Atatürk İnkılapları 2

1. 17 Şubat 1923'te toplanan _İzmir İktisat Kongresi'ne_ (Türkiye İktisat Kongresi) başkanlık eden devlet adamı ve asker kimdir?

• A) Ali Fethi Okyar
• B) Rauf Orbay
• C) Kâzım Karabekir ✓
• D) İsmet İnönü

Yeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türk Devleti'nin ekonomi politikalarının belirlendiği ve Misak-ı İktisadi kararlarının alındığı İzmir İktisat Kongresi'nin başkanlığını Kâzım Karabekir Paşa yapmıştır.

2. Milli Mücadele ve Cumhuriyet yıllarında sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli _Sıhhiye Vekâleti_ (Sağlık Bakanlığı) kaç yılında teşkilatlanmıştır?

• A) 1920 ✓
• B) 1930
• C) 1923
• D) 1925

TBMM'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ açılışından hemen sonra, 3 Mayıs 1920'de Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti (Sağlık Bakanlığı) kurulmuştur.

3. Seçeneklerde yer alan inkılaplardan hangisi doğrudan _toplumsal (sosyal) alanda_ gerçekleştirilen düzenlemelerdendir?

• A) İzmir İktisat Kongresi
• B) Soyadı Kanunu ✓
• C) Kabotaj Kanunu
• D) Saltanatın kaldırılması

Soyadı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kanunu, toplumsal düzeni sağlamak ve sınıf ayrımını kaldırmak amacıyla yapılan sosyal bir inkılaptır.

4. Lozan'da kapitülasyonların kaldırılmasına karşın iç sulardaki bazı yabancı imtiyazlarının devam etmesi üzerine, 1926 yılında bu duruma son veren ve kapitülasyonların kaldırılışını taçlandıran gelişme hangisidir?

• A) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması ✓
• B) İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması
• C) Sanayi ve Maadin Bankasının kurulması
• D) Aşar vergisinin kaldırılması

Lozan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Barış Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'nin herhangi bir devlete verdiği ticari, mali, siyasi, hukuki, diplomasi ve eğitim gibi alanlardaki ayrıcalık ifade eden kapitülasyonlar kaldırılmıştır. Ancak ülke içinde Osmanlıdan gelen imtiyazlar yabancılar tarafından kullanılmaya devam ediyordu. Bunlardan biri de denizlerde yük ve yolcu taşıma hakkının yabancıların elinde olmasıydı. 1 Temmuz 1926'da çıkarılan Kabotaj Kanunu ile kara sularında yük ve yolcu taşıma hakkı sadece Türklere verilmiştir. Bu kanun kapitülasyonların kaldırılmasını tamamlayan bir gelişmedir.

5. Türkiye'nin ekonomik temellerinin atıldığı 17 Şubat 1923 tarihli İzmir İktisat Kongresi'ne başkanlık eden devlet adamı kimdir?

• A) Mustafa Kemal (Atatürk)
• B) İsmet Bey (İnönü)
• C) Kâzım Bey (Karabekir) ✓
• D) Refik Bey (Saydam)

17‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Şubat 1923'te ülkenin ekonomik geleceğinin temellerinin atıldığı İzmir İktisat Kongresi'nin başkanlığını Kâzım Karabekir yapmıştır.

6. Cumhuriyet döneminde kurulan _Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü_'nün temel kuruluş gayesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tarih araştırmaları yapmak
• B) Halk sağlığını korumak ve aşı üretmek ✓
• C) Dil çalışmaları yapmak
• D) Eğitimi geliştirmek

Refik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü (1928), halk sağlığını korumak, serum ve aşı üretmek amacıyla kurulmuştur.

7. Atatürk döneminde faaliyete geçen _Etibank_'ın asıl kuruluş misyonu hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Esnafı desteklemek
• B) Maden işletmelerini finanse etmek ✓
• C) Konut kredisi vermek
• D) Tarımı desteklemek

Etibank,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1935 yılında madencilik ve enerji sektöründeki yatırımları finanse etmek amacıyla kurulmuştur.

8. Mustafa Kemal'in 18 Ağustos 1932'de Yunus Nadi ile yaptığı görüşmede "Amaç, Türk milletine kendi mazisinde mevcut ve miras kalmış, geleceğini de kapsayan kendi kültürünü ortaya çıkararak göstermektir." diyerek kuruluş felsefesini anlattığı kurum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türk Tarih Kurumu
• B) Türk Dil Kurumu ✓
• C) İstanbul Şehir Tiyatroları
• D) Millet Mektepleri

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap Türk Dil Kurumu'dur. Mustafa Kemal Atatürk, 12 Temmuz 1932'de kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (TDK) kuruluş felsefesini, 18 Ağustos 1932'de Yalova'da Cumhuriyet gazetesi başyazarı Yunus Nadi ile yaptığı görüşmede bu sözlerle özetlemiştir. Soru kökündeki 'mazi' (geçmiş) ve 'miras' ifadeleri adayları yanıltıp Türk Tarih Kurumu'na (TTK) yönlendirse de, görüşmenin yapıldığı tarih (18 Ağustos 1932) ve görüşmenin ana konusu doğrudan dil inkılabı/Türkçenin zenginleştirilmesidir. Atatürk bu röportajda, dilin bir milletin kültürünü ve tarihsel birikimini geleceğe taşıyan en temel unsur olduğunu belirtmiştir.

