İslamiyet öncesi Türklerin mezarlarında (kurgan) bulunan Pazırık Halısı ve Altın Elbiseli Adam Zırhı gibi eserler aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?

Maden işlemeciliği ve dokumacılıkta ileri bir seviyeye ulaştıklarının

İslamiyet öncesi Türklerde _'ordu-millet'_ anlayışı neyi ifade eder?

Gerektiğinde kadın-erkek, genç-yaşlı herkesin asker olması

İslamiyet öncesi Türklerde _'ikili teşkilat'_ sisteminin temel amacı nedir?

Ülkeyi Doğu ve Batı olarak ayırarak yönetimi kolaylaştırmak

İslamiyet öncesi Türk devletlerinin askerî yapısı ve dünya harp tarihine etkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Savaşlarda elde edilen her beş esirden biri orduda görevlendirilmek üzere devlet hizmetine alınmıştır.

İslamiyet öncesi Türklerde görülen; ölen kişinin 'kurgan' adı verilen mezarına değerli eşyalarıyla gömülmesi ve mezar başına öldürdüğü düşman sayısı kadar 'balbal' (taş heykel) dikilmesi, aşağıdakilerden hangisinin kesin kanıtıdır?

Ölümden sonraki yaşama inanıldığının

Kırgızlara ait olan ve günümüzde de varlığını sürdüren, dünyanın en uzun destanı olarak bilinen eser hangisidir?

Manas Destanı (Açıklama: Manas Destanı, Kırgız Türklerinin milli kahramanı Manas'ın ve onun soyunun maceralarını anlatan, yüz binlerce mısradan oluşan dünyanın en uzun destanıdır. Günümüzde hala 'Manasçı' adı verilen anlatıcılar tarafından yaşatılmaktadır.)

İslamiyet öncesi Türklerde kağanın eşine verilen unvan nedir?

Katun (Açıklama: Kağanın eşine 'Katun' veya 'Hatun' denirdi. Katun, devlet yönetiminde söz sahibiydi, Kurultay'a katılır, elçi kabul eder ve kağan olmadığında devleti vekaleten yönetebilirdi.)

İtil Bulgarları hangi hükümdar zamanında İslamiyet'i devletin resmî dini olarak kabul etmiştir?

İlteber Almış Han (Açıklama: İtil Bulgarlar İlteber Almış Han Zamanı'nda ticari faaliyetler esnasında tanıştıkları İslam dinini 922 yılında kabul etmişlerdir. İlteber Almış Han da Müslüman olduktan sonra adını Cafer bin Abdullah olarak değiştirmiştir.)

İslamiyet öncesi Türklerin mezarlarında (kurgan) bulunan Pazırık Halısı ve Altın Elbiseli Adam Zırhı gibi eserler aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?

Maden işlemeciliği ve dokumacılıkta ileri bir seviyeye ulaştıklarının (Açıklama: Pazırık Kurganı'nda bulunan dünyanın en eski düğümlü halısı (Pazırık Halısı) Türklerin dokumacılıkta, Esik Kurganı'nda bulunan binlerce altın parçadan oluşan 'Altın Elbiseli Adam' zırhı ise maden işlemeciliğinde (kuyumculuk) ne kadar ileri bir uygarlık seviyesine ulaştıklarını göstermektedir. Bu eserler taşınabilir sanat eserleri olup yerleşik hayata geçildiğinin kesin kanıtı sayılmazlar.)

İslamiyet öncesi Türklerde _'ordu-millet'_ anlayışı neyi ifade eder?

Gerektiğinde kadın-erkek, genç-yaşlı herkesin asker olması (Açıklama: Göçebe yaşam tarzı ve sürekli dış tehditler nedeniyle, Türklerde 'ordu-millet' anlayışı gelişmiştir. Bu anlayışa göre, barış zamanında normal bir hayat süren (hayvancılık vb.) herkes, savaş zamanında (kadınlar dahil) asker olarak kabul edilir ve savaşa katılırdı.)

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarın erkek çocuklarına verilen unvan nedir?

Tigin (Açıklama: Tigin, kağanın erkek çocuğuna (prens) verilen unvandı. Tiginler, devlet tecrübesi kazanmaları için 'Şad' unvanıyla bir bölgenin yöneticisi olarak görevlendirilirlerdi.)

