Altın Test 44

1. Tarihî romanların tekinsiz (güven duyulmayan) (I) dehlizlerinde gezerken korkudan coşkuya, hüzünden şaşkınlığa pek çok duyguyu tadan okur; olayların ya da gerilimin dozu ne derece artarsa artsın, anlatılanların kendine ilişmeyeceğini (karışmayacağını, müdahale etmeyeceğini) (II) bilmenin güvenindedir. Bununla birlikte, ilhamını (esin kaynağını) (III) gerçek hayattan alan öykülerin sunduğu okuma serüveni, okuyucuda daha farklı tesirler (etkiler) (IV) bırakabilir. Bir eserde anlatılanların kurmaca olduğunu bilmek başka şey, daha önce yaşanıp sonradan kâğıda döküldüğünü (kitap olarak basıldığını) (V) bilmek başka. Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla _uyuşmamaktadır_?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV
• E) V ✓

V numaralı 'kâğıda dökülmek' sözü, bir düşünceyi veya olayı yazıya geçirmek, yazmak anlamına gelir; bu sözün 'kitap olarak basılmak' anlamı yoktur. Bu nedenle parantez içindeki açıklamayla uyuşmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

2. Halk ve devlet el ele verseler alt yapı kurmak için ve tarihî binaların restarasyonunu ivedilikle gerçekleştirseler Şanlı Urfa, yerli ve yabancı turistlerin akın edeceği bir dünya şehri olacak. Tesbit edebildiğim kadarıyla yerli halk, kendilerini kalkındıracak bir kaynak olan turizmin önemi konusunda yeterince bilinçlenmemiş. Valiliğin büyük bir iyi niyetle, imkansızlıklar içinde yürütmeye çalıştığı altyapı ve restorasyon çalışmaları ne yazık ki yeterli değil. Turizm hizmeti zayıf. Yukarıdaki paragrafta yazımı yanlış olan kaç sözcük vardır?

• A) 4
• B) 3
• C) 5 ✓
• D) 1
• E) 2

Paragraftaki yazım yanlışları şunlardır: 1) 'alt yapı' -> 'altyapı' (birleşik olmalı). 2) 'restarasyonunu' -> 'restorasyonunu' (o harfi ile yazılmalı). 3) 'Şanlı Urfa' -> 'Şanlıurfa' (birleşik olmalı). 4) 'Tesbit' -> 'Tespit' (p harfi ile yazılmalı). 5) 'imkansızlıklar' -> 'imkânsızlıklar' (a üzerinde inceltme işareti olmalı). Toplam 5 kelime yanlış yazılmıştır.

3. Tardigratlar veya halk arasındaki adıyla su ayıları; okyanus derinliklerinden yüksek dağ zirvelerine kadar pek çok farklı habitatta varlığını sürdürebilen, gözle görülmeyecek kadar küçük canlılardır. Boyları genellikle 0,1 ile 1 milimetre arasında değişen bu canlıların, dört çift pençeli bacağı ve oldukça basit bir vücut yapısı vardır. Hayatlarını aktif olarak devam ettirebilmeleri için çevrelerinde ince bir su tabakasının bulunması şarttır. Bu sebeple karasal ortamlarda yaşayan türler nemli mikro alanları tercih ederler. Su ayıları, çevresel koşulların dayanılmaz hâle geldiği durumlarda 'kriptobiyoz' adı verilen, metabolizma hızlarını neredeyse sıfıra indirdikleri özel bir yarı ölüm uykusuna yatarlar. Bu olağanüstü savunma mekanizması sayesinde aşırı soğuklarda, radyasyonlu ortamlarda veya uzay boşluğunda bile canlı kalabilirler. Bu sıra dışı canlılar üzerine yapılan laboratuvar çalışmalarından birinde, eksi 200 derecede dondurularak kurutulan ve tamamen hareketsiz kalan su ayılarının, nemli ve ılık bir ortama alındıktan çok kısa bir süre sonra yeniden aktif hâle gelerek hareket etmeye başladıkları gözlemlenmiştir. Bu parçadan su ayıları ile ilgili aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