9. _Sümerbank_'ın kuruluş amacı ve yatırım yaptığı temel alan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Denizcilik
• B) Madencilik
• C) Sanayi ve Tekstil ✓
• D) Tarım

Sümerbank,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ I. Beş Yıllık Sanayi Planı çerçevesinde sanayi tesisleri kurmak ve işletmek amacıyla 1933'te kurulmuştur.

10. Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi _Atatürk'ün vasiyeti (mirası)_ gereği İş Bankası gelirlerinden pay almaktadır?

• A) Diyanet İşleri Başkanlığı
• B) Türk Hava Kurumu
• C) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu ✓
• D) Kızılay

Atatürk,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ vasiyetinde İş Bankası'ndaki hisselerinin gelirlerini Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'na bırakmıştır.

11. TBMM'nin 1 Kasım 1922'de çıkardığı kanunla saltanat kaldırılırken, saltanat ile hilafet makamları birbirinden ayrılmış ve Osmanlı hanedanından kim TBMM tarafından halife seçilmiştir?

• A) Vahdettin
• B) Abdülaziz
• C) V. Murat
• D) Abdülmecid Efendi ✓

Saltanat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaldırıldıktan sonra, TBMM 18 Kasım 1922'de Vahdettin'in amcasının oğlu Abdülmecid Efendi'yi halife olarak seçmiştir.

12. Miladi takvimin kabul edilmesine ilişkin kanun hangi yıl TBMM'de kabul edilmiştir?

• A) 1923
• B) 1928
• C) 1930
• D) 1925 ✓

Miladi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ takvim, 26 Aralık 1925 tarihinde kabul edilmiş ve 1 Ocak 1926'dan itibaren uygulanmaya başlanmıştır.

13. Türk kadınına seçme ve seçilme hakkının verilmesinin ardından, kadın milletvekillerinin TBMM'de ilk kez görev almaya başladığı yıl hangisidir?

• A) 1933
• B) 1934
• C) 1930
• D) 1935 ✓

1934'te‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ verilen hakla birlikte, 1935 yılında yapılan genel seçimlerde ilk kez 17 kadın milletvekili (ara seçimle 18) meclise girmiştir.

14. Aşağıdakilerden hangisi, TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanat makamını kaldırmasının nedenleri arasında sayılamaz?

• A) Millet egemenliğine dayalı yönetimin Türk milletinin karakterine daha uygun olması
• B) Bir ülkede iki hükümetin olmasının milli menfaatlerle bağdaşmaması
• C) Osmanlı Devleti'nin TBMM Hükümeti ile birlikte Lozan Konferansı'na davet edilmesi
• D) Halife Abdülmecid Efendi'nin elçi kabul etmesi ve millî egemenliğe aykırı davranışlarda bulunması ✓

TBMM,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır. Böylece Osmanlı Devleti resmen sona ererken halife olarak da Abdülmecid Efendi seçilmiştir. Abdülmecid Efendi'nin, ulusal egemenlik ve laikliğe aykırı davranması, elçi kabul etmesi, Topkapı Sarayı'nda tören istemesi gibi sebeplerden dolayı 3 Mart 1924'te halifelik kaldırılmıştır. Bu durumun saltanatın kaldırılmasının gerekçeleri ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır.

15. 3 Mart 1924 tarihinde TBMM tarafından halifeliğin kaldırılmasında; I. Son Halife Abdülmecid'in resmî törenler tertip etmesi, II. halifelik kurumunun diğer ülkelerin iç meselelerine müdahale niteliği taşıması, III. millî egemenlik anlayışıyla ters düşmesi gibi unsurlardan hangisi ya da hangileri rol oynamıştır?

• A) I ve II
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) I, II ve III ✓

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin son halifesi Vahdettin'in ülkeden ayrılmasıyla TBMM yine Osmanlı ailesinden gelen Abdülmecid Efendi'yi yeni halife olarak atamıştır. Halife sadece Anadolu'daki Müslümanların değil tüm Müslümanların dinî lideriydi. Birçok devletin içinde de milyonlarca Müslüman yaşamaktaydı. Başka devletlerin yönetimi altında yaşayan Müslümanların halifeden emir alıp ona göre hareket etmeleri bir anlamda o ülkenin iç işlerine müdahale etmek anlamına gelmekteydi. Ayrıca halife seçimle değil, atama yoluyla işbaşına gelmişti ve resmî tören düzenlemekteydi. Bu da ulusal egemenlik ilkesi ile bağdaşmamaktaydı. Bu sebepler halifeliğin kaldırılmasına ortam hazırlamıştır.