İslam öncesi Türklerde savaş zamanı düşman ordusunun durumunun öğrenilmesi amacıyla gönderilen keşif birliğine ne isim verilmiştir?

Yelme (Açıklama: "Yelme" İslam öncesi Türklerde görülen keşif birliklerine verilen isimdir. Diğer kavramlardan Böri; Göktürklerde kağanlara ait muhafız birliği, Kut; devleti yönetme yetkisinin Tanrı tarafından bir aileye verilmesi, Süvari; atlı birlik, Akıncı ise Türk İslam devletlerinde sınır boylarını koruyan asker demektir.)

İslamiyet öncesi Türklerde mezarların başına dikilen, ölen kişinin hayattayken öldürdüğü düşman sayısını temsil eden küçük heykellere ne denir?

Balbal (Açıklama: Balbal, ölen kahramanın mezarının (kurgan) başına dikilen ve onun öldürdüğü düşmanları temsil eden kaba yontulmuş taş heykellerdir. Bu heykellerin, ölen kişiye diğer dünyada hizmet edeceğine inanılırdı.)

İslamiyet öncesi Türklerde _'sözlü edebiyat'_ ürünleri arasında hangisi bulunmaz?

Mani (Dini Metin) (Açıklama: Sav, Koşuk ve Sagu (Yuğ törenlerinde söylenir) sözlü edebiyat ürünleridir. Mani ise Uygurların kabul ettiği dinin adıdır ve bu dine ait metinler yazılı edebiyat ürünüdür.)

Türklerin demirden bir dağı eriterek (Bozkurt önderliğinde) çıktıkları yurdu anlatan destan hangisidir?

Ergenekon Destanı (Açıklama: Ergenekon Destanı, Göktürklere ait bir türeyiş ve kurtuluş destanıdır. Düşman baskınından kurtulan Türklerin, sığındıkları Ergenekon adlı vadiden demir bir dağı eriterek Bozkurt'un rehberliğinde çıkışlarını ve yeniden güçlenişlerini anlatır.)

İlk Türk devletlerinde ticaret için çok önemli bir yere sahip olan İpek Yolu; I. tarih boyunca kavimlerin göç etmeleri ve yayılmalarını kolaylaştırması, II. din ve kültürlerin yayılmasını sağlaması, III. ipek, madenî eşya ve porselen gibi eşyaların taşınması durumlarından hangileri üzerinde etkili olmuştur?

I, II ve III (Açıklama: İlk Türk devletlerinin Çin ile en büyük sorunu olan ve bir çok kez el değiştiren İpek Yolu tarih boyunca kavimlerin göç etmeleri ve yayılmalarını kolaylaştırmış, din ve kültürlerin yayılmasını sağlamış ve 'Doğu - Batı' transit ticaretinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. İpek Yolu'nda yalnızca ipek değil, madeni eşya ve Çin porseleni gibi eşyalar da taşınmıştır.)

İslamiyet öncesi Türklerde _'Töre'_nin değişmez hükümleri arasında hangisi bulunmaz?

Maniheizm (Din kuralları) (Açıklama: Töre'nin temeli adalet (könilik), eşitlik (tüzlük), iyilik (uzluk) ve insanlık (kişilik) gibi evrensel değerlere dayanırdı. Bu kurallar kağan dahil herkesi bağlardı. Maniheizm ise Uygurlar döneminde benimsenen bir dindir ve Töre'nin temel bir hükmü değildir.)

İslam öncesinde Türklerin yurtlarından göç etmelerinde; I. Sık görülen kar fırtınaları (iklim), II. Otlakların yetmemesi (ekonomik), III. Çin ve Moğol baskıları (siyasi) durumlarından hangileri etkili olmuştur?

I, II ve III (Açıklama: İslam öncesi dönemde Türklerin Orta Asya'dan göç etmelerinin başlıca nedenleri şunlardır: Sert karasal iklimin getirdiği kuraklık ve kar fırtınaları (I), nüfus artışına bağlı olarak otlak ve meraların yetersiz kalması (II), boylar arası mücadeleler ve dış baskılardır. Dış baskılar denildiğinde Müfredatta özellikle 'Çin, Kitan ve Moğol' baskıları (III) siyasi nedenler olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle üç öncül de doğrudur.)

