İlk Türk-İslam Devletleri

1. İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gazneliler
• B) Büyük Selçuklular
• C) Karahanlılar ✓
• D) İlhanlılar
• E) Harzemşahlar

Karahanlılar, Satuk Buğra Han önderliğinde 942 yılında İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devletidir.

2. Divanu Lügati't-Türk adlı eseri yazan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yusuf Has Hacip
• B) Kaşgarlı Mahmut ✓
• C) Nizamülmülk
• D) Farabi
• E) Biruni

Kaşgarlı Mahmut, 1072–1074 yılları arasında Divanu Lügati't-Türk'ü kaleme almıştır. Eser, Türk dili ve kültürünün ansiklopedik bir belgesidir.

3. Dandanakan Savaşı (1040) hangi iki devlet arasında gerçekleşmiştir?

• A) Karahanlılar – Gazneliler
• B) Büyük Selçuklular – Gazneliler ✓
• C) Büyük Selçuklular – Bizans
• D) Gazneliler – Karahanlılar
• E) Büyük Selçuklular – Karahanlılar

Dandanakan Savaşı'nda Selçuklular Gaznelileri yenmiş; bu zafer Büyük Selçuklu Devleti'nin resmen kuruluşunu simgelemiştir.

4. Nizamiye Medreseleri'ni kuran Selçuklu veziri kimdir?

• A) Alp Arslan
• B) Melikşah
• C) Nizamülmülk ✓
• D) Tuğrul Bey
• E) Hasan Sabbah

Nizamülmülk, Selçuklu veziri olarak 1065'te Bağdat'ta ilk Nizamiye Medresesini kurmuş; bu kurum düzenli İslam eğitiminin öncüsü sayılmıştır.

5. Malazgirt Savaşı'nın (1071) tarihsel önemi nedir?

• A) Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi
• B) Anadolu'nun Türklere açılması ✓
• C) Haçlı Seferlerinin başlaması
• D) Büyük Selçuklu'nun çöküşü
• E) İstanbul'un fethinin temeli

Malazgirt Savaşı'nda Alp Arslan, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i yenerek Anadolu'nun Türklere açılmasını sağlamıştır.

6. Kutadgu Bilig'in yazarı ve konusu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Kaşgarlı Mahmut – Türk dili sözlüğü
• B) Yusuf Has Hacip – Devlet yönetimi ve erdem ✓
• C) Nizamülmülk – Siyaset ve yönetim
• D) Farabi – Felsefe ve mantık
• E) Biruni – Astronomi ve coğrafya

Kutadgu Bilig (Mutluluk Veren Bilgi), Yusuf Has Hacip tarafından 1069'da yazılmış; devlet yönetimi ve erdem üzerine manzum bir eserdir.

7. Gazneli Mahmut'un Hindistan seferlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türk boylarını birleştirmek
• B) İslam'ı yaymak ve ganimet elde etmek ✓
• C) Bizans'a karşı ittifak kurmak
• D) Haçlılara karşı savunma
• E) Baharat yolunu ele geçirmek

Gazneli Mahmut 1000–1027 arasında 17 Hindistan seferi düzenlemiştir. Seferlerin amacı hem İslam'ı yaymak hem de tapınak hazinelerinden ganimet elde etmekti.

8. İlk Türk-İslam devletlerinde inşa edilen 'ribat' yapıları ne amaçla kullanılmıştır?

• A) Dini eğitim merkezi
• B) Ticaret yollarında konaklama ve savunma ✓
• C) Hükümdar sarayı
• D) Mahkeme binası
• E) Hastane

Ribatlar, ticaret yolları üzerinde hem kervanların konakladığı hem de sınır savunmasına katkı sağlayan yapılardır.

9. Büyük Selçuklu Devleti'nin en geniş sınırlara ulaştığı dönem hangi sultanın hükümdarlığına denk gelir?

• A) Tuğrul Bey
• B) Alp Arslan
• C) Melikşah ✓
• D) Sencer
• E) Berkyaruk

Melikşah döneminde (1072–1092) Büyük Selçuklu en geniş sınırlarına ulaşmış; Horasan'dan Anadolu ve Mısır sınırına kadar uzanmıştır.

10. Türklerin İslamiyet'i kabulü ile birlikte benimsedikleri alfabe aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Latin
• B) Kiril
• C) Süryani
• D) Arap ✓
• E) İbrani

Türkler İslamiyet'i benimsedikten sonra Arap alfabesini kullanmaya başlamış ve 1928 Harf Devrimi'ne kadar kullanmaya devam etmiştir.

11. Aşağıdakilerden hangisi Karahanlılar döneminde yazılmış bir eser DEĞİLDİR?

• A) Kutadgu Bilig
• B) Divanu Lügati't-Türk
• C) Atabetü'l-Hakayık
• D) Siyasetname ✓
• E) Divan-ı Hikmet

Siyasetname, Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından yazılmış bir devlet yönetim kitabıdır; Karahanlı dönemi eseri değildir.

12. Selçuklu kervansaraylarının inşa edilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Askeri üs olarak kullanmak
• B) Ticaret yollarını güvenli kılmak ve ekonomiyi canlandırmak ✓
• C) Dini eğitim vermek
• D) Vergi toplamak
• E) Seyyahlara müze hizmeti sunmak

Kervansaraylar, İpek Yolu üzerindeki ticaret güzergahlarında inşa edilmiş; tüccarların güvenli konakladığı, ticaretin canlandığı yapılardır.

13. İlk Türk-İslam devletlerinde 'ikta' sistemi neyi ifade eder?

• A) Devlete ait toprakların köylülere satılması
• B) Askeri hizmet karşılığında verilen toprak gelir hakkı ✓
• C) Tüccarlardan alınan gümrük vergisi
• D) Hükümdarın hazineye koyduğu para
• E) Dini vakıflara ayrılan arazi

İkta sistemi, devlet topraklarının asker ve memurlara maaş yerine kullanım ve gelir toplama hakkı biçiminde verilmesi uygulamasıdır.

14. Aşağıdaki eserlerden hangisi Türklerin İslami dönem ilk yazılı ürünü olarak kabul edilir?

• A) Orhun Yazıtları
• B) Kutadgu Bilig ✓
• C) Divan-ı Hikmet
• D) Siyasetname
• E) Babürname

Kutadgu Bilig (1069), Türk-İslam edebiyatının ilk büyük manzum eseri olarak kabul edilir. Karahanlı döneminde Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır.

15. Karahanlıların İslamiyet'i kabul ettiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 751
• B) 840
• C) 942 ✓
• D) 1040
• E) 1071

Karahanlılar, Satuk Buğra Han önderliğinde 942 yılında İslamiyet'i kabul etmiştir.