Karma Test 4

1. Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisinin yazımı yanlıştır?

• A) Sınav sonucunu görünce çok mutlu oldu.
• B) Ona yaptığı haksızlığı sonunda fark etti.
• C) Bu davranışıyla hepimizi terk etti.
• D) Yıllardır kayıp olan kolyesi bulundu. ✓

'Kayıp olmak' birleşik fiili, birleşme sırasında ses düşmesine ('ı' düşer) ve ses değişimine ('p' -> 'b') uğrar. Bu nedenle 'kaybolan' şeklinde bitişik yazılmalıydı.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?

• A) Genç, adama bir şeyler sordu.
• B) Evet, bu konuyu daha önce konuşmuştuk.
• C) Akşam oldu, herkes evlerine dağıldı.
• D) Sessizce odasına girip, ders çalışmaya başladı. ✓

TDK kuralına göre, metin içinde tek bir zarf-fiil eki almış kelimeden (örneğin 'girip') sonra virgül konmaz. Doğrusu: '...girip ders çalışmaya başladı.' olmalıydı.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'parlamak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Güneş gözlerimi kamaştırarak parlıyordu.
• B) Temizlikten sonra evin yerleri parlıyordu.
• C) Bu başarısıyla bir anda parlayan bir yıldız oldu. ✓
• D) Altın kolyesi boynunda ışıl ışıl parlıyordu.

'Bir anda parlayan yıldız' ifadesinde 'parlamak', 'ün kazanmak, şöhret olmak' anlamında (mecaz) kullanılmıştır. Diğer seçenekler fiziksel bir ışık yansıtma (gerçek) anlamındadır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir, cümlenin öznesi görevindedir?

• A) Bazı insanlar bu durumu kabullenemez.
• B) Hiçbiri, sınavın zorluğundan şikayet etmedi. ✓
• C) Öğrencilerden birkaçını dışarıda gördüm.
• D) Kimseye haber vermeden gitmiş.

'Hiçbiri' sözcüğü belgisiz zamirdir. 'Şikayet etmedi' (Yüklem). Şikayet etmeyen kim? 'Hiçbiri' (Özne). Diğer seçeneklerde 'Bazı insanlar' (sıfat), 'birkaçını' (nesne), 'Kimseye' (dolaylı tümleç) görevindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?

• A) İyi bir not almak için sabaha kadar çalıştı.
• B) Yağmur şiddetli yağınca maç iptal edildi. ✓
• C) Beni dikkatle dinlersen konuyu anlarsın.
• D) Bu kitabı okumayı çok seviyorum.

'Maç iptal edildi' (Sonuç). Maç neden iptal edildi? 'Yağmur şiddetli yağınca' (Neden). Eylem gerçekleşmiştir. 'İyi bir not almak için...' cümlesi amaç-sonuçtur.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'sıralı' bir cümledir?

• A) Güneş doğmuş, kuşlar cıvıldıyordu. ✓
• B) Güneş doğunca kuşlar cıvıldadı.
• C) Güneşin doğuşuyla kuşlar cıvıldadı.
• D) Güneş doğdu ve kuşlar cıvıldadı.

'Güneş doğmuş' (1. Yargı) ve 'kuşlar cıvıldıyordu' (2. Yargı) cümleleri virgülle birbirine bağlanmıştır. Bu tür cümlelere 'sıralı cümle' denir. '...ve...' ile bağlanan cümle 'bağlı cümle'dir.

7. 'Yazmak, bir terapi yöntemidir. İnsan, kağıda döktükçe iç dünyasındaki karmaşayı çözer. Kelimeler, duyguların somut bir hale gelmesini sağlar. Bu yüzden, ne zaman sıkılsam elime kalem alırım. Sadece yazarın değil, yazan herkesin kendini daha iyi hissetmesi bundandır.' Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Profesyonel yazarlar terapiye ihtiyaç duyar.
• B) Yazmak, insanın kendini ifade etme ve duygusal olarak rahatlama yoludur. ✓
• C) Kelimeler, duygulardan daha önemlidir.
• D) İnsanlar sadece sıkıldıkları zaman kalem almalıdır.

