TURKCE - cumle ogeleri (Bölüm 8)

1. 'Annem benim için saatlerce emek verdi.' cümlesinde 'benim için' sözcük grubunun cümledeki işlevi nedir?

• A) Dolaylı tümleç
• B) Özne
• C) Zarf tümleci ✓
• D) Yüklem
• E) Belirtili nesne

'Benim için' ifadesi eylemin kimin yararına / kimin adına gerçekleştiğini bildiren ve 'için' edatıyla kurulan bir yapıdır. Bu tür edat öbekleri Türkçede zarf tümleci olarak kabul edilir; belirtme durumu ya da yön-bulunma-ayrılma eki almadığından belirtili nesne veya dolaylı tümleç değildir. 'Saatlerce' sözcüğü ise miktar zarf tümleci olup bu cümlede iki ayrı zarf tümleci bir arada bulunmaktadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem belirtili hem de belirtisiz nesne aynı anda yer almaktadır?

• A) Ona bir mektup yazdım, mektubu gönderdim. ✓
• B) Kardeşim kitap okuyor, müzik dinliyor.
• C) Arkadaşıma söz verdim, sözü tuttum.
• D) Çocuğa oyuncak aldı, oyuncağı hediye etti.
• E) Bahçeye çiçek dikti, suyu döktü.

Belirtisiz nesne yükleme eki almaz ve genellikle soyut ya da belirsiz bir nesneyi karşılar; belirtili nesne ise yükleme (-ı/-i/-u/-ü) ekini taşır. B seçeneğinde 'bir mektup yazdım' bölümünde 'mektup' belirtisiz nesne; 'mektubu gönderdim' bölümünde 'mektubu' belirtili nesnedir. Bu iki ögenin aynı cümle içinde (bağlı cümle olarak) birlikte bulunması B seçeneğini doğru kılar. Diğer seçeneklerde iki nesnenin de aynı türden olduğu ya da sorunun karşılığının tam olarak sağlanmadığı görülür.

3. 'Şehrin eski sakinleri o sokağı çok iyi hatırlıyordu.' cümlesinin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Eski sakinler
• B) Şehrin eski
• C) Şehrin eski sakinleri ✓
• D) Şehrin sakinleri
• E) Sakinler

Cümlenin öznesi yüklemi gerçekleştiren kişi ya da varlıktır ve tüm belirleyicileriyle birlikte ele alınır. 'Şehrin eski sakinleri' tamlaması bir bütün olarak özneyi oluşturmaktadır: 'şehrin' tamlayan, 'eski' sıfat, 'sakinleri' ise tamlanan konumundadır ve bu yapı öznenin bütünüdür. Özne sadece 'sakinler' ya da 'eski sakinler' değil; tüm tamlama grubu olan 'şehrin eski sakinleri'dir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem isim soylu bir sözcükten oluşmuştur?

• A) Bu kitap gerçekten faydalı. ✓
• B) Gün geçtikçe hava ısınıyor.
• C) Çocuk çok hızlı büyüdü.
• D) Arkadaşım dün beni aradı.
• E) Onun bu davranışı beni şaşırttı.

İsim yüklem, cümlede ek fiil (-dır/-dir, -ıdı/-idi vb.) almış ya da bu ek fiil gizli kalmış isim, sıfat veya zamir gibi isim soylu sözcüklerin yüklem işlevi üstlenmesiyle oluşur. 'Bu kitap gerçekten faydalı.' cümlesinde 'faydalı' sıfatı, ek fiil gizli biçimde (faydalıdır) yüklem görevini üstlenmiştir; dolayısıyla yüklem isim soyludur. Diğer seçeneklerde yüklemler fiil çekimlidir: ısınıyor, büyüdü, şaşırttı, aradı.

5. 'Küçük çocuğun yüzündeki gülümseme herkesi mutlu etti.' cümlesinde özne kaç sözcükten oluşmaktadır?

• A) 4 ✓
• B) 1
• C) 2
• D) 3
• E) 5

Cümlenin yüklemi 'etti', nesnesi 'herkesi', özne ise yüklemi gerçekleştiren unsurdur. Yüklemi kim etti? — 'Küçük çocuğun yüzündeki gülümseme.' Bu öbek şu sözcüklerden oluşur: 'küçük' (sıfat) + 'çocuğun' (tamlayan) + 'yüzündeki' (tamlayan+sıfat) + 'gülümseme' (tamlanan/temel sözcük). Toplam 4 sözcük. Dolayısıyla özne 4 sözcükten oluşmaktadır.

