Hayvancılık 2

1. Tamamen kapalı betonarme tesislerde, iklimsel dalgalanmalardan (yağış, kuraklık) etkilenmeden, fabrikasyon fenni yemlerle yapılan endüstriyel hayvancılık metoduna ne ad verilir?

• A) Mera hayvancılığı
• B) Besi ve ahır hayvancılığı ✓
• C) Göçebe hayvancılık
• D) Geleneksel yaylacılık

Besi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve ahır hayvancılığı (entansif/yoğun hayvancılık), et ve süt verimini maksimumda tutmak için hayvanların ahırlarda özel rasyonlu yemlerle beslendiği, iklime bağımlılığı sıfırlayan modern yöntemdir.

2. Türkiye'de ahır hayvancılığının (besi sığırcılığının) karlılığını baskılayan ve üretim maliyetlerinin yaklaşık %70'ini oluşturan en büyük yapısal sorun hangisidir?

• A) Veteriner eksikliği
• B) Mera yetersizliği
• C) Kaliteli yem maliyetlerinin yüksekliği ✓
• D) Lojistik araç eksikliği

Modern‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılıkta en büyük gider kalemi fenni yemdir. Türkiye, fenni yem imalatında kullanılan soya, mısır ve katkı bileşenlerini büyük oranda ithal ettiği için yem maliyetlerinin yüksekliği hayvancılığın en büyük sorunudur.

3. Türkiye'deki bazı hayvancılık kolları ile 'pazarlama koridorları ve tüketici nüfus' arasında doğrudan ve çok güçlü bir mekansal bağ kurulmuştur. Aşağıdaki hayvancılık çiftlerinden hangisi bu duruma (büyük tüketim merkezlerine yakın kurulma kuralına) en net örnektir?

• A) Arıcılık ve Mera hayvancılığı
• B) Kümes hayvancılığı ve Besi hayvancılığı ✓
• C) İpek böcekçiliği ve Kümes hayvancılığı
• D) Deniz Kültür Balıkçılığı ve İpek böcekçiliği

Endüstriyel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kümes (kanatlı eti/yumurta) ve besi (ahır) hayvancılığı faaliyetleri, pazarın yani büyük tüketici nüfusun bulunduğu metropollerin etrafında (Marmara ve Ege gibi) lojistik maliyetleri düşürmek amacıyla yoğunlaşmıştır.

4. Türkiye genelinde hayvancılık sektörünün modernize edilmesi, et ve süt üretiminde kalıcı bir verim artışı sağlanması için atılacak stratejik adımlar arasında hangisi yer almaz?

• A) Meraların aşırı ve zamansız otlatılmasını önlemek.
• B) Kaliteli yem bitkileri üretimini artırmak.
• C) Hayvan soylarını ıslah etmek.
• D) Sadece geleneksel mera hayvancılığına odaklanmak. ✓

Doğa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ koşullarına bağlı olan ve verimi düşük kalan mera hayvancılığına tek başına odaklanmak hayvancılığı geriletir. Sektörün gelişmesi için besi ve ahır hayvancılığına ağırlık verilmesi, yem girdilerinin ucuzlatılması ve ırk ıslahı şarttır.

5. Canlı hayvan sayısının en fazla olduğu iller (Van, Konya, Erzurum) Doğu ve İç Anadolu'da yoğunlaşırken; mezbahalardaki resmi kırmızı et üretim tonajının en yüksek olduğu illerin batıda (İzmir, Balıkesir, Sakarya) kümelenme nedeni hangisidir?

• A) Doğudaki hayvanlar batıdaki modern besi çiftliklerine gönderilir. ✓
• B) Doğuda sadece süt üretimi yapılır.
• C) Batı Anadolu'da tarla tarımının tamamen yasaklanması.
• D) Konya ve Van'daki canlı hayvanların et veriminin sıfır olması.

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Doğu Anadolu'daki meralarda yetiştirilen hayvanlar, kesim çağına geldiklerinde beslenip et kütlesi kazanmaları ve tüketim pazarına (büyük şehirlere) yakın olmaları amacıyla batıdaki entansif (modern) besi çiftliklerine taşınır.

6. Türkiye hayvancılık sektörü yapısal yönleriyle analiz edildiğinde, aşağıdakilerden hangisi sektörün kronik sorunları ve darboğazları arasında yer almaz?