Paragraf, yazma eyleminin bir 'terapi' olduğunu, 'karmaşayı çözdüğünü' ve 'daha iyi hissettirdiğini' belirterek, yazmanın bir rahatlama ve kendini ifade etme aracı olduğunu vurgulamaktadır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Sigara sağlığa zararlı, içilmemesi gereken bir maddedir.
• B) Bu binaya izinsiz girmek ve çıkmak yasaktır.
• C) O, çok kibar ve dürüst bir insandı.
• D) Herkes onu seviyor, saygı duyuyordu. ✓

Cümle 'Herkes onu seviyor, (ona) saygı duyuyordu.' şeklinde olmalıydı. İkinci cümle olan 'saygı duyuyordu' yüklemi 'kime' sorusuna yanıt veren bir dolaylı tümlece (ona) ihtiyaç duyar. Dolaylı tümleç eksikliği vardır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalarla ilgili bir _yazım yanlışı_ yapılmıştır?

• A) THY'nin uçuşları iptal edilmiş.
• B) TÜBİTAK'ta yeni bir proje başladı.
• C) TDK'nın sözlüğüne baktım. ✓
• D) 10 kg'lık bir çanta taşıyordu.

Türkçede 'K' harfi 'Ka' diye değil, 'Ke' diye okunur. Bu nedenle TDK kısaltmasına gelen ek 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı yanlıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi özne-yüklem ilişkisine göre (çatı) diğerlerinden farklıdır?

• A) Çocuk, annesini görünce sevindi. ✓
• B) Sınav sonuçları dün açıklandı.
• C) Tüm sokaklar bayraklarla donatıldı.
• D) Kaybolan kedi bulundu.

'Açıklandı', 'donatıldı' ve 'bulundu' fiilleri edilgen çatılıdır (işi yapan başkasıdır, özne sözde öznedir). 'Sevindi' fiili ise dönüşlü çatılıdır (işi yapan 'çocuk' aynı zamanda işten etkilenendir).

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'tanım' yapılmıştır?

• A) Eleştiri, bir eserin iyi ve kötü yanlarını ortaya koyan yazı türüdür. ✓
• B) Eleştiri yapmak bazen zor olabilir.
• C) Bu eleştiri yazısını çok beğendim.
• D) Eleştiri, sanatın gelişmesi için gereklidir.

'Eleştiri... yazı türüdür.' cümlesi, 'Eleştiri nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın tanımını yapmaktadır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşıt' (zıt) anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?

• A) İyi günde, kötü günde her zaman yanımdaydı. ✓
• B) Bu işi yapıp yapmamakta kararsız kaldı.
• C) Yukarı çıkmak için merdivenleri kullandı.
• D) Uzun ince bir yolda yürüyorum.

• A Seçeneği (Cevap): 'İyi' ve 'Kötü' sözcükleri zıt anlamlıdır. • B Seçeneği (Tuzak): 'Yapıp - Yapmamak' zıt anlamlı değil, olumlu-olumsuzdur. • D Seçeneği (Tuzak): 'Uzun' ve 'İnce' zıt değildir. (Uzun'un zıttı Kısa, İnce'nin zıttı Kalın'dır).

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'abartma' (mübalağa) yapılmıştır?

• A) O kadar çok yürüdüm ki ayaklarım koptu. ✓
• B) Çok yürüdüğüm için ayaklarım ağrıyor.
• C) Bugün yaklaşık on kilometre yürüdüm.
• D) Yürüyüş yapmayı çok seviyorum.

'Ayaklarım koptu' ifadesi, çok yürümenin etkisini vurgulamak için, bir durumu olduğundan çok daha fazla göstererek abartma sanatına başvurmuştur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' (yer tamlayıcısı) yoktur?

• A) Yarın sabah erkenden buluşacağız. ✓
• B) Çocuklar, bahçede neşeyle oynuyordu.
• C) Öğretmen, öğrencilerine ödev verdi.
• D) Kitabı dün akşam masaya bırakmıştı.

'Yarın sabah erkenden buluşacağız.' cümlesinde 'yarın sabah erkenden' (Zarf Tümleci), 'buluşacağız' (Yüklem). Dolaylı tümleç (nereye, nerede, nereden) sorusuna yanıt yoktur. Diğer cümlelerde 'bahçede' (nerede), 'öğrencilerine' (kime), 'masaya' (nereye) dolaylı tümleçtir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'eş sesli' (sesteş) bir sözcük kullanılmıştır?

• A) Bu yaz tatile gitmeyi düşünüyoruz. ✓
• B) Soğuk havada dışarı çıkma.
• C) Kırmızı elbisesi ona çok yakışmıştı.
• D) Herkes sessizce onu dinliyordu.

'Yaz' sözcüğü, hem 'mevsim adı' (isim) hem de 'yazmak eylemi' (fiil) anlamlarına gelen eş sesli bir sözcüktür.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'doğrudan anlatım' kullanılmıştır?

