Karma Test 7

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımında bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu davranışıyla hepimizi terk etti.
• B) Yıllardır çektiği sıkıntılar onu hasta etti.
• C) Ona yaptığı haksızlığı sonunda fark etti.
• D) Lütfen bu evrakları sekretere arzedin. ✓

'Arz etmek' birleşik eylemi oluşturulurken herhangi bir ses düşmesi veya türemesi olmaz. Bu kurala göre kelimenin 'arz edin' şeklinde ayrı yazılması gerekirken, seçenekte 'arzedin' şeklinde bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne (düz tümleç) yoktur?

• A) Öğretmen, tahtaya uzun bir cümle yazdı.
• B) Yağmur bütün gün durmadan yağdı. ✓
• C) Çocuklar, parkta yeni bir oyun öğrendi.
• D) Sabah kahvaltıda gazete okur.

'Yağdı' fiili 'neyi yağdı?' veya 'kimi yağdı?' sorularına cevap vermez. Bu fiil geçişsiz bir fiildir ve nesne almaz. Diğer seçenekler ('cümle', 'oyun', 'gazete') nesne almıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere iki nokta (:) getirilmesi uygundur?

• A) Hava karardı ( ) herkes evine döndü.
• B) Aklında tek bir düşünce vardı ( ) Bu sınavı mutlaka kazanmalıyım. ✓
• C) At ölür, meydan kalır ( ) yiğit ölür, şan kalır.
• D) Pazardan elma, armut ( ) portakal aldı.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur. İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlar. B seçeneğinde 'Aklında tek bir düşünce vardı' ifadesinden sonra 'Bu sınavı mutlaka kazanmalıyım.' şeklinde cümle niteliğinde bir açıklama yapıldığı için yay ayraçla belirtilen yere iki nokta getirilmelidir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kırılmak' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Arkadaşının sözleri onu çok kırmıştı.
• B) Hastalık yüzünden vücudu kırılıyordu.
• C) Düşen vazo, yere çarpınca kırıldı. ✓
• D) Fiyatları biraz daha kırmasını istedik.

'Vazonun kırılması' fiziksel bir parçalanma eylemidir, temel (gerçek) anlamdır. Diğer seçeneklerde 'incinmek/gücenmek', 'halsiz düşmek' veya 'fiyat indirmek' gibi mecaz anlamlar vardır.

5. '(I) Kitap okumak, insanın düşünce dünyasını zenginleştirir. (II) Ufkunu genişletir, olaylara farklı açılardan bakmasını sağlar. (III) Kitap fiyatları son zamanlarda oldukça arttı. (IV) Ayrıca kelime dağarcığını geliştirerek ifade gücünü artırır. (V) Bu nedenlerle, okumak bir lüks değil, ihtiyaçtır.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II
• B) III ✓
• C) IV
• D) V

Paragraf, kitap okumanın faydalarından (zenginleştirmek, ufku genişletmek, kelime dağarcığı) bahsetmektedir. (III) numaralı cümle ise konuyla ilgisiz bir şekilde kitapların 'fiyatından' bahsederek paragrafın bütünlüğünü bozmuştur.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Herkes ondan nefret ediyor, yüzünü bile görmek istemiyordu. ✓
• B) Bu yasa, meclisten aynen geçti.
• C) O, arkadaşlarına çok güvenir, sürekli yardım ederdi.
• D) Çocukların gürültü yapması ders çalışmamı engelliyor.

'Herkes (olumlu özne) ... nefret ediyor', '(Hiç kimse) (olumsuz özne) ... görmek istemiyordu.' olmalıydı. Olumlu ve olumsuz yüklemlerin aynı özneye bağlanması özne-yüklem uyumsuzluğuna yol açmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (ad-eylem) kullanılmıştır?

• A) Koşan adam bir anda yere yığıldı.
• B) Gülünce gözlerinin içi parlıyordu.
• C) Onunla konuşmak bana her zaman iyi geliyor. ✓
• D) Yapılacak işlerin bir listesini çıkardık.

'Konuşmak' sözcüğü '-mak' ekini alarak eylemin adı olmuştur (isim-fiil). 'Koşan' ve 'yapılacak' sıfat-fiil, 'gülünce' zarf-fiildir.

8. Aşağıdaki yargılardan hangisi 'nesnel' bir anlatım içermektedir?

• A) Film, izlediğim en sıkıcı yapımdı.
• B) Film, toplam üç saat sürmektedir. ✓
• C) Filmin müzikleri insanı derinden etkiliyor.
• D) Filmin sonu gerçekten çok anlamsızdı.

'Filmin üç saat sürmesi' kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmeyen, nesnel bir bilgidir. 'Sıkıcı olması', 'etkilemesi' veya 'anlamsız olması' ise kişisel görüş (öznel) belirtir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Yurtda kalan öğrenciler, yemekhaneden şikayetçiydi. ✓
• B) Bu konuda sen de en az onun kadar suçlusun.
• C) Bana yardım edeceğini sanmıştım.
• D) Kitap okumayı çok seviyor.

