XX. Yüzyıl Osmanlı (Dağılma Dönemi) 1

1. ABD Başkanı Wilson tarafından yayımlanan ilkelerin Osmanlı Devleti ile ilgili maddesinin temel içeriği nedir?

• A) Osmanlı'nın Almanya'ya savaş tazminatı ödemesi
• B) Osmanlı İmparatorluğu'nun tüm sınırlarının korunması
• C) Türklerin yoğun olduğu yerlerde Türklere, azınlıkların yoğun olduğu bölgelerde azınlıklara egemenlik hakkı tanınması ✓
• D) Sadece padişahlık makamının korunması

Wilson‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İlkeleri'nin 12. Maddesi, Türklerin çoğunlukta olduğu yerlerin Osmanlı'ya kalmasını, diğer ulusların çoğunlukta olduğu yerlerde onlara bağımsızlık hakkı tanınmasını öngörerek Sevr Antlaşması'na zemin hazırlamıştır.

2. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda İngilizlere karşı _Suriye-Filistin Cephesi_'nde mücadele etmesinin temel nedeni nedir?

• A) Rusya'ya yardım etmek
• B) Mısır'ı geri almak
• C) İran petrollerini ele geçirmek
• D) Kanal Cephesi'ndeki yenilgi sonrası İngiliz ilerleyişini durdurmak ve Kutsal Toprakları korumak ✓

Kanal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi'nde (1916) başarısız olan Osmanlı, savunmaya çekilmiştir. İngilizler Sina Yarımadası'nı geçerek Filistin'e (Kudüs) ve Suriye'ye (Şam, Halep) doğru ilerlemeye başlamıştır. Bu cephe, İngilizleri durdurmak için açılan bir savunma cephesidir.

3. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda _Irak Cephesi_'ndeki en önemli zaferi ve İngiliz birliğini esir aldığı (1916) kuşatma hangisidir?

• A) Gazze Savaşı
• B) Kudüs Savunması
• C) Kut'ül Amare Kuşatması ✓
• D) Sarıkamış Harekatı

Halil‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Kut) Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Irak Cephesi'nde (1916) İngiliz General Townshend komutasındaki tüm bir İngiliz tümenini Kut'ül Amare'de kuşatmış ve tamamını esir almıştır. Bu, Çanakkale'den sonra WWI'deki en büyük Osmanlı zaferidir.

4. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda _Sina ve Kanal Cephesi_'ni açmasının temel amacı nedir?

• A) Kutsal toprakları korumak
• B) Orta Asya Türkleri ile birleşmek (Turancılık)
• C) Rusya'nın güneye inmesini engellemek
• D) Mısır'ı geri almak ve İngiltere'nin sömürge yollarını kesmek ✓

Kanal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi bir taarruz cephesidir. Bu cephenin açılmasındaki temel amaç; Osmanlı'nın kaybettiği Mısır'ı geri alması ve Almanya'nın isteği doğrultusunda Süveyş Kanalı'nı ele geçirerek İngiltere'nin sömürgeleriyle (Hindistan) olan bağlantısını kesmektir.

5. Irak Cephesi'nde 5 general, 481 subay ve 12 bini aşkın İngiliz erinin esir alındığını duyurarak Kut'ül Amare Zaferi'ni kutlayan ünlü Osmanlı komutanı kimdir?

• A) Fahrettin Paşa
• B) Ali Fuat Cebesoy
• C) Rauf Orbay
• D) Halil Paşa ✓

‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Irak Cephesi'nde İngiliz ordusuna karşı kazanılan büyük Kut'ül Amare zaferinin baş mimarı ve bu sözlerin sahibi Halil (Kut) Paşa'dır.

6. Osmanlı Devleti'nin _son Mebusan Meclisi_'nin kapatılmasına neden olan olay nedir?

• A) Sivas Kongresi'nin toplanması
• B) İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesi ✓
• C) Mondros Mütarekesi'nin imzalanması
• D) Amasya Genelgesi'nin yayınlanması

Son‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Osmanlı Mebusan Meclisi'nin (Ocak 1920) Misak-ı Milli kararlarını alması üzerine İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş ve meclisi basarak dağıtmıştır. Bu olay, TBMM'nin Ankara'da açılmasını hızlandırmıştır.

7. 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlılar tarafından işgal edilmesinin, Türk Milli Mücadelesi üzerindeki en kritik ve belirleyici etkisi ne olmuştur?

