Altın Test 38

1. “Usta” unvanını hak etmiş sanatçıların hepsi de zamanında kusurlarıyla yüzleşmiş ve eksiklerini gidermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu cümleye anlamca en yakındır?

• A) Bir sanatçının nitelikli yapıtlar vermesi, uzun ve zorlu bir süreçten geçmesini gerektirir.
• B) Özeleştiri yapanların dışında dışında yetkinliğe ulaşan bir sanatçı yoktur. ✓
• C) Bir yapıtta birtakım kusurların bulunması doğal karşılanmalıdır.
• D) Sanatta ustalığa, kusursuz bir anlatıma sahip olmakla ulaşılabilir.
• E) Nitelikli yapıtlar vermek isteyen sanatçı, başka sanatçıları inceleyip onların eksik taraflarını görebilmelidir.

Cümlede ustalığa ulaşan sanatçıların kusurlarıyla yüzleşip eksiklerini giderdiği söylenmektedir. Bu, yetkinliğe ulaşmanın özeleştiriyle mümkün olduğunu anlatır.

2. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi ek eylem almış bir fiilimsidir?

• A) Karşılığını veremeyecek birine bir iyilik yapmadıkça mükemmel bir gün yaşamış olmazsın.
• B) Bir mum, diğerini tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmiş sayılmaz.
• C) Gerçek cömertlik, insanlara hiçbir zaman bilemeyecekleri bir iyilik yapmaktır. ✓
• D) Bir insanın gerçek zenginliği onun bu dünyada yaptığı iyiliklerdir.
• E) Yaşamımızdaki her etkinlik, ebediyen titreşecek bir tele dokunur.

C seçeneğinde yüklem “yapmaktır” sözüdür. “Yapmak” isim-fiili ek eylem alarak yüklem olmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

3. Öğretmenlerimizin bilgi ve birikimlerini hiçbir şeyle ölçemeyiz; her zaman rehberlik ederler, bize her konuda ışık tutarlar. Bu cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için aşağıdaki değişikliklerden hangisi yapılmalıdır?

• A) "birikimlerini" yerine "tecrübelerini" sözcüğü getirilmelidir.
• B) "ölçemeyiz" sözcüğünden sonra "onlar" (veya "öğretmenlerimiz") sözcüğü getirilmelidir. ✓
• C) "bilgi" sözcüğü "bilgilerini" şeklinde kullanılmalıdır.
• D) Yüklemdeki "-ler" çoğul eki atılmalıdır.
• E) "Öğretmenlerimizin" sözcüğü tekil yapılmalıdır.

Cümlede virgülle ayrılan ikinci bölümdeki 'rehberlik ederler' eyleminin öznesi yoktur. İlk cümlenin öznesi gizli 'biz'dir. İkinci cümlenin başına 'onlar' ya da 'öğretmenlerimiz' öznesi getirilmelidir. Bu nedenle B seçeneğindeki değişiklik anlatım bozukluğunu giderir. Doğru cevap B seçeneğidir.

4. Ankara’nın tarihi konaklarıyla, tatlılarıyla, şifalı sularıyla ve yemekleriyle ünlü bu şirin ilçesinin, Beypazarı’nın, sokaklarında dolaşıyoruz. İlçenin en gözde yeri, yöresel ürünlerin satıldığı ve restore edilen konakların bolca bulunduğu Alaattin Sokak’tır. Bir fay hattının oluşturduğu kayalara sırtını yaslamış tarihi Beypazarı konaklarını görmekle başlıyoruz gezimize. Çok görkemli görünüyor konaklar, mis kokular geliyor işlemeli saksılarda çiçek yetiştirilen pencerelerinden. Bu sokakta satılan baharatlar, tarhanalar, fasulyeler tezgahlarda sıralanıyor. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Ara söze yer verilmiştir.
• B) Devrik cümleler kullanılmıştır.
• C) İkilemelere yer verilmiştir. ✓
• D) Betimleyici ögelerden faydalanılmıştır.
• E) Sessel yinelemelerle ahenk sağlanmıştır.

