Karma Test 49

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ek fiilin geniş zamanı' düşmüştür?

• A) Hava çok güzel(dir).
• B) O iyi bir insan.
• C) Bu kitap senin.
• D) Hepsi. ✓

İsim cümlelerinde 3. tekil şahıs eki '-dir' genelde düşer. Güzeldir -> Güzel. İnsandır -> İnsan. Senindir -> Senin. Hepsi doğrudur.

2. (I) Osmanlı ciltlerinin, ilk örnekleri Fatih döneminden kalmadır. (II) Bu örnekler, Anadolu Selçuklu cilt sanatından da oldukça belirgin izler taşımaktadır. (III) Önceki örneklerle hemen hemen aynı olup, süsleme motiflerinde birtakım yenilikler göze çarpmaktadır. (IV) Ciltçiler, sarayda lonca kurmuşlar; kendi aralarında kabiliyet, kıdem ve alanlarına göre değişik rütbeler kullanmışlardır. (V) Öyle ciltler yapmışlardır ki, tamamlanması için neredeyse, bir hanın hamamın inşaatına harcanan para kadar para harcamışlardır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerindeki virgüller (,) yanlış kullanılmıştır?

• A) I. ve III.
• B) I. ve V.
• C) II. ve III.
• D) II. ve IV. ✓

II. cümlede özne-yüklem arası virgül (,) kullanımı yanlıştır. IV. cümlede ise sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgülden (;) önce virgül (,) kullanılması ve eş görevli sözcükleri (kabiliyet, kıdem) ayırmak için virgül kullanılması **doğrudur** (virgüller yanlış kullanılmamıştır). (Orijinal şık D)

3. _Yabanıl_ (I) sesler geliyordu derinlerden ve karanlığı _ince_ (II) bir bıçak gibi yırtıyordu. _Şaklayan_ (III) kırbaç gibi... Acı duvarını aşan bu sesler _madenî_ (IV) bir gürültüyle dönüyor. Kör bir kuyuda unutulan Yusuf’um belki. Bu parçada altı çizili sözcüklerden hangisi fiilden türemiş bir sıfattır?

• A) I.
• B) II.
• C) III. ✓
• D) IV.

I, II ve IV numaralı sözcükler isim kökünden türemiş veya basit yapılıdır. Ancak III numaralı 'Şaklayan' sözcüğü, 'Şakla-' fiil gövdesinden sıfat-fiil eki (-an) alarak türemiştir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, sözcük türü bakımından ötekilerden farklıdır?

• A) Salonumuzda _başka_ sanatçılar da var.
• B) _Birçok_ tiyatrocu dizilerde oynamaya başladı.
• C) Önümüzdeki yıl _birkaç_ oyunu birden oynayacağız.
• D) _Bazılarının_ dekorlarını ve kostümlerini hazırladık. ✓

A, B ve C seçeneklerindeki '_başka_', '_birçok_' ve '_birkaç_' sözcükleri isimleri niteledikleri/belirttikleri için 'Sıfat' görevindedir. D seçeneğindeki '_bazılarının_' sözcüğü ise çekim eki alarak ismin yerini tuttuğu için 'Zamir' (Belgisiz Zamir) görevindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcük kullanılmıştır?

• A) Kuşlar neşeyle ötüşüyor.
• B) Su şırıl şırıl akıyordu. ✓
• C) Gözleri parlıyordu.
• D) Sessizce oturdu.

'Şırıl şırıl' suyun çıkardığı sesten türetilmiş yansıma bir sözcüktür. 'Ötüşmek' yansıma değildir.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ikileme' sıfat görevindedir?

• A) Yavaş yavaş yürüdü.
• B) İri iri elmaları topladı. ✓
• C) Hızlı hızlı konuştu.
• D) Güzel güzel oynadılar.

'İri iri' sözcüğü 'elma' ismini nitelediği için sıfattır. Diğerleri fiili niteleyip zarf olmuştur.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'metafor' (eğretileme) kullanılmıştır?

