Tarım 3

1. Türkiye'de tahıl hasat dönemlerinin enlem ve yükselti basamaklarına göre şehirden şehre değişmesi nedeniyle biçerdöverler tüm yaz boyunca Anadolu'yu kat eder. Buna göre, aşağıdaki illerin hangisinde buğday hasat zamanı sıcaklık yetersizliği ve geç olgunlaşma nedeniyle en son (en geç) gerçekleşir?

• A) Adana
• B) Konya
• C) Yozgat
• D) Sivas ✓

Seçeneklerdeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iller arasında ortalama yükseltisi en fazla olan ve kış şartlarının en uzun sürdüğü merkez Sivas'tır. Yaz sıcaklıkları geç başladığı için buğdayın başak verip olgunlaşması ve hasat edilmesi en son burada yapılır.

2. Geçmiş yıllarda İç Anadolu Bölgesi'nde, özellikle Kızılırmak nehir yatağı çevresindeki arazilerde sulama kanalları geliştirilerek pamuk üretimi denenmiş ancak tarımsal başarı elde edilememiştir. Bu denemenin başarısızlıkla sonuçlanmasının altındaki temel iklimsel engel hangisidir?

• A) Hasat döneminin aşırı yağışlı geçmesi
• B) Makineli tarıma uygun arazi bulunmaması
• C) Yetişme dönemindeki sıcaklıkların yetersiz olması ✓
• D) Toprak katmanlarının killi yapı içermesi

Pamuk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sadece su değil, aynı zamanda büyüme ve olgunlaşma döneminde çok yüksek bir yaz sıcaklığı ve güneşlenme talep eder. İç Anadolu'da yapay sulama sağlansa bile, enlem ve yükseltiden dolayı pamuğun istediği o ekstrem termik (sıcaklık) birikim sağlanamaz.

3. Tıbbi ilaç sanayisi ile eczacılıkta opioid hammadde kaynağı olan haşhaş bitkisinin Türkiye'deki üretimi ve coğrafi özellikleri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangileri yanlıştır? I. Kaçak uyuşturucu riskine karşı üretimi tamamen devlet kontrolündedir. II. İklim seçiciliği nedeniyle sadece Afyonkarahisar il sınırlarında üretilir. III. Hasat edilen kapsüller Afyon Bolvadin Alkaloid Fabrikası'nda işlenir. IV. Hassas yapısı sebebiyle Ege Bölgesi dışındaki iklimlerde asla yetişemez.

• A) I ve II
• B) II ve III
• C) II ve IV ✓
• D) III ve IV

Haşhaş,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ devlet denetimindedir (I doğru) ve Bolvadin'deki fabrikada yasal olarak işlenir (III doğru). Ancak haşhaş iklim seçen nazlı bir bitki değildir; devlet izin verdiği müddetçe İç Anadolu ve Akdeniz'in birçok ilinde (Denizli, Konya, Burdur, Uşak vb.) yetiştirilebilir. Bu yüzden ekim alanının sınırlandırılması iklimsel değil, tamamen idari/yasal kararlara bağlıdır (II ve IV yanlıştır).

4. Türkiye tarımında önemli bir endüstriyel hammadde ve yem bitkisi olan soya fasulyesi üretimiyle ilgili olarak verilen aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur? I. En yüksek üretim payı ile Akdeniz kıyı kuşağında (Çukurova) yetiştirilir. II. Bitkisel sıvı yağ sanayisinde ve protein zenginliğiyle hayvan yemi olarak değerlendirilir. III. Narkotik içerikleri nedeniyle ekim alanları tamamen devlet tekelinde ve denetimindedir.

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve II ✓
• D) II ve III

Soya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fasulyesi, Türkiye'de en fazla Çukurova'da (Adana ve çevresi) ikinci ürün olarak ekilir, yağ ve yem sanayisinin kilit hammaddesidir (I ve II doğru). Ancak uyuşturucu veya keyif verici maddeler barındırmadığı için haşhaş veya kenevir gibi devletin güvenlik denetimine tabi değildir (III yanlış).

5. Türkiye'de kış aylarında yürütülen seracılık (örtü altı tarımı) faaliyetlerinin çok büyük bir oranla Akdeniz kıyı kuşağında kümelenerek gelişmesinin temel coğrafi gerekçesi hangisidir?