Museviliği (Yahudilik) kabul eden tek Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Hazarlar (Açıklama: Hazarlar (7. - 10. yüzyıl), Kafkasya ve Karadeniz'in kuzeyinde hüküm sürmüş güçlü bir Türk devletidir. Yönetici kesimi Museviliği kabul etmiştir, ancak ülkede Gök Tanrı, Hristiyanlık ve İslamiyet de serbestçe yaşanmıştır. Bu döneme 'Hazar Barış Çağı' (Pax Khazarica) denir.)

İslamiyet öncesi Türklerde din adamlarına (şamanlara) verilen isim nedir?

Kam (Açıklama: Kam veya Baksı, Gök Tanrı inancında ve Şamanizm'de din adamlarına verilen isimdir. Kamlar; hekimlik, büyücülük, falcılık ve tören yöneticiliği gibi görevleri üstlenir, ruhlarla iletişim kurduklarına inanılırdı.)

İslamiyet öncesi Türklerde _'ikili teşkilat'_ sisteminin temel amacı nedir?

Ülkeyi Doğu ve Batı olarak ayırarak yönetimi kolaylaştırmak (Açıklama: İkili teşkilatta, ülke toprakları Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılır. Doğu'da asıl Kağan (Ulu Kağan) oturur, Batı ise 'Yabgu' unvanlı hanedan üyesi tarafından yönetilirdi. Amaç, geniş toprakların yönetimini kolaylaştırmaktı. Ancak bu sistem, zamanla taht kavgalarına ve bölünmelere yol açmıştır.)

İslamiyet öncesi Türklerde ölen kişinin değerli eşyalarıyla birlikte gömüldüğü mezar odalarına ne ad verilir?

Kurgan (Açıklama: Kurgan, İslamiyet öncesi Türklerde ve diğer göçebe toplumlarda görülen, oda şeklinde tasarlanmış mezar anıtlarıdır. Ölen kişi, atı ve değerli eşyalarıyla birlikte buraya gömülürdü. Bu durum, ahiret inancının (eşyaları diğer dünyada kullanma) güçlü bir kanıtıdır.)

İslamiyet öncesi Türk devletlerinin askerî yapısı ve dünya harp tarihine etkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Savaşlarda elde edilen her beş esirden biri orduda görevlendirilmek üzere devlet hizmetine alınmıştır. (Açıklama: Üzenginin Avrupa'ya taşınması (Avarlar), ceket/pantolon kültürü ve konserve/pastırma yapımı İslamiyet öncesi Türklerin dünya harp tarihine etkilerindendir. Adayların sıklıkla karıştırdığı bir detay olarak; üzenginin ilk basit formları İskitlerde görülse de askerî anlamda metal üzengiyi Avrupa'ya tanıtıp yaygınlaştıranlar kesinlikle Avarlardır. Sorumuzun cevabı olan 'her beş esirden birinin devlet hizmetine alınması' uygulaması ise İslamiyet öncesi döneme değil, Osmanlı Devleti'ndeki 'Pençik Sistemi'ne aittir. İslamiyet öncesi Türklerde ordu esirlerden değil, 'Ordu-Millet' anlayışıyla hür Türklerden oluşurdu.)

İslamiyet öncesi Türk toplumunun sosyal yapısı küçükten büyüğe doğru nasıl sıralanır?

Oguş - Urug - Boy - Budun (Açıklama: Türk sosyal yapısı şu şekildedir: 1. Oguş (Aile) 2. Urug (Aileler Birliği/Soy) 3. Boy (Siyasi birlik) 4. Budun (Millet) 5. İl (Devlet))

Orta Asya'da kurulan Türk devletlerinin gelir kaynakları arasında hangisi en az öneme sahiptir?

Deniz ticareti (Açıklama: Orta Asya, denizlere uzak bir coğrafyadır (karasal iklim). Bu nedenle Türk devletlerinin ekonomisi İpek Yolu, hayvancılık ve vergiler üzerine kuruluyken, deniz ticareti coğrafi konum nedeniyle mümkün değildi.)

