Cümlede Anlam 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'içerik' (konu) belirtilmektedir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'içerik' (konu) belirtilmektedir?
- A) Yazar, devrik cümlelere sıkça yer vermiş.
- B) Roman, bir ailenin dağılış öyküsünü anlatıyor. ✓
- C) Kitabın kapağı çok etkileyici tasarlanmış.
- D) Betimlemeler o kadar canlı ki...
İçerik, eserde 'ne anlatıldığı' sorusuna cevap verir. Üslup ise 'nasıl anlatıldığı' sorusuna cevap verir. 'Bir ailenin dağılış öyküsü', romanın konusunu, yani içeriğini belirtir. Diğer seçenekler üslup veya biçimle (kapak) ilgilidir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözü edilen sanatçının anlatımına (üslubuna) ilişkin bilgi verilmiştir?
- A) Yazar eserinde cimriliği ele almış.
- B) Kitabındaki on bir öyküde cimrilikle ilgili düşüncelerini görüyoruz.
- C) Olaylar İzmir’in şirin bir kasabasında geçiyor.
- D) Hikayelerde şiire has devrik cümlelere sıkça yer verilmiş. ✓
Devrik cümlelerin kullanılması yazarın anlatım tercihiyle ilgilidir ve doğrudan üsluba yönelik bir bilgidir. Diğerleri ise içerik veya mekanla ilgilidir.
3. Hangi cümlede bir _varsayım_ yoktur?
- A) Diyelim ki sana inanmadı.
- B) Onun sana inandığını kabul edelim.
- C) Onun sana inanmayacağını biliyordum. ✓
- D) Tut ki onun sana inandığını öğrendin.
'...biliyordum.' ifadesi bir varsayım (öyle kabul etme) değil, geçmişe yönelik bir kesinlik veya güçlü bir tahmin ifade eder. Diğerleri ('Diyelim ki', 'Kabul edelim', 'Tut ki') varsayım kalıplarıdır.
4. Hangi cümlede bir _tahmin_ yapılmıştır?
- A) Yarın hava güneşli olacak gibi görünüyor. ✓
- B) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- C) Kitap okumayı çok seviyorum.
- D) Bugün hava çok sıcak.
'Yarın hava güneşli olacak gibi görünüyor.' cümlesinde, geleceğe yönelik bir tahmin yapılmıştır.
5. Hangi cümlede bir _varsayım_ anlamı yoktur?
- A) Farz et ki piyangoyu kazandın.
- B) Tüm birikimini kaybettiğini düşün.
- C) Bu sınavdan yüksek not alacağını umuyorum. ✓
- D) Tut ki bu yıl şampiyon olduk.
'...umuyorum.' ifadesi bir varsayım (olmuş/olacak gibi kabul etme) değil, bir beklenti veya dilek belirtir. Diğer seçenekler varsayım anlamı taşır ('Farz et', 'Düşün', 'Tut ki').
6. Hangi cümlede _neden-sonuç_ ilişkisi vardır?
- A) Bu sabah erken kalktım.
- B) Kitapçıdan yeni bir kitap satın aldım.
- C) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadım. ✓
- D) Spor yapmayı çok seviyorum.
'Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadım.' cümlesinde, yağmurun yağması bir neden, dışarı çıkamamak ise bir sonuçtur. Bu nedenle neden-sonuç ilişkisi bulunmaktadır.
7. Hangi cümlede _dolaylı anlatım_ kullanılmıştır?
- A) Öğretmen, 'Yarın sınav yapacağım,' dedi.
- B) Öğretmen, yarın sınav yapacağını söyledi. ✓
- C) Öğretmen: 'Yarın sınav var!'
- D) Öğretmen, yarın sınav yapacak.
Başkasına ait bir sözün ('Yarın sınav yapacağım') anlamını bozmadan, kendi cümlemizle aktarmaya (...'yapacağını söyledi') dolaylı anlatım denir. 'Dedi' ile bitenler doğrudan anlatımdır.
8. Hangi cümlede bir _genelleme_ yapılmıştır?
- A) Sabah kahvaltı yapmadan evden çıkmam.
- B) Çocuklar genelde tatlıyı çok sever. ✓
- C) Bu kitabı bitirdim ve çok beğendim.
- D) Bugün hava çok güzel.
'Çocuklar genelde tatlıyı çok sever.' cümlesinde, 'genelde' kelimesi ile bir genelleme yapılmıştır.
9. Hangi cümlede _karşılaştırma_ yoktur?
- A) Dünkü maç, bu sezonun en heyecanlı maçıydı.
- B) Bora'nın sesi, Ali'nin sesinden daha güzeldir.
- C) Bugün hava düne göre daha soğuk.
