Karma Test 37

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişileştirme' (teşhis) yapılmamıştır?

• A) Bulutlar ağlıyordu.
• B) Güneş bize gülümsedi.
• C) Rüzgar fısıldadı.
• D) Kedi miyavladı. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kedinin miyavlaması doğal bir durumdur, insana ait bir özellik aktarılmamıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Okula gitmek için erken kalktı.
• B) Hava soğuk olduğu için montunu giydi.
• C) Ders çalışırsan başarılı olursun. ✓
• D) Seni görmek istiyor.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Başarılı olmanın şartı (koşulu) ders çalışmaya bağlanmıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

3. '(I) Eleştiri, bir sanat eserinin değerini ortaya koymayı amaçlar. (II) Bu yapılırken eserin hem olumlu hem de olumsuz yönleri birlikte değerlendirilmelidir. (III) Sadece olumsuz yönlere odaklanan bir yazı, eleştiri değil, yergi olur. (IV) Sanatçı, bu tür yapıcı eleştirilerden beslenerek kendini geliştirir. (V) Her sanatçı eleştirilmekten hoşlanmayabilir.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II
• B) III
• C) IV
• D) V ✓

Paragraf eleştirinin tanımı, yöntemi ve faydası (I, II, III, IV) üzerine odaklanırken, (V) numaralı cümle konuyu 'sanatçının kişisel duygularına' (hoşlanıp hoşlanmamasına) kaydırır ve paragrafın genel akışıyla ilgisiz kalır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'altı çizili' sözcük, bir sıfat-fiil (ortaç) değildir?

• A) _Gelecek_ yıl daha çok çalışacağım.
• B) Bana _gülüşü_ dünyalara bedeldi. ✓
• C) Sınavda _çıkmış_ soruları çözüyoruz.
• D) Yolda _tanıdık_ bir yüze rastladım.

'Gelecek yıl' ('-ecek' eki 'yıl' ismini), 'çıkmış soru' ('-mış' eki 'soru' ismini) ve 'tanıdık yüz' ('-dık' eki 'yüz' ismini) nitelemiştir; bunlar sıfat-fiildir. 'Gülüşü' sözcüğü ise '-üş' ekini alarak bir eylemin adı olmuştur; bu bir isim-fiildir (ad-eylem).

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz yumuşaması' (ünsüz değişimi) vardır?

• A) Kitabı masaya bıraktı. ✓
• B) Çocuk parkta oynuyor.
• C) Evden çıktı ve yola koyuldu.
• D) Bahçede güzel çiçekler var.

Kitap-ı -> Kitabı (p ünsüzü b'ye yumuşamıştır). Diğerlerinde ünsüz yumuşaması yoktur.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düzeltme işareti' (şapka) yanlış kullanılmıştır?

• A) Hâlâ gelmedi.
• B) Kâğıt kalmadı.
• C) Hikâye okuyorum.
• D) Plân. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Plan' sözcüğünde düzeltme işareti kullanılmaz. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz düşmesi'ne örnek vardır?

• A) Ağacın dalları kırılmış.
• B) Sokaktaki kediyi besledi.
• C) Minicik elleriyle kalemi tutmaya çalışıyordu. ✓
• D) Büyük bir ev aldılar.

'Minicik' sözcüğünün kökü 'minik'tir. '-cik' küçültme eki aldığında 'k' ünsüzü düşmüştür (Minik-cik -> Minicik).

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _sıralı_ bir cümledir?

• A) Yağmur yağarsa pikniğe gidemeyiz.
• B) Eve geldi, hemen uyudu. ✓
• C) Çok çalıştı ama kazanamadı.
• D) Koşan çocuk yere düştü.

Sıralı cümle, en az iki yüklemi (yargı) olan ve bu yüklemlerin birbirine virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile bağlandığı cümledir. 'Eve geldi' (1. yüklem), 'hemen uyudu' (2. yüklem). Bu iki cümle virgülle bağlanmıştır. C (bağlı cümle), A ve D (birleşik cümle).

