Karma Test 44

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, 'kök' türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Bu _soruyu_ kimse doğru cevaplayamadı.
• B) Ormanda uzun bir _yürüyüş_ yaptık.
• C) Olay yerine hemen _araştırmacılar_ geldi.
• D) Akşamki _toplantı_ çok verimli geçti. ✓

'Soru' sözcüğünün kökü 'sor-' (fiil kökü). 'Yürüyüş' sözcüğünün kökü 'yürü-' (fiil kökü). 'Araştırmacı' sözcüğünün kökü 'ara-' (fiil kökü). 'Toplantı' sözcüğünün kökü 'top' (isim kökü). Farklı olan isim köklü 'toplantı' sözcüğüdür.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özveri' sözcüğünün _eş anlamlısı_ kullanılmıştır?

• A) Bu işi başarmak için çok fedakârlık yaptı. ✓
• B) Herkes kendi çıkarını düşünür olmuş.
• C) Cesaretli insanlar risk almaktan korkmaz.
• D) Sabırlı olmak başarının anahtarıdır.

'Özveri' sözcüğünün eş anlamlısı 'fedakârlık'tır. Cümlede 'fedakârlık' sözcüğü kullanılmıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kimi" sözcüğünün görevi ötekilerden farklıdır?

• A) **Kimi** hayatı kitaplardan öğrenir, **kimi** yaşayarak. ✓
• B) **Kimi** geceler uykum kaçıyor uyuyamıyorum.
• C) **Kimi** öykücüler yaşamın her kesitini anlatır.
• D) **Kimi** insanlar böyle düşünüyor.

A seçeneğinde 'kimi' sözcüğü belgisiz zamir görevindedir. Diğerlerinde belgisiz sıfattır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Oysaki ben sana güvenmiştim.
• B) Anladım ki bu iş böyle yürümeyecek.
• C) Sanki bahçedeki çiçekler solmuş gibiydi.
• D) Evde ki hesap çarşıya uymadı. ✓

'Evdeki hesap' bir sıfat türeten '-ki' ekidir ve bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılması bir _yazım yanlışı_dır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü değişimi' (kökte) vardır?

• A) Bana ver. ✓
• B) Eve git.
• C) Yola bak.
• D) Seni gördüm.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Ben-e -> Bana. Kökteki ünlü değişmiştir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

6. Sydney 4 milyon nüfuslu büyük bir şehir, ama bir yandan da dünyanın öbür ucunda, kaybolmuş bir kasaba gibi. Parramatta Nehri'nin kıyısında uzanan büyük yeşil alandaki asfalt patikalarda yürürken bazen kendinizi tek başınıza buluveriyorsunuz. Çevrenizde lale meşeleri, okaliptüsler, palmiyeler gibi, alışık olmadığınız ağaçlar duruyor. Akşama doğru ise yukarıda tarih öncesi yaratıkları andıran sarı renkli dev yarasalar uçuşuyor, bir taraftan da ağaçların arasından gökdelenler görünüyor. Bilimkurgu filmlerindeki gibi, uzun bir uzay yolculuğundan dönüp herkesin yok olduğu bir dünya bulmuşsunuz sanki. Bu parçada Sydney'le ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine değinilmemiştir?

• A) Bitki örtüsüne
• B) Yarattığı izlenime
• C) Gelişmiş bir kent olduğuna
• D) Coğrafi konumunun özelliğine ✓

Parçada bitki örtüsü (meşeler), izlenim (bilimkurgu), gelişmişlik (gökdelenler) ve nüfus (4 milyon) geçmektedir. Coğrafi konumun detaylı özelliklerine (enlem/boylam gibi) değinilmemiştir. Cevap Anahtarı: D

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'emir kipi' ile çekimlenmiş bir fiil vardır?

• A) Buraya gel. ✓
• B) Ders çalışmalısın.
• C) Sinemaya gidelim.
• D) Yarın gelecek.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Gel' fiili 2. tekil şahıs emir kipiyle çekimlenmiştir. (Eki yoktur). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üleştirme sayı sıfatı'nın yazımı yanlıştır?

• A) Herkese ikişer elma düştü.
• B) Sınıfa 3'erli girdiler. ✓
• C) Beşer beşer saydı.
• D) Yedişer kişilik gruplar oldu.

Üleştirme sayıları (ikişer, üçer vb.) rakamla yazılmaz, her zaman yazıyla yazılır. '3'erli' değil, 'üçerli' şeklinde yazılmalıdır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _zarf-fiil (ulaç/bağ-fiil)_ kullanılmıştır?