İslamiyet öncesi Türklerde hükümdarlık sembolleri (belirtileri) arasında hangisi yer almaz?

Cami (İbadethane) (Açıklama: Otağ, taht, tuğ, davul (nevbet) ve yay (kemer) hükümdarlık sembolleriydi. Cami, İslamiyet sonrası bir mimari yapıdır. İslamiyet öncesi Türkler Gök Tanrı inancı için belirgin ibadethaneler (tapınaklar) inşa etmemişlerdir (Uygurlar hariç).)

Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk adlı eserinde 'Türk' adı hangi anlamda kullanılmıştır?

Olgunluk Çağı (Açıklama: Türk adı Uygur metinlerinde 'Güç, kuvvet', Çin kaynaklarında 'Miğfer', Ziya Gökalp'in eserlerinde 'Töreli, kanun nizam sahibi' olarak adlandırılırken, Kaşgarlı Mahmud ise Divan-ü Lügati't-Türk adlı eserinde Türk adı 'Olgunluk Çağı' anlamında kullanılmıştır.)

İslamiyet öncesi Türklerde görülen; ölen kişinin 'kurgan' adı verilen mezarına değerli eşyalarıyla gömülmesi ve mezar başına öldürdüğü düşman sayısı kadar 'balbal' (taş heykel) dikilmesi, aşağıdakilerden hangisinin kesin kanıtıdır?

Ölümden sonraki yaşama inanıldığının (Açıklama: • Kurganlara Eşya Gömülmesi: Ölen kişinin bu eşyaları (silah, at, kap kacak) diğer dünyada kullanacağına inanıldığını gösterir. • Balbal Dikilmesi: Dikilen taşların, öteki dünyada o kişiye hizmet edeceğine inanılır. • Not: 'Yuğ' törenleri sadece bir yas merasimidir; ahiret inancı olmasa bile yapılabilir. Ancak eşya gömmek ve balbal dikmek doğrudan ahiret inancının kanıtıdır.)

Orta Asya'da _İpek Yolu_ hakimiyeti için Türk devletleri en çok hangi devletle mücadele etmiştir?

Çin (Açıklama: İpek Yolu, Doğu (Çin) ile Batı (Avrupa) arasındaki en önemli ticaret yoluydu. Orta Asya'dan geçen bu yolu kontrol etmek, büyük ekonomik gelir demekti. Bu nedenle Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar başta olmak üzere tüm Türk devletleri bu yola hakim olmak için Çin ile sürekli mücadele etmişlerdir.)

← Tarih Testleri

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi 4

Q: İslamiyet öncesi Türklerde _'Gök Tanrı'_ inancına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İbadet için büyük tapınaklar inşa edilmiştir. (Açıklama: Gök Tanrı inancında ahiret inancı (Uçmağ/Tamu) ve Tanrı'ya hayvan kurban etme (kanlı/kansız kurban) geleneği kesindir. Ancak göçebe yaşamdan dolayı Gök Tanrı inancında büyük tapınaklar yoktur. (Kullanıcıların karıştırdığı nokta: Uygurların inşa ettiği tapınaklar Gök Tanrı inancı için değil, sonradan benimsedikleri Maniheizm ve Budizm dinleri içindir).)

Soru 1 / 25

İslamiyet öncesi Türklerde _'Gök Tanrı'_ inancına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Öldükten sonra yaşam (ahiret) inancı vardır.

B) Kurban kesme geleneği vardır.

C) İbadet için büyük tapınaklar inşa edilmiştir.

D) Tanrı tektir ve göktedir.

Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)

