Karma Test 34

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _nesnel_ bir anlatım vardır?

• A) Mona Lisa tablosu, dünyanın en etkileyici portresidir.
• B) İstanbul, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiştir. ✓
• C) Bu film, izlediğim en sıkıcı yapımdı.
• D) Şairin son kitabı yine harika olmuş.

'İstanbul, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiştir.' cümlesi, kişisel görüş içermeyen, kanıtlanabilir, tarihsel bir bilgidir. Bu nedenle nesneldir. Diğer seçenekler ('etkileyici', 'sıkıcı', 'harika') kişisel görüş (öznel) içermektedir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, anlam karışıklığını gidermek için kullanılmıştır?

• A) Genç, doktora bir şeyler sordu. ✓
• B) Elma, armut ve muz aldım.
• C) İzmir'e, doğduğum kente, gidiyorum.
• D) Evet, seninle gelirim.

Virgül kaldırılırsa 'Genç doktor' tamlaması oluşabilir. Özneyi ayırmak ve karışıklığı önlemek için kullanılmıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _noktalama hatası_ yapılmıştır?

• A) Bu konuyu anladı mı, anlamadı mı bilemiyorum.
• B) Kitap, defter, kalem; çantasında yoktu. ✓
• C) Sınav sonuçları açıklandı (bunu beklemiyorduk).
• D) Eyvah! Otobüsü kaçırdık.

Eş görevli kelime grupları virgülle ayrılırken, bu gruplardan sonra noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır. Doğrusu: _Kitap, defter, kalem çantasında yoktu._ (Veya tamlama olmadığı için tek virgül yeterlidir.) _Noktalı virgül, kendi içinde virgül bulunan grupları ayırmakta kullanılır._

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad aktarması (mecaz-ı mürsel) vardır?

• A) Hava çok sıcak.
• B) Kapı çaldı.
• C) Sobayı yaktım. ✓
• D) Ayakkabısını bağladı.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Soba yanmaz, sobanın 'içindeki odun/kömür' yakılır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _bağlaç_ kullanılmıştır?

• A) Bu kadar çalışmasına rağmen başarılı olamadı.
• B) Onu görmek için buraya kadar geldim.
• C) Hem suçlu hem de güçlü olmaya çalışıyor. ✓
• D) Yolun sonuna doğru bir kulübe gördü.

'Hem suçlu hem de güçlü...' cümlesinde 'hem... hem de...' tekrarlı bir bağlaçtır ve eş görevli sözcükleri bağlamıştır. Diğer seçeneklerde edat grupları kullanılmıştır ('...e rağmen', 'için', '...e doğru').

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum zarfı kullanılmamıştır?

• A) Konuyu bize detaylıca anlattı.
• B) Çocuklar parkta neşeyle oynuyor.
• C) Gece yarısı eve yorgun argın döndü.
• D) Sınav sonuçları yarın açıklanacak. ✓

'Yarın' sözcüğü eylemin zamanını bildirir, zaman zarfıdır. Diğerlerinde 'nasıl' sorusuna cevap veren durum zarfları vardır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı zamirle sağlanmıştır?

• A) Neden bu kadar heyecanlı olduğunu bilmiyor musun?
• B) Bu akşamki gösteriye kaç kişi katılacak?
• C) Müzenin açılışına kimler gelmiş? ✓
• D) Toplantı ne zaman bitecek?

C seçeneğinde '**kimler**' sözcüğü adın yerini tutarak **soru zamiri** görevindedir. (A: zarf ve soru eki; B: sıfat; D: zarf).

8. Yazar romanlarında, kabul edilmiş doğruları, alışılagelmiş çağrışımları ve tüm kabulleri yeniden irdelemeye, bunların doğallığını bozmaya çalışır ve de bütün bunları okuyucunun rahatını kaçıracak yöntemler kullanarak yapar. Örneğin yazar, gerçekçi bir anlatımı ansızın bırakıp absürt bir anlatıma geçer veya tam siz kendinizi romanın akışına kaptırmışken ansızın duruma müdahale edip size okuduğunuzun gerçek değil kurmaca olduğunu söyler, siz de neye uğradığınızı şaşırırsınız. Bu parçada yazarla ilgili olarak anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yapıtlarının anlaşılmasının belli bir altyapı gerektirdiği
• B) Yapıtlarını bütünüyle kurmaca olaylara yasladığı
• C) Okurun beklentilerini karşılamaya yönelik bir kaygısının olduğu
• D) Kalıplaşmış yargıları, okuru tedirgin eden anlatım biçimleriyle sorguladığı ✓

Yazarın amacı, 'kabul edilmiş doğruları... yeniden irdelemek' ve bunu 'okuyucunun rahatını kaçıracak yöntemler kullanarak' yapmaktır. Yani okuru rahatsız eden biçimlerle kalıplaşmış yargıları sorgulamaktır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _basit yapılı bir fiil_ kullanılmıştır?