• A) Yem fiyatlarının yüksekliği
• B) Meraların aşırı ve erken otlatılması
• C) Yerli ırkların et/süt veriminin düşük olması
• D) Üretilen et ve sütün satılacağı bir pazar sıkıntısı yaşanması ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nüfusun et ve süt talebi çok yüksektir; nitekim ülke zaman zaman arz açığını kapatmak için ithalat yapar. Dolayısıyla hayvancılıkta satacak pazar (talep) bulma sorunu yoktur; asıl yük yüksek girdi ve yem maliyetleridir.

7. Türkiye fiziki ve beşeri coğrafyasında küçükbaş hayvancılık faaliyetlerinin ülkenin neredeyse dörtte üçüne yayılmasının altındaki en temel etken hangisidir?

• A) İklim ve bitki örtüsünün elverişliliği ✓
• B) Geleneksel hayvancılık kültürünün sürmesi
• C) Dış satımda hayvansal ürünlerin payının artması
• D) Yem üretim maliyetlerinin çok düşük olması

Anadolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yarımadasının iç ve doğu kesimlerinde deniz etkisinden uzak yarı kurak karasal iklim şartları ve buna bağlı gelişen antropojen/doğal bozkırlar (step) geniş yer kaplar. Bu cılız ot formasyonu küçükbaş hayvancılığın coğrafi tabanını oluşturur.

8. Marmara ve kıyı Ege şeridinde, endüstriyel yem rasyonlarına dayalı kapalı ahır hayvancılığının (besi sığırcılığının) çok yoğun bir şekilde gelişmesinin temel nedeni hangisidir?

• A) Geniş meraların bulunması
• B) Tüketim pazarlarına yakınlık ✓
• C) Yıllık yağış miktarının ekstrem yüksek olması
• D) Yem bitkilerinin sadece oradaki topraklarda yetişmesi

Besi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sığırcılığı kapalı mekanda yapıldığı için iklim seçmez. Tesislerin batıda yoğunlaşmasının asıl nedeni; İstanbul, İzmir ve Bursa gibi devasa nüfuslu tüketim merkezlerine (pazara) yakın olması ve nakliye esnasında etin bozulma riskini azaltmasıdır.

9. Türkiye, canlı hayvan (kafa) sayısı bakımından Avrupa kıtasında ilk sıralarda yer almasına rağmen, hayvan başına elde edilen et ve süt tonajında (verimlilikte) geride kalmaktadır. Buna göre, hayvancılıkta birim hayvandan alınan verimin artırılması için aşağıdakilerden hangisinin yapılması beklenmez?

• A) Toplam canlı hayvan sayısının kontrolsüzce artırılması ✓
• B) Besi hayvancılığının geliştirilmesi
• C) Hayvan soylarının ıslahı
• D) Kaliteli yem üretiminin artırılması

Hayvan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sayısını artırmak sadece niceliksel bir büyümedir. Verimlilik (kalite) ise mevcut hayvandan daha çok süt/et almaktır. Bu da yerli ırkların kültür ırklarıyla melezlenmesi (ıslah) ve kaliteli proteinli yemleme ile olur; kuru sayıyı artırmak verimi yükseltmez.

10. Bakanlıklar ve tarım kredi kooperatifleri tarafından yerli hayvancılık işletmelerine sağlanan sübvansiyonların (devlet desteklerinin) birincil makro amacı hangisidir?

• A) İthalat oranlarını ve dışa bağımlılığı artırmak
• B) Mera kullanımını engelleyip besi alanlarını büyütmek
• C) Üretim maliyetini düşürüp yerli üretimi artırmak ✓
• D) Sadece arıcılık ve kümes faaliyetlerini desteklemek

Devletin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sunduğu hibe, faizsiz kredi ve yem desteklerinin asıl gayesi; yüksek hammadde maliyetleri altında ezilen yerli üreticiyi korumak, maliyetleri düşürerek üretimin sürekliliğini ve büyümesini sağlamaktır. 💡 ÖSYM Püf Noktası: Sübvansiyon (devlet desteği) üretim maliyetlerini düşürmeyi ve yerli üretimi teşvik etmeyi amaçlar.

