Yazım Kuralları 3

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

• A) Maç 2-2 berabere bitti. ✓
• B) Bu konuyu yalnış anlamışsın.
• C) Herkez gibi o da şaşkındı.
• D) Bana bir süpriz yapacakmış.

Doğru cevap A seçeneğidir. • Berabere: Yazımı doğrudur. Diğer seçeneklerdeki hatalar: • Yalnış: Doğrusu 'Yanlış'tır (yanılmaktan gelir). • Herkez: Doğrusu 'Herkes'tir (sonu s ile biter). • Süpriz: Doğrusu 'Sürpriz'dir (ilk hecede r harfi bulunur).

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu yıl 2.'nci kez şampiyon oldular. ✓
• B) Tarihi Yarımada'yı gezdik.
• C) Bu olaya milletçe üzüldük.
• D) Türkçe, en sevdiğim derslerden biridir.

Sıra sayılarında rakamdan sonra nokta konulursa (2.) ayrıca '-nci' eki getirilmez. Ya '2.' ya da '2'nci' şeklinde yazılmalıydı. '2.'nci' yazımı yanlıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sınavda 15.inci olunca çok sevindi. ✓
• B) Babam 25 yıl burada çalışmış.
• C) Pazardan on iki yumurta aldı.
• D) Çek üzerine 1.500 (binbeşyüz) TL yazdı.

Sıra sayılarında ya nokta kullanılır (15.) ya da kesme işareti ('nci) kullanılır (15'inci). İkisinin bir arada kullanılması ('15.inci') yanlıştır. Diğer seçenekler (25 yıl, on iki, 1.500 (binbeşyüz) - TDK çek kuralı) doğrudur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Törene TBMM'nin başkanı da katıldı.
• B) THY'nin uçuşları iptal edilmiş.
• C) Bu konuyla ilgili Milli Eğitim'e başvuru yaptı.
• D) Elindeki çantayı TÜBİTAK'dan almış. ✓

Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. 'TÜBİTAK' (K) sert ünsüzle bittiği için '-dan' değil, '-tan' (TÜBİTAK'tan) ekini almalıydı.

5. Aşağıdakilerin hangisinde ünsüz yumuşaması kuralına uymamaktan kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Bileziğini hangi kuyumcuya sattın?
• B) Cümledeki dolaylı tümleçi bir türlü bulamadım. ✓
• C) Senin ayaklarında da düztabanlık var mı?
• D) Dürüstlüğünden dolayı sana teşekkür ediyorum.

'Tümleç' kelimesi ünlüyle başlayan ek aldığında 'ç', 'c'ye dönüşmelidir: 'Tümleci'. B seçeneğinde 'tümleçi' yazılarak yumuşama kuralına uyulmamıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili kelimelerin hangisinin yazımı yanlıştır?

• A) Senden _hiçbir_ şey istemiyorum.
• B) Yanlızım dostlarım _yanlızım_ yanlız! ✓
• C) _Yüzyılımızın_ önemli bilim adamlarındandır.
• D) _Kızartmanın_ üstüne yoğurt koymayı severim.

Altı çizili sözcüklerden '_yanlızım_' yanlıştır; kelimenin kökü 'yalın' olduğu için 'yalnızım' şeklinde yazılmalıdır. Diğer altı çizili sözcükler: '_hiçbir_' (belgisiz sıfat, bitişik), '_Yüzyılımızın_' (asır anlamında, bitişik) ve '_Kızartmanın_' doğru yazılmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Yarın İhsan Dayıma gitmeyi düşünüyorum. ✓
• B) Kemal amca tarlayı ne zaman sürecek?
• C) Emine halamın oğlu trafik kazası geçirdi.
• D) Mahallemizin en tatlı dillisi Tülay ablamdı.

Akrabalık bildiren sözcükler (dayı, teyze, amca vb.) özel isimlerin başında unvan olarak kullanılmadıkça küçük harfle başlar: 'İhsan dayıma'.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Koca adam oldu, hâlâ saklanbaç oynuyor. ✓
• B) Arkadaşım Zeliha annesine çok düşkündür.
• C) Sanatçının repertuvarında iki bin eser vardı.
• D) İşler senin zannettiğin gibi yürümüyor.

