Karma Test 8

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ağır' sözcüğü 'dokunaklı, insanın gücüne giden' anlamında kullanılmıştır?

• A) Oldukça ağır bir koli taşıyordu.
• B) Bu kumaş kış için biraz ağır kaçar.
• C) Onun bu ağır sözleri hepimizi çok üzdü. ✓
• D) Yemek biraz ağır olmuş, midemi rahatsız etti.

'Onun bu ağır sözleri hepimizi çok üzdü.' cümlesinde 'ağır' sözcüğü mecaz anlamda, 'incitici, dokunaklı' anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde fiziksel ağırlık veya yoğunluk anlamlarındadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, cümleye 'kesinlik' anlamı katmıştır?

• A) Konuyu enine boyuna tartıştık.
• B) Er geç gerçekler ortaya çıkacaktır. ✓
• C) Bata çıka ilerliyorduk çamurlu yolda.
• D) Aşağı yukarı on yıldır buradayım.

'Er geç' ikilemesi, 'eninde sonunda, kesinlikle' anlamı taşıyarak cümleye kesinlik katmıştır. 'Enine boyuna' (ayrıntılı), 'Bata çıka' (güçlükle), 'Aşağı yukarı' (yaklaşık) anlamlarındadır.

3. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki cümlenin _açıklaması_ niteliğindedir? (I) İyi bir roman, okuyucuyu sadece eğlendirmekle kalmaz. (II) Aynı zamanda onu farklı dünyalara götürür, yeni bakış açıları kazandırır. (III) Karakterlerin yaşadığı olaylar, okuyucunun kendi hayatıyla bağ kurmasını sağlar. (IV) Bu bağ, empati duygusunu geliştirir ve insanı daha anlayışlı yapar. (V) Roman okumak, bu yönüyle kişisel gelişim için de önemlidir.

• A) II ✓
• B) III
• C) IV
• D) V

II. cümle, I. cümlede belirtilen 'sadece eğlendirmekle kalmaz' ifadesinin ne anlama geldiğini açıklamaktadır. Romanın 'eğlendirmek dışında' ne yaptığını (farklı dünyalara götürme, bakış açısı kazandırma) açıklamaktadır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kaynaştırma ünsüzü_ kullanılmamıştır?

• A) İkişer elma alıp paylaştılar. ✓
• B) Bu arabanın motoru oldukça güçlü.
• C) Kapının kolunu yavaşça çevirdi.
• D) Annesi ona güzel bir hediye almış.

Kaynaştırma ünsüzleri (y, ş, s, n) Türkçede iki ünlü arasına girer. 'İkişer' kelimesindeki '-ş-' üleştirme sayı sıfatı ekidir, kaynaştırma değildir. 'Araba-s-ı', 'Kapı-n-ın', 'Anne-s-i' kelimelerinde 's' ve 'n' kaynaştırma ünsüzleridir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, _türemiş yapılı_ bir fiildir?

• A) Bütün gün odasında ders çalıştı.
• B) Akşam yemeğini birlikte hazırladık. ✓
• C) Anlattıklarına kimse inanmadı.
• D) Misafirler az önce geldi.

'Hazırladık' fiilinin kökü 'hazır' (isim) olup '-la-' yapım ekini alarak fiil olmuştur (hazır-la-mak). Bu nedenle türemiştir. 'Çalıştı', 'inanmadı', 'geldi' fiilleri basit yapılıdır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı _zamirle_ sağlanmıştır?

• A) Bu kadar eşyayı nasıl taşıyacaksın?
• B) Dün akşam nereye gittiniz? ✓
• C) Hangi kitabı okumayı tercih edersin?
• D) Sınav sonuçları açıklandı mı?

'Dün akşam nereye gittiniz?' cümlesinde 'nereye' sözcüğü bir yer isminin yerini soru yoluyla tutan bir soru zamiridir. Diğer seçeneklerde soru anlamı zarf ('nasıl'), sıfat ('hangi') ve soru eki ('mı') ile sağlanmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _özne ve yüklemden_ oluşmaktadır?