• A) İstanbul Hükümeti'ni güçlendirmiştir
• B) İşgallerin geçici olmadığını göstererek Kuvâ-yi Milliye direnişini başlatmıştır ✓
• C) Amerikan mandasını zorunlu kılmıştır
• D) Padişaha olan bağlılığı artırmıştır

İzmir'deki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işgal ve mezalim, Anadolu halkına işgallerin kalıcı ve ilhak amaçlı olduğunu kanıtlamış, bu da sivil silahlı direniş örgütleri olan Kuvâ-yi Milliye'nin doğmasını sağlamıştır.

8. II. Abdülhamid döneminde İslamcılık (Panislamizm) idealini güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen en büyük somut proje aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ziraat Bankası'nın açılması
• B) Ermeni ıslahatlarının yapılması
• C) Hicaz Demiryolu'nun inşa edilmesi ✓
• D) Düyun-u Umumiye'nin kurulması

‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Hicaz Demiryolu (1900-1908), II. Abdülhamid'in en büyük projelerinden biridir. Hem Halifeliğin prestijini artırmayı hem de bölgedeki askeri kontrolü sağlamayı hedeflemiştir.

9. Osmanlı Devleti'nin _Mondros Mütarekesi sonrası_ İtilaf Devletleri tarafından işgal edilen _ilk toprağı_ (3 Kasım 1918) neresidir?

• A) Bursa
• B) Ankara
• C) Musul ✓
• D) Edirne

İstanbul‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (13 Kasım 1918) fiilen işgal edilmiştir ancak Mondros'tan hemen sonra (3 Kasım 1918) İngilizler, antlaşma hükümlerine aykırı olarak petrol bölgesi olan Musul'u işgal etmiştir. Bu, Mondros sonrası ilk işgaldir.

10. Balkan ülkelerinin kendi aralarında savaştığı II. Balkan Savaşı'ndaki kargaşadan yararlanan Osmanlı ordusu, hangi şehri Bulgaristan'dan geri almayı başarmıştır?

• A) Manastır
• B) Üsküp
• C) Selanik
• D) Edirne ✓

‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bulgaristan'ın zayıf anından faydalanan İttihat ve Terakki Hükümeti, Enver Paşa komutasındaki orduyla Midye-Enez hattını aşarak Edirne ve Kırklareli'ni geri kazanmıştır.

11. Osmanlı Devleti'nde 623 yıllık _saltanat_ hangi yıl ve hangi kurum tarafından kaldırılmıştır?

• A) 1920 - Meclis-i Mebusan
• B) 1923 - İstanbul Hükümeti
• C) 1922 - TBMM ✓
• D) 1924 - TBMM

Saltanat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (1 Kasım 1922), Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kaldırılmıştır. Lozan Konferansı'na İstanbul Hükümeti'nin de davet edilmesi (ikilik yaratma çabası) üzerine TBMM, saltanatı kaldırarak Osmanlı Devleti'ni hukuken sona erdirmiştir.

12. Osmanlı Devleti'nin _resmen sona erdiği_ tarih nedir?

• A) 24 Temmuz 1923 (Lozan Antlaşması)
• B) 1 Kasım 1922 (Saltanatın Kaldırılması) ✓
• C) 23 Nisan 1920 (TBMM'nin Açılışı)
• D) 29 Ekim 1923 (Cumhuriyetin İlanı)

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti, 1 Kasım 1922 tarihinde TBMM'nin çıkardığı bir kanunla Saltanatın (Padişahlık) kaldırılmasıyla resmen (hukuken) sona ermiştir. Bu olay, Türk tarihinin dönüm noktasıdır ve 623 yıllık bir imparatorluğu bitirmiştir.

13. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasının ardından TBMM tarafından 'Halife' olarak seçilen ve siyasi yetkisi bulunmayan son Osmanlı hanedan üyesi kimdir?

• A) VI. Mehmed (Vahdettin)
• B) Abdülmecid Efendi ✓
• C) Sultan Abdülaziz
• D) V. Mehmed Reşad

TBMM‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ saltanatı kaldırmış ancak halifeliği hemen kaldırmamıştır. Vahdettin'in ülkeyi terk etmesi üzerine hanedan üyelerinden Abdülmecid Efendi 'Halife' seçilmiştir. Halifelik daha sonra 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.