• A) Toprak yapısının çok verimli olması
• B) Kış ılıklığının ısıtma maliyetlerini düşürmesi ✓
• C) Sulama imkanlarının diğer bölgelere göre fazla olması
• D) Yaz kuraklığının belirgin olması

Seracılıkta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en büyük maliyet kalemi kış aylarında naylon/cam altındaki havayı sıcak tutmaktır. Akdeniz kıyılarında kışlar çok ılık geçtiğinden yapay ısıtma (kömür/soba) masrafı minimumda kalır ve bu durum bölgeye devasa bir rekabet avantajı sağlar.

6. Bazı endüstriyel bitkiler gelişimlerinin belirli bir evresinde mutlak kuraklık isterken, bazıları vejetasyon süresi boyunca sürekli nem talep eder. Buna göre, aşağıdaki bitki çiftlerinden hangilerinin nem ve yağış isteği yıl boyunca kesintisiz devam eder?

• A) Şeker pancarı ve Mısır
• B) Çay ve Fındık ✓
• C) Pamuk ve Buğday
• D) Ayçiçeği ve tütün

Çay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve fındık, her mevsim yağışlı ve bulutluluk oranının yüksek olduğu Karadeniz iklim kuşağına tam uyum sağlamıştır. Yaz kuraklığına dayanamayan bu iki ürün, yıl boyu nem ve su kararlılığı talep eder.

7. Türkiye'de tarımsal ham maddeyi işleyen endüstriyel tesisler, taşıma maliyetlerini düşürmek için ekim alanlarına yakın kurulur. Buna göre, yarı kurak karasal iklim şartlarından ötürü tütün tarımının yapılmadığı aşağıdaki illerin hangisinde tütün sanayi tesisinin (sigara fabrikası) gelişmesi beklenmez?

• A) Eskişehir ✓
• B) Tokat
• C) Adıyaman
• D) İzmir

Eskişehir'in‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ de içinde bulunduğu İç Anadolu Bölgesi'nin iç kesimlerinde tütün tarımı gerçekleştirilmez. Hammaddeye yakınlık ilkesi gereği, tütün ekimi olmayan Eskişehir'de bu sanayi kolunun gelişmesi beklenmez.

8. Türkiye'de üretilen bazı bitkilerin coğrafi yayılış sınırlarını enleme bağlı sıcaklık ve don olayları doğrudan sınırlandırmaktadır. Aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisi bu duruma (ekstrem kış ılıklığı ve enlem hassasiyetine) en net örnektir?

• A) Kanola
• B) Muz ✓
• C) Ayçiçeği
• D) Kenevir

Muz,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tropikal kuşak kökenli bir bitki olup sıfırın altındaki sıcaklıklara dayanamaz. Bu yüzden Türkiye'de enlem olarak Ekvator'a en yakın ve Toroslar'ın korumasındaki güney sahillerimizde (Anamur-Alanya arası) mikroklima olarak yetişir.

9. Türkiye'de geniş bir ekonomik değere sahip olan zeytin tarımı faaliyetleriyle ilgili olarak verilen aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur? I. Kış ılıklığı arayan, Akdeniz makro ikliminin etkili olduğu sahalarda yetişir. II. Ağaç varlığı ve toplam zeytinyağı rekoltesinde en fazla Akdeniz Bölgesi'nde üretilmektedir. III. Sıcaklıkların aniden sıfırın altına düştüğü ekstrem don olaylarından çok olumsuz etkilenir.

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) I, II ve III

Zeytin,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kış ılıklığı isteyen ve Akdeniz iklimine uyum sağlamış karakteristik bir maki türüdür. Bu nedenle aniden sıfırın altına düşen don olaylarına karşı oldukça hassastır ve çok olumsuz etkilenir (I ve III. öncüller doğrudur). Ancak Türkiye'de zeytin ağacı varlığı, üretim hacmi ve zeytinyağı rekoltesinde ilk sırada yer alan bölge Akdeniz değil, Ege Bölgesi'dir (II. öncül yanlıştır). Bu doğrultuda doğru cevap 'I ve III' olmalıdır.

