Karma Test 20

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralması vardır?

• A) Seni kapıda bekliyor. ✓
• B) Eve doğru koşuyor.
• C) Bize bakıyor.
• D) Soruları çözüyor.

'Bekle-yor' sözcüğünde 'e' geniş ünlüsü, 'yor' ekinin etkisiyle daralarak 'i' olmuştur (Bekliyor).

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şey' sözcüğünün yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Her şey çok güzel olacak.
• B) Bir şey söylemek istiyorum.
• C) Çokşey bildiğini sanıyor. ✓
• D) Hiçbir şey beni durduramaz.

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, 'Şey' sözcüğü her zaman ayrı yazılır. Doğrusu: 'Çok şey'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Şey' şeklindedir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edilgen çatılı fiil kullanılmıştır?

• A) Camlar dün silindi. ✓
• B) Çocuklar parka koştu.
• C) Annem yemek yaptı.
• D) Öğretmen ders anlattı.

'Silindi' fiilinde -n eki vardır ve işi yapan belli değildir (Sözde özne: Camlar). Bu yüzden edilgendir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil (ortaç) kullanılmıştır?

• A) Koşar adımlarla yanıma geldi. ✓
• B) Gülerek odadan çıktı.
• C) Eve gidip dinleneceğim.
• D) Dersi dinlemek istiyor.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Koşar adım' tamlamasındaki 'Koş-ar' (-ar/-er) sıfat-fiil ekidir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?

• A) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. ✓
• B) Pazardan; elma, armut aldım.
• C) Seviyorum; ama söyleyemiyorum.
• D) Babam geldi; dedi.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Oysaki seni çok sevmiştim.
• B) Anladım ki gelmeyecek.
• C) Duydumki unutmuşsun. ✓
• D) Sen ki dünyalara değersin.

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Fiillerden sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılır: 'Duydum ki'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'ki' şeklindedir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu olayı hemen farketti. ✓
• B) Onu görünce kahroldum.
• C) Hepsini reddettim.
• D) Sabırla seyrettik.

Ses düşmesi veya türemesi olmayan yardımcı eylemler ayrı yazılır. Doğrusu: 'Fark etti'.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum (hal) zarfı kullanılmıştır?

• A) Araba yavaşça durdu. ✓
• B) Yarın sinemaya gideceğiz.
• C) İçeri girmelisin.
• D) Çok çalıştım.

Fiile sorulan 'Nasıl?' sorusunun cevabı durum zarfıdır. 'Nasıl durdu? -> Yavaşça'.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayanı düşmüş isim tamlaması vardır?

• A) Evi çok güzelmiş. ✓
• B) Kapının kolu kırıldı.
• C) Okulun bahçesi temizlendi.
• D) Ali'nin defteri kayboldu.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Evi' sözcüğü 'Onun evi' anlamındadır. 'Onun' tamlayanı düşmüştür. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi vardır?

• A) Küçücük elleri vardı. ✓
• B) Daracık sokaklardan geçtik.
• C) Azıcık aşım, ağrısız başım.
• D) Biricik yavrusunu kucakladı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Küçük-cük' -> 'Küçücük'. 'K' ünsüzü düşmüştür. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı zamirle sağlanmıştır?

• A) Çantada ne var? ✓
• B) Hangi evi beğendin?
• C) Nasıl bir araba alacaksın?
• D) Ne zaman geleceksin?

'Ne' sözcüğü ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir (Cevap: Kalem, Defter vb.). Diğerlerinde sıfat veya zarftır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gerçekleşmemiş beklenti' anlamı vardır?

• A) Sınavdan yüksek not alacağını sanıyordum. ✓
• B) Keşke tatile gitseydik.
• C) Belki o da gelir.
• D) Yağmur yağarsa ıslanırız.

Beklenti: Yüksek not alması. Sonuç: Almamış (Sanıyordum ifadesi beklentinin boşa çıktığını gösterir).

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

• A) Onunla ilk tanışmamız okulda oldu. ✓
• B) Bugün çok yoruldum.
• C) Kitap okumayı severim.
• D) Hava çok soğuktu.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Tanışma' zaten ilk kez yapılan bir eylemdir. 'İlk' sözcüğü gereksizdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem bir isim tamlamasıdır?