• A) Güneş bugün çok parlak.
• B) Deniz kıyısında uzun süre yürüdük.
• C) Eski anılar birer birer canlandı.
• D) Gençliğinde tam bir fırtınaydı. ✓

'Tam bir fırtınaydı' ifadesinde genç, hareketliliği ve hızı bakımından fırtınaya benzetilmiş ancak benzetme yönü ve edatı söylenmeyerek metafor (eğretileme) yapılmıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, 'kök' türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Akşamki _toplantı_ çok verimli geçti. ✓
• B) Bu _soruyu_ kimse doğru cevaplayamadı.
• C) Ormanda uzun bir _yürüyüş_ yaptık.
• D) Olay yerine hemen _araştırmacılar_ geldi.

'Toplantı' sözcüğünün kökü 'top' (isim kökü). 'Soru' sözcüğünün kökü 'sor-' (fiil kökü). 'Yürüyüş' sözcüğünün kökü 'yürü-' (fiil kökü). 'Araştırmacı' sözcüğünün kökü 'ara-' (fiil kökü). Farklı olan isim köklü 'toplantı' sözcüğüdür.

9. Konya’nın _Karapınar İlçesinin_ (I) Anadolu’nun tek çölü olarak anılması boşuna değil. Göz alabildiğine uzanan düzlüklerle kaplı bu çorak bölge, volkanik oluşumları ve masmavi _obruk gölleriyle_ (II) gerçekten benzersiz. Ereğli yolunun ilk sürprizi _Meke Gölü_ (III). _Ne var ki_ (IV) gölün kurumasını engelleyecek acil önlemler alınmıyor. Bu parçada numaralanmış sözlerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) I. ✓
• B) II.
• C) III.
• D) IV.

• I. Bölüm: 'Karapınar İlçesinin' yanlıştır. Özel ada dâhil olmayan il, ilçe, köy vb. sözler küçük harfle başlar. Doğrusu: 'Karapınar ilçesinin'. • II. Bölüm: 'obruk gölleriyle' (Cins isim, küçük yazılır - Doğru). • III. Bölüm: 'Meke Gölü' (Yer adları büyük yazılır - Doğru). • IV. Bölüm: 'Ne var ki' (Bağlaç olan ki ayrı yazılır - Doğru).

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi yoktur?

• A) Sınavı geçmek için sabahlara kadar çalıştı.
• B) Kilo vermek amacıyla her gün spor yapıyor.
• C) Seni görmek üzere ta oralardan geldim.
• D) Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış. ✓

'Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış.' cümlesinde 'uyuya kalmasının' nedeni 'çok yorulmuş olmasıdır' (Neden-Sonuç). Diğer seçeneklerde ise eylemin yapılma 'amacı' (henüz gerçekleşmemiş bir hedef) belirtilmiştir.

11. Bu parçada yazarın 'yakındığı' (şikayet ettiği) durum nedir? 'Teknoloji bizi birbirimize bağladı derken, aslında kopardı. Aynı evin içinde birbirine mesaj atan, yüz yüze konuşmayı unutan insanlar olduk.'

• A) İnternetin yavaş olması
• B) Teknolojinin iletişimi koparması ve yabancılaşma ✓
• C) Telefon fiyatlarının artması
• D) Elektrik kesintileri

Yazar, teknolojinin insanları sosyalleştirmek yerine birbirinden uzaklaştırmasından yakınmaktadır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'ön yargı' (peşin hüküm) bulunmaktadır?

• A) Bu filmi izledim ve çok beğendim.
• B) Bu filmin fragmanı ilginç görünüyor.
• C) Bu film, kesinlikle gişede başarısız olacak. ✓
• D) Bu filmin yönetmenini tanıyorum.

'Bu film, kesinlikle gişede başarısız olacak.' cümlesi, film henüz gösterime girmeden veya sonucu belli olmadan, olumsuz bir sonuca dair kesin bir hüküm vermektedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem) isme gelerek onu yüklem yapmıştır?