10. I. Endüstriyel çapa bitkilerinin ekim alanının radikal biçimde tırmanması II. Toprağın boş bırakıldığı nadas alanlarının payının azalması III. Tarımsal üretimde iklim dalgalanmalarına olan bağımlılığın minimuma inmesi IV. Yeraltı sularının aşırı çekilmesiyle oluşan obruk kuyularının bıçak gibi kesilmesi Yukarıdaki gelişmelerden hangileri hem İç Anadolu'daki KOP hem de Güneydoğu'daki GAP projelerinin sahadaki ortak yapısal sonuçları arasında yer alır?

• A) I ve II
• B) I ve IV
• C) I, II ve III ✓
• D) II ve III

Sulama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kanallarının ulaştığı her iki bölgede de endüstriyel bitkiler artmış, nadas alanları erimiş ve üretime doğanın yön verme gücü azalmıştır (I, II ve III ortak sonuçtur). Obruk oluşumu (IV) ise kireçtaşlı jeolojik yapıya sahip Konya'ya has bir sorundur.

11. Sarp, kayalık ve engebeli dağlık topoğrafyalarda çok rahat ilerleyebilen, maki ve çalı sürgünleriyle beslenen ve Akdeniz'in Toroslar silsilesinde en yaygın yetiştirilen küçükbaş hayvan türü hangisidir?

• A) Merinos Koyunu
• B) Kıl Keçisi ✓
• C) Manda
• D) Karaman Koyunu

Kıl‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ keçisi, çevik vücut yapısıyla sarp Toros Dağları'nın dik yamaçlarına ve kayalıklarına mükemmel uyum sağlamıştır. Makilik alanlardaki çalılarla beslendiği için en çok Akdeniz Bölgesi'nde yetiştirilir.

12. Büyük Menderes Havzası'nın akarsu vadilerinde jeotermal kaynakların da yarattığı özel nem dengesiyle, kuru incir üretiminde dünya lideri olan şehrimiz hangisidir?

• A) Bursa
• B) Kastamonu
• C) Aydın ✓
• D) Gaziantep

Aydın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ili, incir ağacının istediği yüksek yaz sıcaklığı ile meyvenin dalında kurumasını sağlayan kuru rüzgâr kombinasyonuna sahiptir. Bu özel iklimsel durum, Aydın'ı kuru incir üretiminin küresel merkezi yapar.

13. Konya Havzası'nda son yıllarda ürün deseninin çeşitlenmesi ve kentin Türkiye toplam bitkisel üretim değerinde zirveye oynaması; I. Konya Ovası Projesi'nin (KOP) sulama yatırımlarının hayata geçmesi II. Yeraltı su kaynaklarının planlı ve kanallarla takviyeli yönetilmesi III. Geleneksel nadas alanlarının bölge genelinde yaygınlaştırılması olgularından hangileriyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve II ✓
• D) I ve III

Konya'daki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarımsal sıçramanın asıl mimarı Göksu Nehri'nin sularını Mavi Tünel ile ovaya bağlayan KOP projesidir (I ve II). Nadasın yaygınlaşması (III) tarımda ilkel ve verimi düşüren bir durumdur; sulamanın geldiği yerde nadas alanları tam aksine azalır.

14. Türkiye'de yarı kurak iklim kuşağının hakim olduğu iç bölgelerde tarımsal sulama ihtiyacı çok yüksek düzeydedir. Buna göre, konumları ve atmosferik nem rejimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ovaların hangisinde yazlık yapay sulamaya duyulan ihtiyaç en az (en düşük) seviyededir?

• A) Amik Ovası
• B) Altınbaşak Ovası
• C) Çarşamba Ovası ✓
• D) Konya Ovası

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyı kuşağında Yeşilırmak'ın oluşturduğu Çarşamba Ovası, her mevsim nemli ve yağışlı geçen Karadeniz iklim şartlarına sahiptir. Yaz aylarında dahi bulutluluk ve nem yüksek olduğundan sulama ihtiyacı en az olan ovadır.