• A) Aşırı zorlu çevre şartlarına uyum sağlama yetenekleri sayesinde ölümsüzlüğü buldukları kabul edilmektedir.
• B) Tehlike anında yaşam fonksiyonlarını tamamen sonlandırarak doğada ölü taklidi yapabilen tek organizmadır.
• C) Yeryüzündeki tüm coğrafi bölgelere yayılarak buralardaki her türlü iklim koşuluna tamamen alıştıklarını ispatlamışlardır.
• D) Hayatları tamamen sona ermiş olsa bile, ideal ortam koşulları sağlandığında mucizevi bir şekilde yeniden dirilirler.
• E) Sergiledikleri sıra dışı hayatta kalma yetenekleri dolayısıyla bilimsel araştırmaların odak noktalarından biri hâline gelmişlerdir. ✓

Metinde su ayılarının (tardigratların) çok ekstrem koşullara (eksi 200 derece, radyasyon, uzay boşluğu vb.) kriptobiyoz adı verilen mekanizmayla dayandığı ve bununla ilgili birçok bilimsel araştırma yürütüldüğü, laboratuvar ortamında canlanabildiklerinin tespit edildiği anlatılmıştır. Bu durum E seçeneğindeki yargıyı doğrular. Doğru cevap E seçeneğidir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük yanlış yazılmıştır?

• A) Ressamın natürmort çalışmaları müzede sergileniyor.
• B) Eski bir gramofondan başka bir şey yoktu masanın üstünde.
• C) Uzun öğrenimimin sonunda uzman psikiyatr unvanını elde ettim.
• D) Tiyatroda monoloğu uzatmak izleyiciyi biraz sıkar. ✓
• E) Araba Sevdası’nda alafranga yaşamın eleştirildiğini görüyoruz.

“Psikiyatr” sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğru biçimi “psikiyatr”dır. Seçenekteki “pisikiyatr” yazımı yanlıştır. Yeni sıralamada doğru cevap D seçeneğidir.

5. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem nesne-yüklem ilişkisi (geçişlilik) yönüyle diğerlerinden farklıdir?

• A) Yorgun gemiler yanaşır limana akşam olunca
• B) Gözlerinde birikmiş yaşları sildi mendiliyle ✓
• C) Ağır adımlarla yürüdü karanlık yolda
• D) Kuşlar uçuşur gökyüzünde kanat çırparak
• E) Rüzgârın sesi duyulur uzak tepelerden

B seçeneğindeki 'sildi' yüklemi nesne alabildiği için ('neyi sildi?' -> 'gözlerinde birikmiş yaşları') geçişli bir fiildir. A, C, D ve E seçeneklerindeki fiiller ('yanaşır', 'yürüdü', 'uçuşur', 'duyulur') ise nesne alamadıkları için geçişsizdir. Doğru cevap B seçeneğidir.

6. Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder Dante gibi ortasındayız ömrün Delikanlı çağımızdaki cevher Yalvarmak, yakarmak nafile bugün Gözünün yaşına bakmadan gider Bu dizelerde kaç çekimli fiil vardır?

• A) 2 ✓
• B) 5
• C) 3
• D) 6
• E) 4

Dizelerde çekimli fiiller “eder” ve “gider” sözcükleridir. “Yalvarmak, yakarmak” fiilimsi olduğu için çekimli fiil sayılmaz. Toplam iki çekimli fiil vardır. Doğru cevap A seçeneğidir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kadar” edatı karşılaştırma anlamı vermiştir?

• A) Ağabeyim kadar çalışkan olmasam da çalışmayı severim. ✓
• B) Bir elbise için bu kadar heveslenmek niye?
• C) Bu alışkanlığı bıraktırana kadar akla karayı seçtik.
• D) Üç saat kadar uğraştık burayı temizlemek için.
• E) Dev kadar bir adam dikilivermesin mi karşımıza?