• A) Ders çalışıyordu.
• B) Gelirse beni arasın.
• C) Hava çok soğukmuş. ✓
• D) Beni dinlemedi.

Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Soğuk' ismine gelen '-muş' eki onu yüklem yapmıştır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “derin” sözcüğü sözcük türü bakımından ötekilerden farklıdır?

• A) Akdeniz’in derin, mavi sularında serinlerdik.
• B) Çocukluğumuzda böyle derin konulara ilgimiz yoktu.
• C) Bu coğrafyada derin kanyonlar oluşmuş.
• D) Her zaman derin düşünür, az konuşurdu. ✓

D seçeneğinde 'derin' sözcüğü 'düşünür' fiilini nitelediği için zarftır (durum zarfı). Diğer seçeneklerde isimleri nitelediği için sıfattır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' (şart) anlamı vardır?

• A) Yağmur yağdığı için pikniği iptal ettik.
• B) Sınavı kazanmak için çok çalıştı.
• C) Hava kararmadan eve dönmeliyiz.
• D) Beni dinlersen bu hatayı yapmazsın. ✓

'Hata yapmamasının' koşulu 'beni dinlemesi' eylemine bağlanmıştır. '-se, -sa' eki cümleye koşul anlamı katmıştır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _anlam belirsizliği_ (tamlayanın eksikliğinden kaynaklanan) vardır?

• A) Kapı çalınınca yerinden fırladı.
• B) Doktor, kardeşine bir daha sigara içmemesini söyledi. ✓
• C) Kardeşi, annesini çok özlemişti.
• D) Bana biraz da kendinden bahsetti.

_'Doktor, kardeşine bir daha sigara içmemesini söyledi.'_ cümlesinde, sigara içmemesi istenen kişi _doktorun kardeşi mi_ yoksa _başka birinin kardeşi mi_ (tamlayan: senin/onun) olduğu belli değildir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düzeltme işareti' (şapka) gerekli değildir?

• A) Kar (yağış) - Kâr (kazanç)
• B) Hala (baba kardeşi) - Hâlâ (henüz)
• C) Mete - Metê ✓
• D) Adet (sayı) - Âdet (gelenek)

Özel isimlerde veya inceltme/uzatma gerektirmeyen durumlarda kullanılmaz. C şıkkı uydurmadır.

18. Bu parçanın _anlatım biçimi_ aşağıdakilerden hangisidir? 'Adam, ağır adımlarla kapıya yürüdü. Eskimiş ahşap kapıyı gıcırdatarak araladı. İçerisi zifiri karanlıktı. El yordamıyla duvardaki düğmeyi buldu ve bastı. Soluk bir ışık odaya yayıldı. Odanın ortasında, üzeri örtülü eski bir sandalye duruyordu.'

• A) Açıklama
• B) Öyküleme ✓
• C) Tartışma
• D) Tanımlama

Parçada bir 'olay' (adamın odaya girmesi) 'hareket' (yürüdü, araladı, buldu, bastı) ve 'zaman akışı' içinde anlatılmaktadır. Bu anlatım biçimi 'Öyküleme'dir. (İçinde 'betimleme' unsurları da barındırır).

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' (ihtimal) anlamı vardır?

• A) Yarın toplantıya mutlaka katılacağım.
• B) Dün toplantıya katılmıştım.
• C) Toplantıya katılmayı hiç istemiyorum.
• D) Belki yarın toplantıya katılabilirim. ✓

'Belki' sözcüğü ve '-ebilmek' fiili, eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunduğunu, ancak kesin olmadığını belirterek olasılık anlamı katmıştır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıfat-fiil' grubu özne görevindedir?

• A) Gelen gideni aratır.
• B) Koşan çocuk düştü.
• C) Yıkanan çamaşırlar kurudu.
• D) Hepsi. ✓

A'da 'Gelen' (Özne), B'de 'Koşan çocuk' (Özne), C'de 'Yıkanan çamaşırlar' (Özne). Hepsi doğrudur.