- D) Bugün hava gerçekten çok soğuk. ✓
'Bugün hava gerçekten çok soğuk.' cümlesi, sadece o günkü havayla ilgili bir durum tespiti yapar. Diğer seçenekler (dünkü maç-diğer maçlar, Bora-Ali, bugün-dün) karşılaştırma içerir.
10. Hangi cümlede bir _tanımlama_ yapılmıştır?
- A) Eleştiri, bir eserin olumlu ve olumsuz yanlarını gösterme sanatıdır. ✓
- B) Eleştiri yaparken çok dikkatli olmalıyız.
- C) Bu eleştiriler beni çok üzdü.
- D) Eleştiri, toplumda pek sevilmez.
'Eleştiri, ... sanatıdır.' cümlesi, 'Eleştiri nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın tanımını yapmaktadır.
11. Bir yapıtı değerlendirirken, o yapıtın hangi koşullar altında yazıldığını dikkate almak; hatta --- gerekir. Bu cümlede boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
- A) o dönemde yaşayan okurların gözüyle yapıta bakmak
- B) yazarı bütün yönleriyle tanımaya çalışmakla zaman kaybetmemek ✓
- C) sanatçının psikolojisini o günün gerçekleri içinde değerlendirmek
- D) o dönemin siyasi ve toplumsal özelliklerini göz önünde bulundurmak
Metindeki 'dikkate almak' ve 'hatta' ifadeleri, yazarı veya dönemi daha derinden tanımayı gerektirir. 'Zaman kaybetmemek' bu olumlu akışı bozmaktadır.
12. Hangi cümlede _koşul (şart)_ anlamı vardır?
- A) Ödevini bitirirsen dışarı çıkabilirsin. ✓
- B) Ödevini bitirdiği için dışarı çıktı.
- C) Ödevini bitirmek için çok çalıştı.
- D) Ödevini bitirmeyi çok istiyordu.
'Ödevini bitirirsen dışarı çıkabilirsin.' cümlesinde, dışarı çıkma eylemi 'ödevini bitirme' koşuluna bağlanmıştır.
13. Hangi cümlede bir _tahmin_ anlamı vardır?
- A) Bana kalırsa bu işi o yapmıştır.
- B) Bu işi onun yaptığını biliyorum.
- C) Bu işi o yapmış olmalı. ✓
- D) Bu işi onun yapması gerekiyor.
'...yapmış olmalı.' ifadesi, kesin bir bilgiyi değil, mevcut verilere dayalı güçlü bir tahmini ifade eder. 'Bana kalırsa' öznel bir görüştür, 'biliyorum' kesinliktir, 'gerekiyor' zorunluluktur.
14. Hangi cümlede _çıkarım_ yapılmıştır?
- A) Bu kitabı çok beğendim.
- B) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- C) Bugün hava çok güzel.
- D) İki haftadır düzenli yağmur yağıyor, bu yüzden barajlar dolmuş olmalı. ✓
'İki haftadır düzenli yağmur yağıyor, bu yüzden barajlar dolmuş olmalı.' cümlesinde, verilmiş bilgilerden bir sonuç çıkarılmıştır. Bu bir çıkarım örneğidir.
15. Hangi cümlede _doğrudan anlatım_ kullanılmıştır?
- A) Atatürk, 'Hayatta en hakiki mürşit ilimdir,' demiştir. ✓
- B) Atatürk, ilimin en hakiki yol gösterici olduğunu belirtmiştir.
- C) Onun gelmeyeceğini biliyordum.
- D) Bana gelmeyeceğini söyledi.
Başkasına ait bir söz ('Hayatta en hakiki mürşit ilimdir') değiştirilmeden, tırnak içinde veya 'dedi/demiştir' ile aktarılmasına doğrudan anlatım denir.
16. Hangi cümlede bir _tanım_ yapılmıştır?
- A) Roman, yaşanmış ya da yaşanabilir olayları anlatan edebi bir türdür. ✓
- B) Bu romanı okurken çok etkilendim.
- C) Roman okumayı severim.
- D) Yazar, yeni bir roman yazıyormuş.
'Roman ... türdür.' ifadesi, 'Roman nedir?' sorusuna tam bir cevap vererek bu kavramı tanımlamaktadır.
17. Hangi cümlede bir _öneri (tavsiye)_ anlamı vardır?
- A) Sağlıklı yaşamak için düzenli beslenmelisin. ✓
- B) Her gün düzenli besleniyor.
- C) Düzenli beslenmek çok önemlidir.
- D) Düzenli beslenmediği için hasta oldu.
'...beslenmelisin.' ifadesi, bir kişiye yapması gereken bir eylem konusunda yol göstermekte ve tavsiyede bulunmaktadır.
