GUNCEL - bilim teknoloji (Bölüm 1)

1. Türkiye'nin ilk yerli ve milli otomobili olan TOGG'un açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu ✓
• B) Türkiye Otomotiv ve Girişim Grubu
• C) Türk Otomotiv Geliştirme Grubu
• D) Türk Otomobil ve Güç Grubu
• E) Türkiye Ortak Girişim Grubu

TOGG, 'Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu' anlamına gelmektedir. 2018 yılında kurulan bu girişim, Türkiye'nin ilk yerli ve milli elektrikli otomobilini geliştirmiştir. TOGG'un seri üretimine 2023 yılında Bursa'daki fabrikada başlanmıştır.

2. Yapay zekanın alt dalı olan ve bilgisayarların verilerden öğrenmesini sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nesnelerin interneti
• B) Artırılmış gerçeklik
• C) Kuantum bilişim
• D) Blok zinciri
• E) Makine öğrenmesi ✓

Makine öğrenmesi (Machine Learning), yapay zekanın bir alt dalıdır ve bilgisayar sistemlerinin açıkça programlanmadan verilerden öğrenmesini sağlar. Algoritmalar, büyük veri kümelerini analiz ederek örüntüleri tanır ve tahminlerde bulunur. Günümüzde yüz tanıma, öneri sistemleri ve spam filtreleme gibi alanlarda kullanılmaktadır.

3. DNA'nın çift sarmal yapısını ilk kez ortaya koyan bilim insanları aşağıdakilerden hangileridir?

• A) Curie ve Röntgen
• B) Pasteur ve Koch
• C) Darwin ve Mendel
• D) Watson ve Crick ✓
• E) Einstein ve Bohr

James Watson ve Francis Crick, 1953 yılında DNA'nın çift sarmal (double helix) yapısını keşfetmiş ve bu keşiflerini Nature dergisinde yayımlamıştır. Bu buluş, moleküler biyoloji alanında devrim niteliğinde olmuş ve Watson, Crick ile Wilkins'e 1962 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazandırmıştır.

4. Türkiye'nin uzaya gönderdiği ilk yerli uydu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) RASAT
• B) TÜRKSAT 5A
• C) TÜRKSAT 1A
• D) BİLSAT-1 ✓
• E) GÖKTÜRK-2

BİLSAT-1, Türkiye'nin yurt içinde önemli mühendislik katkısıyla geliştirilen ilk uydusu olma özelliği taşımaktadır. Ancak tamamen yerli geliştirilen ilk gözlem uydusu RASAT (2011) olarak kabul edilmektedir. BİLSAT-1, 2003 yılında Türk mühendislerin katılımıyla İngiltere'de inşa edilerek fırlatılmış, uzay alanındaki ilk önemli yerli adım sayılmaktadır.

5. Işığın boşluktaki hızı yaklaşık olarak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 300.000 km/s ✓
• B) 30.000 km/s
• C) 150.000 km/s
• D) 450.000 km/s
• E) 3.000 km/s

Işığın boşluktaki hızı yaklaşık 299.792 km/s olup bu değer 300.000 km/s olarak yuvarlanmaktadır. Bu hız evrendeki en yüksek hız sınırı olarak kabul edilmektedir. Albert Einstein'ın Özel Görelilik Teorisi'ne göre hiçbir maddesel nesne ışık hızına ulaşamaz veya aşamaz.

6. Nesnelerin İnterneti (IoT) kavramı ile aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tanımlanmaktadır?

• A) İnternet üzerinden yapılan alışveriş sistemi
• B) Fiziksel nesnelerin sensörler aracılığıyla internete bağlanarak veri alışverişi yapması ✓
• C) Sosyal medya platformlarının bütünü
• D) Yalnızca akıllı telefonların birbirine bağlanması
• E) Bilgisayarlar arası dosya paylaşım ağı

Nesnelerin İnterneti (IoT - Internet of Things), günlük yaşamda kullanılan fiziksel nesnelerin (ev aletleri, araçlar, sağlık cihazları vb.) sensörler, yazılım ve bağlantı teknolojileri aracılığıyla internete bağlanarak birbiriyle ve dış sistemlerle veri alışverişi yapmasını ifade eden teknolojidir. Akıllı ev sistemleri, giyilebilir teknolojiler ve akıllı şehir uygulamaları IoT'nin örnekleri arasındadır.