• A) Bu defter Ali'nin defteridir. ✓
• B) Bugün hava çok güzel.
• C) Kapı aniden açıldı.
• D) En sevdiğim renk mavidir.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Ali'nin defteridir' belirtili isim tamlamasıdır ve yüklem görevindedir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

15. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Yolculuk
• B) Evcil
• C) Tuzluk
• D) Seçim ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yol (isim), Ev (isim), Tuz (isim). Seç-im (fiil kökü). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?

• A) Ahmetler'e oturmaya gittik. ✓
• B) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• C) Ayşe Hanım'a selam söyle.
• D) TV'nin sesi çok açık.

Özel isimlere gelen yapım ekleri ve çokluk ekleri (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğrusu: 'Ahmetlere'.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?

• A) Duvarlar boyandı. ✓
• B) Ahmet duvarları boyadı.
• C) Çocuklar bahçede oynuyor.
• D) Güneş doğdu.

Boyama işini yapan belli değildir, 'duvarlar' işten etkilenen varlık olduğu için sözde öznedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kadar' edatı 'eşitlik' anlamı katmıştır?

• A) Cennet kadar güzel vatanımız var.
• B) Sabaha kadar uyumadı.
• C) Senin kadar çalışkanını görmedim. ✓
• D) Bir ton kadar kömür aldık.

'Senin kadar' ifadesi eşitlik/ölçüsünde anlamı katar. A'da benzerlik, B'de zaman/süre, D'de yaklaşıklık anlamı vardır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) eki **yoktur**?

• A) Okumak en büyük tutkumdur.
• B) Gülüşü çok güzeldi.
• C) Buralardan gitmeyi düşünüyorum.
• D) Çakmak taşını düşürdü. ✓

'Çakmak' burada bir nesnenin adı olmuştur (kalıcı isim), fiilimsi özelliğini yitirmiştir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, açıklamasıyla birlikte verilmiştir?

• A) Haberleri duyunca adeta küplere bindi.
• B) Etekleri zil çalıyor, çok seviniyordu. ✓
• C) Ağzı kulaklarına vardı.
• D) Gözden düştü.

'Etekleri zil çalmak' deyimi 'çok sevinmek' demektir. Cümlede açıklamasıyla birlikte kullanılmıştır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru eki yanlış yazılmıştır?

• A) Geldinmi beni ara. ✓
• B) Sen de mi geliyorsun?
• C) Güzel mi güzel bir evdi.
• D) Beni duyuyor musun?

Doğru cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Soru eki 'mi' her zaman ayrı yazılır. Doğrusu: 'Geldin mi'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'mi' şeklindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, zarf görevinde kullanılmıştır?

• A) Hızlı hızlı yürüyordu. ✓
• B) İrili ufaklı taşlar vardı.
• C) Eğri büğrü yollar bitti.
• D) Güzel güzel evler yapıldı.

'Nasıl yürüyordu? -> Hızlı hızlı'. Fiili nitelediği için zarftır. Diğerlerinde isimi niteledikleri için sıfattır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?

• A) Şehrin gürültüsü beni yordu.
• B) Türkçe dersinin konuları bitti. ✓
• C) Masanın ayağı kırıldı.
• D) Evin bahçesi çok genişti.

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Türkçe dersinin konuları' üç isimden oluşan bir zincirleme isim tamlamasıdır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil **yoktur**?

• A) Soruyu çözüverdi.
• B) Ben bu ağırlığı kaldıramam.
• C) Bakakaldım giden geminin ardından.
• D) Yardım etti. ✓

A (Tezlik), B (Yeterlilik - kaldırabilirim'in olumsuzu), C (Sürerlik) kurallı birleşik fiildir. D (Yardımcı eylemle kurulan) birleşik fiildir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'O' sözcüğü kişi zamiri olarak kullanılmıştır?

• A) O, bu akşam bize gelecek. ✓
• B) O, masanın üzerinde duruyor.
• C) O çantayı bana ver.
• D) O günleri çok özledim.

A şıkkında bir insanın yerini tuttuğu için kişi zamiridir. B'de işaret zamiri, C ve D'de işaret sıfatıdır.