Parçada Beypazarı sokakları ve konakları betimlenmiştir. Metin genelinde ikilemelere (aynı kelimenin veya yakın kelimelerin peş peşe tekrarlanmasıyla oluşan öbeklere) yer verilmemiştir. Ara söz ('Beypazarı'nın'), devrik cümle ('Çok görkemli görünüyor konaklar...'), betimleme ve sessel yinelemeler mevcuttur. Doğru cevap C seçeneğidir.

5. Yazarların, hayatı kurmacaya aktarırken farklı sanatsal tutumlar sergilediklerini görürüz. Kimi, _fotoğrafçı olmayı_ seçerek nesnelliğe yönelirken kimi de _ressam olmayı_ önemseyerek kendi hayal dünyasını yansıtmayı yeğler. Bu parçada altı çizili sözlerin yerine, aşağıdakilerin hangisinde verilenler sırasıyla getirilirse parçanın anlamı _değişmez_?

• A) hayalci olmayı - gerçekçi olmayı
• B) ayrıntılı biçimde anlatmayı - ana hatlarıyla değinmeyi
• C) yaşananları değiştirmeyi - yaşananları olduğu gibi vermeyi
• D) olduğu gibi anlatmayı - kendinden bir şeyler katarak anlatmayı ✓
• E) teknolojiden yararlanmayı - doğallığı öne çıkarmayı

Parçadaki 'fotoğrafçı olmak', gerçeği hiç değiştirmeden 'olduğu gibi anlatmak' anlamına gelir. 'Ressam olmak' ise nesnel gerçeğe öznellik katarak 'kendinden bir şeyler katarak anlatmak' anlamına gelir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

6. Kardeşlik ilişkisi, yaşadığımız pek çok ilişkiden farklı ve özeldir. Kardeşinizi seçmezsiniz ama kendiniz seçmiş gibi seversiniz. Karakterleriniz farklı olsa da hayata farklı pencerelerden bakıyor olsanız da ara sıra tartışsanız, anlaşmazlıklar yaşasanız da kardeşiniz sizin için ömür boyu sürecek bir arkadaşlığın ve dostluğun garantisidir âdeta. - - - - Aralarında değer verilen ortak bir bağ bulunan kişilerden her birine de “kardeş” demişiz: “Yol kardeşi”, “din kardeşi” gibi… Böylesine önemlidir kardeşliğin hayatımızdaki yeri ve kardeş olmak bizatihi olumlu bir içeriğe sahiptir. Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) Kardeşlik üzerine pek çok film yapıldığını sinema tarihini biraz ayrıntılı incelediğinizde göreceksiniz.
• B) Kardeşlik ilişkisinin başka ilişkiler arasındaki yeri öyle özeldir ki insanların birbirlerine paylaşımlarını ifade etmek için bu güzel kelimeyi ödünç almış; “kardeş olmak”, “kardeşçe yaşamak” demişiz. ✓
• C) Anne babamızla fikirlerimizin uyuşmadığı durumlar da çoğu zaman kardeşimizi bir sığınak olarak görüp onunla dertleşmek ihtiyacı hissederiz.
• D) Kimi zaman da insanlar kardeşiyle ne yazık ki bağlarını koparır, kardeşler birbirlerine düşmanca tutum takınırlar.
• E) Kardeşliğin ne kadar güzel bir duygu olduğunu anlamak istiyorsanız kardeşi olmayan kişilerle konuşmanız doğru olacaktır.

Boşluktan sonra “yol kardeşi, din kardeşi” gibi kullanımlardan söz edilir. Bu nedenle boşluğa kardeşlik sözcüğünün başka paylaşımları anlatmak için de kullanıldığını belirten cümle getirilmelidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

7. Geçişsiz fiillerin edilgen çatı eki almasıyla kurulan cümlelerde herhangi bir özne (gerçek veya sözde özne) bulunmaz. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek bir kullanım vardır?