7. Periyodik tabloda 1 numaralı element aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Lityum
• B) Azot
• C) Helyum
• D) Oksijen
• E) Hidrojen ✓

Periyodik tabloda atom numarası 1 olan element hidrojendir (H). Evrenin en hafif ve en bol bulunan elementidir; evrenin yaklaşık yüzde 75'i kütlece hidrojenden oluşmaktadır. Periyodik tablonun sol üst köşesinde yer alan hidrojen, çok sayıda bileşiğin yapısında bulunur ve günümüzde alternatif enerji kaynağı olarak yakıt pillerinde kullanılmaktadır.

8. Blok zinciri (Blockchain) teknolojisinin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kullanıcı kimlik bilgilerini saklayan merkezi bir sistem olması
• B) Verilerin yalnızca tek bir merkezi sunucuda saklanması
• C) İşlemlerin şifreli ve değiştirilemez bir dağıtık defterde kayıt altına alınması ✓
• D) İnternet bağlantısı gerektirmeden çalışabilen bir yazılım türü olması
• E) Yalnızca finansal işlemlere özgü bir veri tabanı sistemi olması

Blok zinciri (Blockchain), işlemlerin birbirine şifreli olarak bağlı bloklar halinde kaydedildiği, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duyulmayan dağıtık bir defter teknolojisidir. Verilerin değiştirilmesi veya silinmesi son derece güçtür çünkü her blok bir öncekinin şifreli özetini içerir. Bitcoin gibi kripto para birimlerinin altyapısını oluşturan bu teknoloji, lojistik, sağlık ve finans gibi pek çok sektörde de kullanılmaktadır.

9. Yenilenebilir enerji kaynakları arasında yer almayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneş enerjisi
• B) Doğal gaz ✓
• C) Jeotermal enerji
• D) Rüzgar enerjisi
• E) Hidroelektrik enerji

Doğal gaz, fosil yakıtlar grubunda yer alan ve yenilenemeyen bir enerji kaynağıdır; kullanıldığında tükenir ve doğada yeniden oluşması milyonlarca yıl alır. Güneş, rüzgar, jeotermal ve hidroelektrik enerjisi ise tükenmez kaynaklardan elde edildiğinden yenilenebilir enerji kaynakları olarak sınıflandırılmaktadır. Türkiye, bu kaynaklar bakımından oldukça zengin bir coğrafyaya sahiptir.

10. 5G mobil iletişim teknolojisinin 4G'ye kıyasla en belirgin avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yalnızca ses iletişimine odaklanması
• B) Uydu bağlantısına gerek duymaması
• C) Daha az elektrik tüketimi ve uzun pil ömrü
• D) Yalnızca şehir merkezlerinde kullanılabilmesi
• E) Çok daha yüksek veri iletim hızı ve düşük gecikme süresi ✓

5G teknolojisinin en önemli avantajı, 4G'ye kıyasla çok daha yüksek veri iletim hızı (teorik olarak 20 Gbps'ye kadar) ve milisaniyenin altına düşen gecikme süresidir (latency). Bu özellikler, otonom araçlar, uzaktan cerrahi, akıllı fabrikalar ve gelişmiş IoT uygulamaları gibi gecikmeye duyarlı teknolojilerin hayata geçirilmesini mümkün kılmaktadır.