15. Türkiye'de tarım toprakları; plansız sanayi yapılaşması, şiddetli rüzgâr erozyonu ve yanlış/aşırı sulamadan kaynaklanan taban suyu yükselmesi ve tuzlanma tehlikesi altındadır. Bu toprak tahribatı sorunlarının, aşağıdaki ova ve şehir eşleştirmelerinin hangisinde en yüksek düzeyde yaşanması beklenir?

• A) Konya ve Adana ✓
• B) Kars ve Bartın
• C) Trabzon ve Rize
• D) Muğla ve Artvin

Konya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Havzası yarı kurak yapısı nedeniyle rüzgâr erozyonunu ve vahşi sulamadan kaynaklanan tuzlanma riskini en ağır yaşayan yerdir. Adana (Çukurova) ise hem devasa sanayi tesislerinin tarım arazilerini işgal etmesi hem de yoğun gübreleme/kimyasal kullanımıyla toprak kirliliğinin zirve yaptığı ilimizdir.

16. İklimsel ve coğrafi şartlardan tamamen bağımsız, kapalı ve entegre tesislerde yürütülen kümes hayvancılığı (tavukçuluk ve yumurta sanayisi) en yoğun hangi alanlarda gelişim göstermiştir?

• A) Doğu Anadolu Bölgesi sarp dağlarında
• B) İç Anadolu Bölgesi platolarında
• C) Büyük tüketim merkezlerine (metropollere) yakın sahalarda ✓
• D) Doğu Karadeniz Bölümü kıyı şeridinde

Kümes‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı kapalı modern tesislerde yapıldığı için iklimden etkilenmez. Bu faaliyet kolunun konumlanmasındaki asıl faktör, üretilen et ve yumurtanın hızla bozulmadan ulaştırılabileceği büyük nüfuslu (Marmara ve Ege gibi) şehir pazarlarına yakınlıktır.

17. İç Anadolu Bölgesi'nin güney ve orta kesimlerini kapsayan devasa Konya Ovası Projesi'nin (KOP) temel kuruluş felsefesi ve makro amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mera hayvancılığını geliştirmek
• B) Bölge genelinde ağır sanayi yatırımlarını teşvik etmek
• C) İç Anadolu'nun kronik kuraklık ve sulama sorununu çözmek ✓
• D) Bölgedeki inanç turizmi kapasitesini artırmak

KOP,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'nin en az yağış alan tahıl ambarı Konya Havzası'ndaki su yetersizliğini, çevre havzalardan (özellikle Göksu Nehri'nden) su taşıyarak çözmeyi hedefleyen devasa bir hidrografik kalkınma projesidir.

18. Türkiye genelinde kovan sayısı ve bal üretimi (arıcılık) sektörü incelendiğinde, ormanlık sahalardaki kızılçam ibrelerinden elde edilen ünlü 'çam balı' üretimiyle marka haline gelen şehrimiz hangisidir?

• A) Rize
• B) Muğla ✓
• C) Hakkari
• D) Edirne

Muğla‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ili ve Menteşe Yöresi, Türkiye ve dünya çam balı üretiminin merkez üssüdür. Bölgedeki geniş çam ormanları arıcılık faaliyetlerinin bu alanda uzmanlaşmasını sağlamıştır. Ordu ise çiçek balında liderdir.

19. Konya Ovası Projesi (KOP) ile dış havzalardan sulama kanallarının ovaya ulaştırılması, bölgede eskiden kuraklık nedeniyle ekilemeyen hangi yüksek gelirli ürünlerin alanını hızla genişletmiştir?

• A) Buğday ve Arpa
• B) Arpa ve Çavdar
• C) Mısır ve Şeker Pancarı ✓
• D) Üzüm ve Elma

Mavi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Tünel ile su imkanlarının iyileşmesi, çiftçilerin kurakçıl tahıllar (buğday-arpa) yerine, su talebi yüksek olan fakat pazar değeri ve getirisi çok daha fazla olan dane mısır ve şeker pancarı tarımına yönelmesini sağlamıştır.

20. Aynı dönemde mikroklima alanlarda narenciye, kıyılarda zeytin, iç kesimlerde ise tahıl üretilebilmesi, Türkiye'deki hangi coğrafi özelliğin doğrudan bir sonucudur?