• A) Bahçedeki kurumuş yaprakların toplanması görevi bana verildi.
• B) Sıcak yaz gecelerinde bu parkta geç saatlere kadar oturulur. ✓
• C) Okuldaki eski sıraların tamamı bodrum kata indirildi.
• D) Gelecek yılın bütçe planlaması uzmanlarca hazırlandı.
• E) Alınan yeni kararlar panoda duyuruldu.

'Oturmak' eylemi nesne alamayan geçişsiz bir fiildir. Eyleme edilgenlik eki '-ul-' getirilerek 'oturulur' şeklinde edilgen yapıldığında cümlede ne gerçek ne de sözde özne bulunur; cümle tamamen öznesizdir. Diğer şıklarda ise sırasıyla 'Bahçedeki kurumuş yaprakların toplanması görevi', 'Okuldaki eski sıraların tamamı', 'Gelecek yılın bütçe planlaması' ve 'Alınan yeni kararlar' sözde özne görevindedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

8. Skolastik düşüncenin egemen olduğu Orta Çağ Avrupa'sında doğa bilimlerinde yeni bir kuram neredeyse hiç geliştirilmemişti. 17. yüzyıla gelindiğinde teleskopların kullanıldığı, gök cisimlerinin doğrudan gözlemlendiği aydınlanma döneminde, evrenin yapısına dair sırlar çözülmeye başlanmıştı. Yaşanan tüm bu gelişmeler süresince, gök bilimiyle uğraşan öncü bilim insanları sapkın ilan edilerek zindanlara atıldılar ya da ev hapsinde tutuldular. Bu olumsuz tablo, modern bilimin kurumsallaştığı ve özgür düşüncenin yasal koruma altına alındığı 18. yüzyılın son çeyreğine kadar varlığını sürdürdü. Bu parçadaki altı çizili ifadeyle (“Bu olumsuz tablo”) I. Skolastik düşüncenin bilimsel arayışları baltalaması II. Gök bilimcilerin baskı ve haksız cezalara maruz kalması III. Gök cisimlerinin araçlarla gözlemlenmeye başlanması durumlarından hangilerine gönderme _yapılmamıştır_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Parçadaki 'Bu olumsuz tablo' ifadesi, kendisinden hemen önce gelen 'gök bilimiyle uğraşan öncü bilim insanlarının sapkın ilan edilerek zindanlara atılması ya da ev hapsinde tutulması' durumunu (yani II. öncülü) karşılamaktadır. Dolayısıyla I ve III numaralı durumlara gönderme yapılmamıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

9. Çocukların isteklerine daha küçük yaşlardan itibaren ---- çerçeveler çizilmezse büyüdüklerinde öncelikle olamayacak şeyleri, ardından da gerçekleştiremeyecekleri şeyleri istemekten ----. Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) aşılabilir - vazgeçmezler
• B) sert - çekinmezler
• C) keskin - yorulurlar
• D) makul - kendilerini alamazlar ✓
• E) esnek - huzursuz olmazlar

Cümledeki anlam akışına göre, çocuklara küçük yaşlardan itibaren mantıklı veya kabul edilebilir sınırlar konulması gerektiği vurgulanmaktadır. 'makul çerçeveler çizilmezse' ifadesi ilk boşluğa tam oturmaktadır. Sınır çizilmeyen çocukların büyüdüklerinde imkansız şeyleri istemekten geri durmayacaklarını belirtmek için de ikinci boşluğa 'kendilerini alamazlar' ifadesi getirilmelidir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde şimdiki zaman kipi gerçek zaman anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Hilmi Bey, son değişiklikleri görüşüyor içeride. ✓
• B) Dergimize verdiğiniz reklamlar gelecek ay yayımlanıyor.
• C) Sen hep karamsar bir tablo çiziyorsun şiirlerinde.
• D) Ve bir bakışla başlıyor aralarındaki ölümsüz sevgi.
• E) Her seferinde kendini anlatıyor romanlarında.