11. CERN, hangi alanda faaliyet gösteren uluslararası bir kuruluştur?

• A) Parçacık fiziği araştırmaları ✓
• B) Uzay keşif projeleri
• C) Genetik mühendisliği çalışmaları
• D) İklim değişikliği araştırmaları
• E) Okyanus biyolojisi araştırmaları

CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü), İsviçre'nin Cenevre şehri yakınlarında kurulu olan ve parçacık fiziği alanında araştırmalar yürüten dünyanın en büyük bilimsel kuruluşudur. Bünyesindeki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısıdır. CERN, 2012 yılında Higgs bozonu parçacığının varlığını deneysel olarak kanıtlamıştır. Ayrıca World Wide Web'in (WWW) temelleri de CERN'de atılmıştır.

12. Aşağıdaki buluşlardan hangisi Alexander Graham Bell'e atfedilmektedir?

• A) Telefon ✓
• B) Fotoğraf makinesi
• C) Elektrik ampulü
• D) Buharlı makine
• E) Radyo

Telefon, 1876 yılında Alexander Graham Bell tarafından icat edilmiş ve patent alınmıştır. Bell, ses dalgalarını elektrik sinyallerine dönüştürerek iletmeyi başarmış ve bu icadıyla iletişim tarihini köklü biçimde değiştirmiştir. Elektrik ampulü Thomas Edison'a, radyo Guglielmo Marconi'ye (ve Nikola Tesla'ya), buharlı makine ise James Watt'a atfedilmektedir.

13. Dünya'nın uydusu Ay'ın yüzeyine ilk kez ayak basan astronot aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yuri Gagarin
• B) Neil Armstrong ✓
• C) John Glenn
• D) Buzz Aldrin
• E) Alan Shepard

Neil Armstrong, 20 Temmuz 1969'da Apollo 11 görevi kapsamında Ay'a inen ilk insan olmuştur. 'Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım' sözü ona aittir. Yuri Gagarin ise uzaya çıkan ilk insandır.

14. Aşağıdaki elementlerden hangisi periyodik tabloda 'Au' simgesiyle gösterilmektedir?

• A) Altın ✓
• B) Alüminyum
• C) Arsenik
• D) Bakır
• E) Gümüş

Altının Latincesi 'Aurum' olduğundan periyodik tablodaki sembolü Au'dur. Gümüş Ag (Argentum), Bakır Cu (Cuprum), Alüminyum Al, Arsenik ise As simgesiyle gösterilir.

15. İnsan vücudunda en uzun kemik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fibula (Baldır kemiği)
• B) Femur (Uyluk kemiği) ✓
• C) Radius (Önkol kemiği)
• D) Tibia (Kaval kemiği)
• E) Humerus (Üst kol kemiği)

Femur (uyluk kemiği), insan vücudundaki en uzun ve en sağlam kemiktir. Kalça ile diz eklemini birbirine bağlar. Boyunun yaklaşık dörtte biri kadar uzunluğa sahip olabilir.

16. Işığın boşluktaki hızı yaklaşık olarak kaç km/s'dir?

• A) 200.000 km/s
• B) 500.000 km/s
• C) 300.000 km/s ✓
• D) 400.000 km/s
• E) 150.000 km/s

Işığın boşluktaki hızı yaklaşık 300.000 km/s (299.792 km/s) olarak kabul edilir. Bu değer Einstein'ın Özel Görelilik Teorisi'nde evrenin maksimum hız sınırı olarak tanımlanmaktadır.

17. Aşağıdaki gezegenlerden hangisi Güneş Sistemi'nde en fazla uyduya sahiptir?

• A) Satürn ✓
• B) Uranüs
• C) Mars
• D) Neptün
• E) Jüpiter

Satürn, bilinen 146'dan fazla uydusuyla Güneş Sistemi'nin en fazla uyduya sahip gezegenidir. Jüpiter'in de 90'dan fazla uydusu bulunmakla birlikte keşfedilen yeni uydularla Satürn bu alanda öne geçmiştir.