1. İslamiyet öncesi Türklerde _'Gök Tanrı'_ inancına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Öldükten sonra yaşam (ahiret) inancı vardır.
- B) Kurban kesme geleneği vardır.
- C) İbadet için büyük tapınaklar inşa edilmiştir. ✓
- D) Tanrı tektir ve göktedir.
Gök‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Tanrı inancında ahiret inancı (Uçmağ/Tamu) ve Tanrı'ya hayvan kurban etme (kanlı/kansız kurban) geleneği kesindir. Ancak göçebe yaşamdan dolayı Gök Tanrı inancında büyük tapınaklar yoktur. (Kullanıcıların karıştırdığı nokta: Uygurların inşa ettiği tapınaklar Gök Tanrı inancı için değil, sonradan benimsedikleri Maniheizm ve Budizm dinleri içindir).
2. Kırgızlara ait olan ve günümüzde de varlığını sürdüren, dünyanın en uzun destanı olarak bilinen eser hangisidir?
- A) Manas Destanı ✓
- B) Göç Destanı
- C) Oğuz Kağan Destanı
- D) Ergenekon Destanı
Manas‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Destanı, Kırgız Türklerinin milli kahramanı Manas'ın ve onun soyunun maceralarını anlatan, yüz binlerce mısradan oluşan dünyanın en uzun destanıdır. Günümüzde hala 'Manasçı' adı verilen anlatıcılar tarafından yaşatılmaktadır.
3. İslamiyet öncesi Türklerde kağanın eşine verilen unvan nedir?
- A) Şad
- B) Yabgu
- C) Tigin
- D) Katun ✓
Kağanın‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ eşine 'Katun' veya 'Hatun' denirdi. Katun, devlet yönetiminde söz sahibiydi, Kurultay'a katılır, elçi kabul eder ve kağan olmadığında devleti vekaleten yönetebilirdi.
4. İtil Bulgarları hangi hükümdar zamanında İslamiyet'i devletin resmî dini olarak kabul etmiştir?
- A) İlteber Almış Han ✓
- B) Kubrat Han
- C) Asparuh Han
- D) Boris Han
İtil‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Bulgarlar İlteber Almış Han Zamanı'nda ticari faaliyetler esnasında tanıştıkları İslam dinini 922 yılında kabul etmişlerdir. İlteber Almış Han da Müslüman olduktan sonra adını Cafer bin Abdullah olarak değiştirmiştir.
5. İslamiyet öncesi Türklerin mezarlarında (kurgan) bulunan Pazırık Halısı ve Altın Elbiseli Adam Zırhı gibi eserler aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?
- A) Tümüyle yerleşik hayata geçtiklerinin
- B) Maden işlemeciliği ve dokumacılıkta ileri bir seviyeye ulaştıklarının ✓
- C) Sadece savaş aletleri üretimine önem verdiklerinin
- D) Yazılı kültür evresine henüz geçemediklerinin
Pazırık‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Kurganı'nda bulunan dünyanın en eski düğümlü halısı (Pazırık Halısı) Türklerin dokumacılıkta, Esik Kurganı'nda bulunan binlerce altın parçadan oluşan 'Altın Elbiseli Adam' zırhı ise maden işlemeciliğinde (kuyumculuk) ne kadar ileri bir uygarlık seviyesine ulaştıklarını göstermektedir. Bu eserler taşınabilir sanat eserleri olup yerleşik hayata geçildiğinin kesin kanıtı sayılmazlar.
6. İslamiyet öncesi Türklerde _'ordu-millet'_ anlayışı neyi ifade eder?
- A) Sadece kağanın savaşa katılması
- B) Ordunun sadece paralı askerlerden oluşması
- C) Gerektiğinde kadın-erkek, genç-yaşlı herkesin asker olması ✓
- D) Ordunun yerleşik hayata geçmesi
Göçebe‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ yaşam tarzı ve sürekli dış tehditler nedeniyle, Türklerde 'ordu-millet' anlayışı gelişmiştir. Bu anlayışa göre, barış zamanında normal bir hayat süren (hayvancılık vb.) herkes, savaş zamanında (kadınlar dahil) asker olarak kabul edilir ve savaşa katılırdı.
7. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarın erkek çocuklarına verilen unvan nedir?
- A) Yabgu
- B) Tigin ✓
- C) Şad
- D) Ata
