şeklinde olmalıydı. 'onlara' (dolaylı tümleç) eksiktir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' bildirilmektedir?

• A) Hastanın durumu günden güne iyiye gidiyor. ✓
• B) Hasta aniden fenalaştı.
• C) Hastanın durumu şu an stabil.
• D) Hasta, yarın taburcu olacak.

'Günden güne' ikilemesi, 'iyiye gitme' eyleminin bir anda olmadığını, belirli bir süreç içinde, adım adım (aşama aşama) gerçekleştiğini belirtir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zincirleme isim tamlaması' kullanılmıştır?

• A) Okulun bahçe kapısı boyandı. ✓
• B) Ali'nin defteri kayboldu.
• C) Mavi gömleğin düğmesi koptu.
• D) Şehrin ışıkları sönmüştü.

Tamlananı bir isim tamlaması olan (bahçe kapısı) ve buna bir tamlayanın (okulun) bağlandığı, en az üç isimden oluşan tamlamalara zincirleme isim tamlaması denir: Okulun [bahçe kapısı].

21. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

• A) Kitapçıdan ✓
• B) Kalemlik
• C) Yolcu
• D) Evimiz

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kitap-çı-dan. -çı (Yapım eki), -dan (Çekim eki/Ayrılma hali). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım'a başvurulmuştur?

• A) Öğretmen, "Yarın hepiniz ödevlerinizi getirin." dedi.
• B) Doktor, babama ilaçlarını düzenli kullanması gerektiğini söyledi. ✓
• C) Atatürk, "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." sözüyle bilimi yüceltmiştir.
• D) Yolcu, memura "Otobüs ne zaman kalkacak?" diye sordu.

Diğer seçeneklerde bir kişinin sözü (tırnak içinde veya virgülle ayrılarak) değiştirilmeden, olduğu gibi aktarılmıştır (Doğrudan Anlatım). 'Doktor, babama ... gerektiğini söyledi.' cümlesinde ise doktorun sözü aktaran kişinin ifadesiyle değiştirilerek aktarılmıştır (Dolaylı Anlatım).

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde haber kipi kullanılmıştır?

• A) Yarın sinemaya gideceğiz. ✓
• B) Ders çalışmalısın.
• C) Buraya gel.
• D) Biraz sessiz olun.

-ecek/-acak gelecek zaman ekidir ve haber kipidir. B (Gereklilik-Dilek), C ve D (Emir-Dilek) kipleridir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Kazada yaralananlara hemen müdahale edildi.
• B) Kışın bu bölgeye çok fazla kar yağar.
• C) Okulun son günü herkes büyük bir hüzün yaşadı.
• D) Yeni açılan bu mağazada birçok ucuz ürünler satılıyor. ✓

'Birçok' sözcüğü zaten çokluk (belgisizlik) ifade eder. Ondan sonra gelen 'ürünler' ismine çoğul eki '-ler' getirmek gereksiz ek kullanımıdır ve anlatım bozukluğudur. Doğrusu 'Birçok ucuz ürün' olmalıydı.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _bağlaç_ kullanılmamıştır?

• A) Hem çalışıyor hem de okuyor.
• B) Sen de bizimle gel.
• C) Ya bu deveyi güdersin ya bu diyardan gidersin.
• D) Sabaha kadar ders çalıştı. ✓

'Kadar' sözcüğü edattır (ilgeç). Diğer seçeneklerde 'hem...hem', 'de', 'ya...ya' bağlaçları kullanılmıştır.