Osmanlı Kuruluş ve Yükselme Dönemi 4

1. Osmanlı Devleti'ni kuran ve sağlam, güçlü ve kuvvetli anlamına gelen boy aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kayı ✓
• B) Bayat
• C) Yazır
• D) Afşar

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'ni kuran Kayı boyu, Oğuzların Bozok kolundandır. Kayı; 'sağlam, güçlü ve kuvvetli' anlamlarına gelmektedir.

2. Bulgar Krallığı'na tamamen son verilmiştir. Eflåk ve Boğdan Osmanlı üstünlüğünü tanımıştır. Macarlar etkisiz hâle getirilmiştir. Yukarıda verilenler Osmanlı Devleti ile Haçlılar arasında 1396 yılında yapılan hangi savaşın sonuçlarıdır?

• A) Niğbolu Savaşı ✓
• B) I.Kosova Savaşı
• C) II.Kosova Savaşı
• D) Varna Savaşı

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin Balkanlar'da ilerlemesi ve İstanbul'u kuşatması üzerine Papa IX. Benifas'ın girişimleriyle Macar Kralı Sigismund önderliğinde yeni bir Haçlı ordusu oluşturulmuştur. 1396 yılında yapılan Niğbolu Savaşı'nı Osmanlılar kazanmıştır. Bu savaş sonrası Bulgar Krallığı'na tamamen son verilirken Macarlar etkisiz duruma getirilmiştir.

3. Osmanlı Devleti padişahı Yıldırım Bayezit, İstanbul Kuşatması sırasında Bizans'a gelebilecek yardımları engellemek amacıyla; I. Selimiye Kışlası, II. Anadolu Hisarı, III. Rumeli Hisarı yapılarından hangilerini inşa ettirmiştir?

• A) I ve III
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) Yalnız I

Bizans'a‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gelebilecek yardımları engellemeye amaçlayan Yıldırım Bayezit, Anadolu Hisarı'nı (Güzelcehisar) yaptırmıştır. Rumeli Hisarı'nı ise Fatih Sultan Mehmet yaptırmıştır.

4. Osmanlı'da padişahtan sonra en yetkili kişi olan Veziriazamın (Sadrazam) konutuna ve devlet işlerinin yürütüldüğü merkeze ne ad verilir?

• A) Enderun Mektebi
• B) Bab-ı Ali ✓
• C) Topkapı Sarayı
• D) Tersane-i Amire

Bab-ı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ali ('Büyük Kapı') veya Paşa Kapısı, Veziriazamın resmi konutu ve Divan toplantıları dışındaki günlük devlet işlerinin yürütüldüğü yerdi. Zamanla tüm Osmanlı hükümetinin (bürokrasi) merkezi haline gelmiştir.

5. Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının 1538'de Haçlı donanmasını yendiği ve _Akdeniz'de Türk hakimiyetini_ kesinleştirdiği zafer hangisidir?

• A) Cerbe Deniz Savaşı
• B) Preveze Deniz Zaferi ✓
• C) Rodos'un Fethi
• D) İnebahtı Deniz Savaşı

Preveze‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Deniz Zaferi (28 Eylül 1538), Barbaros Hayreddin Paşa'nın Andrea Doria komutasındaki birleşik Haçlı donanmasını (Venedik, İspanya, Papalık) yendiği savaştır. Bu zaferle Akdeniz, bir 'Türk gölü' haline gelmiş ve Osmanlı'nın denizlerdeki üstünlüğü tescillenmiştir.

6. Osmanlı Devleti'nin; I. Karesioğullarını topraklarına katması, II. Çimpe Kalesi'ni alması, III. Menteşeoğullarına son vermesi faaliyetlerinden hangileri Rumeli'ye geçişini kolaylaştırmıştır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız I
• C) I ve II ✓
• D) II ve III

Orhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey Dönemi'nde denizci bir beylik olan Karesioğullarının Osmanlı topraklarına katılması ve Osmanlının Rumeli'deki ilk toprağı olan Çimpe Kalesi'nin alınması, Osmanlının Rumeli'ye geçişini kolaylaştırmıştır. Menteşeoğulları ise Muğla ve civarında hüküm sürmüştür. Bu beyliğe son verilmesinin Rumeli'ye geçilmesine herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.

7. Osmanlı Devleti'nin Rumeli'de (Balkanlar) fethettiği topraklara Anadolu'dan getirdiği Türkmenleri yerleştirmesi politikasına ne ad verilir?

