Atatürk Dönemi İç Politika 3
Kurulan bağımsız _Hatay Devleti'nin ilk ve son Cumhurbaşkanlığı_ görevini yürüten devlet adamı kimdir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Kurulan bağımsız _Hatay Devleti'nin ilk ve son Cumhurbaşkanlığı_ görevini yürüten devlet adamı kimdir?
- A) Tayfur Sökmen ✓
- B) Şükrü Saraçoğlu
- C) Abdurrahman Melek
- D) Rauf Orbay
Hatay Devleti'nin Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, Başbakanı ise Abdurrahman Melek'tir.
2. Mustafa Kemal Paşa'nın 30 Temmuz 1930 tarihinde "Sizin partinin ismini buldum: Serbest Cumhuriyet Fırkası. Bu isme ne dersiniz?" şeklinde hitap ettiği siyasi figür kimdir?
- A) Rauf Orbay
- B) Ali Fethi Okyar ✓
- C) Kâzım Karabekir
- D) Ali Fuat Cebesoy
Mustafa Kemal, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu Ali Fethi Okyar'a bu sözleri söylemiştir.
3. Mustafa Kemal'in 28 Temmuz 1930 tarihinde yakın arkadaşı Fethi Bey'e mecliste muhalefet boşluğunu doldurmak ve hükûmetin hatalarını denetlemek için bir siyasi parti kurmasını önermesi sonucunda hangi fırka siyaset sahnesine çıkmıştır?
- A) Demokrat Parti
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- C) Adalet Partisi
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓
Mustafa Kemal'in arkadaşı Ali Fethi Bey'e söylediği sözlerden sonra Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur.
4. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Benim şahsi meselemdir" diyerek özel bir önem atfettiği dış politika konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nüfus Mübadelesi
- B) Boğazlar Sorunu
- C) Hatay Sorunu ✓
- D) Musul Sorunu
Atatürk, Hatay'ın anavatana katılması için hastalığına rağmen büyük çaba sarf etmiş ve buna 'şahsi meselem' demiştir.
5. 1930'da patlak veren _Ağrı Ayaklanması_'na yönelik askeri müdahaleler esnasında İran devleti ile yapılan sınır anlaşması sonucunda nasıl bir değişiklik olmuştur?
- A) Küçük Ağrı Dağı Türkiye'ye, bir kısım toprak İran'a verilmiştir ✓
- B) Hiçbir değişiklik olmamıştır
- C) Kasr-ı Şirin sınırlarına dönülmüştür
- D) Musul alınmıştır
İsyanın bastırılmasını kolaylaştırmak için 1932'de İran ile sınır düzenlemesi yapılmış, Küçük Ağrı Dağı tamamen Türkiye'ye geçmiştir.
6. Ekonomik tedbirler içeren _Milli Korunma Kanunu_ hangi devlet adamının Cumhurbaşkanlığı döneminde yasalaşmıştır?
- A) Kurtuluş Savaşı
- B) Atatürk Dönemi
- C) İnönü Dönemi ✓
- D) Demokrat Parti Dönemi
Milli Korunma Kanunu (1940), II. Dünya Savaşı sırasında ekonomiyi kontrol altına almak için İnönü döneminde çıkarılmıştır. (Atatürk dönemi değildir, çeldiricidir).
7. Mustafa Kemal'in 27 Haziran 1926 tarihinde basına verdiği mülakatta geçen "...Fikirlerini, hislerini ve girişimlerini gizli tutanlar, gizli vasıtalar uygulamaya girişenler... Bu gibi girişimcilerin sonu daima hüsrandır!" şeklindeki sert tepkisi, hangi tarihî olayın hemen akabinde dile getirilmiştir?
- A) Menemen Olayı sonucu Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay'ın şehit edilmesi
- B) Vagon-Li Olayı sonrası tüm yurtta protestoların başlaması
- C) İzmir'de kendisine bir suikast girişiminde bulunulması ✓
- D) Şeyh Sait İsyanı sonucu hükümet değişikliğine gidilmesi
Mustafa Kemal'e İzmir'de 14 Haziran 1926'da bir suikast yapılmak istenmiştir. Mustafa Kemal'de paragrafta yer alan sözleri ile bu duruma tepkisini dile getirmiştir.
8. I. Cumhuriyet Halk Fırkası II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası III. Serbest Cumhuriyet Fırkası Atatürk'ün hayatta olduğu dönemde siyasi faaliyet gösteren bu fırkalardan hangileri çeşitli gerekçelerle siyasi ömrünü tamamlayarak kapanmak zorunda kalmıştır?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III ✓
Mustafa Kemal Atatürk Dönemi'nde açılan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Şeyh Sait İsyanı sonucunda kapanırken, 1930 senesinde Ali Fethi Okyar'ın kurduğu Serbest Cumhuriyet Fırkası ise parti içinde gericilerin ve inkılap karşıtlarının girmesi üzerine Ali Fethi Okyar tarafından feshedilmiştir.