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma ile armut aldım.
• B) Ahmet ile Mehmet sinemaya gitti.
• C) Okula otobüs ile gidiyorum. ✓
• D) Kitap ile defter masanın üzerindeydi.

'ile' yerine 've' getirilebiliyorsa bağlaç, getirilemiyorsa edattır. 'Okula otobüs ve gidiyorum' anlamsız olduğu için edattır.

10. 'Hızla koşan atların görüntüsü, izleyenleri büyüledi.' cümlesindeki 'koşan' sözcüğü, türü bakımından aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İsim (Ad)
• B) Zarf (Belirteç)
• C) Sıfat-fiil (Ortaç) ✓
• D) Çekimli fiil

Fiil kökünden ('koş-') türemiş ve '-an' ekini alarak bir ismi ('at') nitelemiştir. Bu nedenle bir fiilimsidir (sıfat-fiil).

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sezgi' (his) anlamı vardır?

• A) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini hissediyorum. ✓
• B) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini raporlarda okudum.
• C) Bu işin sonu iyi bitmedi.
• D) Bu işin sonu iyi bitsin diye uğraşıyorum.

'Hissediyorum' fiili, bir duruma dair (kanıt olmadan) içe doğan, sezgisel bir öngörüyü ifade eder.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' (anlatım biçimi) belirtilmiştir?

• A) Sanatçı, son eserinde toplumsal sorunlara değinmiş.
• B) Sanatçının son eseri büyük ilgi gördü.
• C) Sanatçının bu eseri ödül aldı.
• D) Sanatçı, sade ve akıcı bir dil kullanmış. ✓

'Sade ve akıcı bir dil' ifadesi, yazarın eseri 'nasıl' anlattığını, yani anlatım biçimini (üslubunu) nitelemektedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Akşamki yemeğe Ahmet Bey de katılacak.
• B) Kardeşim, Van kedisi beslemek istiyor.
• C) Bu yıl Ramazan Bayramı tatili 9 gün oldu.
• D) Toplantı 14.30'da başlıyacak. ✓

'Başlıyacak' sözcüğündeki 'y' kaynaştırma harfi, 'a' geniş ünlüsünü daraltmamalıdır. Doğru yazımı 'başlayacak' şeklindedir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisi devrik bir cümledir?

• A) Yarın okula gideceğim.
• B) Çok özledim seni. ✓
• C) Hava bugün çok sıcak.
• D) Ders çalışıyorum.

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yüklem (özledim) sonda değildir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yazım yanlışı_ vardır?

• A) TBMM'nin açılış tarihi 23 Nisan 1920'dir.
• B) Türk Dil Kurumunun son kararı açıklandı.
• C) Bu yılki tören 15 Mayısta yapılacak. ✓
• D) Türkiye'nin batısı daha çok yağış alıyor.

Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. _'15 Mayısta'_ ifadesinde 'Mayıs' özel tarih bildirdiği için büyük harfle başlamalı ve kesme işaretiyle ayrılmalıdır (15 Mayıs'ta).

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' bildirilmektedir?

• A) Hasta aniden fenalaştı.
• B) Hastanın durumu günden güne iyiye gidiyor. ✓
• C) Hastanın durumu şu an stabil.
• D) Hasta, yarın taburcu olacak.

'Günden güne' ikilemesi, 'iyiye gitme' eyleminin bir anda olmadığını, belirli bir süreç içinde, adım adım (aşama aşama) gerçekleştiğini belirtir.

17. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde adlaşmış sıfat yoktur?

• A) Körle yatan şaşı kalkar.
• B) Akıllı köprü arayıncaya dek deli suyu geçer.
• C) Akılsız köpeği yol kocatır. ✓
• D) Ağlayanın malı, gülene hayır getirmez.

C seçeneğinde 'Akılsız köpek' tamlamasında 'akılsız' niteleme sıfatıdır, adlaşmamıştır. A (Körle), B (Deli), D (Gülene) adlaşmış sıfattır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağımlı sıralı cümle' vardır?

• A) Yağmur yağdı, yollar ıslandı.
• B) Ben çalışıyorum, sen yatıyorsun.
• C) Kitabı aldı, çantasına koydu. ✓
• D) Hava soğuktu, dışarı çıkmadık.