'Yurt' sözcüğü sert ünsüzle ('t') biter. Gelen '-da' eki, sertleşerek 'ta' olmalıdır (Ünsüz Benzeşmesi kuralı). 'Yurtta kalan' şeklinde yazılmalıydı.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi 'edilgen' çatılıdır?

• A) Çocuk, annesini görünce boynuna sarıldı.
• B) Bütün sınıf, sınav sonuçlarını bekliyordu.
• C) Bayram için tüm sokaklar temizlendi. ✓
• D) Yaşlı adam, olanları sessizce izledi.

'Temizlendi' fiilinde '-il/-in' (edilgenlik) eki vardır ve işin kim tarafından yapıldığı (temizleme işini yapan) belli değildir. Özne (Tüm sokaklar) sözde öznedir. 'Sarıldı' fiili dönüşlüdür (işi yapan ve etkilenen aynı).

11. 'Yaşlı adam, bastonuna dayanarak yavaşça ilerliyordu.' Cümlesindeki virgülün (,) kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ara sözü ayırmak
• B) Sıralı cümleleri ayırmak
• C) Yüklemden uzak düşen özneyi belirtmek ✓
• D) Anlam karışıklığını önlemek

'İlerliyordu' (yüklem). İlerleyen kim? 'Yaşlı adam' (Özne). Cümlede virgül, yüklemden uzak düşen özneyi belirtmek (vurgulamak) için kullanılmıştır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük zamir (adıl) değildir?

• A) _Bazıları_ bu konuyu hiç anlamamış.
• B) _O_, benim en güvendiğim insandır.
• C) _Hangi_ ev sizin mahalledeydi? ✓
• D) _Nereye_ gitmek istediğine karar veremedi.

'_Hangi_ ev' ifadesinde 'hangi' sözcüğü 'ev' ismini belirttiği için 'soru sıfatı'dır, ismin yerini tutmamıştır. Diğerleri belgisiz zamir ('bazıları'), kişi zamiri ('o') ve soru zamiridir ('nereye').

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' (şart) anlamı vardır?

• A) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.
• B) Ödevini bitirirsen dışarı çıkabilirsin. ✓
• C) Seni görmek için buraya kadar geldim.
• D) Hava kararmadan evde olmalısın.

'Dışarı çıkabilmenin' koşulu 'ödevini bitirmesi' eylemine bağlanmıştır. '-se, -sa' eki veya 'ise' (burada 'bitirirsen') koşul anlamı sağlar.

14. 'Eleştirinin amacı, bir sanat eserini yermek ya da göklere çıkarmak değildir. Gerçek eleştiri, eserin değerli ve değersiz yanlarını nesnel ölçütlerle ortaya koyar. Böylece hem okura hem de sanatçıya yol gösterir.' Bu parçada eleştiri ile ilgili vurgulanmak istenen asıl düşünce nedir?

• A) Eleştirinin, okurdan çok sanatçıya fayda sağladığı
• B) Eleştirinin, nesnel ve yol gösterici olması gerektiği ✓
• C) Sanat eserlerinin iyi ve kötü yanlarının olduğu
• D) Yermenin, eleştirinin bir parçası olduğu

Paragraf, eleştirinin 'yermek' olmadığını, 'nesnel ölçütlerle' yapılması ve 'yol göstermesi' gerektiğini vurgulamaktadır. Bu da 'nesnel ve yol gösterici olma' düşüncesini öne çıkarır.

15. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde 'ünlü düşmesi' (hece düşmesi) yoktur?

• A) Ağzı (ağız-ı)
• B) Omzu (omuz-u)
• C) Kitabı (kitap-ı) ✓
• D) Fikri (fikir-i)

'Kitabı' sözcüğünde 'p' -> 'b' (ünsüz yumuşaması) vardır, ünlü düşmesi yoktur. Diğer seçeneklerde 'ağız', 'omuz' ve 'fikir' sözcüklerinin ikinci hecesindeki dar ünlüler düşmüştür.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'altı çizili' sözcük, bir zarf-fiil (ulaç/bağ-fiil) değildir?

• A) Çocuk, _ağlayarak_ annesine koştu.
• B) Dereyi _görmeden_ paçaları sıvama.
• C) _Gülen_ gözlerle etrafa bakıyordu. ✓
• D) İçeri _girer girmez_ konuşmaya başladı.

'Gülen' sözcüğü '-an' ekini almıştır ve 'göz' ismini nitelemiştir; bu bir sıfat-fiildir. Diğer seçenekler ('-arak', '-meden', '-r... -mez') zarf-fiildir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Kilo vermek için her sabah yürüyor. ✓
• B) Çok yorulduğu için erken uyudu.
• C) Yağmur yağdı, bu yüzden maç ertelendi.
• D) Seni görmedim, çünkü arkam dönüktü.