• A) Akşam olunca hepimiz evlere dağıldık. ✓
• B) Yapılacak işlerin bir listesini çıkardı.
• C) Çalışmak, başarının anahtarıdır.
• D) Onunla tanışmayı çok istiyorum.

'Akşam olunca...' ifadesinde 'olunca' (ol-unca) sözcüğü '-ınca' zarf-fiil ekini alarak yüklemi (dağıldık) zaman yönünden nitelemiştir. Bu bir zarf-fiildir. Diğerleri: 'yapılacak iş' (sıfat-fiil), 'çalışmak' (isim-fiil), 'tanışmayı' (isim-fiil).

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' (ihtimal) anlamı vardır?

• A) Belki yarın toplantıya katılabilirim. ✓
• B) Yarın toplantıya mutlaka katılacağım.
• C) Dün toplantıya katılmıştım.
• D) Toplantıya katılmayı hiç istemiyorum.

'Belki' sözcüğü ve '-ebilmek' fiili, eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunduğunu, ancak kesin olmadığını belirterek olasılık anlamı katmıştır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _edat (ilgeç)_ kullanılmıştır?

• A) Sen ve ben bu işi başarabiliriz.
• B) Çok çalıştı ama yine de kazanamadı.
• C) Sabaha karşı şiddetli bir yağmur başladı. ✓
• D) Ne aradı ne de sordu.

'Sabaha karşı' ifadesindeki 'karşı' sözcüğü, '-e karşı' şeklinde zaman ilgisi kuran bir edattır. Diğer seçeneklerdeki 've', 'ama', 'ne... ne de...' bağlaçtır.

12. Yeşilin sarıya döndüğü bir sonbahar günü... Yaprakların büyülü renkleri, vadinin her iki yakasına yayılıyor. Yağmur damlaları, aracın camlarını hafif hafif ıslatıyor. Bir minibüs dolusu gazeteciyiz. Türkiye'nin en önemli doğa alanlarından birine ulaşmak için Erzurum'dan İspir'e gidiyoruz. İki saatten fazla sürüyor yolculuk. Ama ne yolculuk... Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Bir amaç belirtilmiştir.
• B) Karşılaştırmadan yararlanılmıştır.
• C) Benzetme yapılmıştır. ✓
• D) Öykülemeye başvurulmuştur.

Parçada amaç ('ulaşmak için'), karşılaştırma ('en önemli'), öyküleme (yolculuk) ve betimleme vardır. Ancak 'gibi' ya da 'sanki' gibi benzetme edatları kullanılmamıştır (büyülü renkler mecazdır, benzetme değil). Cevap Anahtarı: C

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ancak' sözcüğü, 'sadece, yalnızca' anlamında kullanılmıştır?

• A) Çok çalıştı ancak sınavı geçemedi.
• B) Seni beklerim ancak çok geç kalma.
• C) Bu sorunu ancak sen çözebilirsin. ✓
• D) Güzel bir araba ancak çok pahalı.

'Bu sorunu ancak sen çözebilirsin.' cümlesinde 'ancak' kelimesi yerine 'sadece' veya 'yalnızca' getirilebilir. Diğer seçeneklerde 'ama, fakat' (karşıtlık bağlacı) veya 'koşul' anlamlarında kullanılmıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kesme işareti' yanlış kullanılmıştır?

• A) Ankara'lı arkadaşım. ✓
• B) Ayşe'nin defteri.
• C) TBMM'ye gitti.
• D) 1990'da doğdu.

Özel isimlere gelen yapım ekleri (-lı, -lı) kesme ile ayrılmaz. Doğrusu: 'Ankaralı'.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' (anlatım biçimi) belirtilmiştir?

• A) Sanatçı, son eserinde toplumsal sorunlara değinmiş.
• B) Sanatçı, sade ve akıcı bir dil kullanmış. ✓
• C) Sanatçının son eseri büyük ilgi gördü.
• D) Sanatçının bu eseri ödül aldı.

'Sade ve akıcı bir dil' ifadesi, yazarın eseri 'nasıl' anlattığını, yani anlatım biçimini (üslubunu) nitelemektedir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' (anlatım biçimi) belirtilmiştir?

