Karma Test 43

1. (I) Paul Eluard, hem duygusal hem de toplumsal şiirler yazan bir şair olarak 20. yüzyılın en büyük Fransız edebiyatçıları arasında gösterilir. (II) Çağdaş şiirin çok yönlü etkilerine ya da geleneğe kapalı kalmamıştır. (III) Hümanizm ve kübizm kökenli şiirin yanı sıra, gençliğinde Baudelaire, Nerval ve Alman romantikleriyle ilgilenmiş, Rimbaud’ya özel bir sevgi duymuştur. (IV) Eluard’ın şiiri, acıyı ve yoksulluğu dayanışmacı bir ruhla aşmak isteyen, tüm dünyada yankısını bulan, derin bir insanlık sevgisiyle doludur. (V) Eluard, geçirmiş olduğu gelişim süreci boyunca ustaca bir saydamlık ve yalınlık içeren bir şiir diline ulaşmıştır. Paul Eluard’ın anlatıldığı bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) I. cümlede, Fransız edebiyatına damgasını vurduğu söyleniyor.
• B) II. cümlede, yeni ve eski şiirden etkilenen bir şair olduğu belirtiliyor.
• C) III. cümlede, özgünlükten uzak, öykünmeci bir şiir yazdığı anlatılıyor. ✓
• D) IV. cümlede, şiirlerinin evrensel ve insancıl özleri olduğu dile getiriliyor.

III. cümlede Eluard'ın çeşitli akım ve şairlerle **ilgilenmiş** olduğu belirtilir. Bu durum, onun doğrudan **öykünmeci** (taklitçi) olduğu anlamına gelmez.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

• A) Dolaptan bir bardak aldı. ✓
• B) Evden erken çıktı.
• C) Yolu yarıladık.
• D) Gözleri doldu.

'Dolap-dan' değil 'Dolaptan'. P sert ünsüzü, D yumuşak ünsüzünü sertleştirerek T yapmıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Hiçbiri anlatılanlara inanmıyor, itiraz ediyordu. ✓
• B) Herkes derse girdi.
• C) Çiçekleri sulamayı unuttum.
• D) Yarın size geleceğim.

Özne eksikliği. 'Hiçbiri' inanmıyor (olumsuz), 'hepsi/herkes' itiraz ediyordu (olumlu) olmalı. İkinci cümleye 'hepsi' öznesi getirilmeli.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü daralması' vardır?

• A) Bana gülüyor.
• B) Seni bekliyor. ✓
• C) Eve koşuyor.
• D) Yolu görüyor.

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Bekle-yor -> Bekliyor. Fiil kökü ünlüyle bitip -yor eki alınca daralma olur. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ki'nin yazımı_ doğru değildir?

• A) Duydumki çok hastaymışsın. ✓
• B) Masadaki kitapları al.
• C) Seninki benden daha eski.
• D) Öyle yorgundum ki hemen uyudum.

Bağlaç olan _ki_ her zaman ayrı yazılır. _'Duydum ki'_ şeklinde ayrı yazılması gerekirken, bitişik yazıldığı için yanlıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil' cümleye 'sebep' anlamı katmıştır?

• A) Çok koştuğundan yoruldu. ✓
• B) Gülerek konuştu.
• C) Eve gelince yattı.
• D) Durmaksızın çalışıyor.

'-dığından' eki sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur. Diğerleri durum (B, D) ve zaman (C) bildirir.

7. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde 'kesme işareti' doğru kullanılmıştır?

• A) Türkçe'nin
• B) Ankaralı'lar
• C) Ahmetler'e
• D) Ayşe'nin ✓

Özel isimlere gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır. A (Yapım ekinden sonra gelen çekim eki ayrılmaz), B (Yapım eki ayrılmaz), C (Çoğul eki ayrılmaz).

8. Bu şairler, bu alandaki akımlara karşı çıkmak şöyle dursun, şiirimizin geçmişine de sahip çıkarak kendilerine yeni bir yol çizmeye çalıştılar. Şiiri, bir amaç olarak görerek yetkin bir şiir dünyası oluşturmaya çalıştılar. Giderek şiirsizleşen bir toplumda şiiri gündeme sokmak, şiirin gündemini oluşturmak, şiirin güncel ve kuramsal sorunlarını tartışmak istediler. Bu dilekleri sözde de kalmadı. Bu şairler, hem şiir geçmişiyle barışık bir kuşak oldu hem de şiiri yeniden gündeme taşıdı. Bu parçada ele alınan şairlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

• A) Şiirin estetik yönünü önemsedikleri
• B) Geleneksel şiir birikimlerine değer verdikleri
• C) Şiirin gelişmesi için çalıştıkları
• D) Hiçbir sanatsal anlayışa tepkisel yaklaşmadıkları ✓

Şairlerin 'şiiri gündeme sokmak' ve 'kuramsal sorunları tartışmak istedikleri' belirtilmiştir. Ancak yazdıkları şiirlerin **toplumsal temalı** olup olmadığına dair bir bilgi yoktur. (Orijinal şık E)

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'iyelik eki' kullanılmamıştır?