18. Hangi cümlede _neden-sonuç_ ilişkisi yoktur?
- A) Şemsiyesini almadı çünkü havanın güneşli olacağını düşünüyordu.
- B) Hava kapalı olduğu için şemsiyesini aldı.
- C) Yağmur başlarsa diye şemsiyesini aldı. ✓
- D) Şemsiyesi kırıldığı için yenisini aldı.
'Yağmur başlarsa diye...' cümlesi bir neden-sonuç değil, bir amaç veya tedbir belirtir. Diğer seçenekler bir eylemin nedenini açıklar.
19. Hangi cümlede bir _çelişki_ bulunmaktadır?
- A) Bugün sınav çok kolaydı ama zordu. ✓
- B) Bu kitabı çok beğendim.
- C) Kitapçıdan birkaç yeni kitap satın aldım.
- D) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
'Bugün sınav çok kolaydı ama zordu.' cümlesinde, 'kolaydı' ve 'zordu' ifadeleri birbiriyle çelişmektedir. Bu durum bir çelişki oluşturur.
20. Hangi cümlede _çelişkili_ bir durum ifade edilmiştir?
- A) Sınavdan çok korkuyordu ama yine de başarılı oldu.
- B) Hem 'vaktim yok' diyor, hem de saatlerce televizyon izliyor. ✓
- C) Çok zengin olmasına rağmen mutlu değildi.
- D) Hızlı koştu ama otobüsü yakalayamadı.
'Vaktim yok' demek ile 'saatlerce televizyon izlemek' eylemi arasında mantıksal bir tutarsızlık, yani çelişki bulunmaktadır.
21. Hangi cümlede _genelleme_ anlamı vardır?
- A) Erkekler, kadınlara göre daha az konuşur. ✓
- B) Kardeşim benden daha az konuşur.
- C) Bugün toplantıda hiç konuşmadı.
- D) Konuşmayı sevmeyen bir insan.
'Erkekler...' diye başlayan cümle, bir grubu (tüm erkekleri) kapsayacak şekilde genel bir yargıda bulunmaktadır.
22. Hangi cümlede _amaç_ belirtilmemiştir?
- A) Sınavdan yüksek not almak için çok çalıştı.
- B) Ailesini görmeye memleketine gitti.
- C) Konuyu anlamak maksadıyla tekrar okudu.
- D) Çok yürüdüğünden ayakları ağrımış. ✓
'Çok yürüdüğünden...' cümlesi bir amaç değil, 'ayakların ağrımasının' nedenini (sebebini) belirtir. Diğer seçenekler bir amaç (yüksek not almak, ailesini görmek, konuyu anlamak) bildirir.
23. Hangi cümlede bir eylemin _hem nedeni hem de sonucu_ verilmiştir?
- A) Sınavı kazandığı için çok mutlu oldu. ✓
- B) Yarın erkenden yola çıkacaklar.
- C) Hava bulutlu, belki yağmur yağar.
- D) Kitap okumayı ve müzik dinlemeyi çok sever.
'Sınavı kazandığı için çok mutlu oldu.' cümlesinde, 'mutlu olmasının' nedeni 'sınavı kazanması'dır. Neden (kazanmak) ve sonuç (mutlu olmak) bir aradadır.
24. Hangi cümlede bir _çelişki_ vardır?
- A) Hem çok sağlıklı besleniyor hem de hiç spor yapmıyor.
- B) Çok zeki ama bir o kadar da tembel biri.
- C) Kitapları çok severim, bu yüzden kütüphanem bomboş. ✓
- D) Hava güzel olursa dışarı çıkarız.
Kitapları çok sevmek ile kütüphanenin 'bomboş' olması durumu arasında mantıksal bir tutarsızlık, yani çelişki vardır. Kitapları seven birinin kütüphanesinin dolu olması beklenir.
25. Serbest şiir; herkesin, söyleyebileceğini sandığı ama denediğinde söyleyemeyeceğini anladığı bir niteliğe sahiptir. Aşağıdakilerin hangisinde bu cümlede anlatılmak istenen düşünce farklı bir biçimde dile getirilmiştir?
- A) Serbest şiiri herkes yazamaz; ama hiç kimse yazamayacağını da düşünmez. ✓
- B) Serbest şiiri herkes yazabilir; ancak çoğu insan işin içinden kolayca çıkamaz.
- C) Serbest şiir zor yazılsa da okura büyük bir keyif verir.
- D) Kolay yazılan şiirler, yorucu çalışmalar sonucu yazılan şiirin başarısını yakalayamaz.
Verilen cümlede serbest şiirin kolay göründüğü halde aslında zor olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum 'herkes yazabileceğini sanır ama aslında yazamaz' ifadesiyle örtüşür.