• A) Sanatçı, sade ve akıcı bir dil kullanmış. ✓
• B) Sanatçı, son eserinde toplumsal sorunlara değinmiş.
• C) Sanatçının son eseri büyük ilgi gördü.
• D) Sanatçının bu eseri ödül aldı.

'Sade ve akıcı bir dil' ifadesi, yazarın eseri 'nasıl' anlattığını, yani anlatım biçimini (üslubunu) nitelemektedir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ilgi eki' (tamlayan eki) kullanılmamıştır?

• A) Benim kalemim.
• B) Okulun kapısı.
• C) Evin yolu.
• D) Ali'den aldım. ✓

A (Ben-im), B (Okul-un), C (Ev-in) tamlayan ekidir. D şıkkında '-den' ayrılma hal ekidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı bir durum' bildiren ifade vardır?

• A) Hava giderek soğuyor. ✓
• B) Aniden yağmur bastırdı.
• C) Birdenbire karşıma çıktı.
• D) Hemen eve gel.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Giderek', 'günden güne', 'yavaş yavaş' gibi ifadeler aşamalı durum bildirir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylama vardır?

• A) Kömür kara elmastır. ✓
• B) Araba çok hızlıydı.
• C) Yarın yağmur yağacak.
• D) Kitap en iyi dosttur.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kömür yerine 'kara elmas' denilmesi dolaylamadır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıcak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Bugün hava her zamankinden daha sıcak.
• B) Bizi kapıda çok sıcak karşıladılar. ✓
• C) Çorba çok sıcak olduğu için içemedim.
• D) Sıcak havalarda bol su içmeliyiz.

'Sıcak karşılamak' ifadesinde 'sıcak' sözcüğü, 'samimi, içten' anlamında (mecaz) kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ısı ile ilgili (gerçek) anlamdadır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _nesne-yüklem_ ilişkisi yönünden _geçişli_ bir fiil kullanılmıştır?

• A) Bebek sabaha kadar ağladı.
• B) Misafirler az önce geldi.
• C) Dün akşam erkenden uyudum.
• D) Kardeşim bardağı mutfağa götürdü. ✓

Geçişli fiiller, 'Neyi, Kimi, Ne?' sorularına (nesne) cevap verebilen (yani 'onu' zamirini alabilen) fiillerdir. 'Onu götürdü' (Neyi? Bardağı) diyebiliyoruz. Bu nedenle 'götürmek' fiili geçişlidir. Diğerleri: 'Onu ağladı', 'Onu geldi', 'Onu uyudum' diyemeyiz (Geçişsiz fiiller).

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne-yüklem ilişkisi (çatı) bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Evin tüm duvarları bayram için süslendi.
• B) Sınav sonuçları dün panoya asıldı.
• C) Arkadaşını görünce hızla merdivenlerden indi. ✓
• D) Kaybolan kedi, dün akşam bulundu.

'Süslendi', 'asıldı' ve 'bulundu' yüklemleri edilgen çatılıdır (işi yapan belli değil, L/N eki almış). 'İndi' yüklemi ise etkendir (işi yapan 'o' bellidir).

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yükleminin türüne göre diğerlerinden farklıdır?

• A) Misafirler az önce geldi.
• B) Çocuklar bahçede koşuyor.
• C) Bugün hava oldukça güzeldi. ✓
• D) Sabaha kadar ders çalıştı.

A (Gelmek), B (Koşmak) ve D (Çalışmak) fiil cümleleridir. C seçeneğindeki 'güzeldi' (güzel idi) isim soylu bir sözcük olduğu için yüklemi isimdir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat tümleci vardır?

• A) Arkadaşlarıyla sinemaya gitti. ✓
• B) Kitabı çantasına koydu.
• C) Yarın bize gelecek.
• D) Bahçede top oynadılar.

'Arkadaşlarıyla' (arkadaşları ile) ifadesi birliktelik bildiren bir edat tümlecidir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünsüz yumuşamasına (değişimine)_ uğramış bir sözcük yoktur?

• A) Kitabın son sayfasını henüz okumadım.
• B) Ağacın dalları yola kadar uzanıyordu.
• C) Bu yemeğin tadı gerçekten çok güzel.
• D) Genç adam aceleyle içeri girdi. ✓

'Genç adam aceleyle içeri girdi.' cümlesinde yumuşama (p,ç,t,k > b,c,d,ğ) yoktur. Diğer seçeneklerde: 'Kitap' > Kitabı, 'Ağaç' > Ağacı, 'Tat' > Tadı kelimelerinde yumuşama vardır.