• A) Kalemim kırıldı.
• B) Evi çok güzel.
• C) Gözleri maviydi.
• D) Evi temizledi. ✓

D şıkkındaki 'Evi' sözcüğündeki '-i' belirtme hal ekidir (Neyi temizledi?). Diğerlerinde sahiplik (benim kalemim, onun evi, onun gözleri) bildirir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _sıfat-fiil (ortaç)_ kullanılmıştır?

• A) Konuşan kişiyi herkes dikkatle dinledi. ✓
• B) Gülerek yanımdan uzaklaştı.
• C) Ders çalışmak için odasına çekildi.
• D) Yağmur yağınca planlarımız iptal oldu.

'Konuşan kişiyi...' ifadesinde 'konuşan' (konuş-an) sözcüğü '-an' sıfat-fiil ekini alarak 'kişi' ismini nitelemiştir. Bu bir sıfat-fiildir. Diğerleri: 'gülerek' (zarf-fiil), 'çalışmak' (isim-fiil), 'yağınca' (zarf-fiil).

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi yoktur?

• A) Sınavı geçmek için sabahlara kadar çalıştı.
• B) Kilo vermek amacıyla her gün spor yapıyor.
• C) Seni görmek üzere ta oralardan geldim.
• D) Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış. ✓

'Çok yorulduğu için koltukta uyuya kalmış.' cümlesinde 'uyuya kalmasının' nedeni 'çok yorulmuş olmasıdır' (Neden-Sonuç). Diğer seçeneklerde ise eylemin yapılma 'amacı' (henüz gerçekleşmemiş bir hedef) belirtilmiştir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'benzetme' (teşbih) sanatı vardır?

• A) Aslan gibi güçlü bir adamdı. ✓
• B) Güneş, bugün bizi selamlıyor.
• C) Dağlar, bu ayrılığa ağlıyordu.
• D) Adamın kurnazlığı tilkileri bile şaşırtır.

'Adam', 'güç' yönünden 'aslan'a benzetilmiştir. 'Gibi' edatı benzetme olduğunu açıkça gösterir. 'Güneşin selamlaması' ve 'dağların ağlaması' kişileştirme, 'tilkileri şaşırtmak' abartmadır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşıt' (zıt) anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?

• A) Bu işi yapıp yapmamakta kararsız kaldı.
• B) Yukarı çıkmak için merdivenleri kullandı.
• C) Uzun ince bir yoldayım.
• D) Gece gündüz demeden ders çalışıyordu. ✓

'Gece' ve 'gündüz' sözcükleri, anlamca birbirinin karşıtı olan zıt anlamlı sözcüklerdir ve cümlede bir arada kullanılmışlardır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçmiş zamanın hikayesi kipiyle çekimlenmiş bir fiil vardır?

• A) Dışarı çıktığında yağmur yağıyormuş.
• B) O, her zaman yalan söylerdi.
• C) Dün akşam size uğrayacaktım.
• D) Bu konuyu daha önce konuşmuştuk. ✓

Geçmiş zamanın hikayesi çekimi, öğrenilen veya görülen geçmiş zaman kip eklerinden sonra hikaye ek fiili olan '-di' gelmesiyle (-mıştı / -diydi) oluşur. D seçeneğindeki 'konuşmuştuk' fiili, öğrenilen geçmiş zaman eki (-muş) ve ardından gelen hikaye ek fiili (-tu) ile çekimlenmiştir (konuş-muş-tu-k). B seçeneğindeki 'söylerdi' fiili geniş zamanın hikayesi, A seçeneğindeki 'yağıyormuş' fiili şimdiki zamanın rivayeti, C seçeneğindeki 'uğrayacaktım' fiili ise gelecek zamanın hikayesidir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşıt' (zıt) anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?

• A) Aşağı yukarı üç saat sürdü.
• B) İyi kötü idare ediyoruz.
• C) Gece gündüz demeden çalıştı.
• D) Hepsi. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Aşağı-Yukarı, İyi-Kötü, Gece-Gündüz zıt anlamlıdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı _yanlıştır_?

• A) Sen de bizimle gelecek misin?
• B) Bu kitabı okudun mu?
• C) Soru sordumu mutlaka cevap beklerdi. ✓
• D) Güzel mi güzel bir bahçeydi.