Tigin,‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ kağanın erkek çocuğuna (prens) verilen unvandı. Tiginler, devlet tecrübesi kazanmaları için 'Şad' unvanıyla bir bölgenin yöneticisi olarak görevlendirilirlerdi.
8. İslam öncesi Türklerde savaş zamanı düşman ordusunun durumunun öğrenilmesi amacıyla gönderilen keşif birliğine ne isim verilmiştir?
- A) Akıncı
- B) Yelme ✓
- C) Süvari
- D) Böri
"Yelme"‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ İslam öncesi Türklerde görülen keşif birliklerine verilen isimdir. Diğer kavramlardan Böri; Göktürklerde kağanlara ait muhafız birliği, Kut; devleti yönetme yetkisinin Tanrı tarafından bir aileye verilmesi, Süvari; atlı birlik, Akıncı ise Türk İslam devletlerinde sınır boylarını koruyan asker demektir.
9. İslamiyet öncesi Türklerde mezarların başına dikilen, ölen kişinin hayattayken öldürdüğü düşman sayısını temsil eden küçük heykellere ne denir?
- A) Tümülüs
- B) Balbal ✓
- C) Stel
- D) Kurgan
Balbal,‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ ölen kahramanın mezarının (kurgan) başına dikilen ve onun öldürdüğü düşmanları temsil eden kaba yontulmuş taş heykellerdir. Bu heykellerin, ölen kişiye diğer dünyada hizmet edeceğine inanılırdı.
10. İslamiyet öncesi Türklerde _'sözlü edebiyat'_ ürünleri arasında hangisi bulunmaz?
- A) Sav (Atasözü)
- B) Sagu (Ağıt)
- C) Koşuk (Şiir)
- D) Mani (Dini Metin) ✓
Sav,‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Koşuk ve Sagu (Yuğ törenlerinde söylenir) sözlü edebiyat ürünleridir. Mani ise Uygurların kabul ettiği dinin adıdır ve bu dine ait metinler yazılı edebiyat ürünüdür.
11. Türklerin demirden bir dağı eriterek (Bozkurt önderliğinde) çıktıkları yurdu anlatan destan hangisidir?
- A) Türeyiş Destanı
- B) Oğuz Kağan Destanı
- C) Ergenekon Destanı ✓
- D) Göç Destanı
Ergenekon‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Destanı, Göktürklere ait bir türeyiş ve kurtuluş destanıdır. Düşman baskınından kurtulan Türklerin, sığındıkları Ergenekon adlı vadiden demir bir dağı eriterek Bozkurt'un rehberliğinde çıkışlarını ve yeniden güçlenişlerini anlatır.
12. İlk Türk devletlerinde ticaret için çok önemli bir yere sahip olan İpek Yolu; I. tarih boyunca kavimlerin göç etmeleri ve yayılmalarını kolaylaştırması, II. din ve kültürlerin yayılmasını sağlaması, III. ipek, madenî eşya ve porselen gibi eşyaların taşınması durumlarından hangileri üzerinde etkili olmuştur?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) Yalnız I
- D) I, II ve III ✓
İlk‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Türk devletlerinin Çin ile en büyük sorunu olan ve bir çok kez el değiştiren İpek Yolu tarih boyunca kavimlerin göç etmeleri ve yayılmalarını kolaylaştırmış, din ve kültürlerin yayılmasını sağlamış ve 'Doğu - Batı' transit ticaretinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. İpek Yolu'nda yalnızca ipek değil, madeni eşya ve Çin porseleni gibi eşyalar da taşınmıştır.
13. İslamiyet öncesi Türklerde _'Töre'_nin değişmez hükümleri arasında hangisi bulunmaz?
- A) Könilik (Adalet)
- B) Kişilik (İnsanlık)
- C) Tüzlük (Eşitlik)
- D) Maniheizm (Din kuralları) ✓
Töre'nin‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ temeli adalet (könilik), eşitlik (tüzlük), iyilik (uzluk) ve insanlık (kişilik) gibi evrensel değerlere dayanırdı. Bu kurallar kağan dahil herkesi bağlardı. Maniheizm ise Uygurlar döneminde benimsenen bir dindir ve Töre'nin temel bir hükmü değildir.
14. İslam öncesinde Türklerin yurtlarından göç etmelerinde; I. Sık görülen kar fırtınaları (iklim), II. Otlakların yetmemesi (ekonomik), III. Çin ve Moğol baskıları (siyasi) durumlarından hangileri etkili olmuştur?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) Yalnız II