6. 'Yaşlı adam her sabah parkta yürüyüş yapar.' cümlesindeki öge sayısı kaçtır?

• A) 2
• B) 4 ✓
• C) 5
• D) 3
• E) 6

Cümledeki ögeler şöyle belirlenir: 'Yaşlı adam' (özne) / 'her sabah' (zaman zarf tümleci) / 'parkta' (dolaylı tümleç, -de bulunma) / 'yürüyüş yapar' (yüklem, belirtisiz nesne + yüklem olarak da çözümlenebilir). Burada 'yürüyüş' sözcüğü 'yapar' fiiliyle birleşik yüklem oluşturduğundan tek bir yüklem sayılır; bu yorumla öge sayısı 4'tür. Farklı bir çözümlemede 'yürüyüş' belirtisiz nesne kabul edilirse öge sayısı 5 olur; ancak ÖSYM uygulamalarında 'yürüyüş yapmak' kalıbı birleşik yüklem sayıldığından öge sayısı 4 kabul edilir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yüklem bulunmaktadır?

• A) Hızla koşarak otobüse yetişti.
• B) Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam etti.
• C) Hem kitap okudu hem müzik dinledi. ✓
• D) Güneş batarken kuşlar yuvalarına döndü.
• E) Akşam eve gelip hemen uyudu.

Birden fazla yüklem içeren cümleler, bağımsız yargıların 'hem…hem', 'ya…ya', 'ne…ne' gibi bağlaçlarla yan yana getirildiği sıralı ya da bağlı cümlelerdir. C seçeneğinde 'kitap okudu' ve 'müzik dinledi' olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır; bunlar 'hem…hem' bağlacıyla birbirine bağlanmış iki ayrı yargıdır. A'da 'gelip' zarf-fiil olduğundan yüklem değildir, asıl yüklem 'uyudu'dur. B'de 'batarken' zarf-fiil; D'de 'olmasına rağmen' zarf-fiil işlevi taşır. E'de 'koşarak' zarf-fiildir. Dolayısıyla yalnızca C'de iki yüklem bulunmaktadır.

8. 'Uzun yıllar emek verdiği projesinin sonuçlarını nihayet gördü.' cümlesinde belirtili nesne hangisidir?

• A) Emek verdiği
• B) Projesinin sonuçlarını ✓
• C) Projesinin
• D) Uzun yıllar
• E) Nihayet

Belirtili nesne yükleme (belirtme) hâl ekini (-ı/-i/-u/-ü) almış öğedir. Cümlede 'sonuçlarını' sözcüğü yükleme ekini taşımaktadır ve bu sözcük 'projesinin sonuçlarını' tamlamasının tamlananıdır. Belirtili nesne, tüm tamlamayla birlikte 'projesinin sonuçlarını' biçiminde ele alınmalıdır. 'Uzun yıllar' zarf tümleci, 'emek verdiği' sıfat-fiil grubu (özne tamlamasının niteleyicisi), 'nihayet' zaman zarfı, 'projesinin' ise tamlayan konumundadır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük dolaylı tümleç görevindedir? "Sabahları erken kalkmayı __(alışkanlık)__ edinmişti." "Komşusu her gün __(pazara)__ giderdi." "Çocuklar bahçede __(top)__ oynuyordu." "O gün hiç __(konuşmadı)__." "Kitabı __(masanın üstüne)__ bıraktı."

• A) Çocuklar bahçede top oynuyordu.
• B) Sabahları erken kalkmayı alışkanlık edinmişti.
• C) Kitabı masanın üstüne bıraktı.
• D) Komşusu her gün pazara giderdi. ✓
• E) O gün hiç konuşmadı.

Dolaylı tümleç, yükleme '-e, -de, -den' hâl eklerinden birini alarak bağlanan tümleçtir. 'Pazara' sözcüğü '-e' yönelme hâl ekini almış ve 'giderdi' yüklemine bağlanmıştır; dolaylı tümleçtir. A'da 'alışkanlık' yüklemin nesnesidir (belirtisiz nesne). C'de 'top' belirtisiz nesnedir. E'de 'masanın üstüne' ise sözcük grubu olarak dolaylı tümleç gibi görünse de bu seçenek dikkat dağıtıcıdır; ancak 'pazara' daha açık ve tekil biçimde dolaylı tümleç örneğidir.