• A) Doktor, ilaçlarımı almamı tembihledi.
• B) Annem, eve erken gelmemi söyledi.
• C) Gideceğini duyunca çok üzüldüm.
• D) Babam, "Akşam yemeğe misafirimiz var." dedi. ✓

'Babam, "Akşam yemeğe misafirimiz var." dedi.' cümlesinde, babanın sözü hiç değiştirilmeden, tırnak işareti içinde olduğu gibi aktarılmıştır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Bu sınavı kazanacağına eminim.
• B) Tut ki bu sınavı kazandın, ne yapacaksın? ✓
• C) Bu sınavı kazanması çok zor görünüyor.
• D) Keşke bu sınavı kazansam.

'Tut ki' ifadesi, 'öyle farz edelim ki', 'olmamış bir şeyi olmuş gibi düşünelim' anlamı katarak bir varsayım cümlesi oluşturmuştur.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'pişmanlık' ifade edilmiştir?

• A) Oraya gitmemeliydim. ✓
• B) Oraya gitseydim ne iyi olurdu.
• C) Oraya gitmek için can atıyorum.
• D) Oraya gitmek zorunda kaldım.

'Oraya gitmemeliydim.' cümlesi, geçmişte yapılan bir eylemden dolayı duyulan üzüntüyü, yani pişmanlığı ifade eder.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' (ihtimal) anlamı vardır?

• A) Yarın toplantıya mutlaka katılacağım.
• B) Belki yarın toplantıya katılabilirim. ✓
• C) Dün toplantıya katılmıştım.
• D) Toplantıya katılmayı hiç istemiyorum.

'Belki' sözcüğü ve '-ebilmek' fiili, eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunduğunu, ancak kesin olmadığını belirterek olasılık anlamı katmıştır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şaşırma' anlamı vardır?

• A) Sınavdan bu kadar yüksek not alacağını beklemiyordum! ✓
• B) Sınavdan yüksek not alacağını biliyordum.
• C) Sınavdan düşük not alması beni üzdü.
• D) Sınava çok iyi hazırlanmıştı.

Beklenmeyen bir durum (çok yüksek not alması) karşısında duyulan hayreti, şaşkınlığı ifade etmektedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' (takdir) söz konusudur?

• A) Yaptığı resimde sadece mavi renk kullanmış.
• B) Yaptığı resmi henüz bitiremedi.
• C) Yaptığı resim, renklerin dansı gibiydi. ✓
• D) Yaptığı resmi satmaya karar verdi.

'Renklerin dansı gibiydi' ifadesi, resmin estetik açıdan çok güzel bulunduğunu, beğenildiğini gösteren öznel bir ifadedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sitem' anlamı vardır?

• A) Beni aramaman beni çok kızdırdı.
• B) Beni aramadığın için sana küstüm.
• C) Bunca yıllık arkadaşız, beni nasıl aramazsın? ✓
• D) Beni neden aramadığını merak ediyorum.

'Sitem', sevilen birine karşı duyulan kırgınlığın, alınganlığın yumuşak bir dille ifade edilmesidir. Cümle, bu tanıma uymaktadır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öznel' bir anlatım vardır?

• A) Bu roman, 300 sayfadan oluşmaktadır.
• B) Bu roman, geçen yıl yayımlandı.
• C) Bu roman, yazarın en güzel eseridir. ✓
• D) Bu roman, yazarın üçüncü kitabıdır.

'En güzel eser' ifadesi kişiden kişiye değişen, kanıtlanamayan, kişisel bir görüşü (beğeniyi) yansıttığı için özneldir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir anlatım vardır?

• A) İstanbul, dünyanın en güzel şehridir.
• B) İstanbul'da yaşamak bir ayrıcalıktır.
• C) İstanbul'un trafiği çekilmez bir haldedir.
• D) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir. ✓

'Türkiye'nin en kalabalık şehri' olması, istatistiksel verilerle kanıtlanabilen, kişiden kişiye değişmeyen, nesnel bir bilgidir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'perde' sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Tül perdeleri yıkamak için çıkardı.
• B) Gözüne inen perde yüzünden iyi göremiyordu.
• C) Oyunun son perdesi seyircileri büyüledi. ✓
• D) Olayın üzerindeki esrar perdesi hala kalkmadı.

C seçeneğindeki 'perde' sözcüğü, tiyatro sanatına ait özel bir kavramı (oyunun bölümlerinden her biri) karşıladığı için terim anlamıyla kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde gerçek (A) veya mecaz (B, D) anlamlardadır.