11. Büyükbaş hayvancılık sektöründe iklime olan bağımlılığı azaltmak, rekoltede istikrar sağlamak ve birim hayvandan alınan süt/et hacmini yükseltmek için hangisinin yapılması doğrudan beklenir?

• A) Mera hayvancılığının tüm yurtta yaygınlaştırılması
• B) Et ve süt ithalatını artırarak rekabet oluşturulması
• C) Yem üretiminin artırılarak beslenme koşullarının iyileştirilmesi ✓
• D) Hayvan sayısının kontrolsüz şekilde artırılması

Hayvancılıkta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaliteyi ve randımanı artırmanın en kesin yolu; besi hayvancılığına geçiş yapmak, kaliteli protein içeren (yonca, korunga, silajlık mısır) yem sanayisini büyüterek hayvanların beslenme konforunu iyileştirmektir.

12. Doğu Anadolu Projesi (DAP) kapsamında, bölgenin makro ekonomik yapısını güçlendirmek ve hayvancılık sektöründeki ticari randımanı tırmandırmak amacıyla planlanan en stratejik hamle hangisidir?

• A) Bölgede pamuk ekimini artırmak.
• B) Hayvan soylarının iyileştirilmesi ve mera ıslahı. ✓
• C) Derin deniz balıkçılığını desteklemek.
• D) İpek böcekçiliğini zorunlu hale getirmek.

DAP'ın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ asli önceliklerinden biri, bölgede ekstansif yürütülen hayvancılığı modernleştirmektir. Bu doğrultuda, et ve süt verimi düşük yerli ırkların kültür ırklarıyla melezlenmesi (ıslahı) ve tahrip olmuş meraların koruma altına alınarak iyileştirilmesi (ıslahı) hedeflenmektedir.

13. Türkiye'de yürütülen aşağıdaki hayvancılık faaliyetlerinden hangisinin, coğrafi yayılış alanı ve üretim sahası bitkisel bağımlılığı nedeniyle diğerlerine göre en dar sınırda kalmıştır?

• A) Merinos koyunu
• B) Tiftik keçisi
• C) Karaman koyunu
• D) İpek böceği ✓

İpek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ böcekçiliği, tırtılın beslendiği dut yaprağı varlığına doğrudan bağımlıdır. Suni ve sentetik iplik sanayisinin gelişmesiyle günümüzde bu hayvancılık kolu Diyarbakır, Antalya ve Bursa gibi sadece belirli yasal/endüstriyel teşvik alanlarında, çok sınırlı lokal sahalarda icra edilmektedir.

14. Türkiye genelinde yürütülen hayvancılık faaliyetlerinin yapısal ve sektörel özellikleri incelendiğinde, aşağıda sunulan bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Kırsal alanda hayvancılık faaliyetleri hâlâ büyük oranda doğal otlaklara ve mera koşullarına dayalı olarak sürdürülmektedir.
• B) Modern, tam otomasyonlu besi ve ahır hayvancılığı ülkemizin tüm coğrafi bölgelerinde en yaygın hayvancılık metodudur. ✓
• C) Mera hayvancılığının baskın olduğu alanlarda et ve süt üretiminde yıldan yıla belirgin dalgalanmalar yaşanmaktadır.
• D) Büyük tüketim merkezlerinin ve yoğun nüfuslu şehirlerin çevresinde besi ve kümes hayvancılığı faaliyetleri kümelenmiştir.

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ demografisinde ve kırsalında hayvancılık hâlâ büyük oranda doğal otlaklara dayalı (ekstansif/geleneksel) yapıldığı için iklimsel faktörlere bağımlılık yüksek, genel et/süt randımanı ise düşüktür. Tam otomasyonlu, modern besi ve ahır hayvancılığı ülke genelinde en yaygın yöntem değildir; yalnızca büyük pazar çeperlerinde ve belirli bölgelerde kümelenmiştir. Bu nedenle 2. seçenekte verilen bilgi yanlıştır.

15. Hayvancılık ekonomisinde verimlilik katsayısını tırmandırmak amacıyla, dış atmosferik şartlardan yalıtılmış kapalı binalarda, rasyonlu fenni yemlerle yapılan entansif sığırcılık türü hangisidir?

