Karma Test 38

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olumsuzluk eki' alan bir fiilimsi vardır?

• A) Gülmeyeni güldürürdü. ✓
• B) Koşan çocuk düştü.
• C) Okumak güzeldir.
• D) Bilen bilir.

'Gül-me-yen-i'. -me olumsuzluk eki, -yen sıfat fiil ekidir. Hem olumsuzluk hem fiilimsi eki almıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'değerlendirme' yapılmıştır?

• A) Sınav yarın saat 10.00'da yapılacak.
• B) Sınava yirmi öğrenci katıldı.
• C) Sınavdaki sorular, konuyu kavrayan öğrenciler için oldukça kolaydı. ✓
• D) Sınav, toplam yüz sorudan oluşuyordu.

'Soruların... oldukça kolaydı' ifadesi, sınav hakkında öznel bir yorum (kolaylık derecesi) içerir ve bu bir değerlendirme cümlesidir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, sıfat görevindedir?

• A) Hayallerimi adım adım gerçekleştiriyordum.
• B) Bugün okuldan güle oynaya çıktılar.
• C) Bunlar, aslında saçma sapan sözlerdi. ✓
• D) Annen gelinceye kadar uslu uslu otur.

C seçeneğinde 'saçma sapan sözler' ifadesinde ikileme sıfat görevindedir. Diğerleri zarftır.

4. 'Pazardan elma, armut, portakal ( ) ev içinse peynir, zeytin ve ekmek aldı.' cümlesinde ayraçla ( ) belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,)
• B) İki Nokta (:)
• C) Nokta (.)
• D) Noktalı Virgül (;) ✓

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış (elma, armut, portakal) ve (peynir, zeytin, ekmek) gibi farklı tür veya takımları (meyveler ve kahvaltılıklar) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşılaştırma' yapılmıştır?

• A) Bu kitap daha sürükleyici. ✓
• B) Hava bugün çok sıcak.
• C) Seni görmeye geldim.
• D) Ders çalışmalısın.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Daha' sözcüğü ile bu kitap diğerleriyle veya önceki kitaplarla kıyaslanmıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

6. Yabancı sözcüklere getirilen Türkçe ekler, sözcüğün son ünlüsüne göre, büyük ünlü uyumuna bağlanır. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, ek alırken yukarıdaki kurala uymaz?

• A) Protokol ✓
• B) Şoför
• C) İcraat
• D) Suret

Büyük ünlü uyumuna uymayan yabancı kökenli sözcüklere getirilen ekler, sözcüğün son ünlüsüne göre uyum sağlar. Ancak bazı alıntı kelimeler bu kurala uymaz. 'Protokol' kelimesinin kalın ünlü ile bitmesine rağmen '-ler' (ince ünlü) eki alması gerekir (Protokoller).

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, 'belgisiz zamir' görevinde kullanılmıştır?

• A) _Bazı_ insanlar bu konuda çok duyarsız.
• B) _Herkes_ kendi kaderini kendi çizer. ✓
• C) _Hangi_ soruyu anlayamadın?
• D) _Bu_ ev, geçen yıl inşa edildi.

'Herkes' sözcüğü, bir ismin yerini belirsiz bir şekilde tutan 'belgisiz zamir'dir. 'Bazı insanlar' (sıfat), 'Hangi soru' (soru sıfatı) ve 'Bu ev' (işaret sıfatı) ifadelerinde altı çizili sözcükler sıfattır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü türemesi' pekiştirme sırasında oluşmuştur?

• A) Sapasağlam ✓
• B) Daracık
• C) Azıcık
• D) Gencecik

'Sağlam' sözcüğü 'sap' pekiştirmesi alırken araya 'a' ünlüsü girmiştir (Sapasağlam). Diğerlerinde küçültme eki (-cik) alırken türeme olmuştur.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz yumuşamasına aykırılık' vardır?

• A) Kitabın kapağı yırtılmış.
• B) Hukukun üstünlüğü. ✓
• C) Ağacın dalı.
• D) Çocuğun oyuncağı.

'Hukuk' kelimesi ünlü ile başlayan ek aldığında 'k' sesi yumuşayarak 'ğ' olmaz. 'Hukuku' şeklinde kalır. Bu durum kurala aykırıdır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım'a başvurulmuştur?

