Karma Test 45

1. bizim ağız açmaya hakkımız olmasın. Bu bilgi iklimlere, aylara, Franel'e ve Escales'e göre değişiyor. Hekiminiz uykuyu, şarabı ve eti sizin için zararlı görüyorsa üzülmeyin; ben size onun gibi düşünmeyen bir başka hekim bulurum. Düşüncenin akışına göre, bu paragrafın giriş cümlesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• A) Hekimlik bilgisi her hekimde aynı şeylerin önerilmesini sağlıyor mu da ✓
• B) Hekimlik bilgisi son sözünü söylemiş olmalı ki,
• C) Hekimler her şeyden önce dürüst olsun ki,
• D) Hekimlik bilgisi doğruları içermiyor ki,

Parçanın devamında hekim görüşlerinin kişiye ve duruma göre değiştiği anlatılmaktadır. Bu durum, hekimlik bilgisinin mutlak olmadığı sorusuyla başlatılabilir. Cevap Anahtarı: A

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _fiilden isim yapım eki_ almış bir sözcük vardır?

• A) Bu bölgenin toprağı çok kumludur.
• B) Korku dolu gözlerle etrafına bakıyordu. ✓
• C) Akşam yemeğinde tuzlu ayran içtik.
• D) Yazlık evlerine bu hafta sonu gidecekler.

'Korku' kelimesinin kökü 'kork-mak' (fiil) köküdür. '-u' eki (kork-u) alarak fiilden isme dönüşmüştür (türemiş isim). Diğerleri: 'verim-li' (isimden isim), 'tuz-lu' (isimden isim), 'yaz-lık' (isimden isim).

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ilgeç öbeği, sıfatı derecelendirmektedir?

• A) Bardağa, içeceğin kadar su koy.
• B) Akşama kadar seni bekleyemem.
• C) Bugüne kadar böyle bir olay yaşanmadı.
• D) Bu **kadar** sürükleyici bir kitap okumamıştım. ✓

D seçeneğinde '**Bu kadar**' ilgeç öbeği, 'sürükleyici' **sıfatını** derecelendiren miktar zarfı görevindedir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayali ögeler' yer almaktadır?

• A) Bulutlar, Güneş'e küsmüş ağlıyordu. ✓
• B) Sabah erkenden kalkıp işe gitti.
• C) Kitabın sayfalarını hızlıca çevirdi.
• D) Yolda gördüğü kediye süt verdi.

Bulutların küsmesi ve ağlaması gerçekte olmayan, hayali (kişileştirme) durumlardır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'eş sesli' (sesteş) bir sözcük kullanılmıştır?

• A) Soğuk havada dışarı çıkma.
• B) Kırmızı elbisesi ona çok yakışmıştı.
• C) Bu yaz tatile gitmeyi düşünüyoruz. ✓
• D) Herkes sessizce onu dinliyordu.

'Yaz' sözcüğü, hem 'mevsim adı' (isim) hem de 'yazmak eylemi' (fiil) anlamlarına gelen eş sesli bir sözcüktür.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'basit' bir cümledir?

• A) Güneş doğdu ve kuşlar ötmeye başladı.
• B) Uzun bir aradan sonra memleketine döndü. ✓
• C) Sınavdan yüksek not alan öğrenciler sevinçle bağırdı.
• D) Konuşulanları duymuyor, sadece düşünüyor gibiydi.

Basit cümle, tek bir yüklemi (yargıyı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Uzun bir aradan sonra memleketine döndü.' cümlesinde 'döndü' tek yüklemdir ve fiilimsi yoktur. Diğer seçenekler bağlı ('ve'), birleşik (fiilimsili - 'alan') ve sıralı (virgüllü) cümlelerdir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zaman anlamı taşıyan sözcük, zarf (belirteç) görevinde kullanılmamıştır?

• A) Gece, bütün gizemiyle şehri örttü. ✓
• B) Gece bu sokaklar çok tehlikeli olur.
• C) Yarın seninle sinemaya gidelim.
• D) Kışın buralara çok kar yağar.

B, C ve D seçeneklerindeki 'gece', 'yarın' ve 'kışın' sözcükleri eylemin zamanını bildirdikleri için 'zaman zarfı'dır. A seçeneğindeki 'Gece' sözcüğü ise eylemi nitelememiş, cümlenin öznesi olarak (isim görevinde) kullanılmıştır.

8. Bu parçanın ana düşüncesi (vurgulanmak istenen) nedir? 'Başarıya ulaşmak, sadece yetenekli olmayı gerektirmez. Tarihteki büyük başarılara bakın; hepsinin temelinde sarsılmaz bir irade ve disiplinli bir çalışma yatar. Yetenek, sizi sadece başlangıç çizgisine getirir; yarışı bitirmenizi sağlayan ise azim ve sabırdır.'

• A) Yetenekli insanlar her zaman başarılı olur.
• B) Başarıya ulaşmak için sadece çalışmak yeterlidir.
• C) Başarının asıl anahtarı, yetenekten çok sürekli çalışma ve azimdir. ✓
• D) Tarihteki başarılar günümüzde tekrarlanamaz.