• A) Devşirme Sistemi
• B) İskan Politikası ✓
• C) Millet Sistemi
• D) İstimalet Politikası

İskan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Politikası, fethedilen (özellikle Balkanlar) topraklara Anadolu'daki göçebe Türkmenleri yerleştirerek bölgeyi Türkleştirmeyi ve İslamlaştırmayı amaçlamıştır. Aynı zamanda bu, Anadolu'daki göçebe (konar-göçer) düzenini de kontrol altına almayı sağlamıştır.

8. II. Bayezid döneminde, Safevi Devleti'nin propagandasıyla Anadolu'da çıkan büyük isyan hangisidir?

• A) Cem Sultan Olayı
• B) Şahkulu İsyanı ✓
• C) Celali İsyanları
• D) Şeyh Bedreddin İsyanı

Şahkulu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İsyanı (1511), II. Bayezid'in son dönemlerinde, Safevi lideri Şah İsmail'in desteklediği Şii (Kızılbaş) Türkmenlerin çıkardığı büyük bir isyandır. Bu isyan, I. Selim'in (Yavuz) babasını tahttan indirmesinde etkili olmuştur.

9. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nde 1299-1453 yılları arasında padişahlık yapanlardan biri değildir?

• A) I.Bayezit
• B) I.Selim ✓
• C) I.Mehmet
• D) I.Murat

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde sırayla; Osman Bey, Orhan Bey, I.Murat, I.Bayezit, I.Mehmet ve II.Murat padişahlık yapmıştır. I.Selim ise 1512-1520 yılları arasında (XVI.yüzyıl) Osmanlı Devleti'nde padişahlık yapmıştır.

10. Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda fethettiği topraklardaki halka din ve vicdan hürriyeti tanıdığı, adil davrandığı _hoşgörü politikasına_ ne ad verilir?

• A) İstimalet Politikası ✓
• B) Tımar Politikası
• C) Devşirme Politikası
• D) İskan Politikası

İstimalet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ('meylettirme', 'gönül alma'), Osmanlı'nın fethettiği bölgelerdeki gayrimüslim halka adaletli ve hoşgörülü davranarak, onların vergilerini azaltarak devlete olan bağlılıklarını artırma politikasıdır. Bu, fetihleri kolaylaştırmıştır.

11. Osmanlı Devleti'nde 1402 Ankara Savaşı'nın hemen ardından başlayıp Fetret Devri'nin sonuna kadar, taht mücadelesine girişen şehzadeler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

• A) Mehmet Çelebi
• B) Süleyman Çelebi
• C) Mustafa Çelebi ✓
• D) Musa Çelebi

Yıldırım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bayezit'in Ankara Savaşı'nda Timur'a esir düşmesi ve çok kısa bir süre sonra da vefat etmesi üzerine Yıldırım'ın oğulları Musa, Süleyman, Mehmet ve İsa Çelebi arasında taht kavgaları başlamıştır. Yıldırım Bayezit'in diğer oğlu Mustafa Çelebi ise Timur tarafından esir olarak götürüldüğü için savaşın hemen ardından başlayan taht mücadelesinde yer almamıştır.

12. Osmanlı'da devletin mali işlerinden (gelir ve giderler, bütçe) sorumlu olan _Divan-ı Hümayun_ üyesi kimdir?

• A) Defterdar ✓
• B) Reis'ül Küttab
• C) Nişancı
• D) Kazasker

Defterdar,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Osmanlı Devleti'nin 'Maliye Bakanı' konumundaydı. Hazineyi yönetir, bütçeyi hazırlar, gelir ve gider kayıtlarını (Tımar sistemi dahil) tutardı. Anadolu ve Rumeli Defterdarı olmak üzere iki ana defterdar vardı.

13. Osmanlı tarihinde 1402'den 1413 yılına kadar süren ve taht kavgalarıyla geçen döneme ne isim verilmiştir?

• A) Tanzimat Dönemi
• B) Büyük Kaçgun
• C) Fetret Devri ✓
• D) Nizâm-ı Cedit

1402‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ankara Savaşı'ndan sonra Yıldırım Bayezit'in oğulları arasında taht kavgaları başladı. 11 yıl devam eden bu taht mücadeleleri Osmanlı Devleti'ne Anadolu ve Balkanlar'da sıkıntılı bir süreç yaşattığı için 1402-1413 yılları arasına 'Fetret Devri' adı verilmiştir.