• A) Yükselti farklılıkları
• B) Makineleşme oranları
• C) İklim çeşitliliği ✓
• D) Toprak katmanlarının yapısı

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kısa mesafelerde yer şekillerinin ve yükseltinin değişmesi, üç tarafının denizlerle çevrili olması, Akdeniz, Karadeniz ve Karasal iklim gibi farklı iklim türlerinin bir arada görülmesini (iklim çeşitliliğini) sağlar. Soru kökünde verilen narenciye, zeytin ve tahıl gibi tamamen farklı iklim isteklerine sahip ürünlerin aynı dönemde yetiştirilebilmesi, doğrudan 'İklim Çeşitliliği' (Makro/Mikro) ile ilgilidir. Seçeneklerin netliğini artırmak adına 'Makro iklim çeşitliliği' ifadesi 'İklim çeşitliliği' olarak sadeleştirilmiştir.

21. Ülkedeki toplam ağaç sayısı ve soğuk hava depoculuğuna bağlı pazarlama payı dikkate alındığında, Türkiye'nin elma üretiminde zirvede yer alan şehri hangisidir?

• A) Niğde
• B) Giresun
• C) Amasya
• D) Isparta ✓

Amasya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ elması ismen popüler olsa da, modern meyvecilik yatırımları ve toplam üretim tonajı bakımından Göller Yöresi'nde yer alan Isparta, Türkiye'nin açık ara elma üretim lideridir.

22. TÜİK’in bitkisel üretim istatistikleri incelendiğinde; patates ekim alanlarının genişliği ve yıllık toplam üretim tonajı bakımından Türkiye birincisi olan ilimiz hangisidir?

• A) Niğde
• B) İzmir
• C) Kayseri ✓
• D) Erzurum

Geleneksel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olarak patates üretiminde Niğde ilk akla gelen şehir olsa da, son yıllardaki tarımsal üretim verilerine göre Kayseri, patates üretim tonajında Türkiye'de ilk sıraya yerleşmiştir. Kayseri'yi sırasıyla Niğde ve Konya izler.

23. Türkiye'de bitkisel üretimi artırmak için kullanılan kimyasal gübrelerin çok büyük bir bölümünün yurt dışından ithal edilmesinin (dışa bağımlılığın) temel gerekçesi hangisidir?

• A) Çiftçilerin kullanmayı sevmemesi
• B) Toprağın gübreye ihtiyaç duymaması
• C) Gübre hammaddelerinin Türkiye'de yetersiz olması ✓
• D) Yapay gübre kullanımının kanunla yasaklanması

Türkiye;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kimyasal gübre imalatında kritik elementler olan fosfat, potas ve azotlu bileşiklerin yeraltı hammadde rezervleri bakımından dışa bağımlıdır. Bu durum, yerli gübre üretim maliyetlerini küresel piyasalara endekslemektedir.

24. Uyuşturucu madde üretimi riski nedeniyle ekim alanları sıkı bir şekilde devlet gözetiminde tutulan kenevir bitkisinin üretimi, son yıllardaki tekstil ve selüloz Ar-Ge yatırımları ile (özellikle Çumra hattında) hangi ilimizde zirveye taşınmıştır?

• A) Antalya
• B) Samsun
• C) Kastamonu
• D) Konya ✓

Kenevir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarımı, narkotik kontroller nedeniyle devlet iznine tabidir. Güncel TÜİK verilerine göre, Konya Ovası'nda (özellikle Çumra çevresi) başlatılan geniş ölçekli endüstriyel tarım ve kağıt-selüloz fabrika yatırımları sayesinde Konya, kenevir üretiminde ilk sıraya yerleşmiştir. Bu nedenle doğru cevap Konya'dır.

25. Uluslararası kozmetik ve parfümeri sanayisinde hammadde olarak kullanılan dünya gül yağı üretiminin tek başına devasa bir kısmını karşılayan, 'Güller Diyarı' unvanlı şehrimiz hangisidir?

• A) Rize
• B) Isparta ✓
• C) Muğla
• D) Gaziantep

Akdeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nin Göller Yöresi kuşağında yer alan Isparta, endüstriyel gül tarımının ve buna bağlı gül yağı metalürjisinin dünyadaki en önemli üretim ve ihracat merkezidir.