Parça, başarının sadece yetenekle gelmediğini, asıl belirleyici olanın 'sarsılmaz irade', 'disiplinli çalışma', 'azim ve sabır' olduğunu vurgulamaktadır. Bu, C seçeneğinde tam olarak ifade edilmiştir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _birleşik_ bir cümledir (Girişik Birleşik)?

• A) Güneş açtı, herkes dışarı çıktı.
• B) Yorulduğunu hissedince mola verdi. ✓
• C) Hava soğuktu ve kar yağıyordu.
• D) Sabah oldu, horozlar öttü.

Birleşik cümle (Girişik Birleşik), tek bir ana yüklemi olan ve içinde en az bir fiilimsi (yan cümlecik) bulunduran cümledir. 'Yorulduğunu hissedince mola verdi.' cümlesinde 'mola verdi' (ana yüklem) ve 'hissedince' (zarf-fiil), 'yorulduğunu' (sıfat-fiil) yan cümlecikleri vardır. A, C ve D seçenekleri ise 'bağlı cümle' veya 'sıralı cümle'dir (birden çok yüklem vardır).

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'fiilden isim' yapan ek vardır?

• A) Silgi ✓
• B) Tuzluk
• C) Vatandaş
• D) Evcil

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Sil-gi. Silmek fiilinden isim türetilmiştir. Diğerleri isimden isimdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

11. Hayvanlarda öldürür ama sadece doymak için. Zevk için can alan, daha da önemlisi kitle kıyımı yapan tek canlı insandır. Bu korkunç eylemi allayıp pullamak için bandolar marşlar çalar, heyecanlı nutuklar atılır; şiirler, kitaplar yazılır. Bütün bunların tek amacı; genç insanları kurşunların, şarapnellerin önüne sürmektir. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Ünsüz türemesi ✓
• B) Ünsüz yumuşaması
• C) Sıralı cümleleri birbirinden ayıran virgül
• D) Sözcüğün önemini belirtmek için kullanılan tırnak işareti

Parçada **ünsüz türemesi** ('hissetmek', 'affetmek' gibi) örneği bulunmamaktadır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı fiil kullanılmıştır?

• A) Her gün kitap okurdu. ✓
• B) Yarın sinemaya gidecek.
• C) Dersi dikkatle dinledi.
• D) Ödevlerini zamanında yapar.

'Okurdu' (Okur idi) Geniş zamanın hikayesi. İki kip eki aldığı için birleşik zamanlıdır.

13. Aşağıdakilerden hangisi 'öz eleştiri' cümlesidir?

• A) Senin hataların yüzünden kaybettik.
• B) Herkes hata yapabilir.
• C) İşler istediğimiz gibi gitmedi.
• D) Bu konuda daha dikkatli olmalıydım. ✓

Kişinin kendi hatasını veya eksikliğini dile getirmesi (dikkatli olmalıydım) öz eleştiridir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Ekonomik ve sağlık sorunları yaşıyoruz. ✓
• B) Kardeşimin boyu benimkinden uzundur.
• C) Bu konuda herkesin fikrini almalıyız.
• D) Dün okula gidemedim çünkü çok hastaydım.

'Ekonomik sorunlar' (sıfat+isim) ve 'sağlık sorunları' (isim+isim) farklı tamlamalardır. 'Ekonomik' sıfatı 'sağlık' ismine bağlanamaz. Cümle 'Ekonomik sorunlar ve sağlık sorunları...' veya 'Ekonomi ve sağlık sorunları...' şeklinde olmalıydı. Tamlama yanlışlığı vardır.

15. Sanırım, herkes için "İşte şimdi yaşıyorum!" diye düşündüğü bir deneyim vardır. Bazıları için bu, spor yapmak, dans etmek olabilir. Benim içinse yolculuk. Yolculukta iki yönlü bir hareket var. Bir taraftan dünyaya açılıyorsunuz ama bir taraftan da değişik şeyler gördüğünüz için kendinizi fark ediyor ve içinize çekilip orada ikinci bir yolculuğa çıkıyorsunuz. Benim için yolculuğun çekici yanı bu. Böyle konuşan bir kişinin aşağıdakilerden hangisini söylemesi beklenmez?

• A) Dünyayı görmek kadar, kendimle hesaplaşmak için de yolculuk yapıyorum.
• B) Temel amacım, dünyaya değişik açılardan bakabilmektir.
• C) Yaşadığım yerden olabildiğince farklı yerlere gitmenin beni geliştireceğine inanırım.
• D) Gördüklerimin beni etkilemesine izin vermem, çünkü kalıplarımın dışına çıkmak istemem. ✓

Yazar, yolculuğun hem dünyaya açılım hem de içe çekilme (kendini fark etme) getirdiğini belirtmiştir. 'Etkilenmeye izin vermemek', bu bakış açısıyla çelişir. Cevap Anahtarı: D

16. 'Bu sanatçının dili çok _sade_.' cümlesindeki 'sade' kelimesinin zıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisinde kullanılmıştır?