• A) Güneş, doğanın en büyük enerji kaynağıdır. ✓
• B) Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu.
• C) Kitap okumayı çok severim.
• D) Bu sabah hava oldukça serindi.

'Doğanın en büyük enerji kaynağıdır' yüklem (sıfat tamlaması). Kim? 'Güneş' (özne). Cümle sadece özne ve yüklemden oluşmaktadır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de'nin yazımı _yanlıştır_?

• A) Sen de bizimle gelmek ister misin?
• B) Evde un kalmamış, markete gitmeliyim.
• C) Çok yorgunum hemde başım ağrıyor. ✓
• D) Bana kalırsa bu renk sana daha çok yakışır.

'Çok yorgunum hemde başım ağrıyor.' cümlesinde 'hemde' bitişik yazılmış, oysa 'hem de' bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Diğer seçeneklerdeki 'de' (bağlaç veya ek) doğru yazılmıştır.

9. Virgül (,) aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ara sözü_ ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Ankara'ya, Türkiye'nin başkentine, yarın gideceğiz. ✓
• B) Pazardan elma, armut, muz aldık.
• C) Evet, bu konuda size katılıyorum.
• D) Genç, doktora derdini anlatmaya çalışıyordu.

'Ankara'ya, Türkiye'nin başkentine, yarın gideceğiz.' cümlesinde 'Türkiye'nin başkentine' ifadesi, 'Ankara'ya' dolaylı tümlecini açıklayan bir ara sözdür ve iki virgül arasında gösterilmiştir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _dolaylı tümleç eksikliğinden_ kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Arkadaşını çok sever, sürekli güvenir. ✓
• B) Bu konuyu dikkatle inceleyip karar vermeliyiz.
• C) Öğrenciler teneffüste bahçeye çıktılar.
• D) Kitabı bitirdikten sonra yerine koydu.

'Arkadaşını çok sever, sürekli güvenir.' cümlesinde ikinci yüklem olan 'güvenir' fiili 'kime?' sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleç gerektirir. Cümlede bu öğe eksiktir. Doğrusu 'Arkadaşını çok sever, _ona_ sürekli güvenir.' şeklinde olmalıdır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ad aktarması_ (mecazımürsel) vardır?

• A) Bütün sınıf pikniğe gitmek için hazırlanıyordu. ✓
• B) Aslan gibi güçlü bir çocuktu.
• C) Dalgalar kıyıya vuruyordu.
• D) Sobayı yakınca oda hemen ısındı.

'Bütün sınıf pikniğe gitmek için hazırlanıyordu.' cümlesinde 'sınıf' sözcüğü, yer (mekân) adı olmasına rağmen içindeki insanları (öğrencileri) kastetmek için kullanılmıştır. Bu, 'iç-dış' ilişkisiyle ad aktarmasıdır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin '_karşılıklı_' yapıldığı anlamı vardır?

• A) Çocuklar parkta koşuşuyordu.
• B) İki arkadaş uzun süre mektuplaştı. ✓
• C) Kuşlar dallarda ötüşüyordu.
• D) Yolcular durakta bekleşiyordu.

İşteşlik eki '-ş-' fiile 'birlikte' veya 'karşılıklı' yapma anlamı katar. 'Mektuplaşmak' eylemi tek başına yapılamaz, karşılıklı yapılır. 'Koşuşmak', 'ötüşmek', 'bekleşmek' eylemleri ise birlikte yapılır.

13. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine _başvurulmamıştır_? 'Orhan Pamuk, modern Türk edebiyatının önemli isimlerinden biridir. Romanlarında genellikle Doğu ve Batı kültürleri arasındaki çatışmayı, kimlik arayışını ve İstanbul'u ele alır. 'Benim Adım Kırmızı', 'Kara Kitap' gibi eserleri dünya çapında ilgi görmüştür. Pamuk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanarak bu alanda ödül alan ilk Türk yazar olmuştur.'

