Nüfus ve Yerleşme

1. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de nüfus dağılışını etkileyen doğal (fiziki) faktörlerden biridir?

• A) Sanayi tesislerinin yoğunluğu
• B) Ulaşım ağının gelişmişliği
• C) Yer şekillerinin engebeliliği ✓
• D) Ticaret hacmi
• E) Eğitim imkanlarının fazlalığı

Yer şekilleri (dağlık-düz olması, yükseklik) iklim ve toprak verimi gibi doğal/fiziki faktörler arasındadır. Sanayi, ulaşım, ticaret ve eğitim ise insan etkinliğine dayalı beşeri faktörlerdir.

2. Türkiye'de nüfusun en seyrek olduğu alanlar genellikle hangi özelliklere sahiptir?

• A) Düz, alçak ve verimli ovalık alanlar
• B) Kıyı kesimindeki sanayileşmiş şehirler
• C) Ilıman iklimli ve ticareti gelişmiş bölgeler
• D) Yüksek, engebeli ve ulaşımı zor dağlık alanlar ✓
• E) Liman kentleri

Yüksek ve engebeli araziler tarıma elverişli olmadığı, ulaşımı zorlaştırdığı ve iklim koşulları sert olduğu için bu tür alanlarda nüfus yoğunluğu düşüktür. Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri buna örnektir.

3. Türkiye'de Cumhuriyet döneminden itibaren gözlenen en belirgin göç hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kentten kıra göç
• B) Kırdan kente (köyden şehre) göç ✓
• C) Sadece dış ülkelere göç
• D) Yalnızca mevsimlik tarım göçü
• E) Kentten kente eşit dağılımlı göç

Türkiye'de tarımsal işsizlik ve toprak yetersizliği gibi itici faktörlerle kırsaldaki nüfus, iş ve eğitim imkanı arayışıyla şehirlere yönelmiş; bu kırdan kente göç, Cumhuriyet sonrası en belirgin göç türü olmuştur.

4. Aşağıdakilerden hangisi göçün 'itici' faktörlerinden biridir?

• A) Şehirlerdeki iş imkanlarının fazlalığı
• B) Kırsalda tarımsal işsizlik ve toprak yetersizliği ✓
• C) Şehirlerdeki eğitim olanaklarının gelişmişliği
• D) Şehirlerdeki sağlık hizmetlerinin kalitesi
• E) Şehirlerdeki sosyal-kültürel imkanların çeşitliliği

İtici faktörler, insanları yaşadıkları yerden ayrılmaya zorlayan olumsuz koşullardır. Kırsalda tarımsal işsizlik, toprak yetersizliği ve geçim zorluğu, insanları köyden ayrılmaya iten temel itici faktörlerdendir. Diğer seçenekler ise kişiyi şehre çeken 'çekici' faktörlerdir.

5. Tarımda makineleşmenin (örneğin traktör kullanımının yaygınlaşması) kırsal nüfus üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kırsalda iş gücüne duyulan ihtiyacı artırarak köyden kente göçü azaltmıştır
• B) Kırsalda iş gücüne duyulan ihtiyacı azaltarak köyden kente göçü hızlandırmıştır ✓
• C) Tarımsal üretimi tamamen durdurmuştur
• D) Şehirlerden kırsala göçü tetiklemiştir
• E) Nüfus dağılışını hiç etkilememiştir

Traktör ve benzeri tarım makinelerinin yaygınlaşması, daha önce insan/hayvan gücüyle yapılan işleri makinelerin yapmasını sağlamış, böylece kırsalda çalışacak insana duyulan ihtiyaç azalmış ve açığa çıkan iş gücü şehirlere göç etmiştir.

6. Türkiye'de hızlı ve plansız şehirleşmenin en yaygın sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kırsal nüfusun aşırı artması
• B) Şehirlerde gecekondulaşma ve altyapı sorunlarının ortaya çıkması ✓
• C) Tarım alanlarının genişlemesi
• D) Şehirlerde nüfusun azalması
• E) Sanayi üretiminin tamamen durması

Kısa sürede çok fazla göç alan şehirlerde konut, altyapı (yol, su, kanalizasyon) ve hizmetlerin bu hızlı artışa yetişememesi sonucunda düzensiz, plansız yapılaşma yani gecekondulaşma ortaya çıkmıştır.

7. Aşağıdaki illerden hangisi Türkiye'de nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu iller arasında yer alır?