• A) Toplantıya _yalın_ kıyafetlerle katılmıştı.
• B) Yazar, son eserinde _ağdalı_ bir dil kullanmayı tercih etmiş. ✓
• C) Olayları _karmaşık_ hale getirmeyi seviyordu.
• D) Çok _açık_ sözlü bir insandır.

'Sade dil' (anlaşılır, süssüz) kelimesinin zıt anlamlısı 'süslü, ağır, ağdalı' dildir. B seçeneğindeki 'ağdalı' sözcüğü bu anlamı karşılamaktadır. 'Karmaşık' (karışık), 'yalın' (eş anlamlısı), 'açık' (net) zıt anlamlısı değildir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yansıma' sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Köpek havlayınca korktu.
• B) Su şırıl şırıl akıyor.
• C) Patron bugün yine gürledi. ✓
• D) Kapı gıcırdayarak açıldı.

'Gürlemek' gök gürültüsü gibi ses çıkarmaktır (yansıma). Ancak burada 'patronun kızması/bağırması' anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünlü türemesi_ vardır?

• A) Bu sokakta eski bir ev vardı.
• B) Daracık bir yoldan geçmek zorunda kaldık. ✓
• C) Ufku kızıla boyayan bir akşam güneşiydi.
• D) Ağzında bir lokma ekmek vardı.

'Daracık' kelimesinin kökü 'dar'dır. '-cık' küçültme eki aldığında, araya 'a' ünlüsü girmiştir (dar-a-cık). Bu bir ünlü türemesidir. (Diğer örnekler: 'biricik', 'gencecik', 'azıcık'). 'Ufku' ve 'Ağzında' kelimelerinde ünlü düşmesi vardır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ad, birden çok sıfatla nitelenmiştir?

• A) Böyle şeyler ancak sıradışı korku filmlerinde olur sanırdım.
• B) O gün üzerinde **çiçek desenli**, **dizüstü** bir **etek** vardı. ✓
• C) Pembe kaplı deftere şiirler, maniler, şarkı sözleri yazmıştı.
• D) Özel okullarda başarısız öğrencilerin gelişimine ve yönlendirilmesine önem veriliyor.

B seçeneğinde '**etek**' adı, '**çiçek desenli**' ve '**dizüstü**' olmak üzere birden çok sıfatla nitelenmiştir.

20. Aşağıdaki altı çizili tamlamaların hangisinde, tamlayan tamlananın nedenini belirtmektedir?

• A) Atalarımız, "**Dil yarası** geçmez." demiş.
• B) **Yaprak dolması** bizde çok yaygındır.
• C) Yargıç, **görgü tanıklarını** da dinledi.
• D) **Doğum sancısı** annelik duygusuna yenik düşer. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, D seçeneğindeki 'Doğum sancısı' tamlamasında sancının nedeni doğumdur. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaynaştırma harfi' yoktur?

• A) Elimin kiri. ✓
• B) Masanın ucu.
• C) İkişer.
• D) Onun.

B (Masa-n-ın), C (İki-ş-er), D (O-n-un). A seçeneğinde 'El-im-in' (iyelik ve tamlayan eki) kaynaştırma yoktur.

22. Aşağıdaki dizelerin hangisinde, tamlananı tamlayandan önce söylenmiş bir belirtili ad tamlaması vardır?

• A) Kırmızı bir kuştur **soluğum** kumral göklerinde **saçlarının** ✓
• B) Çalgıcının biridir belki de macun satan
• C) Denizin ortasında motorumuz durdu
• D) Taşlarda yüzümün yarısını gördüm

A seçeneğinde '**saçlarının soluğu**' tamlamasında tamlanan '**soluğum**' tamlayandan ('saçlarının') önce gelmiştir.

23. 'O ( ) bu şehrin en eski ustası ( ) herkesin saygısını kazanmıştı.' cümlesinde ayraçla belirtilen yerlere hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) Virgül (,) - Virgül (,) ✓
• B) Noktalı Virgül (;) - Virgül (,)
• C) Virgül (,) - Noktalı Virgül (;)
• D) İki Nokta (:) - Virgül (,)

Cümledeki 'bu şehrin en eski ustası' ifadesi bir ara sözdür. TDK kurallarına göre ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna virgül (veya kısa çizgi) konur.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım'a başvurulmuştur?

• A) Öğretmen, "Yarın sınav var." dedi.
• B) Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi. ✓
• C) Ali: "Ben gelmeyeceğim!"
• D) Atatürk, "Yurtta sulh, cihanda sulh!" demiştir.

'Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi.' cümlesinde, bir başkasının sözü (örn: 'Bu konuyu anlamadım.') aktaran kişinin ifadesiyle değiştirilerek ('-dığını söyledi') aktarılmıştır. Diğerleri doğrudan anlatımdır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kesinlik_ anlamı _yoktur_?

• A) Sınav sonuçları bu hafta açıklanacakmış. ✓
• B) Bu eser, Türk edebiyatının en önemli eseridir.
• C) Toplantı saat 10.00'da başlayacak.
• D) Güneş, doğudan doğar.

_'Açıklanacakmış'_ fiilindeki _-mış_ eki, cümlenin anlamını _duyma/rivayet_ (kesin olmama) anlamıyla desteklemektedir.