Dudak ünsüzü benzeşmesi kuralına göre 'b' kendinden önceki 'n'yi 'm'ye dönüştürür. Doğrusu 'saklambaç'tır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Haftasonu pikniğe gideceğiz. ✓
• B) Bu konuyla ilgili ön yargılı davranıyor.
• C) Akşam yemeğinde karnıyarık vardı.
• D) Bu işi hafta içi halletmeliyiz.

'Hafta sonu' ve 'hafta içi' sözcükleri ayrı yazılır. 'Haftasonu' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil yazımı *yanlıştır*?

• A) Onun bu tavrı beni mahvetti.
• B) Sınav sonucunu öğrenince kahroldu.
• C) Bu işi de hallederiz, merak etme.
• D) Söylediklerimi redd mi ediyorsun? ✓

Soru eki 'mi', yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde (reddetmek) isim ve yardımcı fiilin arasına girmez. 'Red mi ediyorsun?' değil, 'Reddediyor musun?' şeklinde yazılmalıydı. 'Mahvetmek' (mahıv), 'kahrolmak' (kahır) ses düşmesi; 'halletmek' (hal) ses türemesi nedeniyle bitişik yazılır, doğrudur.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yüzündeki benler giderek çoğalıyor.
• B) Sen ki zeki bir çocuksun, niye böyle yapıyorsun?
• C) Baktımki kitap okuyorlar, ben de onlara katıldım. ✓
• D) Raftaki bardakların hepsi kırıldı.

Fiillerden sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılır. 'Baktım ki' şeklinde olmalıydı. 'Baktımki' yazımı yanlıştır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bana bir adet poğaça verir misiniz?
• B) Aldığı pantolon ona çok yakışmıştı.
• C) Karnıbahar yemeğini pek sevmezdi. ✓
• D) Komodin üzerindeki lambayı kapattı.

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, 'Karnabahar' (a ile) şeklinde yazılır. 'Karnıbahar' yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Karnabahar' şeklindedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Hiçbir şey göründüğü gibi değildir.
• B) Birkaç gündür keyfi yoktu.
• C) Pekçok insan bu konuda hemfikir. ✓
• D) Akşam yemeğinde imambayıldı yedik.

'Pek çok' sözcüğü her zaman ayrı yazılır. 'Pekçok' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır. 'Hiçbir şey' (hiçbir bitişik, şey ayrı), 'birkaç' (bitişik) ve 'imambayıldı' (anlam kayması, bitişik) yazımları doğrudur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bana yardım etmeyi kabul etti.
• B) Yaptığı hatayı sonradan fark etti.
• C) Sabretti ve sonunda kazandı.
• D) Bütün gün onu terkettiğini düşündü. ✓

'Etmek', 'olmak' gibi yardımcı fiiller, birleştiği isimde ses düşmesi veya türemesi olmazsa ayrı yazılır. 'Terk etmek' şeklinde ayrı yazılmalıydı. 'Fark etmek' (ayrı), 'sabretmek' (sabır+etmek, ses düşmesi var, bitişik) yazımları doğrudur.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Ev sahibi bizi güler yüzle karşıladı.
• B) Bana çok iyi bir ders verdi.
• C) Yurt içi satışlarda artış gözlendi.
• D) Sivri sinekler yüzünden uyuyamadık. ✓

'Sivrisinek' birleşik bir isimdir ve bitişik yazılır. 'Sivri sinek' şeklindeki ayrı yazım yanlıştır. 'Güler yüz' (ayrı), 'ders vermek' (ayrı), 'yurt içi' (ayrı) yazımları doğrudur.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Doğu Anadolu Bölgesi hayvancılık bakımından gelişmiştir.
• B) Ülkemizin güneyinde hangi iklim vardır?
• C) Bu konuda batı medeniyetinin gerisindeyiz. ✓
• D) Yazın Kuzey Karadeniz’e gideceğiz.

Yön adları, medeniyet, kültür veya siyasi bir kavramı karşıladığında büyük harfle başlar: 'Batı medeniyeti'.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla kelimede yazım yanlışı vardır?

• A) Sürçü lisan ettiysek af ola. ✓
• B) Köylüler domuzlar için sürekavına çıktılar.
• C) Arkadaşınız İrem de sulu gözlünün biriymiş.
• D) Hırsızı suçüstü yakalamışlar.

A seçeneğinde 'Sürçü lisan' değil 'Sürçülisan' (bitişik), 'af ola' değil 'affola' (bitişik ve ünsüz türemesi) yazılmalıydı. İki yanlış vardır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Fuzuli’nin Leyla ile Mecnun adlı eserini okudun mu?
• B) Suç Ve Ceza’yı kaç yaşında okumuştun? ✓
• C) Kurtuluş Savaşı nasıl başlamıştır?
• D) Milli Edebiyat yazarları kimlerdir?