• A) Ağaçları sulamalıyız.
• B) Anlattıklarına çok şaşırdım.
• C) Bütün gün ders çalıştım. ✓
• D) Yardımcı oldu bize.

Basit yapılı fiil, yapım eki almamış fiildir. _'Çalıştım'_ fiili sadece çekim ekleri almıştır (basit yapılı). 'Sulamalıyız' (su-la: yapım eki), 'şaşırdım' (şaş-ır: yapım eki), 'yardımcı oldu' (birleşik fiil) basit yapılı değildir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' yapılmıştır?

• A) Babam: 'Erken gel.' dedi.
• B) Doktor, ilaçlarımı düzenli kullanmamı söyledi. ✓
• C) Öğretmen, 'Ders bitti.' diye bağırdı.
• D) Annem bana 'Yemek hazır.' dedi.

Cümleyi değiştirmeden aktarmak (dedi, diye) doğrudan anlatımdır. Cümleyi kendi ifadesiyle aktarmak (söyledi, belirtti) dolaylı anlatımdır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ad aktarması' (mecaz-ı mürsel) vardır?

• A) Tabağını bitir. ✓
• B) Elini yıka.
• C) Gözünü aç.
• D) Ayağını sil.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Tabak değil, yemek kastedilmiştir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _işaret zamiri_ kullanılmıştır?

• A) Şu evi geçen ay kiralamıştık.
• B) O, sınıfın en çalışkan öğrencisidir.
• C) Bunu sana kimin söylediğini merak ediyorum. ✓
• D) Böyle davranman hepimizi üzdü.

'Bunu sana kimin söylediğini...' cümlesinde 'Bunu' sözcüğü, bir olayın veya sözün yerini işaret yoluyla tutan bir 'işaret zamiri'dir. A ('Şu ev' - işaret sıfatı), B ('O' - kişi zamiri), D ('Böyle davranman' - 'böyle' zarftır).

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olamazlık' (ihtimal dışı) anlamı vardır?

• A) O, bu parayı çalmış olamaz. ✓
• B) Belki de gelmez.
• C) Sanırım evde yok.
• D) Yarın yağmur yağabilir.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Olamaz' ifadesi kesin bir dille ihtimali reddeder. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kısaltmaların yazımıyla_ ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) THY'nin yeni seferlerini inceledim.
• B) Bu yıl TDK'nin sözlüğünü aldım.
• C) DSİ'ye yeni mühendisler alınacakmış.
• D) Pazardan 2 kg.'lık bir karpuz aldı. ✓

Küçük harflerle yapılan ölçü birimi kısaltmalarına (kg, cm, m, kr vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz, kelimenin okunuşuna (kilogramlık) göre getirilir. Ayrıca sonuna nokta konmaz. Doğrusu '2 kg'lık' olmalıydı. (Büyük harfli kısaltmalara (TDK'nin, THY'nin) ekler kısaltmanın okunuşuna göre gelir ve ayrılır.)

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki yapım eki görevindedir?

• A) Duvardaki saat durmuş. ✓
• B) Seninki yine gelmedi.
• C) Baktım ki gitmiş.
• D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.

'Duvardaki' sözcüğündeki -ki, eklendiği sözcüğü sıfat yaptığı için yapım eki kabul edilir (Sıfat yapan ki).

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, 'kök' türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Akşamki _toplantı_ çok verimli geçti. ✓
• B) Bu _soruyu_ kimse doğru cevaplayamadı.
• C) Ormanda uzun bir _yürüyüş_ yaptık.
• D) Olay yerine hemen _araştırmacılar_ geldi.