10. "Öğretmen, öğrencilere konuyu bir kez daha anlattı." Bu cümlede kaç tane tümleç vardır?

• A) Tümleç yoktur.
• B) 3
• C) 2 ✓
• D) 1
• E) 4

Cümlede yüklem 'anlattı', özne 'öğretmen', belirtili nesne 'konuyu'dur. 'Öğrencilere' sözcüğü '-e' hâl ekiyle dolaylı tümleç, 'bir kez daha' ise zarf tümleci görevindedir. Ancak nesne tümleç sayılmaz; bu nedenle tümleç sayısı: dolaylı tümleç (öğrencilere) + zarf tümleci (bir kez daha) = 2'dir.

11. "Annem, bana her yıl doğum günümde güzel bir hediye alır." Bu cümlede 'bana' sözcüğü hangi cümle ögesidir?

• A) Özne
• B) Belirtisiz nesne
• C) Belirtili nesne
• D) Dolaylı tümleç ✓
• E) Zarf tümleci

'Bana' sözcüğü '-e' yönelme hâl ekini almıştır. Yükleme (alır) sorduğumuzda 'kime alır? → bana' sorusuna yanıt verir. Bu durum onu dolaylı tümleç yapar. Zarf tümleci zaman, yer, durum, miktar bilgisi verir; 'bana' bunların hiçbirini karşılamaz. Nesne ise '-i' hâl ekiyle ya da eksiz gelir; 'bana' bu kalıba uymaz.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne, diğer seçeneklerden farklı bir sözcük türündedir?

• A) Sabah kahvaltıda ekmek yedi.
• B) Her gün düzenli spor yapar.
• C) Bahçeye çiçek dikmiş.
• D) Düşündüğünü söyledi. ✓
• E) Akşam yemeği pişirdi.

A'da 'ekmek' (isim), B'de 'spor' (isim), C'de 'çiçek' (isim), D'de 'yemeği' (belirtili nesne olduğundan bu şık ayrışır, dikkat: '-i' eki var; ancak 'akşam yemeği' tamlamasının tümü nesnedir), E'de ise 'düşündüğünü' bir eylemsi (isim-fiil öbeği) olup nesne görevindedir. A, B, C'de saf isim; E'de ise isim-fiil (eylemsi) öbeği nesne görevindedir. Bu yapısal farklılık E şıkkını ayırır.

13. "Yavaş yavaş yürüyen çocuk, köşeyi döndükten sonra gözden kayboldu." Bu cümlede yüklem dışındaki ögelerin sayısı kaçtır?

• A) 6
• B) 4
• C) 2
• D) 3 ✓
• E) 5

Yüklem: 'gözden kayboldu'. Özne: 'yavaş yavaş yürüyen çocuk' (sıfat tamlaması özne). Dolaylı tümleç: 'gözden' (-den hâl eki, kaybolmak fiiliyle). Zarf tümleci: 'köşeyi döndükten sonra' (zaman tümleci). Başka bir öge aranırsa 'yavaş yavaş' öznenin niteleyicisi olduğundan ayrı öge sayılmaz. Yüklem dışındaki ögeler: özne + dolaylı tümleç + zarf tümleci = 3 ögedir.

14. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf tümleci, yer-yön bildirmektedir?

• A) Dün sabah erkenden kalktı.
• B) Koşarak merdivenleri çıktı.
• C) Sınava çok iyi hazırlandı.
• D) İki saatte bu işi bitirdi.
• E) Oraya gitmek istemiyorum. ✓

'Oraya' sözcüğü '-e' yönelme hâl ekiyle yer-yön bildiren zarf tümlecidir. A'da 'çok iyi' durum/derece, B'de 'dün sabah erkenden' zaman, C'de 'koşarak' durum, E'de 'iki saatte' zaman/süre bildiren zarf tümleçleridir. D'de 'oraya' yüklem olan 'istemiyorum' fiiline değil, 'gitmek' eylemsisine bağlanır; bu da onu zarf tümleci konumunda bir unsur yapar ve yer-yön bildirir.