• A) Hakkari
• B) Tunceli
• C) Ardahan
• D) İstanbul ✓
• E) Bayburt

İstanbul; sanayi, ticaret, ulaşım ve hizmet sektörünün çok gelişmiş olması, iş imkanlarının fazlalığı ve tarihsel olarak göç alması nedeniyle Türkiye'nin nüfus yoğunluğu en fazla olan ilidir. Diğer seçenekler Doğu Anadolu'da nüfusu görece az olan illerdir.

8. Şehirleşme (kentleşme) kavramı en doğru biçimde aşağıdakilerden hangisinde tanımlanmıştır?

• A) Kırsal alanlarda yaşayan nüfusun azalmadan sabit kalması
• B) Şehirlerde yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranının artması ve şehirlerin büyümesi süreci ✓
• C) Sadece şehir sınırlarının coğrafi olarak genişlemesi
• D) Kırsal nüfusun tarımsal üretimini artırması
• E) Şehirler arasındaki göçün tamamen durması

Şehirleşme; sanayileşme ve ekonomik gelişmeyle birlikte kentlerde yaşayan nüfus oranının artması, kentlerin nüfusça ve işlevce büyümesi sürecidir. Bu süreç genellikle kırdan kente göçle birlikte ilerler.

9. Bir bölgede nüfusun yoğun olmasını sağlayan beşeri faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi sayılabilir?

• A) Yükseltinin fazla olması
• B) İklimin çok sert olması
• C) Sanayi ve ticaret faaliyetlerinin gelişmiş olması ✓
• D) Toprağın taşlık ve verimsiz olması
• E) Yer şekillerinin çok engebeli olması

Sanayi ve ticaretin gelişmiş olması, iş imkanı yaratarak nüfusu bir bölgeye çeken önemli bir beşeri faktördür. Diğer seçenekler ise nüfusu azaltıcı yönde etkili olan doğal/fiziki faktörlerdir.

10. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de nüfusun yoğun olduğu Çukurova gibi alanların ortak özelliğidir?

• A) Yüksek dağlık ve engebeli olmaları
• B) Step ikliminin egemen olduğu kurak alanlar olmaları
• C) Verimli, düz ovalık ve tarıma elverişli alanlar olmaları ✓
• D) Ulaşımdan tamamen yoksun, izole alanlar olmaları
• E) Sadece hayvancılığa elverişli yüksek yaylalar olmaları

Çukurova gibi alüvyonlu delta ovaları, düz, verimli toprağa sahip ve tarıma son derece elverişlidir. Bu özellikleri sayesinde yoğun tarımsal üretim yapılır, iş imkanı fazladır ve nüfus yoğunluğu yüksektir.

11. Türkiye'nin nüfusu yaklaşık kaç milyondur?

• A) 70 milyon
• B) 75 milyon
• C) 80 milyon
• D) 85 milyon ✓
• E) 90 milyon

Türkiye'nin nüfusu 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 85 milyon kişidir.

12. Türkiye'nin en kalabalık ili hangisidir?

• A) Ankara
• B) İzmir
• C) İstanbul ✓
• D) Bursa
• E) Antalya

İstanbul, yaklaşık 15-16 milyon nüfusuyla Türkiye'nin en kalabalık ilidir.

13. Türkiye'de en seyrek nüfuslu il hangisidir?

• A) Erzincan
• B) Ardahan
• C) Tunceli ✓
• D) Bayburt
• E) Gümüşhane

Tunceli, Türkiye'nin en az nüfuslu ve en seyrek nüfuslu ilidir.

14. Türkiye'de iç göçlerin temel nedeni nedir?

• A) İklim değişikliği
• B) Doğal afetler
• C) Ekonomik nedenler ve iş imkânları ✓
• D) Sadece eğitim olanakları
• E) Siyasi nedenler

Türkiye'de kırdan kente iç göçlerin en temel nedeni kırsal bölgelerdeki ekonomik yetersizlik ve kentlerde iş imkânlarının fazla olmasıdır.

15. Türkiye'de nüfusun en yoğun olduğu bölge hangisidir?

• A) İç Anadolu
• B) Doğu Anadolu
• C) Marmara ✓
• D) Karadeniz
• E) Akdeniz

Marmara Bölgesi, özellikle İstanbul ve çevresiyle Türkiye'nin en yoğun nüfuslu bölgesidir.