'Toplantı' sözcüğünün kökü 'top' (isim kökü). 'Soru' sözcüğünün kökü 'sor-' (fiil kökü). 'Yürüyüş' sözcüğünün kökü 'yürü-' (fiil kökü). 'Araştırmacı' sözcüğünün kökü 'ara-' (fiil kökü). Farklı olan isim köklü 'toplantı' sözcüğüdür.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yer-yön zarfı' çekim eki aldığı için isimleşmiştir?

• A) Aşağı bakma sakın.
• B) Yukarı çıkalım.
• C) İçeriye girdi. ✓
• D) Geri dön.

Yer-yön bildiren sözcükler (içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri) ek almadan kullanılırlarsa zarftır. Ek alırlarsa (içeri-ye) isim olurlar.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil (bağ-fiil) vardır?

• A) Koşarak yanıma geldi. ✓
• B) Gelen adamı tanıyorum.
• C) Okumak güzeldir.
• D) Yapılacak işler var.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Koş-arak'. -arak/-erek zarf-fiil ekidir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _deyim_ kullanılmamıştır?

• A) Olayı öğrenince eli ayağına dolaştı.
• B) Bu işi bitirmek için elinden geleni yaptı.
• C) Odanın penceresinden içeri bolca ışık giriyordu. ✓
• D) Onunla artık araları limoniydi.

Diğer seçeneklerde deyimler mevcuttur (_eli ayağına dolaşmak, elinden geleni yapmak, araları limoni olmak_). Üçüncü cümlede deyim bulunmamaktadır.

20. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde _mecazlı_ bir anlatım yoktur?

• A) Ayağını yorganına göre uzat.
• B) Damlaya damlaya göl olur.
• C) Bugünün işini yarına bırakma. ✓
• D) Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.

'Bugünün işini yarına bırakma.' atasözü, ne söylüyorsa onu kasteder (gerçek anlamlıdır) ve tembelliğe karşı bir öğüt verir. Diğer seçenekler mecazlıdır: 'Ayağını yorganına göre uzat' (dengine göre harca), 'Damlaya damlaya göl olur' (küçük birikimler büyür), 'Ateş olmayan yerden duman çıkmaz' (her söylentinin bir temeli vardır).

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sesteş' (eş sesli) sözcük kökü kullanılmıştır?

• A) Yüzü çok güzeldi. ✓
• B) Masa kırıldı.
• C) Kalem bitti.
• D) Defter doldu.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Yüz' sözcüğü sesteştir (Sayı olan 100, surat, suda yüzmek). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'eş sesli' (sesteş) bir sözcük kullanılmıştır?

• A) Soğuk havada dışarı çıkma.
• B) Bu yaz tatile gitmeyi düşünüyoruz. ✓
• C) Kırmızı elbisesi ona çok yakışmıştı.
• D) Herkes sessizce onu dinliyordu.

'Yaz' sözcüğü, hem 'mevsim adı' (isim) hem de 'yazmak eylemi' (fiil) anlamlarına gelen eş sesli bir sözcüktür.

23. 'Bu kitabı okuduktan sonra ( ) dünyaya bakış açım değişti.' cümlesinde ayraçla belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,) ✓
• B) Noktalı Virgül (;)
• C) İki Nokta (:)
• D) Noktalama işareti gerekmez

Cümlede 'bu kitabı okuduktan sonra' (zarf tümleci) ile 'dünyaya bakış açım' (özne) bulunmaktadır. Özneyi, zarf tümlecinden ayırarak vurgulamak için virgül kullanılır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yakınma' (şikayet) anlamı vardır?

• A) Her seferinde aynı hatayı yapıp duruyor! ✓
• B) Bu hatayı bir daha yapmayacağına söz verdi.
• C) Hata yapmaktan korkmamalısın.
• D) Bu hatanın nasıl yapıldığını anlamadım.

'Her seferinde aynı hatayı yapıp duruyor!' cümlesi, bir kişinin tekrarlayan eyleminden duyulan rahatsızlığı, şikayeti (yakınmayı) dile getirmektedir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' bildirilmektedir?

• A) Hasta aniden fenalaştı.
• B) Hastanın durumu şu an stabil.
• C) Hasta, yarın taburcu olacak.
• D) Hastanın durumu günden güne iyiye gidiyor. ✓

'Günden güne' ikilemesi, 'iyiye gitme' eyleminin bir anda olmadığını, belirli bir süreç içinde, adım adım (aşama aşama) gerçekleştiğini belirtir.