Karma Test 51

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'içerik' (konu) belirtilmiştir?

• A) Yazar, bu romanında bir köy ailesinin dramını anlatıyor. ✓
• B) Yazarın bu romanı çok akıcı bir dille yazılmış.
• C) Yazarın bu romanı beş yüz sayfadır.
• D) Yazarın bu romanı en çok satanlar listesine girdi.

Cümle, 'Roman neyi anlatıyor?' sorusuna cevap vererek, eserin içeriği (konusu) hakkında bilgi vermektedir.

2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ad tamlaması vardır?

• A) Kendini yeniden yaratan bir bahardır hayat
• B) Yine eskisi gibi yaşanır İstanbul'da sonbahar
• C) Sanki büyük bir düşe adanmış bu topraklar
• D) Çocuksun sen **sesinin çağlayanı**na düştüğüm ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, D seçeneğinde 'sesinin çağlayanı' belirtili ad tamlamasıdır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı)_ vardır?

• A) Bu sabah erkenden uyandım.
• B) Yaşlı adam torununa masal anlattı. ✓
• C) Polis, hırsızı hemen yakaladı.
• D) Bütün gün durmadan çalıştı.

'Anlattı' yüklem. Kim? 'Yaşlı adam' (Özne). Kime? 'Torununa' (Dolaylı Tümleç). Dolaylı tümleç, yükleme sorulan '-e, -de, -den' eklerini alan (kime, neye, nereye; kimde, neyde, nerede; kimden, neden, nereden) sorularına cevap verir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _belirtili nesne_ kullanılmıştır?

• A) Kardeşim dün yeni bir bisiklet aldı.
• B) Bütün gün sokaklarda dolaştı.
• C) Öğretmen, anlattığı konuyu tekrar etti. ✓
• D) Yaşlı adam bankta oturuyordu.

'Tekrar etti' yüklem. Kim? 'Öğretmen' (Özne). Neyi? 'Anlattığı konuyu' (Belirtili Nesne). Belirtili nesne, yükleme sorulan 'Neyi, Kimi?' sorularına cevap verir ve '-ı, -i, -u, -ü' belirtme hal ekini alır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi (eylemsi) kullanılmamıştır?

• A) Koşan çocuk düştü.
• B) Yarın sinemaya gideceğiz. ✓
• C) Eve gidince beni ara.
• D) Okumak en güzel eylemdir.

'Gideceğiz' çekimli bir fiildir, cümlede fiilimsi yoktur. Diğerlerinde sıfat-fiil, zarf-fiil ve isim-fiil vardır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gereklilik kipi' kullanılmıştır?

• A) Bu kitabı okumalısın. ✓
• B) Yarın gel.
• C) Sinemaya gidelim.
• D) Belki gelir.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, '-malı/-meli' gereklilik kipidir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şaşırma' anlamı vardır?

• A) Sınavdan bu kadar yüksek not alacağını beklemiyordum! ✓
• B) Sınavdan yüksek not alacağını biliyordum.
• C) Sınavdan düşük not alması beni üzdü.
• D) Sınava çok iyi hazırlanmıştı.

Beklenmeyen bir durum (çok yüksek not alması) karşısında duyulan hayreti, şaşkınlığı ifade etmektedir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' yapılmıştır?

• A) Öğretmen: 'Yarın sınav var.' dedi.
• B) Öğretmen, yarın sınav olduğunu söyledi. ✓
• C) Ali, bana 'Gel.' dedi.
• D) Atatürk: 'Yurtta sulh, cihanda sulh.' demiştir.

Başkasının sözünü olduğu gibi aktarmaya doğrudan anlatım (A, C, D), kişinin kendi cümlesiyle değiştirerek aktarmasına dolaylı anlatım denir. '...olduğunu söyledi' kalıbı dolaylı anlatımdır.

9. Henüz küçüktüm ama bale derslerine başlar başlamaz, öğrenilmesi gereken çok fazla şey olduğunu hissettim. Ulaşılması gereken nokta çok uzaktaydı. Oraya gelebilmek için çok aşamadan geçmek gerektiğini o zamandan anladım. O zorlu çalışma beni çekti ve şimdi iyi bir yerde olduğumu düşünüyorum. Bu sözleri söyleyen kişi aşağıdakilerin hangisiyle nitelendirilebilir?