• A) Gezginci hayvancılık
• B) Mera hayvancılığı
• C) Ahır hayvancılığı ✓
• D) Ekolojik serbest otlatma

Kapalı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve kontrollü ahır/besi tesislerinde yürütülen modern sığırcılık, doğa şartlarının (yağış azlığı, kuraklık) üretime yön verme gücünü sıfırlar. Hayvanların dengeli beslenmesiyle et ve süt veriminde maksimum standardizasyon yakalanır.

16. Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) bölge genelinde geniş alanları sulu tarıma açması, sahadaki geleneksel hayvancılık yapısını hangi yönüyle en çok dönüştürmüştür?

• A) Doğal mera alanlarını genişletmiştir.
• B) Küçükbaş hayvancılık faaliyetlerini tamamen bitirmiştir.
• C) Sulama ile yem bitkileri üretimini artırmıştır. ✓
• D) Yüksek otomasyonlu kümes hayvancılığını zorunlu kılmıştır.

GAP‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kanallarıyla tarlaların sulanması; mısır silajı, yonca ve korunga gibi yüksek besleyici değeri olan yem bitkilerinin ekim alanlarını muazzam büyütmüştür. Bu hammadde bolluğu bölgede modern besi sığırcılığının gelişmesini tetiklemiştir.

17. Türkiye genelinde canlı hayvan varlığının büyük kısmının besi çiftlikleri yerine, hala geleneksel mera hayvancılığı (ekstansif yöntem) ile işletilmesinin en net ve kaçınılmaz coğrafi sonucu hangisidir?

• A) Hayvan sayısında Avrupa'da ilk sırada olunması
• B) Hayvancılıkta verimliliğin sürekli yüksek kalması
• C) Üretimde iklim dalgalanmalarına bağlı farkın fazla olması ✓
• D) Kırmızı et fiyatlarının istikrarlı seyretmesi

Mera‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı tamamen o yıl düşen yağışlara ve otlakların gürlüğüne bağlıdır. Kurak geçen yıllarda et ve süt rekoltesi dip yaparken, yağışlı yıllarda tırmanışa geçer; bu durum yıllık hayvansal üretim grafiğinde sert dalgalanmalara yol açar.

18. Hayvancılık işletmelerinde kafa sayısını artırmak yerine, hayvan başına elde edilen et ve süt randımanını (verimliliği) küresel standartlara ulaştırmak için yapılması gereken en köklü çalışma hangisidir?

• A) Sadece doğal mera alanlarının yüzölçümünü artırmak.
• B) Hayvan soylarını iyileştirmek ve yem kalitesini artırmak. ✓
• C) Yurt dışından canlı damızlık ithalatını sürekli kılmak.
• D) Sadece veterinerlik fakültelerinin sayısını artırmak.

Hayvancılıkta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kalıcı verim artışının tek formülü; düşük verimli yerli ırkların kültür ırklarıyla melezlenerek ıslah edilmesi (soyların iyileştirilmesi) ve beslenmede protein değeri yüksek modern besi yemlerinin kullanılmasıdır.

19. Üretim randımanının tamamen o yılki yağış miktarına, ilkbahar otlarının gürleşme derecesine bağlı kaldığı, hayvanların açık alanlarda otlatılması esasına dayanan geleneksel hayvancılık metodunun adı nedir?

• A) Mera hayvancılığı ✓
• B) Arıcılık
• C) Besi hayvancılığı
• D) Kümes hayvancılığı

Mera‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (ekstansif/yaygın) hayvancılıkta, yapay yemleme veya kapalı koruma odaları yoktur. Hayvan doğrudan meradaki otla beslendiğinden, kuraklık yıllarında otların cılız kalması et ve süt üretiminde sert düşüşlere yol açar.

20. Anadolu yarımadasında kısa mesafelerde bitki örtüsünün, endemik otların ve kır çiçeklerinin radikal bir zenginlik ve çeşitlilik göstermesi, aşağıdaki hayvancılık faaliyetlerinden hangisinin kalitesini ve gelişim potansiyelini doğrudan artırmıştır?

• A) Kümes hayvancılığı
• B) Balıkçılık
• C) Arıcılık ✓
• D) Besi sığırcılığı

Arıcılık,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arıların nektar toplama döngüsüne dayalı biyolojik bir sektördür. Türkiye'nin topoğrafik engebeden kaynaklanan zengin bitki örtüsü (florası), üretilen balların kalitesini, enzim değerini ve kovan verimliliğini doğrudan besler.