Öge ortaklığı olan sıralı cümlelere 'bağımlı sıralı cümle' denir. C seçeneğinde 'O' gizli öznesi ve 'Kitabı' nesnesi ortaktır: (O) Kitabı aldı, (O) (Kitabı) çantasına koydu. Diğerlerinde öge ortaklığı yoktur.

19. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tamlayanı düşmüş belirtili ad tamlaması vardır?

• A) Uzaktan baktım da hayaline, Gözlerim doldu birdenbire. ✓
• B) Her adımında yolun kıvrımı Çağırır beni eski bir yâda.
• C) Sıcak bir rüzgârdı geçen, Kalbinin incecik bir ritmi.
• D) Bir dost eli aradım, boşlukta Tutunacak bir dal misali.

A seçeneğindeki '**hayaline**' sözcüğü, 'senin hayalin' anlamında olup, tamlayanı ('senin') düşmüş belirtili ad tamlamasıdır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü türemesi' vardır?

• A) Bu soruyu küçücük bir çocuk bile çözer.
• B) Daracık bir yoldan geçtik. ✓
• C) Sıcacık bir çorba içtik.
• D) Odayı tertemiz temizlediler.

• A şıkkı: Küçük-cük -> Küçücük ('k' ünsüzü düşmüştür). • C şıkkı: Sıcak-cık -> Sıcacık ('k' ünsüzü düşmüştür). • D şıkkı: Tertemiz (Pekiştirme, türeme yok). • B şıkkı: Dar-cık -> Dar-a-cık ('a' ünlüsü türemiştir). Doğru cevap B'dir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Bu sınavı kazanacağına eminim.
• B) Bu sınavı kazanması çok zor görünüyor.
• C) Tut ki bu sınavı kazandın, ne yapacaksın? ✓
• D) Keşke bu sınavı kazansam.

'Tut ki' ifadesi, 'öyle farz edelim ki', 'olmamış bir şeyi olmuş gibi düşünelim' anlamı katarak bir varsayım cümlesi oluşturmuştur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad tamlamasının tamlananı tamlayandan önce söylenmiştir?

• A) Taze açmış dost bağının gülleri.
• B) Sana çirkin dediler, düşmanı oldum güzelin. ✓
• C) Herkesin mutluluğu için savaşmalı insan.
• D) Günlerin değerini bilmeyenin yılları çabuk geçer.

B seçeneğinde 'güzelin düşmanı' tamlaması 'düşmanı oldum güzelin' şeklinde devrik kullanılarak yer değiştirmiştir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' bildirilmektedir?

• A) Hasta aniden fenalaştı.
• B) Hastanın durumu şu an stabil.
• C) Hastanın durumu günden güne iyiye gidiyor. ✓
• D) Hasta, yarın taburcu olacak.

'Günden güne' ikilemesi, 'iyiye gitme' eyleminin bir anda olmadığını, belirli bir süreç içinde, adım adım (aşama aşama) gerçekleştiğini belirtir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşılaştırma' yapılmamıştır?

• A) Sinema da tiyatro kadar keyiflidir.
• B) Kardeşim benden daha çalışkandır.
• C) Bu elbise sana çok yakışmış. ✓
• D) Sınıfın en uzun boylusu Ali'dir.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, C seçeneğinde bir beğeni ifadesi vardır ancak başka bir şeyle kıyaslama yoktur. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'burun' sözcüğü _terim anlamıyla_ kullanılmıştır?

• A) Yaptığı hatadan sonra babasının karşısında burnundan soluyordu.
• B) Her işe burnunu sokmasına sinir oluyorum.
• C) Geminin burnu dalgalara karşı dimdik ilerliyordu. ✓
• D) Burnu kanayınca hepimiz çok korktuk.

'Geminin burnu' ifadesi, denizcilik (coğrafya/ulaşım) alanına ait bir terimdir (geminin ön kısmı). A (çok sinirlenmek) ve B (müdahale etmek) deyim içinde mecaz anlamdadır. D seçeneği ise organ adı olarak (temel anlam) kullanılmıştır.