16. Mimari projesi Ordinaryüs Prof. Halid Emin Onat ile Doç. Ahmet Orhan Arda tarafından çizilen ve inşası 1 Eylül 1953'te tamamlanan anıtsal yapı hangisidir?

• A) TBMM binası
• B) Anıtkabir ✓
• C) Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi
• D) Güvenpark

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iki mimarın ortaklaşa hazırladıkları proje ile Anıtkabir yapılmıştır.

17. 1 Kasım 1922 tarihinde TBMM kararıyla saltanatın kaldırılması, ülkede hangi temel tartışmaları ve sorunları beraberinde getirmiştir?

• A) Devlet borçları - Yeni başkent
• B) Yabancı okullar - Yeni rejim
• C) Yeni rejim - Devlet başkanlığı ✓
• D) Devlet başkanlığı - Devlet borçları

1‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla eski rejim olan monarşi tarih olmuştur. Padişah Vahdettin'in ülkeyi terk etmesiyle de Yeni Türk Devleti'nin devlet başkanı kim olacak sorusu gündeme gelmiştir. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilip devlet başkanı Mustafa Kemal'in seçilmesiyle bu iki sorun ortadan kaldırılmıştır.

18. Türkiye Cumhuriyeti'nde _saltanat_ ne zaman kaldırılmıştır?

• A) 3 Mart 1924
• B) 1 Kasım 1922 ✓
• C) 29 Ekim 1923
• D) 23 Nisan 1920

Saltanat,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1 Kasım 1922 tarihinde TBMM tarafından kaldırılmıştır. Osmanlı Devleti'nin hukuken sona ermesi anlamına gelen bu karar, Türkiye'nin modern bir devlet olma yolundaki ilk adımıdır.

19. _Cumhuriyet_ hangi tarihte ilan edilmiştir?

• A) 23 Nisan 1920
• B) 3 Mart 1924
• C) 1 Kasım 1922
• D) 29 Ekim 1923 ✓

Cumhuriyet,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Devletin rejiminin adının konulduğu ve devlet başkanlığı sorununun çözüldüğü bu tarih, Türkiye'nin demokratikleşme yolundaki en büyük adımıdır.

20. 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile kadına tanınmayan hak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İstediği mesleğe girebilme hakkı
• B) Kendi malı üzerinde tasarruf hakkı
• C) Milletvekili seçilme hakkı ✓
• D) Şahitlikte erkekle eşitlik

1926‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türk Medeni Kanunu ile kadınlara sosyal, hukuki ve ekonomik alanlarda geniş haklar tanınmış ancak siyasi haklar (seçme ve seçilme) verilmemiştir. Kadınlara siyasi haklar kronolojik olarak; 1930 yılında belediye seçimlerine katılma, 1933 yılında muhtarlık seçimlerine katılma ve 1934 yılında milletvekili seçme ve seçilme hakkı şeklinde verilmiştir.

21. _Hafta tatilinin_ Cuma gününden Pazar gününe alınması hangi yıl yasalaşmıştır?

• A) 1930
• B) 1935 ✓
• C) 1928
• D) 1924

1935‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında çıkarılan kanunla hafta tatili Cuma'dan Pazar gününe alınmıştır. Bu değişiklik, batı dünyasıyla ticari ve sosyal ilişkileri uyumlu hale getirmeyi amaçlamıştır.

22. _Türk Harf İnkılabı_ hangi yıl gerçekleştirilmiştir?

• A) 1923
• B) 1928 ✓
• C) 1930
• D) 1926

Harf‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İnkılabı, 1 Kasım 1928 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Arap harflerinin yerine Latin alfabesinden uyarlanan yeni Türk alfabesi kabul edilmiştir.

23. Kadınlara _belediye seçimlerine katılma hakkı_ hangi yıl verilmiştir?

• A) 1934
• B) 1926
• C) 1923
• D) 1930 ✓

Kadınlara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilk siyasi hak olan belediye seçimlerine katılma hakkı 1930 yılında verilmiştir.

24. Atatürk'ün isteğiyle 1925 yılında kurulan ve Türk havacılığının temellerini atan 'Türk Tayyare Cemiyeti'nin ilerleyen yıllarda aldığı isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türk Hava Yolları
• B) Devlet Hava Meydanları
• C) Türk Hava Kurumu ✓
• D) Türkiye Havacılık Sanayii

1925‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında kurulan Türk Tayyare Cemiyeti, 1935 yılında Türk Hava Kurumu (THK) adını almıştır.

25. 1934 yılında kabul edilen _İskân Kanunu_’nun birincil hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sanayiyi teşvik etmek
• B) Eğitimi köylere yaymak
• C) Göçmenlerin yerleştirilmesini ve nüfus dengesini düzenlemek ✓
• D) Dini siyasetten ayırmak

Cumhuriyet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ döneminde ülkeye gelen göçmenlerin barınması, Türk kültürene asimilasyonun önlenmesi ve ülke içindeki nüfus dağılımının dengelenmesi amacıyla 1934 İskân Kanunu çıkarılmıştır.