'mi' soru eki her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. 'Soru sordumu...' ifadesi yanlıştır. 'Soru sordu mu...' şeklinde ayrı yazılmalıydı. Burada 'mi' eki 'soru sorduğu zaman' (zaman zarfı) anlamı katmıştır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'uyarı' yapılmaktadır?

• A) Kırmızı ışıkta durmak zorunludur.
• B) Kırmızı ışıkta geçtiğini gördüm.
• C) Kırmızı ışıkta beklemeyi sevmiyorum.
• D) Kırmızı ışıkta geçersen ceza yiyebilirsin. ✓

Cümle, 'kırmızı ışıkta geçme' eyleminin olumsuz bir sonucunu (ceza yemek) belirterek, kişiyi bu davranışı yapmaması yönünde uyarmaktadır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hal eki almış bir sözcük yoktur?

• A) Evden geliyorum.
• B) Okulu çok seviyor.
• C) Bugün hava güzel. ✓
• D) Masada kitap var.

A (den), B (u - belirtme), D (da - bulunma). C seçeneğinde hal eki almış sözcük yoktur (Hava ve güzel yalın haldedir).

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Kardeşimin boyu benimkinden uzundur.
• B) Ekonomik ve sağlık sorunları yaşıyoruz. ✓
• C) Bu konuda herkesin fikrini almalıyız.
• D) Dün okula gidemedim çünkü çok hastaydım.

'Ekonomik sorunlar' (sıfat+isim) ve 'sağlık sorunları' (isim+isim) farklı tamlamalardır. 'Ekonomik' sıfatı 'sağlık' ismine bağlanamaz. Cümle 'Ekonomik sorunlar ve sağlık sorunları...' veya 'Ekonomi ve sağlık sorunları...' şeklinde olmalıydı. Tamlama yanlışlığı vardır.

20. 'Söz gümüşse sükut altındır.' atasözüyle anlatılmak istenen nedir?

• A) Konuşmak çok değerlidir.
• B) Zengin olmak için susmak gerekir.
• C) Yerinde konuşmak iyi olsa da, susmasını bilmek daha değerlidir. ✓
• D) Gümüş ve altın iyi bir yatırımdır.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Susmanın (sükut) erdemini anlatan bir atasözüdür. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yazım yanlışı yapılmamıştır?

• A) Her sınıfta atmış öğrenci var, böyle bir yerde sağlıklı eğitim olur mu?
• B) Lütfedip sözümü dinlerseniz çok memnun olacağım hanımefendi! ✓
• C) Onun yıllar önceki bu davranışı içimde hep bir uhde olarak kaldı.
• D) Gönlü zengin olan bu adam, yakın arkadaşlarına süpriz yapmayı çok sever.

B seçeneğinde yazım yanlışı yoktur. Diğerlerinde: A) atmış -> altmış; C) uhde -> ukde; D) süpriz -> sürpriz.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _işaret zamiri_ kullanılmıştır?

• A) Öteki elbise daha mı güzel?
• B) Şunları masanın üzerine koyalım. ✓
• C) Böyle bir kaza görmedim.
• D) O, en sevdiğim arkadaşımdır.

_'Şunları'_ sözcüğü ismin yerini işaret yoluyla tuttuğu için _işaret zamiridir_. Diğer seçeneklerde 'Öteki' (sıfat), 'Böyle' (sıfat), 'O' (kişi zamiri) farklı görevdedir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'iyelik eki' almış bir sözcük vardır?

• A) Okulu boyadılar.
• B) Evi yandı. ✓
• C) Kalemi kırdı.
• D) Defteri aldı.

'Evi yandı' (Onun evi). Sahiplik bildirir. Diğerleri belirtme hal ekidir (Neyi boyadılar? Okulu).

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı eylemle kurulan birleşik fiil **yoktur**?

• A) Namaz kıldı.
• B) Teşekkür etti.
• C) Hasta oldu.
• D) Bakakaldı. ✓

'Bakakaldı' (Bak-a-kalmak) sürerlik fiilidir ve kurallı birleşik fiildir. Diğerleri 'etmek, olmak, kılmak' yardımcı eylemleriyle kurulmuştur.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yansıma' kökenli bir sözcük **yoktur**?

• A) Su şırıl şırıl akıyordu.
• B) Köpek sabaha kadar havladı.
• C) Kapının menteşeleri gıcırdıyor.
• D) Gökyüzü pırıl pırıl parlıyordu. ✓

Yansıma sözcükler doğadaki seslerin taklidiyle oluşur (şırıl, hav, gıcır). 'Pırıl pırıl' ifadesi *görme* ile ilgilidir, ses (işitme) kökenli olmadığı için yansıma değildir.