18. DNA'nın çift sarmal yapısını ilk kez ortaya koyan bilim insanları kimlerdir?

• A) Curie ve Röntgen
• B) Watson ve Crick ✓
• C) Einstein ve Bohr
• D) Mendel ve Darwin
• E) Pasteur ve Koch

James Watson ve Francis Crick, 1953 yılında DNA'nın çift sarmal (double helix) yapısını keşfederek bilim dünyasına tanıtmışlardır. Bu keşif için 1962 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüşlerdir.

19. Aşağıdakilerden hangisi yenilenebilir enerji kaynaklarından biri değildir?

• A) Rüzgar enerjisi
• B) Güneş enerjisi
• C) Jeotermal enerji
• D) Hidroelektrik enerji
• E) Doğalgaz enerjisi ✓

Doğalgaz, fosil yakıtlar grubuna giren ve yenilenemeyen bir enerji kaynağıdır. Güneş, rüzgar, jeotermal ve hidroelektrik enerji ise doğada sürekli yenilenebildiğinden yenilenebilir enerji kaynakları arasında yer alır.

20. İnternetin temelini oluşturan ve ABD Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen ilk ağın adı nedir?

• A) NSFNET
• B) USENET
• C) MILNET
• D) ARPANET ✓
• E) BITNET

ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network), 1969 yılında ABD Savunma Bakanlığı'nın araştırma birimi ARPA tarafından geliştirilmiş ve günümüz internetinin temelini oluşturmuştur. İlk bağlantı UCLA ile Stanford Araştırma Enstitüsü arasında kurulmuştur.

21. Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi yerçekimi yasasını formüle etmiştir?

• A) Albert Einstein
• B) Nikola Tesla
• C) Galileo Galilei
• D) Isaac Newton ✓
• E) Max Planck

Isaac Newton, 1687 yılında yayımladığı 'Principia Mathematica' adlı eserinde evrensel çekim yasasını formüle etmiştir. Newton'un bu yasasına göre iki kütle arasındaki çekim kuvveti, kütlelerin çarpımıyla doğru, aralarındaki mesafenin karesiyle ters orantılıdır.

22. Antibiyotiği ilk kez keşfeden bilim insanı kimdir?

• A) Alexander Fleming ✓
• B) Edward Jenner
• C) Robert Koch
• D) Joseph Lister
• E) Louis Pasteur

Alexander Fleming, 1928 yılında Penicillium notatum küfünün bakterileri öldürdüğünü tesadüfen fark ederek penisilin adını verdiği ilk antibiyotiği keşfetmiştir. Bu buluş tıp tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri kabul edilmektedir.

23. Suyun kimyasal formülü H₂O'dur. Buna göre bir su molekülü kaç atom içermektedir?

• A) 1
• B) 2
• C) 4
• D) 5
• E) 3 ✓

H₂O formülüne göre bir su molekülü 2 hidrojen (H) ve 1 oksijen (O) atomundan oluşur, toplamda 3 atom içerir. Hidrojen ve oksijenin bu oranı suyun temel kimyasal yapısını belirler.

24. Dünyanın yuvarlak olduğunu gösteren ilk deniz yolculuğunu gerçekleştiren Portekizli kaşif kimdir?

• A) Pedro Álvares Cabral
• B) Amerigo Vespucci
• C) Bartolomeu Dias
• D) Ferdinand Magellan ✓
• E) Vasco da Gama

Ferdinand Magellan, 1519-1522 yılları arasında dünya çevresinde gerçekleştirilen ilk deniz seferine komuta etmiştir. Magellan yolculuk sırasında hayatını kaybetmiş; seferi Juan Sebastián Elcano tamamlamıştır. Bu yolculuk Dünya'nın yuvarlak olduğunu kanıtlamıştır.

25. Aşağıdakilerden hangisi bir işletim sistemi değildir?

• A) macOS
• B) Android
• C) Linux
• D) Windows
• E) Python ✓

Python bir programlama dilidir, işletim sistemi değildir. Windows, Linux, Android ve macOS ise bilgisayar ya da mobil cihazların donanımını yöneten ve uygulamaların çalışmasını sağlayan işletim sistemleridir.