14. Osmanlı Hükümeti'nin imzaladığı son uluslararası antlaşma olan ancak meclis onayı almadığı ve TBMM tarafından reddedildiği için hukuken geçersiz (ölü doğmuş) sayılan belge hangisidir?

• A) Ankara Antlaşması
• B) Sevr Antlaşması ✓
• C) Lozan Antlaşması
• D) Mondros Mütarekesi

‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması Saltanat Şurası tarafından imzalansa da Mebusan Meclisi kapalı olduğu için onaylanmamış ve TBMM tarafından kesin olarak reddedilmiştir.

15. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinde ve İttifak Devletleri safında yer almasında aşağıdakilerden hangisi temel etken olmuştur?

• A) Almanya ile ittifak yapması ✓
• B) Kapitülasyonların kaldırılması
• C) İtilaf Devletleri'nin saldırısı
• D) Balkan Savaşları'ndaki yenilgiler

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesindeki ve saflarını belirlemesindeki en temel diplomatik adım, kaybettiği toprakları geri alma ve siyasi yalnızlıktan kurtulma amacıyla 2 Ağustos 1914 tarihinde Almanya ile yaptığı gizli ittifak anlaşmasıdır. Bu anlaşmanın ardından yaşanan Goben ve Breslav gemileri kriziyle birlikte Osmanlı Devleti fiilen savaşa dahil olmuştur. Seçeneklerde yer alan Balkan Savaşları'ndaki yenilgiler Osmanlı'yı bu ittifaka iten dolaylı ve geçmiş nedenlerden biriyken, kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırılması girişimi ise savaş başladıktan sonra atılan adımlardan biridir. Bu nedenle savaşa katılımı doğrudan belirleyen gelişme Almanya ile ittifak yapılmasıdır.

16. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki en önemli _savunma zaferi_ hangi cephede kazanılmıştır?

• A) Sina Cephesi
• B) Çanakkale Cephesi ✓
• C) Filistin Cephesi
• D) Kafkas Cephesi

Çanakkale‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi (1915-1916), Osmanlı'nın I. Dünya Savaşı'ndaki en önemli zaferidir. İtilaf Devletleri'nin (İngiltere, Fransa) İstanbul'u ele geçirme ve Rusya'ya yardım götürme planı başarısız olmuş, Mustafa Kemal'in (Anafartalar Kahramanı) önderliğinde büyük bir zafer kazanılmıştır.

17. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri arasında _Orta Doğu topraklarını paylaştığı_ gizli antlaşma hangisidir?

• A) Sykes-Picot Antlaşması ✓
• B) Sevr Antlaşması
• C) Lozan Antlaşması
• D) Mondros Mütarekesi

Sykes-Picot‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması (1916), Osmanlı topraklarının İtilaf Devletleri (İngiltere ve Fransa) arasında paylaşılmasını öngören gizli bir antlaşmadır. Bu antlaşma, Osmanlı'nın parçalanma planını göstermiş ve savaş sonrası büyük ölçüde uygulanmaya çalışılmıştır.

18. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan _fiilen çekilmesine_ neden olan ateşkes antlaşması hangisidir?

• A) Berlin Antlaşması
• B) Mondros Mütarekesi ✓
• C) Sevr Antlaşması
• D) Lozan Antlaşması

Mondros‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mütarekesi (30 Ekim 1918), Osmanlı'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekildiği ateşkes antlaşmasıdır. Limni Adası'nda (Agamemnon zırhlısı) Rauf Orbay tarafından imzalanmış, ağır maddeleri (özellikle 7. ve 24. maddeler) ülkeyi işgale açık hale getirmiştir.

19. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda yer aldığı Kafkas Cephesi'nde yaşanan _Sarıkamış Felaketi_'nin temel nedeni nedir?

• A) Arap aşiretlerinin Osmanlı'ya isyan etmesi
• B) Zorlu kış şartları ve lojistik yetersizlikler ✓
• C) Komutanların yetersizliği
• D) Halkın desteğinin az olması

Kafkas‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi'nde (1914-1915) Enver Paşa komutasındaki Sarıkamış Harekatı'nda, on binlerce Osmanlı askeri Rus mermisiyle değil, bölgenin şiddetli kış şartları (tipi, don) ve lojistik hatların çökmesi sonucu teçhizatsız kalmaları nedeniyle donarak şehit olmuştur.