15. "Müdür, toplantıya gelmeyen öğretmenleri uyardı." Bu cümlede 'toplantıya gelmeyen öğretmenleri' öbeği hangi cümle ögesidir?

• A) Belirtili nesne ✓
• B) Özne
• C) Yüklem
• D) Dolaylı tümleç
• E) Belirtisiz nesne

'Toplantıya gelmeyen öğretmenleri' öbeği '-i' belirtme hâl ekini almış ve 'uyardı' yükleminin nesnesidir. 'Neyi/kimi uyardı?' sorusuna yanıt verdiği için belirtili nesnedir. Özne 'müdür'dür. 'Toplantıya gelmeyen' kısmı sıfat tamlaması olarak 'öğretmenler'i nitelendirmekte, bütünü nesne işlevi görmektedir.

16. Aşağıdakilerden hangisinde cümlenin ögeleri sırasıyla doğru verilmiştir? "Yaşlı adam, sabah saatlerinde köy meydanına geldi."

• A) Zarf tümleci – Özne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• B) Özne – Nesne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• C) Özne – Zarf tümleci – Dolaylı tümleç – Yüklem ✓
• D) Özne – Zarf tümleci – Nesne – Yüklem
• E) Özne – Dolaylı tümleç – Zarf tümleci – Yüklem

Cümleyi çözümlersek: Yüklem → 'geldi'. Özne → 'yaşlı adam' (kim geldi?). Zarf tümleci → 'sabah saatlerinde' (ne zaman geldi? → zaman tümleci). Dolaylı tümleç → 'köy meydanına' (nereye geldi? → '-e' hâl ekiyle yön bildirir). Sıralama: Yaşlı adam (özne) / sabah saatlerinde (zarf tümleci) / köy meydanına (dolaylı tümleç) / geldi (yüklem) → A şıkkı doğrudur.

17. "Ne güzel bir gün!" Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi bulunmaktadır?

• A) Özne ve nesne
• B) Yalnızca yüklem
• C) Özne ve yüklem
• D) Hiçbir temel öge bulunmaz. ✓
• E) Yalnızca özne

Bu yapı bir ünlem cümlesidir ve fiil ya da ek-fiil içermez. 'Ne güzel bir gün!' ifadesinde yüklem yoktur; özne de açık biçimde yer almaz. Ünlem cümlelerinde temel öge olarak sayılabilecek bir yapı bulunmayabilir. ÖSYM tarzı sorularda bu tür eksiltili/ünlem cümlelerinde 'temel öge yok' ya da 'yüklem yok' kabul edilir. Doğru yanıt E'dir.

18. "Çocuk, yorgun düştüğünde hemen uyuyakaldı." Bu cümledeki 'yorgun düştüğünde' yapısı hangi ögeyi oluşturmaktadır?

• A) Dolaylı tümleç
• B) Zarf tümleci ✓
• C) Yüklem
• D) Belirtili nesne
• E) Özne

'Yorgun düştüğünde' yapısı '-dığında' zarf-fiil ekiyle türemiş bir zarf-fiil öbeğidir. Bu öbek ana yüklem olan 'uyuyakaldı' fiiline zaman ve koşul bildirerek bağlanmaktadır. Dolayısıyla zarf tümleci görevindedir. Zarf tümleçleri sadece isim soylu sözcüklerden değil, zarf-fiil öbeklerinden de oluşabilir.

19. Aşağıdakilerin hangisinde 'yalnızca' sözcüğü yanlış öge olarak etiketlenmiştir?

• A) 'Annesi' → özne (Annesi beni aradı.)
• B) 'Hızlıca' → zarf tümleci (Hızlıca yürüdü.)
• C) 'Eve' → dolaylı tümleç (Eve geç döndü.)
• D) 'Beni' → özne (Beni aradı.) ✓
• E) 'Kitap' → belirtisiz nesne (Kitap okuyor.)

'Beni aradı' cümlesinde 'beni' sözcüğü '-i' belirtme hâl ekini almıştır. Bu ek, nesne ekidir. Dolayısıyla 'beni' belirtili nesnedir, özne değildir. Cümlenin öznesi gizli 'o' zamiridir (3. tekil şahıs). E şıkkında yanlış etiketleme yapılmıştır; 'beni' özne değil, belirtili nesnedir.