A seçeneğinde “ağabeyim kadar çalışkan” ifadesi iki varlığı çalışkanlık bakımından karşılaştırır. Diğer seçeneklerde “kadar” ölçü, yaklaşık miktar ya da derece anlamı taşır. Doğru cevap A seçeneğidir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tarihlerin yazımıyla ilgili _yanlışlık yapılmıştır_?

• A) 27 Aralık, Ankara için özel bir anlam taşır.
• B) Beldemizde bağ bozumu eylül ayında olur.
• C) Ocak ayının 15’inde kardeşimin nişanını yapacağız. ✓
• D) Haftaya cumartesi alışverişe gidelim beraber.
• E) Her sene 1 Ekim’de Meclis, çalışmalarına başlar.

Belirli bir tarih anlatılırken ay adıyla birlikte gün kullanılıyorsa ay adı büyük yazılır ve ek özel yazıma göre getirilir. “Ocağın 15’inde” biçimi yanlıştır; “Ocak’ın 15’inde” ya da “15 Ocak’ta” denmelidir. Yeni sıralamada doğru cevap C seçeneğidir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç, cümlenin nesnelerini birbirine bağlamıştır?

• A) Düğünüme seni de kardeşini de davet ettim. ✓
• B) Hem arkadaşlarıyla muhabbet ediyor hem de ders çalışıyordu.
• C) Ya göründüğün gibi ol ya olduğun gibi görün.
• D) Ne ağlamak ne de uyumak öfkemi yatıştırmıştı o gün.
• E) Garson siparişlere yetişmek için bir o masaya bir bu masaya koşuyor.

A seçeneğinde “seni” ve “kardeşini” sözcükleri cümlenin nesneleridir; “de ... de” bağlacı bu iki nesneyi bağlamıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

10. Renk sıfatlarıyla kalıplaşmış olan veya her iki kelimesi ya da ikinci kelimesi gerçek anlamından uzaklaşan hayvan, bitki ve hastalık isimleri bitişik yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala _aykırılıktan doğan_ bir _yazım yanlışı vardır_?

• A) Doğal yaşam alanlarında boyları üç metreyi aşan kara yılan ve su yılanı ekosistemin korunmasında önemli bir rol üstlenir. ✓
• B) Halk dilinde itdirseği olarak adlandırılan arpacık, göz kapağında aniden beliren bir tür mikrobik enfeksiyonun adıdır.
• C) Lezzetli bir baklagil olan ayşekadın fasulyesi ile Akdeniz ikliminde yetişen sarıkız fasulyesi sofraların vazgeçilmezidir.
• D) Halk arasında harnup olarak da bilinen keçiboynuzu, baklagiller ailesinden olan ve yapraklarını dökmeyen bir ağaçtır.
• E) Geleneksel tatlılarımızdan olan kuşlokumu, çayın yanında ikram edilen yaygın bir unlu mamuldür.

A seçeneğindeki 'kara yılan' sözcüğü renk sıfatıyla (kara) kalıplaşmış bir hayvan adı olduğu için belirtilen kural gereği 'karayılan' şeklinde bitişik yazılmalıdır. Kelimenin ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.

11. Temel amacı, kaynak ve alıcı arasında bilgi, fikir ve tutum birliği meydana getirmek olan ----; en yalın ifadesiyle insanlar arasındaki duygu, düşünce ve bilgi alışverişi olarak tanımlanabilir. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) İleti
• B) Kültür
• C) İletişim ✓
• D) Telaffuz
• E) Gösterge

Tanımı yapılan kavram 'İletişim'dir. İletişim, en az iki birim arasında duygu, düşünce, bilgi ve tutum ortaklığı oluşturma sürecidir. Doğru cevap C seçeneğidir.