14. Osmanlı Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında 1302 yılında yapılan ilk savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Varna
• B) Pelekanon
• C) Koyunhisar ✓
• D) I.Kosova

1302‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında Bursa tekfurunun öncülüğünde birleşen Rum tekfurları, Bizans'tan aldıkları yardımlarla Osman Bey'i yöreden atmak için harekete geçmişlerdir. Koyunhisar'da yapılan ilk Osmanlı-Bizans Savaşı'nı ise Osmanlı Devleti kazanmıştır. Kazanılan zaferle Osmanlıya İzmit yolu açılmıştır.

15. Osmanlı Devleti'nde padişahın mutlak vekili olan ve '_Padişahın mührünü_ (Mühr-i Hümayun) taşıyan en yetkili devlet adamı kimdir?

• A) Defterdar
• B) Nişancı
• C) Şeyhülislam
• D) Veziriazam ✓

Veziriazam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Sadrazam), padişahtan sonra devletin en yetkili kişisiydi. Divan-ı Hümayun'a başkanlık eder (Fatih'ten itibaren), padişahın mührünü taşır ve 'Serdar-ı Ekrem' unvanıyla padişahın yerine ordunun başında sefere çıkardı.

16. Osmanlı'da padişahın tahta çıkmasıyla birlikte Kapıkulu askerlerine (özellikle Yeniçerilere) dağıttığı ikramiyeye ne ad verilir?

• A) Tımar
• B) İltizam
• C) Cülus Bahşişi ✓
• D) Ulufe

Cülus‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ('tahta çıkma') bahşişi, her padişah değişikliğinde Yeniçerilere ve diğer Kapıkulu askerlerine dağıtılan bir ikramiyeydi. Bu uygulama ilk olarak Yıldırım Bayezid döneminde başlamış, Fatih döneminde yasallaşmıştır. (Ulufe ise onların 3 ayda bir aldıkları maaştır).

17. Osmanlı Devleti'nde 1421-1451 yılları arasında hükümdarlık yapan ve imar işlerine önem verip pek çok eser bıraktığı için Hayır Babası ünvanı verilen Osmanlı padişahı kimdir?

• A) II. Mehmet
• B) Orhan Gazi
• C) II. Murat ✓
• D) I. Murat

II.Murat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Osmanlı halkı tarafından çok sevilen bir padişahtı. Halk onu "Koca Murat Gazi" isminin yanı sıra Anadolu'da yaptığı birçok eserden dolayı da "Hayır Babası" ünvanını almıştır.

18. Osmanlı Devleti'nde, Hristiyan ailelerden alınan çocukların sarayda (Enderun) veya orduda (Yeniçeri) yetiştirildiği sistemin adı nedir?

• A) Millet Sistemi
• B) Tımar Sistemi
• C) Devşirme Sistemi ✓
• D) İskan Politikası

Devşirme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Sistemi, I. Murad döneminde (Pençik ile başlayıp) Fatih döneminde tam olarak kurumsallaşmıştır. Temel amacı, padişaha sadık, Türk (veya yerel) ailelerle bağı olmayan profesyonel bir ordu (Kapıkulu) ve bürokrat sınıfı yaratmaktı. Bu, merkezi otoriteyi güçlendirmiştir.

19. İnebahtı yenilgisi sonrası 'Siz bizim sakalımızı kestiniz, biz ise sizin kolunuzu kestik' sözüyle Kıbrıs'ın fethinin önemini vurgulayan devlet adamı kimdir?

• A) Piri Reis
• B) Sokollu Mehmed Paşa ✓
• C) Lala Mustafa Paşa
• D) Pargalı İbrahim Paşa

Sokollu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mehmed Paşa, İnebahtı'da donanmanın yakılması üzerine Venedik elçisine; 'Biz Kıbrıs'ı almakla sizin kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yakmakla bizim sakalımızı kestiniz. Kesilen kol yerine gelmez ama kesilen sakal daha gür çıkar.' demiştir. Gerçekten de Osmanlı donanması 6 ay içinde eskisinden daha güçlü bir şekilde yeniden inşa edilmiştir.