21. Türkiye'nin yıllık toplam bal üretim rekoltesinde ve kalitesinde küresel ölçekte lider ülkeler arasında yer almasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dağların kıyıya paralel uzanmasıyla
• B) Karasal iklimin geniş yer kaplamasıyla
• C) Akarsu ağlarının çok sık olmasıyla
• D) Bitki örtüsünün çeşitliliğiyle ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kısa mesafelerde yer şekillerinin ve makro iklimlerin değişmesi, zengin bir flora (bitki örtüsü ve çiçek çeşitliliği) doğurmuştur. Arıcılık doğrudan bu bitki çeşitliliğine bağlı olduğundan, zengin flora ülkeyi küresel bir arıcılık merkezi yapar.

22. Orijinal adı Angora Keçisi olan tiftik keçisinin Türkiye demografisi ve ekonomisindeki yeri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur? I. Tekstil sanayisinde çok değerli olan esnek moher yünü elde etmek amacıyla yetiştirilir. II. Akdeniz kıyı kuşağındaki sarp Toroslar'da maki sürgünleri ile beslenir. III. Son yıllarda sentetik lif ve yapay yün üretiminin artmasıyla ekonomik önemi gerilemiştir.

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) I ve II

Tiftik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ keçisi İç Anadolu'ya (Ankara çevresine) has bir türdür ve moher yünü için beslenir; yapay kumaşların yaygınlaşmasıyla eski popülerliğini kaybetmiştir (I ve III doğru). Toroslar'da maki yiyerek ormanlara zarar veren tür ise kıl keçisidir (II yanlış).

23. Özellikle 1980'lerden sonra Marmara ve Ege'deki büyük metropollerin çeperlerinde (Bolu, Balıkesir, Sakarya, Manisa hattında) devasa bir kapasiteye ulaşan endüstriyel kümes hayvancılığı hakkında hangisi söylenebilir?

• A) Üretim büyük ölçüde iklim koşullarından etkilenir.
• B) Pazarlama olanaklarına bağlı olarak yayılış gösterir. ✓
• C) Yıllık yağış miktarının yüksek olduğu sahaları seçer.
• D) Hayvan soylarının ıslahına hiçbir şekilde ihtiyaç duyulmaz.

Kümes‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı tam otomasyonlu kapalı bilgisayarlı kümeslerde yapıldığı için dışarıdaki havadan ve yağıştan etkilenmez. Bu sektörün yer seçimindeki tek kural, üretilen beyaz etin hızla satılabileceği devasa tüketim pazarlarına (metropollere) yakınlıktır.

24. Koyunun, kıl keçisi ve sığıra kıyasla Türkiye genelinde en yaygın yetiştirilen, sayıca lider küçükbaş hayvan türü olmasının temel nedeni hangisidir?

• A) Büyükbaş hayvanlara göre daha çok süt vermesi
• B) İç bölgelerdeki bozkır iklimine uyum sağlaması ✓
• C) Sarp kalker kayalıklarına çok rahat tırmanabilmesi
• D) Sulak nehir yataklarını ve bataklık ovaları sevmesi

Koyun,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ küçük ağız yapısı ve narin bacaklarıyla düz-plato arazilerdeki kısa boylu step (bozkır) otlarını otlamaya en uygun hayvandır. Türkiye'nin büyük kısmını kaplayan yarı kurak iç bölgeler koyun yetiştiriciliği için doğal bir matrah oluşturur.

25. Akdeniz makro ikliminin etkili olduğu sahalarda geniş alan kaplayan sert yapraklı çalı ve bodur ağaççık topluluklarının (maki florası) coğrafi dağılışı, hangi hayvan türünün yetiştirilme alanıyla tam bir paralellik gösterir?

• A) Sığır
• B) İpek böceği
• C) Kıl keçisi ✓
• D) Koyun

Maki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sürgünleri, çalılar ve zeytinlik filizleri kıl keçilerinin en sevdiği besinlerdir. Kıl keçisi sarp engebeli makilik arazilere tam uyum sağladığı için bu bitki örtüsüyle hayvanın coğrafi dağılımı örtüşür.