- D) I, II ve III ✓
İslam‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ öncesi dönemde Türklerin Orta Asya'dan göç etmelerinin başlıca nedenleri şunlardır: Sert karasal iklimin getirdiği kuraklık ve kar fırtınaları (I), nüfus artışına bağlı olarak otlak ve meraların yetersiz kalması (II), boylar arası mücadeleler ve dış baskılardır. Dış baskılar denildiğinde Müfredatta özellikle 'Çin, Kitan ve Moğol' baskıları (III) siyasi nedenler olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle üç öncül de doğrudur.
15. Museviliği (Yahudilik) kabul eden tek Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türgişler
- B) Hazarlar ✓
- C) Avarlar
- D) Peçenekler
Hazarlar‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ (7. - 10. yüzyıl), Kafkasya ve Karadeniz'in kuzeyinde hüküm sürmüş güçlü bir Türk devletidir. Yönetici kesimi Museviliği kabul etmiştir, ancak ülkede Gök Tanrı, Hristiyanlık ve İslamiyet de serbestçe yaşanmıştır. Bu döneme 'Hazar Barış Çağı' (Pax Khazarica) denir.
16. İslamiyet öncesi Türklerde din adamlarına (şamanlara) verilen isim nedir?
- A) Kam ✓
- B) Aygucı
- C) Tigin
- D) Tudun
Kam‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ veya Baksı, Gök Tanrı inancında ve Şamanizm'de din adamlarına verilen isimdir. Kamlar; hekimlik, büyücülük, falcılık ve tören yöneticiliği gibi görevleri üstlenir, ruhlarla iletişim kurduklarına inanılırdı.
17. İslamiyet öncesi Türklerde _'ikili teşkilat'_ sisteminin temel amacı nedir?
- A) Ülkeyi tek bir merkezden yönetmek
- B) Taht kavgalarını tamamen engellemek
- C) Ülkeyi Doğu ve Batı olarak ayırarak yönetimi kolaylaştırmak ✓
- D) Yerleşik hayata geçişi hızlandırmak
İkili‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ teşkilatta, ülke toprakları Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılır. Doğu'da asıl Kağan (Ulu Kağan) oturur, Batı ise 'Yabgu' unvanlı hanedan üyesi tarafından yönetilirdi. Amaç, geniş toprakların yönetimini kolaylaştırmaktı. Ancak bu sistem, zamanla taht kavgalarına ve bölünmelere yol açmıştır.
18. İslamiyet öncesi Türklerde ölen kişinin değerli eşyalarıyla birlikte gömüldüğü mezar odalarına ne ad verilir?
- A) Tamu
- B) Stupa
- C) Kurgan ✓
- D) Balbal
Kurgan,‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ İslamiyet öncesi Türklerde ve diğer göçebe toplumlarda görülen, oda şeklinde tasarlanmış mezar anıtlarıdır. Ölen kişi, atı ve değerli eşyalarıyla birlikte buraya gömülürdü. Bu durum, ahiret inancının (eşyaları diğer dünyada kullanma) güçlü bir kanıtıdır.
19. İslamiyet öncesi Türk devletlerinin askerî yapısı ve dünya harp tarihine etkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Avrupa'da üzengi kullanımının yaygınlaşmasında Avarlar etkili olmuştur.
- B) Süvari birliklerinin kolay hareket edebilmesi için ceket ve pantolon giyilmiş, bu kültür Batı'ya taşınmıştır.
- C) Uzun askerî seferlerde etin bozulmaması için pastırma yapılmış ve diğer milletlere öğretilmiştir.
- D) Savaşlarda elde edilen her beş esirden biri orduda görevlendirilmek üzere devlet hizmetine alınmıştır. ✓
Üzenginin‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Avrupa'ya taşınması (Avarlar), ceket/pantolon kültürü ve konserve/pastırma yapımı İslamiyet öncesi Türklerin dünya harp tarihine etkilerindendir. Adayların sıklıkla karıştırdığı bir detay olarak; üzenginin ilk basit formları İskitlerde görülse de askerî anlamda metal üzengiyi Avrupa'ya tanıtıp yaygınlaştıranlar kesinlikle Avarlardır. Sorumuzun cevabı olan 'her beş esirden birinin devlet hizmetine alınması' uygulaması ise İslamiyet öncesi döneme değil, Osmanlı Devleti'ndeki 'Pençik Sistemi'ne aittir. İslamiyet öncesi Türklerde ordu esirlerden değil, 'Ordu-Millet' anlayışıyla hür Türklerden oluşurdu.