20. Osmanlı Devleti padişahı Yıldırım Bayezit'in 1391-1402 yılları arasında üst üste yaptığı dört İstanbul kuşatmasını da kaldırmasında; I. Niğbolu Savaşı'nın başlaması, II. doğuda Timur tehlikesinin görülmesi, III. Osmanlı akıncılarının Ploşnik'te pusuya düşürülmesi durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) I ve II ✓
• C) I, II ve III
• D) I ve III

Yıldırım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bayezit, İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır. İstanbul'u farklı zamanlarda dört defa kuşatmasına rağmen çeşitli nedenlerden dolayı alamamıştır. Bunun nedenleri arasında; Niğbolu Savaşı'nın başlaması, doğuda Timur tehlikesinin görülmesi ve Anadolu ve Rumeli'de çıkan karmaşalardır. Ploşnik Bozgunu ise I.Murat Zamanı'nda gerçekleşmiştir.

21. Sokollu Mehmed Paşa'nın, Rusya'nın güneye inmesini engellemek ve İpek Yolu'nu canlandırmak amacıyla planladığı ancak başarısız olan kanal projesi hangisidir?

• A) Korint Kanalı Projesi
• B) Don-Volga Kanalı Projesi ✓
• C) Süveyş Kanalı Projesi
• D) Marmara-Karadeniz Projesi

Don-Volga‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kanalı Projesi, Karadeniz (Don Nehri) ile Hazar Denizi'ni (Volga Nehri) birleştirerek Rusya'ya karşı askeri ve ticari bir üstünlük sağlamayı amaçlıyordu. Ancak Rusların saldırıları ve iklim koşulları nedeniyle proje başarısız olmuştur.

22. Osmanlı Devleti'nde devlet merkezinin devamlı olarak batıya doğru kayması, aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

• A) Fetih hareketlerinin yönünü ✓
• B) Ticaret yollarına hâkim olunduğunu
• C) Bizans İmparatorluğu'nun yıkıldığını
• D) Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlandığını

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'ne sırasıyla Karahisar, Bilecik, Bursa, İznik, Edirne ve İstanbul başkentlik (merkez) yapmıştır. Söğüt ve Domaniç'te kurulan bu beyliğin başkentini devamlı olarak batıya doğru kaydırması yaptığı fetihlerin yönünü göstermektedir.

23. Timur'un 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra Anadolu'dan çekilmesiyle hangi devlet, Anadolu'nun doğusunda güçlü hâle gelerek Osmanlı Devleti'ne rakip olmuştur?

• A) Babürlüler
• B) Safeviler
• C) Akkoyunlular ✓
• D) Memlükler

1402‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında yapılan Ankara Savaşı'nı Timur kazanmış ve Osmanlı Devleti 11 yıl süren Fetret Dönemi'ne girmiştir. Timur, Osmanlının son verdiği beyliklerin beylerini yanına çağırarak onlara beyliklerini geri vermiştir. 1403'te ise Timur'un Anadolu'dan çekilmesiyle Anadolu'nun doğusunda güçlenen Akkoyunlular ise Osmanlıyı tehdit eder hâle gelmiştir.

24. Osmanlı Devleti'nde şehirlerin imar edilmesi, toplumun huzur ve güvenliğinin sağlanması ve boş alanların yerleşime açılarak buralara Müslüman nüfusun yerleştirilmesi aşağıdaki hangi kavramla ilişkilidir?

• A) Reaya
• B) Şenlendirme ✓
• C) İstimalet
• D) Narh

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti Orhan Bey'den itibaren fethedilen yerlere Müslüman nüfusa yerleştirmeye başlamıştır. Yerleştirilen bu nüfusa hem ayrıcalıklar vermiş hem de fethedilen bölgelerde kalıcı olabilmek için İmar faaliyetlerine de önem vermiştir. Osmanlı Devleti'nin bu politikasına 'iskan' veya 'şenlendirme' adı verilmiştir.

25. Osmanlı donanmasının aldığı ilk büyük yenilgi olan ve Haçlıların 'Türkler yenilmez değildir' dediği savaş hangisidir?

• A) Preveze Deniz Zaferi (1538)
• B) İnebahtı Deniz Savaşı (1571) ✓
• C) Çeşme Baskını (1770)
• D) Cerbe Deniz Savaşı (1560)

İnebahtı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Deniz Savaşı (1571), Kıbrıs'ın fethi (1571) üzerine Papa'nın organize ettiği Haçlı donanması ile yapılmıştır. Bu savaşta Osmanlı donanması (Kaptan-ı Derya Müezzinzade Ali Paşa) neredeyse tamamen yakılmış ve yok edilmiştir. Bu, Osmanlı'nın denizlerde aldığı ilk büyük ve moral bozucu yenilgidir.