20. "Sanatçı, yıllarca emek verdiği tablosunu müzeye bağışladı." Bu cümlede kaç temel öge bulunmaktadır?

• A) 2 ✓
• B) 3
• C) 5
• D) 1
• E) 4

Temel ögeler özne ve yüklemdir. Yüklem: 'bağışladı'. Özne: 'sanatçı'. Bunların dışındakiler ('yıllarca emek verdiği tablosunu' → belirtili nesne, 'müzeye' → dolaylı tümleç) yardımcı ögedir. Temel öge sayısı = özne + yüklem = 2'dir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge sıralaması 'Zarf tümleci + Özne + Belirtili nesne + Yüklem' biçimindedir?

• A) Gazeteyi dün Ahmet okudu.
• B) Dün Ahmet gazeteyi okudu. ✓
• C) Ahmet dün gazeteyi okudu.
• D) Dün gazeteyi Ahmet okudu.
• E) Ahmet gazeteyi dün okudu.

İstenen sıralama: Zarf tümleci + Özne + Belirtili nesne + Yüklem. B şıkkında: 'Dün' (zarf tümleci / zaman) + 'Ahmet' (özne) + 'gazeteyi' (belirtili nesne) + 'okudu' (yüklem). Bu sıralama tam olarak B şıkkında gerçekleşmektedir. Diğer seçeneklerde ögelerin sırası farklıdır: A'da özne öne geçmiş, C'de nesne öne alınmış, D'de zarf-nesne yer değiştirmiş, E'de zarf sona yakın konumdadır.

22. 'Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte, yıllardır özlem duyduğu o köye doğru yola çıkan adam, yorgunluğunu ve geçmişinin ağırlığını arkasında bıraktığını sanıyordu.' cümlesinde kaç tane fiilimsi bulunmaktadır?

• A) 6
• B) 5
• C) 2
• D) 3
• E) 4 ✓

Cümledeki fiilimsiler şunlardır: 'özlem duyduğu' (sıfat-fiil), 'yola çıkan' (sıfat-fiil), 'bıraktığını' (isim-fiil / ad-eylem). Bu üç fiilimsi aynı zamanda 'sanıyordu' yüklemine bağlı yapılar içinde yer almaktadır. Dikkatli bir çözümlemede 'duyduğu', 'çıkan', 'bıraktığını' olmak üzere 3 fiilimsi tespit edilir. Doğru cevap C) 4 seçeneği değil; 'sabahın ilk ışıklarıyla birlikte' tamlamasındaki 'ışıklarıyla' sözcüğünün edat tümleci oluşturduğu, 'sanıyordu'nun asıl yüklem olduğu ve 'özlem duyduğu', 'yola çıkan', 'bıraktığını', 'sanıyordu' yapısında 'sanıyordu' çekimli eylem sayılmaz. Fiilimsiler: 'duyduğu' (s.fiil), 'çıkan' (s.fiil), 'bıraktığını' (i.fiil) → 3 fiilimsi. Cevap: C) 4 değil, B) 3'tür. Sıfat-fiiller: 'özlem duyduğu' (o köye → sıfat-fiil sıfatlaması), 'yola çıkan' (adam → sıfat-fiil sıfatlaması); isim-fiil: 'bıraktığını' (nesne görevinde). Toplam: 3 fiilimsi.

23. 'Uzun yıllar emek verdiği eserin, onu tanıyanlar tarafından değil de hiç beklemediği insanlarca takdir edilmesi, yazarın yüzündeki ifadeyi birdenbire değiştirdi.' cümlesinde özne ile yüklem arasındaki yapısal ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Özne eylemsi (isim-fiil öbeği), yüklem ettirgen fiil
• B) Özne zamir, yüklem geçişsiz fiil
• C) Özne soyut isim, yüklem ettirgen fiil
• D) Özne somut isim tamlaması, yüklem geçişli fiil
• E) Özne eylemsi (isim-fiil öbeği), yüklem geçişli fiil ✓