'Her sabah yürüyor' (Sonuç). Hangi amaçla yürüyor? 'Kilo vermek için' (Amaç). Kilo verme eylemi henüz hedeflenen bir amaçtır. Diğer seçenekler neden-sonuç ilişkisidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Balkondaki çiçekleri suladı ve kurumuş yapraklarını kopardı.
• B) Ona sık sık öğüt verir, yol gösterirdi.
• C) Bu olaya ne o ne de kardeşi inanmıştı.
• D) Çorbasına bolca limon ve karabiber ekti. ✓

'Ekmek' fiili tohum, fidan vb. için kullanılır; 'karabiber' için kullanılmaz. 'Karabiber' serpilir, atılır veya dökülür. '...karabiber serpti.' olmalıydı. Sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasıdır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük 'isim kökü'nden türememiştir?

• A) _Susuz_ kalınca ne yapacağını bilemedi.
• B) _Yolculuk_ sandığımızdan uzun sürdü.
• C) _Başlangıç_ için hiç de fena sayılmaz.
• D) _Seçim_ yapmak için daha fazla zaman gerekiyordu. ✓

Bu soruda hangi sözcüğün isim kökünden türemediğini bulmamız gerekiyor. • 'Susuz' sözcüğünün kökü 'su' (isim kökü) → İsim kökünden türemiş • 'Yolculuk' sözcüğünün kökü 'yol' (isim kökü) → İsim kökünden türemiş • 'Başlangıç' sözcüğünün kökü 'baş' (isim kökü) → İsim kökünden türemiş • 'Seçim' sözcüğünün kökü 'seç-' (fiil kökü) → Fiil kökünden türemiş Doğru cevap: 'Seçim' çünkü bu sözcük fiil kökünden (seç-) türemiştir, isim kökünden değil.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Beni mi aradınız?
• B) Güzel mi güzel bir ev almışlar.
• C) Buradan vaz mı geçtin?
• D) Neden ders çalışmıyormusun? ✓

Soru eki 'mi' kendinden önceki kelimeden ayrı, kendinden sonraki şahıs ekleriyle bitişik yazılır. 'çalışmıyor musun?' şeklinde olmalıydı.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'birleşik' bir cümledir?

• A) Eve geldi ve hemen uyudu.
• B) Eve gelir gelmez uyudu. ✓
• C) Eve geldi, biraz dinlendi, sonra uyudu.
• D) Eve çok yorgun geldi.

'Eve gelir gelmez uyudu.' cümlesinde 'gelir gelmez' (zarf-fiil) fiilimsisi bulunduğu için bu cümle 'girişik birleşik cümle'dir. Diğerleri bağlı, sıralı ve basit cümledir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' (geçmişe yönelik üzüntü) vardır?

• A) Gençken daha çok kitap okusaydım keşke. ✓
• B) Gençken çok kitap okurdum.
• C) Gençlerin kitap okuması gerekiyor.
• D) Gençler neden kitap okumuyor?

'Hayıflanma', geçmişte kaçırılan bir fırsat (gençken daha çok okumak) için duyulan üzüntüdür. Cümle bu anlamı tam olarak karşılamaktadır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'değerlendirme' yapılmıştır?

• A) Sınav yarın saat 10.00'da yapılacak.
• B) Sınava yirmi öğrenci katıldı.
• C) Sınav, toplam yüz sorudan oluşuyordu.
• D) Sınavdaki sorular, konuyu kavrayan öğrenciler için oldukça kolaydı. ✓

'Soruların... oldukça kolaydı' ifadesi, sınav hakkında öznel bir yorum (kolaylık derecisi) içerir ve bu bir değerlendirme cümlesidir. Diğer seçenekler nesnel bilgilerdir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' (takdir) söz konusudur?

• A) Yaptığı resim, renklerin dansı gibiydi. ✓
• B) Yaptığı resimde sadece mavi renk kullanmış.
• C) Yaptığı resmi henüz bitiremedi.
• D) Yaptığı resmi satmaya karar verdi.

'Renklerin dansı gibiydi' ifadesi, resmin estetik açıdan çok güzel bulunduğunu, beğenildiğini gösteren öznel bir ifadedir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sitem' anlamı vardır?

• A) Bunca yıllık arkadaşız, beni nasıl aramazsın? ✓
• B) Beni aramaman beni çok kızdırdı.
• C) Beni aramadığın için sana küstüm.
• D) Beni neden aramadığını merak ediyorum.

'Sitem', sevilen birine karşı duyulan kırgınlığın, alınganlığın yumuşak bir dille ifade edilmesidir. Cümle, bu tanıma uymaktadır.