• A) Öğretmen, "Yarın sınav var." dedi.
• B) Atatürk, "Yurtta sulh, cihanda sulh!" demiştir.
• C) Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi. ✓
• D) Ali: "Ben gelmeyeceğim!"

'Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi.' cümlesinde, bir başkasının sözü (örn: 'Bu konuyu anlamadım.') aktaran kişinin ifadesiyle değiştirilerek ('-dığını söyledi') aktarılmıştır. Diğerleri doğrudan anlatımdır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _fiilde zaman kayması_ yoktur?

• A) Yarın sabah erken kalkıyorum.
• B) Her gün mutlaka kitap okuyorum.
• C) Gelecek hafta sınavına girecek.
• D) Dün akşam televizyon izledim. ✓

Fiilde zaman kayması, fiilin zamanının gerçek zamandan farklı kullanılmasıdır. '_Dün akşam televizyon izledim._' cümlesinde _-di_ eki geçmiş zaman bildirir ve gerçek zamana uygundur. Diğer seçeneklerde: '_kalkıyorum'_ (şimdiki zaman ama gelecek bildiriyor), '_okuyorum'_ (şimdiki zaman ama geniş zaman bildiriyor), '_girecek'_ (gelecek zaman ama gerçekte plan bildiriyor) zaman kayması vardır.

12. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi _gövdeden türemiştir_?

• A) Gözlük
• B) Suluk
• C) Simitçi
• D) Korkuluk ✓

Gövdeden türeme, yapım eki almış bir kelimenin (gövde) üzerine bir yapım eki daha almasıdır. 'Korkuluk' kelimesi: kork- (fiil kök) > kork-u (fiilden isim - GÖVDE) > korku-luk (isimden isim - GÖVDEDEN TÜREME). Diğerleri: göz-lük, su-luk, simit-çi (Sadece kökten türemişler, bir yapım eki almışlar).

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Çalışırsan kazanırsın. ✓
• B) Çalıştığı için kazandı.
• C) Çalışmak üzere kütüphaneye gitti.
• D) Çalışıp kazandı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kazanmanın şartı çalışmaktır (-sa/-se eki). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sesteş' (eş sesli) bir sözcük **yoktur**?

• A) Yüzü bana dönüktü.
• B) Çay kenarında piknik yaptık.
• C) Yazın tatile gideceğiz.
• D) Okulun kapısı kilitliydi. ✓

A'da 'Yüz' (surat, sayı, yüzmek), B'de 'Çay' (içecek, dere), C'de 'Yaz' (mevsim, yazmak) sesteştir. D'de sesteş sözcük yoktur.

15. Her toplum bir geçmişe, ayrı geleneklere, ayrı renklere bağlı bir bütünlüktür. Dil ve öteki anlatım araçları da bu bütünlük içinde özellikler kazanır. Ulusulararası ilişkiler ne denli artarsa artsın, bu özellikleri ortadan kaldıramaz. Toplum, geçmişiyle hesaplaşarak gelişir. En ileri milletlerin, geçmişlerini en iyi bilen milletler olması bundandır. Ama geçmişe ve geleneklere yaslanmanın geleceğe yöneltilmesi çok önemlidir. Andre Breton "Bir sanat yapıtı ancak, geleceğin titreşimlerini de taşıyorsa değerlidir." diyor. Bu parçada asıl söylenmek istenen, aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gelenekler ve geçmiş ancak geleceğe can verebilirse önemlidir. ✓
• B) Ulusların yükselişi ancak geçmişe bağlı kalmakla olanaklıdır.
• C) Uluslar, geçmişlerini yargılayarak yanlışlarına çözüm bulur.
• D) Hiçbir toplum kendi geleneklerinden ve geçmişinden soyutlanamaz.

Metinde geçmişin önemi belirtildikten sonra asıl vurgu 'geçmişe ve geleneklere yaslanmanın geleceğe yöneltilmesi çok önemlidir' yargısıyla sonuca bağlanmıştır. Cevap Anahtarı: A

16. Paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? 'Sanatçı, toplumdan kopuk yaşayamaz. Eserlerinde toplumun acılarını, sevinçlerini, sorunlarını yansıtmalıdır. Kendi kabuğuna çekilen sanatçı, zamanla unutulmaya mahkumdur.'

• A) Sanat bireysel bir uğraştır.
• B) Toplumsal sorunlar çözümsüzdür.
• C) Sanatçı toplumun aynası olmalıdır. ✓
• D) Sanatçılar yalnızlığı sever.