20. İslamiyet öncesi Türk toplumunun sosyal yapısı küçükten büyüğe doğru nasıl sıralanır?
- A) Urug - Oguş - Budun - Boy
- B) Oguş - Urug - Boy - Budun ✓
- C) Budun - Boy - Urug - Oguş
- D) Boy - Urug - Oguş - Budun
Türk‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ sosyal yapısı şu şekildedir: 1. Oguş (Aile) 2. Urug (Aileler Birliği/Soy) 3. Boy (Siyasi birlik) 4. Budun (Millet) 5. İl (Devlet)
21. Orta Asya'da kurulan Türk devletlerinin gelir kaynakları arasında hangisi en az öneme sahiptir?
- A) İpek Yolu ticareti
- B) Hayvan ve hayvansal ürünler
- C) Bağlı devletlerden alınan vergiler
- D) Deniz ticareti ✓
Orta‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Asya, denizlere uzak bir coğrafyadır (karasal iklim). Bu nedenle Türk devletlerinin ekonomisi İpek Yolu, hayvancılık ve vergiler üzerine kuruluyken, deniz ticareti coğrafi konum nedeniyle mümkün değildi.
22. İslamiyet öncesi Türklerde hükümdarlık sembolleri (belirtileri) arasında hangisi yer almaz?
- A) Tuğ (Sancak)
- B) Taht (Örgin)
- C) Otağ (Hükümdar Çadırı)
- D) Cami (İbadethane) ✓
Otağ,‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ taht, tuğ, davul (nevbet) ve yay (kemer) hükümdarlık sembolleriydi. Cami, İslamiyet sonrası bir mimari yapıdır. İslamiyet öncesi Türkler Gök Tanrı inancı için belirgin ibadethaneler (tapınaklar) inşa etmemişlerdir (Uygurlar hariç).
23. Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk adlı eserinde 'Türk' adı hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Töreli
- B) Olgunluk Çağı ✓
- C) Miğfer
- D) Güç
Türk‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ adı Uygur metinlerinde 'Güç, kuvvet', Çin kaynaklarında 'Miğfer', Ziya Gökalp'in eserlerinde 'Töreli, kanun nizam sahibi' olarak adlandırılırken, Kaşgarlı Mahmud ise Divan-ü Lügati't-Türk adlı eserinde Türk adı 'Olgunluk Çağı' anlamında kullanılmıştır.
24. İslamiyet öncesi Türklerde görülen; ölen kişinin 'kurgan' adı verilen mezarına değerli eşyalarıyla gömülmesi ve mezar başına öldürdüğü düşman sayısı kadar 'balbal' (taş heykel) dikilmesi, aşağıdakilerden hangisinin kesin kanıtıdır?
- A) Çok tanrılı bir din olduğunun
- B) Ölümden sonraki yaşama inanıldığının ✓
- C) Savaşçılığın önemini kaybettiğinin
- D) Yerleşik hayata geçildiğinin
•‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Kurganlara Eşya Gömülmesi: Ölen kişinin bu eşyaları (silah, at, kap kacak) diğer dünyada kullanacağına inanıldığını gösterir. • Balbal Dikilmesi: Dikilen taşların, öteki dünyada o kişiye hizmet edeceğine inanılır. • Not: 'Yuğ' törenleri sadece bir yas merasimidir; ahiret inancı olmasa bile yapılabilir. Ancak eşya gömmek ve balbal dikmek doğrudan ahiret inancının kanıtıdır.
25. Orta Asya'da _İpek Yolu_ hakimiyeti için Türk devletleri en çok hangi devletle mücadele etmiştir?
- A) Çin ✓
- B) Bizans
- C) Hindistan
- D) Sasaniler
İpek‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ Yolu, Doğu (Çin) ile Batı (Avrupa) arasındaki en önemli ticaret yoluydu. Orta Asya'dan geçen bu yolu kontrol etmek, büyük ekonomik gelir demekti. Bu nedenle Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar başta olmak üzere tüm Türk devletleri bu yola hakim olmak için Çin ile sürekli mücadele etmişlerdir.

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi 4

Diğer Tarih Testleri