A seçeneğinde “görüşüyor” eylemi konuşma anında sürmekte olan işi bildirir. Diğer seçeneklerde şimdiki zaman gelecek, geniş zaman ya da alışkanlık anlamı taşır. Doğru cevap A seçeneğidir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir, karşıladığı isimle birlikte kullanılmıştır?

• A) Dün birileri meydana giderek köyümüzde şenlik yapılacağını söylemiş.
• B) Gençken Ahmet Hamdi’nin şiirlerini okur, onlardan bolca yararlanırdım. ✓
• C) Bu yazıları okuyan herkesin hayata dair kimi dersler çıkaracağını düşünüyorum.
• D) Ünlü futbolcuya tezahürat yapılıyor, bazıları çılgınca alkışlıyordu.
• E) Karacaoğlan burada Çukurova’nın eşsiz güzelliklerinden söz ediyor.

B seçeneğinde “Ahmet Hamdi’nin şiirleri” ifadesinden sonra gelen “onlardan” zamiri aynı ismin yerini tutar. Böylece zamir, karşıladığı isimle birlikte kullanılmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

12. Aşağıdakilerden hangisinde ünsüz benzeşmesi _yoktur_?

• A) Sonsuzluk, elinde bir mavi tülbent, ✓
• B) Dediklerin çıktı, ihtiyar Bacı!
• C) Pencereye koştum: Kızıl kıyamet!
• D) Ok çekti yukardan, üstüme avcı
• E) Ateşten zehrini tattım bu okun

B'de 'çıktı' (çık-dı), C'de 'koştum' (koş-dum), D'de 'çekti' (çek-di), E'de 'ateşten' (ateş-den) ve 'tattım' (tad-dım) kelimelerinde sertleşme (ünsüz benzeşmesi) gerçekleşmiştir. A seçeneğindeki dizede ise ünsüz benzeşmesi örneği içeren bir sözcük bulunmamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

13. Roman yazmayı "insan ruhunun derinliklerine inme" şeklinde tanımlayan yazar; özgün bir biçimde kaleme aldığı eserlerini, geçmişten günümüze taşımış usta edebiyatçılarımızdan biridir. Bu cümleyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi _söylenemez_?

• A) Yükleminin yerine göre kurallı bir cümledir.
• B) Yapı bakımından girişik birleşik cümledir.
• C) Birden fazla yan cümlecik (fiilimsi) içermektedir.
• D) Anlamca olumlu bir cümledir.
• E) Yükleminin türüne göre fiil cümlesidir. ✓

Cümlenin yüklemi 'edebiyatçılarımızdan biridir' söz grubudur. 'Biri' sözcüğü zamir kökenli bir isim unsurudur ve ek eylem alarak yüklem olmuştur. Dolayısıyla bu cümle yükleminin türüne göre bir isim (ad) cümlesidir, fiil cümlesi değildir. Doğru cevap E seçeneğidir.

14. Özellikle ani kararlar almayı, dinamik olmayı ve güç gerektiren sporları severler. Bireysel dallarda daha başarılıdırlar. Savunma sanatları, masa tenisi, yüzme ve kısa mesafe koşusu gibi alanlarda öne çıkabilirler. Bu etkinlikler onların hem rahatlamalarına hem de odaklanmalarını geliştirmelerine katkı sağlar. Bu parçada kaç çekimli fiile yer verilmiştir?

• A) 1
• B) 2
• C) 3 ✓
• D) 4
• E) 5

Parçada geçen çekimli fiiller şunlardır: 1. 'severler' (geniş zaman 3. çoğul şahıs), 2. 'öne çıkabilirler' (kurallı birleşik fiil, geniş zaman 3. çoğul şahıs), 3. 'katkı sağlar' ('sağlar' geniş zaman 3. tekil şahıs). 'başarılıdırlar' sözcüğü ise ek-fiil almış isim soylu bir kelimedir. Çekimli fiil sayısı 3'tür. Doğru cevap C seçeneğidir.