9. 1938'de ebediyete intikal eden Atatürk'ün cenazesi, 1953'te Anıtkabir'e nakledilmeden önceki süreçte hangi mekânda geçici olarak korunmuştur?
- A) Dolmabahçe Sarayı
- B) Etnografya Müzesi ✓
- C) Topkapı Sarayı
- D) Çankaya Köşkü
Atatürk’ün naaşı, 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e nakledilinceye kadar Ankara Etnografya Müzesi’nde geçici olarak muhafaza edilmiştir.
10. 1924 Anayasası'nda yapılan bir güncellemeyle, vatandaşların oy kullanabilmesi için gereken yaş sınırının 18'den 22'ye yükseltilmesi hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 1924
- B) 1934 ✓
- C) 1946
- D) 1961
1934 yılında yapılan değişiklikle kadınlara hak verilirken, seçmen yaşı da olgunluk gerekçesiyle 18'den 22'ye çıkarılmıştır.
11. Siyasi faaliyetine 1924'te başlayan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasına yol açan tarihî gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Menemen Olayı
- B) Şeyh Sait İsyanı ✓
- C) Nasturi İsyanı
- D) İzmir Suikasti
1924 yılında Cumhuriyet Halk Fırkasından ayrılarak kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 1925'te başlayan Şeyh Sait İsyanı'na destek verdiği gerekçesiyle kapatılmıştır.
12. 1924 yılında askeriyeyi günlük siyasi çekişmelerin dışında tutmak ve _orduyu siyasetten arındırmak_ amacıyla hayata geçirilen yenilik hangisidir?
- A) Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti'nin kaldırılması ✓
- B) Saltanatın kaldırılması
- C) Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması
- D) Halifeliğin kaldırılması
Erkan-ı Harbiye (Savaş Bakanlığı) kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı kurulmuş ve ordu komutanlarının milletvekili olması yasaklanmıştır.
13. I. Şeyh Sait Ayaklanması ve Menemen Olayı gibi gerici hareketlerin yaşanması II. Meclis hükûmeti sisteminden kabine sistemine geçilmesi III. İkinci Dünya Savaşı tehlikesinin belirmesi Atatürk Dönemi'nde kesintisiz çok partili demokratik düzene geçişin sağlanamamasında bu unsurlardan hangisi veya hangileri doğrudan etkili olmuştur?
- A) I ve II
- B) Yalnız II
- C) Yalnız I
- D) I ve III ✓
Çok partili hayata geçilmesi için ilk deneme 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulmasıyla başlamıştır. Bu parti ise Şeyh Sait İsyanı'na destek verdiği gerekçesiyle kapatılmıştır. 1930 sonrasında ise çok partili hayata geçmek için Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Bu partide çok uzun ömürlü olmamıştır. Partinin kapanmasından sonra çıkan Menemen Olayı ve II.Dünya Savaşı'nın yaklaşması üzerine Atatürk Dönemi'nde bir daha çok partili hayata geçiş çalışması yapılamamıştır.
14. Türkiye'de bir daha kesintiye uğramamak üzere _gerçek anlamda çok partili siyasi hayata geçiş_ hangi tarihte (yılda) gerçekleşmiştir?
- A) 1930
- B) 1950
- C) 1946 ✓
- D) 1924
Atatürk dönemindeki denemeler (1924, 1930) başarısız olmuştur. Kesintisiz çok partili hayat 1946'da Demokrat Parti'nin kurulmasıyla başlamıştır (İnönü dönemi).
15. I. Ekonomide liberal (serbest) piyasa yaklaşımı II. Seçimlerde tek dereceli sistemin uygulanması III. Kadınların siyasi hayata katılımının sağlanması Verilen bu prensiplerden hangileri 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın tüzüğünde ve parti programında bulunuyordu?
- A) I ve II
- B) I ve III
- C) Yalnız II
- D) I, II ve III ✓
1930 yılında Ali Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkasının parti tüzüğünde liberal ekonomiye geçilmesi, tek dereceli seçim sisteminin sağlanması ve kadınlara siyasal haklar verilmesi gibi kararlar yer almıştır.
16. 1930 yılında Ali Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın (SCF) kısa bir süre sonra _faaliyetlerine son vermesinin_ asıl gerekçesi nedir?
- A) Seçimlerde başarısız olması
- B) Ekonomik krizin çıkması
- C) Parti içine rejim karşıtı grupların sızması ✓
- D) Atatürk ile anlaşamaması
Fethi Okyar, partisinin mitinglerinde rejim karşıtı sloganların atıldığını ve kontrolü kaybettiğini görünce, rejimi korumak adına partiyi feshetmiştir.
17. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün naaşının, geçici istirahatgâhından alınarak ebedi mekanı olan Anıtkabir'e nakledildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 29 Ekim 1953
- B) 10 Kasım 1938
- C) 10 Kasım 1953 ✓
- D) 10 Kasım 1944
Atatürk'ün naaşı 15 yıl Etnografya Müzesi'nde kaldıktan sonra, 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e nakledilmiştir.
18. Mustafa Kemal'in demokrasinin gereği olarak bir muhalefet odağı oluşturmak amacıyla bizzat Ali Fethi Okyar'a teklif ederek kurdurduğu siyasi parti hangisidir?
- A) Ahali Fırkası
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- C) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓
- D) Cumhuriyet Halk Fırkası
Atatürk, hükümetin denetlenmesi ve demokrasinin gelişmesi için arkadaşı Fethi Okyar'dan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kurmasını istemiştir.
19. 1926 yılında Atatürk'e yönelik planlanan İzmir Suikastı girişiminin organizasyonunda kilit rol oynayan ve asıl mesleği milletvekilliği olan şahıs kimdir?
- A) Topal Osman
- B) Ziya Hurşit ✓
- C) Çerkez Ethem
- D) Ali Galip
Atatürk'e yönelik İzmir Suikastı'nın planlayıcısı Ziya Hurşit'tir. Giritli Şevki'nin ihbarı sonucu yakalanmış ve İstiklal Mahkemesi'nde yargılanmıştır.
20. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde, mevcut siyasal düzene ve laik devlet yapısına yönelik _ikinci büyük tehdit_ olarak nitelendirilen olay hangisidir?
- A) Şeyh Said İsyanı
- B) Menemen Olayı ✓
- C) Dersim İsyanı
- D) Çerkez Ethem İsyanı
Cumhuriyet rejimine ve laik devlet yapısına yönelik ilk büyük tehdit/isyan 1925'teki Şeyh Said İsyanı iken, ikinci büyük tehdit/isyan ise 1930'daki Menemen (Kubilay) Olayı'dır. Doğru cevap B seçeneğidir.
21. Cumhuriyet rejimine geçilmesinin ardından, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin _ilk başkanlığına_ seçilen devlet adamı kimdir?
- A) Mustafa Kemal Atatürk
- B) Ali Fethi Okyar ✓
- C) İsmet İnönü
- D) Kazım Özalp
Cumhuriyet ilan edilince Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı olmuş, TBMM Başkanlığına ise Ali Fethi Okyar seçilmiştir.
22. Atatürk'ün "Benim naçiz vücudum elbette bir gün toprak olacaktır; fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır." tarihi sözünü dile getirmesine neden olan menfur hadise hangisidir?
- A) Razgrad Olayı
- B) Şeyh Sait İsyanı
- C) İzmir Suikasti ✓
- D) Menemen Olayı
Mustafa Kemal kendisine İzmir'de düzenlenmek istenen suikasti öğrendikten sonra bu sözü söylemiştir.
23. Yeni Türk Devleti'nin resmî yayın organı olan _Resmi Gazete_ (Ceride-i Resmiye) üzerinde yayımlanarak yürürlüğe giren ilk yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Teşkilat-ı Esasiye
- B) Ağnam Resmi Kanunu ✓
- C) Medeni Kanun
- D) Soyadı Kanunu
TBMM'nin çıkardığı ve Resmi Gazete'de yayımlanan ilk kanun, hayvan vergisinin artırılmasına dair Ağnam Resmi Kanunu'dur.
24. Mustafa Kemal'in "...millet işlerini serbest münakaşa etmesini Cumhuriyet'in esaslarından sayarım." diyerek kurulmasına ön ayak olduğu siyasal oluşum hangisidir?
- A) Serbest Cumhuriyet Firkası ✓
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- C) Cumhuriyet Halk Fırkası
- D) Millet Partisi
Serbest Cumhuriyet Fırkası, 12 Ağustos 1930'da kurulmuştur. Kurulmasında Atatürk'ün bizzat Fethi Bey'den bir parti kurması talebi de etkili olmuştur.
25. _Cumhuriyet Halk Fırkası_ (CHF) hangi tarihte kurulmuştur?
- A) 3 Mart 1924
- B) 23 Nisan 1920
- C) 29 Ekim 1923
- D) 9 Eylül 1923 ✓
Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF), 9 Eylül 1923 tarihinde 'Halk Fırkası' adıyla kurulmuştur. (Cumhuriyet'in ilanından sonra 'Cumhuriyet' adını almıştır). Atatürk'ün önderliğinde kurulan bu örgüt, Türkiye'nin ilk siyasi partisidir.