'Uzun yıllar emek verdiği eserin... takdir edilmesi' bölümü bir isim-fiil öbeğidir ve cümlenin öznesi konumundadır (takdir edilmesi → özne). Yüklem ise 'değiştirdi' fiilidir. 'Değiştirdi' sözcüğü, '-tir-' ettirgenlik ekini barındırmaktadır (değiş-tir-di). Dolayısıyla yüklem ettirgen bir fiildir. Özne de bir eylemsi (isim-fiil) öbeğidir. Bu nedenle doğru cevap A) seçeneğidir. D seçeneği 'ettirgen fiil' demesi bakımından kısmen doğrudur fakat D'de 'özne eylemsi' ifadesi de yer almaktadır; A ve D'nin farkı A'da 'geçişli fiil' D'de 'ettirgen fiil' denmesidir. Ettirgen fiiller aynı zamanda geçişli olabileceğinden ince ayrım önemlidir: 'değiştirdi' ettirgen olduğu için D doğru görünse de A seçeneğinde 'geçişli fiil' denilmektedir; ettirgen fiiller kesinlikle geçişlidir, ancak buradaki bağlamda 'yüzündeki ifadeyi' nesnesi bulunmaktadır, dolayısıyla A doğrudur çünkü ettirgen aynı zamanda geçişlidir ve A bunu kapsar. Ancak D daha özel ve doğru tanımı verir — gerçekte en doğru seçenek A'dır çünkü ettirgenlik, geçişliliğin alt kümesidir ve soru 'yapısal ilişki' sorduğundan A doğrudur.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç, zarfla kurulan bir öbek aracılığıyla değil, doğrudan isim tamlamasıyla oluşturulmuştur?

• A) Hayatının en zor döneminde ona destek oldular.
• B) Sabahın karanlığında yola çıktılar.
• C) Eski dostunun evine bir türlü gidemedi. ✓
• D) Dağların ardındaki o sessiz vadiye ulaşmak istiyordu.
• E) Bütün gece şehrin sokaklarında dolaştı.

Dolaylı tümleç, yükleme yönelme (-e), bulunma (-de) veya ayrılma (-den) hâl ekleriyle bağlanan öğedir. Soruda 'doğrudan isim tamlamasıyla' oluşturulan dolaylı tümleç sorulmaktadır. B seçeneğinde 'eski dostunun evine' yapısı incelendiğinde: 'eski dostunun evi' → belirtili isim tamlaması; bu tamlamanın yönelme hâli almış biçimi 'evine' dolaylı tümleci oluşturmaktadır. Diğer seçeneklerde ise: A'da 'şehrin sokaklarında' tamlaması + bulunma hâli (geçerli, ama 'bütün gece' zarfı öne çıkar), C'de 'sabahın karanlığında' isim tamlaması + bulunma hâli mevcuttur. Ancak soruda 'zarfla kurulan öbek aracılığıyla değil' kısmı belirleyicidir. B'de 'eski dostunun evine' tamlaması saf isim tamlaması kökenli dolaylı tümleci temsil eder; 'bir türlü' zarfı ise ayrı bir zarf tümleci görevindedir. Dolaylı tümleç doğrudan isim tamlamasından üretildiği için cevap B'dir.

25. 'Ne söylediğini anlamak bir yana, neden öyle davrandığını da çözemedim.' cümlesinin ögelerine ayrıldığında özne için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Cümlede gizli özne vardır ve birinci tekil şahıstır. ✓
• B) Cümlede sıfat-fiille kurulan açık bir özne vardır.
• C) Cümlenin öznesi 'ne söylediğini' isim-fiil öbeğidir.
• D) Cümlede iki ayrı özne yer almaktadır.
• E) Cümle öznesi bulunmayan eksiltili bir yapıdır.

Cümlenin yüklemi 'çözemedim' fiilidir. Bu fiil birinci tekil şahısta çekimlenmiştir (-m kişi eki). Cümlede açık (adıl ya da ad biçiminde) bir özne bulunmamakta; özne, yüklemin şahıs ekinden anlaşılmaktadır. Bu yapıya 'gizli özne' denir. 'Ne söylediğini anlamak bir yana' bölümü ise bağlaçlı bir ara yapı olup 'anlamak' isim-fiiliyle kurulan bu bölüm cümlenin dışında değerlendirilebilir; ana cümleye ait özne gizlidir. 'Neden öyle davrandığını' ise nesne görevindedir. Dolayısıyla özne gizli, birinci tekil şahıs olduğundan cevap A'dır.