Parçada sanatçının toplumu yansıtması gerektiği, toplumdan kopamayacağı vurgulanmaktadır.

17. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi 'yansıma' kökenli değildir?

• A) Patırtı
• B) Horultu
• C) Pırıltı ✓
• D) Gürültü

Pat, Hor, Gür ses bildirir. Pırıl (Pırıltı) ses değil, ışıktır (görüntüdür). Yansıma olması için işitilmesi gerekir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' (takdir) söz konusudur?

• A) Yaptığı resim, renklerin dansı gibiydi. ✓
• B) Yaptığı resimde sadece mavi renk kullanmış.
• C) Yaptığı resmi henüz bitiremedi.
• D) Yaptığı resmi satmaya karar verdi.

'Renklerin dansı gibiydi' ifadesi, resmin estetik açıdan çok güzel bulunduğunu, beğenildiğini gösteren öznel bir ifadedir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ yapılmıştır?

• A) Bu akşam ki maçı mutlaka izlemeliyiz. ✓
• B) Mademki gelmeyecektin, neden haber vermedin?
• C) Her şey yolunda görünüyor, endişelenme.
• D) TDK'nin son açıklamalarını dikkatle okudum.

Buradaki 'ki' bir sıfat türeten ektir ve kendinden önceki kelimeye bitişik yazılmalıdır ('akşamki'). Bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır. Bu kullanım yanlıştır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '_de_' bağlacı _yanlış yazılmıştır_?

• A) Gelse de olur, gelmese de olur.
• B) Bu kitap da diğerleri kadar güzel.
• C) Yarın ki toplantıya sen de katılmalısın.
• D) Ben de kalmış olan anahtarı getirdim. ✓

'Bende kalmış olan...' ifadesindeki '-de' bağlaç değil, bulunma hal ekidir ve 'Ben' zamirine bitişik yazılmalıdır. Doğrusu 'Bende' olmalıydı. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. Diğer seçeneklerdeki 'de' bağlaçtır ve ayrı yazımları doğrudur.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tezlik fiili' (i-vermek) kullanılmıştır?

• A) Yapıverdi. ✓
• B) Bakakaldı.
• C) Gidebildi.
• D) Düşeyazdı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, '-ivermek' tezliktir. B (Sürerlik), C (Yeterlilik), D (Yaklaşma). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, tamlayanı da tamlananı da zamir olan belirtili ad tamlaması vardır?

• A) Sizin kitabınız çok tutulacak.
• B) Eşyaların birçoğu kayboldu.
• C) Kimsenin kimseden haberi yok.
• D) Bunların hepsini daha önce görmüştüm. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğinde 'Bunların hepsi' tamlamasında her iki unsur da zamirdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'emir kipi' kullanılmıştır?

• A) Lütfen sessiz olun. ✓
• B) Yarın gelmelisin.
• C) Buraya gidelim.
• D) Ders çalışacağız.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Olun' (Siz olun) emir kipidir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

24. 'Okumak, sadece bilgi edinmek değildir. İyi bir kitap, okuyucusuna farklı dünyaların kapılarını açar, onun empati yeteneğini geliştirir ve hayal gücünü zenginleştirir. İnsan, okudukça kendi düşünce dünyasının sınırlarını zorlar ve daha derin bir anlayışa kavuşur.' Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kitap okumak bilgi edinmenin tek yoludur.
• B) Empati yeteneği sadece kitap okuyarak geliştirilebilir.
• C) Okumak, bireyin zihinsel ve duygusal gelişimine çok yönlü katkı sağlar. ✓
• D) Hayal gücü zengin olan insanlar daha fazla kitap okur.

Paragraf, okumanın 'sadece bilgi edinmek' olmadığını belirterek birden fazla faydasını (empati, hayal gücü, düşünce dünyası) sıralıyor. Bu da okumanın zihinsel ve duygusal gelişime 'çok yönlü' katkı sağladığı anlamına gelir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zaman anlamı' taşıyan sözcük zarf değildir?

• A) Akşam maçı izleyeceğiz.
• B) Sabah erken kalktım.
• C) Geceyi burada geçirdik. ✓
• D) Yarın geliyorum.

'Geceyi' sözcüğü 'Neyi?' sorusuna cevap verir ve belirtili nesnedir. Diğerleri 'Ne zaman?' sorusuna cevap verir ve zarftır.