• A) Açıklama
• B) Örneklendirme
• C) Karşılaştırma ✓
• D) Tanımlama

Parçada Orhan Pamuk hakkında bilgi verildiği için 'açıklama' vardır. 'Benim Adım Kırmızı', 'Kara Kitap' denilerek 'örneklendirme' yapılmıştır. 'Orhan Pamuk... isimlerinden biridir' cümlesi 'tanımlama' içermektedir. Ancak parçada iki unsur arasında 'daha, en, kadar' gibi ifadelerle bir 'karşılaştırma' yapılmamıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru eki cümleye '_pekiştirme_' anlamı katmıştır?

• A) Güzel mi güzel bir elbise almıştı kendine. ✓
• B) Bu soruyu sen mi çözdün?
• C) Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız.
• D) Derse geç mi kaldın yine?

'Güzel mi güzel bir elbise...' ifadesinde 'mi' soru eki, sıfatlar arasına girerek 'güzel' sıfatını pekiştirme (çok güzel) göreviyle kullanılmıştır.

15. Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü _fiil değildir_?

• A) Başlangıç
• B) Gözlemci
• C) Seçenek
• D) Susuzluk ✓

'Susuzluk' kelimesinin kökü 'su' (isim) köküdür (su-suz-luk). Diğer kelimelerin kökleri fiildir: 'Başlangıç' < baş-la-mak (fiil). 'Gözlemci' < göz-le-mek (fiil). 'Seçenek' < seç-mek (fiil).

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _sıfat tamlaması yoktur_?

• A) Kırık cam parçaları etrafa saçılmıştı.
• B) Yaşlı adam yavaş adımlarla ilerliyordu.
• C) Bu konuyu daha sonra konuşalım.
• D) Evin bahçesi çiçeklerle doluydu. ✓

'Evin bahçesi çiçeklerle doluydu.' cümlesinde 'Evin bahçesi' belirtili isim tamlamasıdır, sıfat tamlaması yoktur. Diğer seçeneklerde 'Kırık cam', 'Yaşlı adam', 'yavaş adımlar', 'Bu konu' sıfat tamlamalarıdır.

17. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _olumlu, kurallı bir fiil_ cümlesidir?

• A) Kimse onu anlamadı.
• B) Hava bugün oldukça soğuktu.
• C) Yarınki toplantıya mutlaka katılacağım. ✓
• D) Geldi sonunda beklenen haber.

'Yarınki toplantıya mutlaka katılacağım.' cümlesi: 'katılacağım' fiil olduğu için (fiil cümlesi), olumsuzluk eki (-ma, -mez, -sız, değil, yok) almadığı için (olumlu), yüklem sonda olduğu için (kurallı) cümledir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir _yanlışlık_ vardır?

• A) Sınavda 2'inci olmak için çok çalıştı. ✓
• B) Her gün on beş sayfa kitap okuyor.
• C) Evimiz üçüncü katta bulunuyor.
• D) Saat 16.00'da kütüphanede buluşalım.

Sıra sayıları ek alırken kelimenin okunuşuna dikkat edilir. '2' rakamı 'iki' şeklinde ünlüyle bittiği için '-inci' eki değil, '-nci' eki almalıdır. Yanlış: 2'inci (İki-inci) Doğru: 2'nci (İkinci)

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç nokta (...) _yanlış kullanılmıştır_?

• A) Önümüzde uzanan yemyeşil bir ova...
• B) Sana söyleyecek o kadar çok şeyim var ki...
• C) Kaba sayıldığı için 'K...' harfini kullanıyorum. ✓
• D) Pazardan şunları aldım: elma, armut, muz...