12. 1940'lı yıllara doğru ilerlerken, hece vezninin tekdüzeliğinden ve yerleşik şiir anlayışının sınırlılıklarından dert yanan üç genç kalem, edebiyatımızda devrim niteliğinde yeni bir şiir hareketi başlattı. 1941'de neşrettikleri ortak kitaptaki şiirlerde, günlük hayattaki sıradan insanları odağa alarak onların yaşama sevincini dizelere taşıdılar. Klasik edebi sanatlara, katı ölçü ve kafiye kurallarına, abartılı ve süslü anlatımlara açıkça cephe aldılar. Şiirin, hayatını alın teriyle kazanan geniş halk kitlelerinin sesi olması gerektiğini savundular. Bu radikal çıkışla şiir yazmak kolaylaştı ve yerleşik şiir algısı kökten değişiverdi. Kısa sürede geniş kitlelerce benimsenen bu modern tarz bugün dahi gücünü hissettirmektedir. Bu parçaya göre, sözü edilen edebi toplulukla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Sıradan insanları şiire taşıdıkları
• B) Şiir anlayışlarının kabul gördüğü
• C) Etkilerinin günümüze dek sürdüğü
• D) Şiirde köklü değişiklikler yaptıkları
• E) Şiiri bir sanat olarak görmedikleri ✓

Parçada topluluğun şiir kurallarını yıktığı, sıradan insanları işlediği (A), kabul gördüğü (B), etkisinin sürdüğü (C) ve köklü değişiklikler gerçekleştirdiği (D) anlatılmıştır. Ancak onların şiiri bir sanat olarak 'görmedikleri'ne dair bir çıkarım yapılamaz; onlar sadece yerleşik sanatsal kalıplara karşı çıkmışlardır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

13. Kalıplaşmış özellikleri gereği bazı nesne ya da doğa olaylarının niteliğini belirten sıfatların cümlede gereksiz yere kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu durumu örneklendiren bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Soğuk kış günlerinde sıcacık evimizde çay içmeyi çok severdik.
• B) Gökyüzünden süzülen beyaz kar tanelerini izlemek insana huzur veriyor. ✓
• C) Yaklaşık iki saat kadar süren toplantının ardından kararlar açıklandı.
• D) İşçiler patronun tüm uyarı ve ikazlarına kulak asmadan çalışmaya devam ettiler.
• E) Hava aniden bulutlandı ve şimşekler gökyüzünü aydınlattı.

Kar doğası gereği zaten 'beyaz' renklidir. Bu nedenle 'kar taneleri' ifadesinin başına 'beyaz' sıfatının getirilmesi gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

14. Türkiye gibi insana bambaşka duygular yaşatan bir ülke başka nerede vardır ki? Bu cümle ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Soru anlamı zamirle sağlanmıştır.
• B) Eylem, durum yönünden belirtilmiştir. ✓
• C) Birden fazla sıfat kullanılmıştır.
• D) Hem edat hem bağlaç kullanılmıştır.
• E) Pekiştirme sıfatı kullanılmıştır.

Cümlede eylemi (fiili) durum yönünden belirten herhangi bir durum zarfı (durum belirteci) kullanılmamıştır. Cümledeki 'bambaşka' sözcüğü eylemi değil 'duygular' ismini niteleyen bir pekiştirme sıfatıdır. 'gibi' edat, 'ki' bağlaçtır; 'bambaşka', 'bir' ve 'başka' sıfatları vardır; soru anlamı 'nerede' soru zamiriyle sağlanmıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Konuya onun tarafsız bir bakış açısıyla yaklaşacağını umuyorum.
• B) Bu çalışmaların bizi hedeflerimize ulaştırmayacağını biliyorduk.
• C) Zorluklara göğüs geren bu genç sporcuları her zaman destekliyoruz.
• D) Katılımcılara projenin detayları hakkında ayrıntılı bilgiler sunduk.
• E) Yeni seçilen belediye başkanına tebrik ve kutlama mesajı gönderdik. ✓

E seçeneğinde geçen 'tebrik' ve 'kutlama' sözcükleri eş anlamlıdır. Bu iki sözcüğün aynı cümlede bir arada kullanılması gereksiz sözcük kullanımından doğan bir anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

16. “Söz, düşünceden önce davranmamalıdır.” cümlesine anlamca _yakın olmayan_ söz aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dilden gelen elden gelse her fukara padişah olur. ✓
• B) İnsanlar ne kadar az düşünürlerse o kadar çok konuşurlar.
• C) Sözünü bil, pişir; ağzını der, devşir.
• D) Boğaz dokuz boğumdur.
• E) Bin düşün, bir söyle.