15. Aşağıdakilerin hangisinde “-de” durum ekini almış sözcük ek eylem alarak cümlenin yüklemi olmuştur?

• A) Yelkenler biçilecek, yelkenler dikilecek
• B) Kerpetenlerle surun dişleri sökülecek!
• C) Fatih’in İstanbul’u fethettiği yaştasın! ✓
• D) Sen de geçebilirsin yârdan, anadan, serden…
• E) Senin de destanını okuyalım ezberden…

C seçeneğindeki 'yaştasın' sözcüğü 'yaş-ta-sın' biçimindedir. '-ta' bulunma durum eki almış sözcük, ek eylemin kişi ekiyle yüklem olmuştur.

16. İnsan çoğu zaman daha büyük kazançlar beklerken elindekinin değerini unutur. Oysa eldeki kazanç, belirsiz bir beklentiye feda edilmemelidir. Bu düşünceyi en iyi yansıtan atasözü hangisidir?

• A) Bugünkü tavuk, yarınki kazdan iyidir. ✓
• B) El, eline nesine; gülerek gider yasına.
• C) Borcun iyisi vermek, derdin iyisi ölmek.
• D) Dost, kara günde belli olur.
• E) İyi gitmeyince kişinin işi, muhallebi yerken kırılır dişi.

“Bugünkü tavuk, yarınki kazdan iyidir.” atasözü eldeki kesin kazancın, gelecekteki belirsiz ve daha büyük kazançtan değerli olabileceğini anlatır. Parçadaki düşünceyle örtüşen atasözü budur. Doğru cevap A seçeneğidir.

17. Gerçekten dil bir bahçeye benzetilebilir; gezmekle bitmeyen ve her iklimden farklı renklerle yani kelimelerle bezenen bir bahçe… Bu bahçenin toprağı toplum, suyu fikir ve çiçeği kelimedir. Sözcükler, öz suyu anlamdan ve kökleri sesten oluşan bir bitki gibidir. Her canlı gibi doğar, yaşar ve ölür. Yaşadıkları sürece de üzerlerine aldıkları işlevleri tam anlamıyla yerine getirir; ancak yetiştikleri toprak, altlarından kaydığında kendileri de yitip gider. Bu parçaya aşağıdakilerden hangisi en uygun başlık olarak getirilebilir?

• A) Bilim ve Dil
• B) Kelimelerin Hayatı ✓
• C) Dil ve Bitki Bilimi
• D) Kelimelerde Anlam
• E) Kelime ve Cümle İlişkisi

Parçada kelimeler birer canlı bitkiye benzetilmiş; doğması, yaşaması, görevlerini yerine getirmesi ve en nihayetinde ölmesi/yok olması süreçleri işlenmiştir. Bu yönüyle metnin konusunu en iyi özetleyen ve en uygun olan başlık 'Kelimelerin Hayatı' ifadesidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

18. ----. Çünkü artık insanoğlu; bulmaya, kavuşmaya ve kazanmaya kilitlenmiş durumda. İnsanların birini dinleyip yahut birbirini dinleyip, anlayıp, analiz yapıp bir karara varmasını bir kenara koyalım farklı bir sesi dahi duymadığına şahit oluyoruz. Ne duyması, ne görmesi gerektiği hazır. Ondan sıkılırsa diğerleri de hazır. Dekoratif bir hayat ve dekoratif bir yolculukta hızla öz benliğinden uzağa ilerliyor. Modern insanın kaygılarını hissedecek zamanı da yok maalesef. Elbette huzurun, sükûnetin ya da derinliğin yokluğu arada gönlüne kadar yükseliyor ama insan, kendisiyle yüzleşmekten korkuyor. Bu parçanın başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) İnsanın doğadan uzak bir hayat sürmesi estetik yaratıcılığın önündeki en büyük engeldir diye düşünüyorum
• B) Teknolojinin hayatımıza girdiği yüzyılda hayatın da bedenimizden çıkmış olduğunu görüyorum maalesef
• C) Yaşadığımız bugünlerde insanı kendinden uzaklaştıran durumların ve aygıtların sürekli çoğalması, birçok insan gibi elbette beni de endişelendiriyor ✓
• D) Hep kötülediğimiz modern yaşamın, insana yalnızlık sunarak içsel yolculuğa çıkma fırsatı verdiğine inanıyorum
• E) Kendinden uzaklaşarak yaşadığı toplumun en dar sokaklarına kadar giren sanatçının unutulmaz eserler vereceğini düşünüyorum