• A) Gelişmekte zorlanan
• B) Yaptığının bilincinde olan ✓
• C) Geç olgunlaşan
• D) Koşullarını değiştirebilen

Sanatçı, hedefin uzaklığını, ne kadar aşamadan geçilmesi gerektiğini 'o zamandan anladığını' belirterek, sürecin farkında olduğunu ve bilinçli çalıştığını göstermiştir. Cevap Anahtarı: B

10. Aşağıdaki tamlamalardan hangisi _farklı bir tamlama türü_ndedir?

• A) Yorgun adam
• B) Uzun hikaye
• C) Çalışkan öğrenci
• D) Ayşe'nin çantası ✓

'Yorgun adam', 'Uzun hikaye', 'Çalışkan öğrenci' _sıfat tamlaması_ iken, _'Ayşe'nin çantası'_ _isim tamlamasıdır_ (belirtili ad tamlaması).

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olmaya uygundur?

• A) Teknoloji, hayatımızı kolaylaştıran bir araçtır. ✓
• B) Çünkü bu durum bizi çok üzmüştü.
• C) Ayrıca, sağlık sorunları da artıyor.
• D) Bunun sonucunda hedeflerimize ulaştık.

Diğer seçenekler bağlaçlarla ('çünkü', 'ayrıca', 'bunun sonucunda') başladığı için kendinden önce bir cümle olduğunu gösterir, giriş cümlesi olamaz.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'tanım' yapılmıştır?

• A) Eleştiri, bir eserin iyi ve kötü yanlarını ortaya koyan yazı türüdür. ✓
• B) Eleştiri yapmak bazen zor olabilir.
• C) Bu eleştiri yazısını çok beğendim.
• D) Eleştiri, sanatın gelişmesi için gereklidir.

'Eleştiri... yazı türüdür.' cümlesi, 'Eleştiri nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın tanımını yapmaktadır.

13. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır? (I) Roman yazmak, sabır gerektiren bir iştir. (II) Yazar, karakterlerini ilmek ilmek işler. (III) Şiir ise duygu yoğunluğu gerektirir. (IV) Olay örgüsünü kurarken mantık hatalarından kaçınmalıdır.

• A) I
• B) II
• C) III ✓
• D) IV

Doğru cevap C seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Parça roman yazmaktan bahsederken III. cümlede konu şiire kaymıştır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düşmek' sözcüğü 'değeri azalmak, itibar kaybetmek' anlamında kullanılmıştır?

• A) Ağaçtaki elmalar bir bir yere düştü.
• B) Bu yıl enflasyon oranı yeniden düştü.
• C) Çocuğun ateşi sabaha karşı düştü.
• D) Yaptığı hatadan sonra patronun gözünden düştü. ✓

'Gözden düşmek' bir deyimdir ve 'sahip olunan değeri, itibarı kaybetmek' anlamına gelir. Diğer seçenekler 'seviyenin azalması' veya 'yere inmek' (gerçek anlam) anlamlarındadır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil' (bağ-fiil) cümleye 'durum' anlamı katmıştır?

• A) Koşarak eve gitti. ✓
• B) Eve gelince beni ara.
• C) Sen gideli çok oldu.
• D) Güneş doğarken yola çıktık.

Zarf fiile 'Nasıl?' sorusu sorulduğunda durum, 'Ne zaman?' sorusu sorulduğunda zaman anlamı verir. 'Nasıl gitti? -> Koşarak'. Durum bildirir. Diğerleri zaman bildirir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Belki o da senin bu fedakârlığını bir gün takdir eder.
• B) Keşke bu zorlu yola çıkmadan önce daha iyi hazırlansaydık.
• C) Yarın akşamki davete katılamayacağını bana sabah söylemişti.
• D) Farz edelim ki girdiğin mülakat beklediğinden çok daha iyi geçti. ✓

'Farz edelim ki' ifadesi, henüz gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş gibi kabul etme yani 'varsayım' anlamı taşır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öznel' bir anlatım söz konusudur?

• A) Sanatçının son eserindeki o buğulu atmosfer, okuru adeta bambaşka bir dünyaya sürüklüyor. ✓
• B) Yazarın bu romanı, toplamda kırk iki bölümden ve üç ana kısımdan oluşmaktadır.
• C) Eser, yayımlandığı ilk ay içerisinde otuz binin üzerinde satış rakamına ulaştı.
• D) Kitabın kapak tasarımında gri ve tonlarının ağırlıklı olduğu bir illüstrasyon kullanılmış.