Üç nokta (...), kaba sayılan veya söylenmek istenmeyen sözcüklerin yerine kullanılır. Ancak 'K...' örneğinde olduğu gibi sadece ilk harften sonra değil, kelimenin tamamının yerine kullanılır (Örn: 'B...'nın evine gittik.). Tek harften sonra üç nokta kullanımı yanlıştır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _tamlama yanlışlığından_ kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Politik ve ekonomi alanında uzmanlaştı. ✓
• B) Özel ve devlet okullarında görev yaptı.
• C) Bu olay hem toplumsal hem de bireysel sorunlara yol açtı.
• D) Derste belgisiz ve sayı sıfatlarını öğrendik.

'Politik ve ekonomi alanında uzmanlaştı.' cümlesinde 'politik' (sıfat) ve 'ekonomi' (isim) sözcükleri 'alanında' (isim) tamlanana bağlanmıştır. 'Ekonomi alanında' doğruyken, 'Politik alanında' yanlıştır. Cümle 'Politik alanda ve ekonomi alanında...' veya 'Politika ve ekonomi alanında...' şeklinde düzeltilmelidir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)_ kuralına uyulmamasından kaynaklanan bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu işte onun da parmağı olduğunu düşünüyorum.
• B) 1985'de dünyaya gelmişim. ✓
• C) Kitapçıda aradığım kaynağı bulamadım.
• D) Akşamki yemekte çok eğlendik.

Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına göre, sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşir (ç, t, k). '1985' kelimesi 'ş' (sert) ile biter, bu yüzden '-de' eki '-te' olmalıdır. Doğrusu: 1985'te.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı **yanlıştır**?

• A) Madem ki gelmeyecektin, neden söz verdin? ✓
• B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
• C) O kadar çok yoruldum ki hemen uyuyacağım.
• D) Senin araban benimkinden daha hızlı.

• Kural (SOMBAHÇEM): Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki kelimelerinde 'ki' bağlacı kalıplaştığı için daima BİTİŞİK yazılır. • Hata: A seçeneğinde 'Madem ki' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır. Doğrusu 'Mademki' olmalıdır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _nesne eksikliğinden_ kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Soruları dikkatlice okudu ve hemen cevapladı.
• B) Yazara hayranım ve sürekli okuyorum. ✓
• C) Beni hiç dinlemiyor, sürekli eleştiriyorsun.
• D) Arabayı durdurup dışarı çıktı.

'Yazara hayranım ve sürekli okuyorum.' cümlesi sıralı bir cümledir. İlk cümlenin yüklemi 'hayranım' (kime? yazara - dolaylı tümleç). İkinci cümlenin yüklemi 'okuyorum' (kimi/neyi okuyorum? - nesne). İkinci cümlede nesne eksiktir. Cümle 'Yazara hayranım ve onu (eserlerini) sürekli okuyorum.' şeklinde düzeltilmelidir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünlü düşmesi (hece düşmesi)_ yoktur?

• A) Bu şehrin kalabalığı beni çok yoruyor.
• B) Sabrım tükenmek üzere, artık dayanamıyorum.
• C) Oğlu bu yıl üniversite sınavına girecek.
• D) Akşam olunca gökyüzü kızıla boyandı. ✓

'Gökyüzü' kelimesi 'gök' ve 'yüz' kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş bir birleşik isimdir, ses düşmesi yoktur. Diğer seçeneklerde: 'şehir' > şehrin, 'sabır' > sabrım, 'oğul' > oğlu kelimelerinde ünlü düşmesi vardır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _belgisiz zamir_ kullanılmıştır?

• A) Bu soruları kim hazırlamış?
• B) Bazı insanlar neden böyle davranır?
• C) Hiçbiri bugün derse gelmedi. ✓
• D) Şu evi geçen ay kiralamıştık.

'Hiçbiri bugün derse gelmedi.' cümlesinde 'hiçbiri' sözcüğü, insanların yerini belirsiz bir şekilde tutan 'belgisiz zamir'dir. 'Kim' soru zamiridir. 'Bazı insanlar' ve 'Şu ev' sıfat tamlamasıdır ('bazı' ve 'şu' sıfattır).