20. Osmanlı Devleti'nin son padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) II. Abdülhamit
• B) VI. Mehmed ✓
• C) Abdülmecid
• D) II. Mahmut

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin son padişahı VI. Mehmed'dir (Sultan Vahdettin). I. Dünya Savaşı'nın son aylarında tahta çıkmış ve 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasına kadar görevde kalmıştır. Adayların sıklıkla karıştırdığı V. Mehmed (Reşad) ise Vahdettin'den bir önceki padişahtır ve I. Dünya Savaşı'nın bitimine aylar kala, Temmuz 1918'de vefat etmiştir.

21. Yeni Türk Devleti'nin (Türkiye Cumhuriyeti'nin) varlığını ve bağımsızlığını uluslararası alanda resmen tescilleyen kurucu antlaşma hangisidir?

• A) Sevr Antlaşması
• B) Mondros Mütarekesi
• C) Berlin Antlaşması
• D) Lozan Antlaşması ✓

Lozan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması (24 Temmuz 1923), TBMM ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, Sevr Antlaşması'nı geçersiz kılmış, Osmanlı borçlarını tasfiye etmiş ve yeni Türk devletinin (Türkiye) bağımsızlığını uluslararası alanda tescillemiştir.

22. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda _taarruz (saldırı)_ amacıyla açtığı cepheler hangileridir?

• A) Kafkas ve Kanal Cepheleri ✓
• B) Çanakkale ve Irak Cepheleri
• C) Filistin ve Suriye Cepheleri
• D) Galiçya ve Makedonya Cepheleri

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti, I. Dünya Savaşı'nda iki cephede taarruz (saldırı) amaçlı savaşmıştır: 1. Kafkas Cephesi (Rusya'ya karşı, Enver Paşa'nın Turan hedefi). 2. Kanal Cephesi (İngiltere'ye karşı, Cemal Paşa'nın Mısır'ı geri alma hedefi). Diğer tüm cepheler (Çanakkale, Irak, Filistin vb.) savunma amaçlıydı.

23. Çanakkale Cephesi'nde (1915) Mustafa Kemal'in _Anafartalar Grubu Komutanı_ olarak büyük başarı kazandığı kara savaşları hangi bölgede gerçekleşmiştir?

• A) Kafkasya
• B) Irak
• C) Filistin
• D) Gelibolu Yarımadası ✓

Çanakkale‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi'nde 18 Mart'taki deniz zaferinden sonra İtilaf Devletleri Gelibolu'ya kara çıkarması yapmıştır. Mustafa Kemal, Yarbay olarak görev yaptığı Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da düşman ilerleyişini durdurmuş ve 'Anafartalar Kahramanı' olarak tanınmıştır.

24. Osmanlı Devleti'nin 1915'te Kafkas Cephesi'ndeki Ermeni isyanlarına karşı çıkardığı ve '_Ermeni Tehciri_' olarak bilinen kanunun resmi adı nedir?

• A) Mondros Mütarekesi
• B) Takrir-i Sükun Kanunu
• C) Sevk ve İskan Kanunu ✓
• D) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

1915'te‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kafkas Cephesi'nde Ruslarla işbirliği yapan ve orduya saldıran Ermeni çetelerine karşı Osmanlı Hükümeti (Talat Paşa), 'Sevk ve İskan Kanunu' (Tehcir Kanunu) çıkarmıştır. Bu kanun, savaş bölgesindeki Ermeni nüfusun, imparatorluğun daha güneydeki (Suriye) bölgelerine zorunlu göç ettirilmesini öngörmüştür.

25. Osmanlı Devleti'ne I. Dünya Savaşı sonrası dayatılan (ancak hukuken _ölü doğan_) antlaşma hangisidir?

• A) Berlin Antlaşması
• B) Mondros Mütarekesi
• C) Sevr Antlaşması ✓
• D) Lozan Antlaşması

Sevr‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması (10 Ağustos 1920), Osmanlı'nın parçalanma planıdır. Ancak, Osmanlı Mebusan Meclisi (İstanbul işgal edildiği için kapalıydı) tarafından onaylanmadığı ve TBMM (Milli Mücadele) tarafından şiddetle reddedildiği için hukuken 'ölü doğmuş' bir antlaşmadır. Yerine Lozan Antlaşması imzalanmıştır.