Verilen cümle, konuşmadan önce düşünmek gerektiğini anlatır. B, C, D ve E seçenekleri bu anlamı destekler. A seçeneği ise söz ile eylem arasındaki farkı vurgular; düşünmeden konuşma anlamına doğrudan yakın değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.

17. İsterdim bu eski yerde seninle Baş başa uyumak son uykumuzu Bu hayal içinde… ve ufkumuzu Çepeçevre kaplasın bu ziya, bu renk Havayı dolduran uhrevi ahenk Bu dörtlükte kaç yerde ulama söz konusudur?

• A) 1
• B) 2
• C) 3 ✓
• D) 4
• E) 5

Dörtlükte sırasıyla; 'son uykumuzu' (n-u), 'hayal içinde' (l-i) ve 'dolduran uhrevi' (n-u) olmak üzere toplam 3 yerde ulama yapılabilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı anlatım _yoktur_?

• A) Bizim de söyleyeceklerimiz vardı bahara yaza, derken acaba şair hangi duyguları hissetmişti? ✓
• B) Kırgınlıklarımızı unutmanın sevinçlerimizi unutmaktan daha zor olduğunu vurguluyor sanatçı.
• C) Dedem, çocukken uçurtma şenliklerini hiç kaçırmadığını ve çok eğlendiklerini söylerdi her zaman.
• D) Ünlü profesör, düzenli spor yapmanın sağlık için çok önemli olduğunu belirtti.
• E) Sürekli çalışma değil, planlı çalışmanın başarıyı getireceğini söyledi babam.

Dolaylı anlatımda başkasına ait sözler, kişinin kendi cümlesiyle aktarılır. B, C, D ve E seçeneklerinde bu vardır. A seçeneği ise doğrudan bir aktarım değil, soru biçiminde bir değerlendirmedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

19. Aşağıdakilerin hangisinde “gün” kelimesi _zaman, çağ_ anlamında kullanılmıştır?

• A) Taze bir heyecanla başlar günlerimiz.
• B) Batan güne karşı hep bir türkü söylenir.
• C) Günümüzde tüketici bilinci iyice yerleşti. ✓
• D) Günümüz son derece hareketli bir şekilde geçti.
• E) Büyük zaferin kutlamaları gün sonunda tamamlandı.

E seçeneğindeki 'Günümüzde tüketici bilinci iyice yerleşti.' cümlesinde 'gün' kelimesi, içinde bulunulan zamanı, devri veya çağı (modern zamanlar anlamında) ifade etmektedir. Diğer seçeneklerde 'gün' kelimesi gündüz süresi veya 24 saatlik zaman dilimi anlamında kullanılmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklemden önce gelen sözcüklerin tümü özne görevindedir?

• A) Kendisinin başaramadığı işleri başkalarından bekleyenlerin eleştirileri hiçbir zaman yapıcı değildir.
• B) İkili ilişkilerimizde ön yargılardan, bencilce yaklaşımlardan kaçınmalıyız.
• C) Bize göre makul olan bir fikir başkaları tarafından saçma bulunabilir.
• D) Her ulusun kendine özgü sanatsal değerlerinin bulunduğu bilinmektedir. ✓
• E) Sanatçının, eserlerini özgürce üretmesinde toplumun hoşgörüsü de etkilidir.

D seçeneğinde yer alan 'bilinmektedir' yüklemdir. Bilinen ne? 'Her ulusun kendine özgü sanatsal değerlerinin bulunduğu' (Özne). Yüklemden önce gelen kelime grubunun tamamı özne öbeğidir, araya başka hiçbir öge girmemiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.