Başlıklarda geçen 've, ile, ya, veya' gibi bağlaçlar, başlığın sadece ilk harfleri büyükse küçük yazılır: 'Suç ve Ceza'.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık *yoktur*?

• A) Madem ki gelmeyecektin, neden haber vermedin?
• B) Bende ki kitapları yarın getireceğim.
• C) Oysa ki ne kadar da sevinmiştim.
• D) Balkondaki çiçekler kurumuş. ✓

Türkçede bağlaç olan 'ki' ayrı, sıfat yapan ve ilgi zamiri olan '-ki' bitişik yazılır. D seçeneğindeki 'balkondaki' sözcüğünde yer alan '-ki' sıfat yapan ektir (Hangi çiçek? Balkondaki çiçek) ve bitişik yazımı doğrudur. A ve C seçeneklerindeki 'Mademki' ve 'Oysaki' kalıplaşmış bağlaçlar oldukları için (SOMBAHÇEMİ kuralı: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) istisnai olarak her zaman bitişik yazılmalıdır. B seçeneğinde ise sıfat yapan ek yanlışlıkla ayrı yazılmıştır ('Bendeki kitaplar' şeklinde bitişik olmalıydı).

20. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Arabamın sinyal lambası bozuldu.
• B) Hastanın sinir sistemi hakkında bilgi sahibi olduk.
• C) Eve sinek savar alacağını söyledi. ✓
• D) Sinemaseverleri ekran başına bekliyoruz.

'-savar' ekiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Sineksavar' şeklinde olmalıydı. 'Sinek savar' yazımı yanlıştır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Yol boyunca bir çok tanıdık yüze rastladım. ✓
• B) Onunla ya da kardeşiyle konuşabilirsin.
• C) Veyahut sen de bizimle gelebilirsin.
• D) Mademki gelmeyecektin, haber verseydin.

'Birçok' belgisizlik sıfatı kalıplaşmıştır ve bitişik yazılır. 'Bir çok' şeklinde ayrı yazılması yanlıştır. 'Ya da' (ayrı), 'Veyahut' (bitişik), 'Mademki' (bitişik) yazımları doğrudur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

• A) Bu mevsimde Frenk gömleği giyilir mi? ✓
• B) Hırdavatçıdan ingiliz anahtarı alacakmış.
• C) Yazın her gün maraş dondurması yeriz.
• D) Arkadaşımın evinde van kedisi gördüm.

Özel adlardan türetilen isim tamlamalarında sadece özel ad büyük harfle başlar. 'Frenk gömleği' (Frenk özel isimdir, büyük yazılır), 'ingiliz anahtarı' (İngiliz büyük olmalı), 'maraş dondurması' (Maraş büyük olmalı), 'van kedisi' (Van büyük olmalı). A seçeneğinde 'Frenk gömleği' doğru yazılmıştır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Yirmi beş gün sonra orada olurum.
• B) Tam otuz altı kalemi var.
• C) Onbir koli kitabım orada duruyor. ✓
• D) Kavgada otuz iki dişini de kırmışlar.

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. 'On bir' şeklinde olmalıydı. 'Onbir' yazımı yanlıştır.

24. Aşağıdakilerden hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Bu parçayı acem buselik makamında okur musun? ✓
• B) Şimdi donkişotluk yapmanın gereği yok.
• C) Mutfak robotunuz kaç amper çekiyor?
• D) Ziya Gökalp Caddesi bugün çok kalabalıktı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Türk müziği makam adları bitişik yazılır: 'acembuselik'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'acembuselik' şeklindedir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bugün Türk Dil Kurumunu ziyaret ettik.
• B) Kardeşim bu yıl Ankara Üniversitesine girecek.
• C) Atatürk caddesi trafiğe kapatılmış. ✓
• D) Ağrı Dağı'na tırmanmak zordur.

Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen kelimeler büyük harfle başlar. Bu kurala göre 'Atatürk caddesi' değil, 'Atatürk Caddesi' şeklinde yazılmalıdır. A ve B seçeneklerinde yer alan kurum ve kuruluş adlarına (Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi) getirilen ekler ise TDK kuralları gereği kesme işareti kullanılmadan, bitişik yazılarak doğru ifade edilmiştir.