A seçeneğindeki 'buğulu atmosfer' ve 'bambaşka dünyaya sürüklemek' ifadeleri kişisel bir beğeniye ve yoruma dayalı olduğu için özneldir. Diğer seçenekler kanıtlanabilir, nesnel bilgiler içermektedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' edat görevindedir?

• A) Vapurla karşıya geçtik. ✓
• B) Elma ile armut aldım.
• C) Ali ile Veli geldi.
• D) Defter ile kalem masada.

'Ve' getirilemiyorsa edattır. 'Vapur ve karşıya geçtik' anlamsız olduğu için edattır. Diğerlerinde 've' gelebildiği için bağlaçtır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu vardır?

• A) Çocuklar bahçede oynuyor.
• B) Kuşlar neşeyle uçuyorlar. ✓
• C) Herkes toplantıya katıldı.
• D) Hiçbiri ders çalışmadı.

İnsan dışı varlıkların (kuşlar) çoğul olduğu durumlarda yüklem tekil olmalıdır (uçuyor). Kişileştirme yoksa kural budur.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz zamir' özne görevindedir?

• A) Kimse beni anlamıyor. ✓
• B) Herkesi çağırdım.
• C) Bazılarını tanıyorum.
• D) Bahçede birini gördüm.

A seçeneğinde 'Kimse' özne görevindedir (Anlamayan kim? -> Kimse). B'de 'Herkesi', C'de 'Bazılarını', D'de 'birini' nesne görevindedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' (kaçırılan bir fırsat için üzülme) anlamı vardır?

• A) Zamanında o fırsatı değerlendirip bu projeye dahil olsaydım şimdi çok daha farklı bir konumda olabilirdim. ✓
• B) Gelecek planlarımı yaparken ailemin görüşlerini de mutlaka dikkate almam gerektiğini biliyorum.
• C) Sınav sonuçlarının beklediğimizden daha geç açıklanacak olması hepimizi oldukça endişelendirdi.
• D) Toplantıya katılanların büyük bir çoğunluğu sunulan yeni teklif hakkında çekimser kaldı.

'Hayıflanma', geçmişte kaçırılan bir fırsat veya yapılmayan bir iş için kişinin kendi kendine duyduğu üzüntüdür. A seçeneğinde bu anlam net bir şekilde görülmektedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Köpekler sabaha kadar havladı.
• B) Kuşlar ağaçta neşeyle ötüşüyor.
• C) Çiçekler susuzluktan kurumuşlar. ✓
• D) İnsanlar meydana toplandılar.

Özne insan dışı bir varlık (hayvan, bitki, cansız varlık) ve çoğul ise yüklem mutlaka tekil olmalıdır. C seçeneğinde 'Çiçekler' çoğul olduğu halde yüklem 'kurumuşlar' şeklinde çoğul kullanılarak hata yapılmıştır. (Doğrusu: Kurumuş). Diğer seçeneklerde yüklemler kurala uygundur.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'edat' (ilgeç) yoktur?

• A) Senin kadar çalışkanını görmedim.
• B) Bize gelmek üzere evden çıktı.
• C) Sanki beni tanımıyor.
• D) Eve gitti ve yattı. ✓

D seçeneğinde 've' bağlaçtır. A (kadar), B (üzere), C (sanki - edat soylu/benzerlik) edattır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ yapılmıştır?

• A) Sınav başvuruları 15 Mayıs'ta başlayacak.
• B) Onunla en son 2023'ün Eylül ayında görüşmüştük.
• C) Bu konuyla ilgili olarak Türk Dil Kurumu'na başvurdu.
• D) Yarınki toplantı için herşey hazır mı? ✓

'Her şey' ifadesindeki 'şey' kelimesi, belgisizlik bildiren bir zamir olup kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. 'Herşey' şeklinde bitişik yazılması yanlıştır.

25. Çekim eki alan bir niteleme sıfatı adlaşır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bu kurala örnek gösterilebilir?

• A) Bu _soruyu_ sorduğunda meseleyi anlamıştım.
• B) İnsanların _çoğu_ yokluk içindeydi.
• C) Yerinde _yavaşça_ doğrulup elini uzattı.
• D) Bana _korkaklara_ güven olmayacağını söylemişti. ✓

_'Korkak'_ sıfatı çokluk ve yönelme eki alarak _'korkaklara'_ (korkak insanlara) şeklinde _adlaşmıştır_.