Paragrafta modern insanın hız, tüketim ve teknolojik aygıtlar arasında kendi özünden, derinliğinden hızla uzaklaştığı, başkalarını dinlemeyi dahi unuttuğu ve kendisiyle yüzleşmekten kaçındığı anlatılmaktadır. Boş bırakılan yere getirilecek en uygun giriş cümlesi, insanın kendinden uzaklaşmasından duyulan endişeyi dile getiren C seçeneğidir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç farklı fiilimsi türü birlikte kullanılmıştır?

• A) Kendini herkese uydurmak için yontmaya koyulanlar sonunda tükenip giderler. ✓
• B) Korkularınızın, sizi umutlarımızın ardına düşmekten alıkoymasına izin vermeyin.
• C) Herkes kaçınılmaz olarak kendi hayat hikâyesinin kahramanıdır.
• D) Hayatımızı bildiğimiz gibi yaşamak, bu hayattaki en büyük başarıdır.
• E) Üzüntü, korkunun insan kafasında meydana getirdiği ince bir akıntıdır.

A seçeneğinde “uydurmak” isim-fiil, “koyulanlar” sıfat-fiil, “tükenip” zarf-fiildir. Üç farklı fiilimsi türü bir arada kullanılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

20. Cep telefonları, akıllı saatler, dizüstü bilgisayarlar ve kablosuz kulaklık gibi kişisel elektronik cihazların neredeyse tamamı lityum-iyon piller ile çalışır. Sağladığı yüksek enerji yoğunluğuna ek olarak düşük ve yüksek akımlarda verimli çalışabilmesi lityum-iyon pillerin tercih edilmesinin başlıca sebeplerindendir. Bu piller şarj edilirken lityum iyonları pilin gözenekli grafit (karbon) yapısına aktarılır. Cihaz prizden çekilip kullanılmaya başlandığında ise iyonlar pilin diğer bölümüne aktarılarak cihazın ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisi elde edilir. Pillerdeki iyon transferi sürecinde, kimyasal tepkimelerin genelinde gözlendiği gibi, sıcaklık artışı tepkime hızını artırırken sıcaklığın düşmesi tepkime hızını düşürür. Lityum-iyon pillerin iç dirençlerinin düşük olması da atık ısı miktarını azaltarak pillerin soğuk havadan daha çok ve olumsuz etkilenmesine yol açar. Bu da lityum pillerin en zayıf tarafıdır. Bu parçanın yazarının, lityum-iyon pilli cihazlarla ilgili aşağıdakilerden hangisini tavsiye etmesi beklenir?

• A) Cihazınızı mümkün olduğu kadar güneşin altında bırakmamaya özen gösterin.
• B) Cihazınızın sağlığı için pilini ara sıra yetkili servislere kontrol ettirmeyi ihmal etmeyin.
• C) Pilin uzun ömürlü olması için şarj olduktan hemen sonra cihazınızı fişten çekin.
• D) Çok soğuk havalarda şarjınızın hemen bitmesini istemiyorsanız cihazınızı soğuktan koruyun. ✓
• E) Cihazınızı şarj etmeye pilinin tamamen bittiğinden emin olunca başlayın.

Parçanın son kısmında lityum-iyon pillerin düşük sıcaklıklarda kimyasal tepkime hızının düştüğü ve düşük iç direnç sebebiyle 'soğuk havadan çok daha fazla ve olumsuz etkilendiği' belirtilmiştir. Bu durum, pillerin en zayıf yönü olarak sunulmuştur. Yazarın bu saptamadan hareketle okurlara 'cihazlarını soğuktan korumalarını tavsiye etmesi' beklenir. Yapılan seçenek takasıyla bu tavsiye D seçeneğinde (index 3) yer almaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.