21. '(I) Roman, yazarın gerçekçi bir bakış açısıyla yazdığı bir eser. (II) Olaylar, küçük bir kasabada geçiyor ve karakterler çok canlı. (III) Yazarın dili oldukça sade, bu da okumayı kolaylaştırıyor. (IV) Kitabın kapağı da çok ilgi çekici bir tasarıma sahip. (V) Eser, toplumsal eleştiri konusunda da önemli mesajlar veriyor.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın konusuyla (eserin edebi içeriği) ilgisizdir?

• A) II
• B) III
• C) IV ✓
• D) V

Paragraf, romanın içeriği (I), konusu (II), dili (III) ve mesajı (V) gibi edebi yönlerini ele almaktadır. (IV) numaralı cümle ise romanın içeriğinden bağımsız, fiziksel bir özelliği olan 'kitap kapağı'ndan bahsettiği için akışı bozmaktadır.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _tırnak işaretinin (“ ”)_ kullanımı yanlıştır?

• A) Atatürk'ün 'Yurtta sulh, cihanda sulh!' sözü çok anlamlıdır.
• B) Öğretmen, 'yarın sınav var' dedi. ✓
• C) Yazarın 'Kiralık Konak' romanını okudunuz mu?
• D) Bu konuda 'empati' kavramı çok önemlidir.

Doğrudan aktarma cümleleri (dedi, diyor) tırnak içine alınabilir. Ancak tırnak içine alınan cümlenin ilk harfi büyük başlar ve sonuna uygun noktalama işareti (. ! ?) konur. Doğrusu: Öğretmen, 'Yarın sınav var.' dedi. (Y'nin büyük, sonuna nokta konması gerekirdi.) Diğer seçenekler doğrudur (Alıntı sözler, Eser adları, Vurgulanmak istenen kavramlar).

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

• A) Bırak patates doğramayı, yemek bile yapamaz o. ✓
• B) Yarın mutlaka geleceğim.
• C) Hiç kimse beni dinlemedi.
• D) Herkes ödevini yaptı.

Sıralama hatası vardır. Yemek yapmak daha zordur. 'Bırak yemek yapmayı, patates bile doğrayamaz' denmesi gerekir.

24. Roman sanatının doruğa yükseldiği 19. yüz yılda, değerli edebiyat eserleri büyük halk kitleleri tarafından bugünün televizyon dizileri gibi izlenirdi. Charles Dickens’in fasiküller halinde yayımlanan romanları merakla, heyecanla beklenir; çıkdığı an da kapışılırdı. Bu parçada numaralı maddelerden hangisiyle ilgili yazım yanlışı örneği yoktur? I. Büyük harflerin kullanımı II. Birleşik kelimelerin yazımı III. “-de” ekinin yazımı IV. Yabancı sözcüklere eklenen eklerin yazımı V. Ünsüz uyumu kuralı

• A) I. Büyük harflerin kullanımı
• B) II. Birleşik kelimelerin yazımı
• C) III. “-de” ekinin yazımı
• D) V. Ünsüz uyumu kuralı ✓

Parçada I. (Charles Dickens), II. (yüz yılda -> yüzyılda), III. (şiiride -> şiiri de) ve V. (çıkdığı -> çıktığı) maddeleriyle ilgili yazım yanlışları mevcuttur. Ancak IV. madde (Yabancı sözcüklere eklenen eklerin yazımı) ile ilgili bir hata yoktur.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisi sadece _temel ögelerden_ (özne ve yüklem) oluşmuştur?

• A) Çocuklar bahçede oyun oynuyor.
• B) O, okulun en çalışkan öğrencisiydi. ✓
• C) Dün akşam televizyonda ilginç bir belgesel izledik.
• D) Hava yağmurlu olduğu için dışarı çıkmadık.

_'O, okulun en çalışkan öğrencisiydi.'_ cümlesinde _'O'_ (Özne) ve _'okulun en çalışkan öğrencisiydi'_ (Yüklem - tamlama olduğu için bölünmez) olmak üzere sadece temel ögeler vardır.