Hukukun Temel Kavramları

1. Aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel özelliktir?

• A) Toplumda genel kabul görmesi
• B) Yazılı olması zorunluluğu
• C) Yaptırımının devlet tarafından uygulanması ✓
• D) Ahlaki değerlere dayanması
• E) Dini kurallara uygun olması

Hukuk kurallarını ahlak, din ve görgü kurallarından ayıran en temel özellik, yaptırımının devlet eliyle (cebren) uygulanmasıdır.

2. Medeni Kanun aşağıdaki hukuk dallarından hangisinin kapsamına girer?

• A) Ceza hukuku
• B) İdare hukuku
• C) Anayasa hukuku
• D) Özel hukuk ✓
• E) Vergi hukuku

Medeni Kanun; kişiler, aile, miras ve eşya hukukunu düzenler ve özel hukuk dalı içinde yer alır.

3. Türk Medeni Kanunu'na göre erginlik (reşitlik) kaç yaşında başlar?

• A) 15
• B) 16
• C) 17
• D) 18 ✓
• E) 21

Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesine göre erginlik, 18 yaşının doldurulmasıyla başlar.

4. Aşağıdakilerden hangisi kamu hukukunun bir dalı değildir?

• A) Anayasa hukuku
• B) İdare hukuku
• C) Vergi hukuku
• D) Borçlar hukuku ✓
• E) Ceza hukuku

Borçlar hukuku, bireyler arasındaki borç ilişkilerini düzenler ve özel hukukun bir dalıdır.

5. Hukukun yazılı kaynaklarının hiyerarşik sıralamasında Anayasa'nın hemen altında yer alan kaynak hangisidir?

• A) Tüzük
• B) Yönetmelik
• C) Kanun ✓
• D) Örf ve adet
• E) İçtihat

Normlar hiyerarşisinde sıralama: Anayasa → Kanun → Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi → Yönetmelik. Kanun, Anayasa'nın hemen altında yer alır.

6. Aşağıdakilerden hangisi hukuki bir yaptırım türü değildir?

• A) Tazminat
• B) Cebri icra
• C) Vicdani kınama ✓
• D) İptal
• E) Para cezası

Vicdani kınama, ahlak kurallarının yaptırımıdır; hukuki bir yaptırım değildir. Hukuki yaptırımlar: ceza, tazminat, cebri icra, iptal ve butlandır.

7. Türkiye'de özel hukuku ilgilendiren bir uyuşmazlıkta görevli mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Danıştay
• B) Anayasa Mahkemesi
• C) Asliye Hukuk Mahkemesi ✓
• D) İdare Mahkemesi
• E) Uyuşmazlık Mahkemesi

Özel hukuk uyuşmazlıkları adli yargıda çözülür. Asliye Hukuk Mahkemeleri bu uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir.

8. Hukuk kurallarının özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Hukuk kuralları genel ve soyuttur.
• B) Hukuk kuralları süreklilik taşır.
• C) Hukuk kuralları kişisel nitelik taşır ve yalnızca belirli kişilere yöneliktir. ✓
• D) Hukuk kuralları yaptırıma bağlıdır.
• E) Hukuk kuralları devlet tarafından konulur veya tanınır.

Hukuk kuralları genel ve soyuttur; belirli kişilere değil, belirli duruma uyan herkese uygulanır. 'Kişisel nitelik taşır' ifadesi yanlıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi hem kamu hem özel hukuk niteliği taşıyan 'karma' hukuk dalına örnek gösterilebilir?

• A) Ceza hukuku
• B) Anayasa hukuku
• C) Is hukuku ✓
• D) Medeni hukuk
• E) İdare hukuku

Is hukuku; işçi-işveren ilişkisini düzenler, hem özel hukuk (bireysel iş sözleşmesi) hem kamu hukuku (iş güvenliği, sosyal güvenlik) unsurları içerdiğinden karma nitelikli bir dal olarak kabul edilir.

10. Aşağıdakilerden hangisi hukukun yazısız kaynakları arasında yer alır?

• A) Kanun hükmünde kararname
• B) Tüzük
• C) Örf ve adet hukuku ✓
• D) Yönetmelik
• E) Anayasa

Örf ve adet hukuku, toplumda uzun süredir uygulanan ve bağlayıcı olduğuna inanılan kurallardan oluşur; yazılı bir metin gerektirmez ve hukukun yazısız kaynağıdır.

11. Haksız fiilden doğan zararı tazmin etmekle yükümlü tutulma hangi hukuki yaptırım türüne girer?

• A) Ceza yaptırımı
• B) Cebri icra
• C) Butlan
• D) Tazminat ✓
• E) İptal

Haksız fiilden doğan zararın giderilmesi için uygulanan yaptırım tazminattır. Tazminat, özel hukukta en sık uygulanan yaptırım türüdür.

12. Anayasa Mahkemesi'nin bir kanunu iptal etmesi hangi tür hukuki yaptırımın örneğidir?

• A) Cebri icra
• B) Tazminat
• C) Butlan (hükümsüzlük) ✓
• D) Para cezası
• E) Ceza yaptırımı

Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa'ya aykırı bulduğu kanunu iptal etmesi, o kanunun hukuken geçersiz sayılması anlamına gelir; bu bir tür butlan/hükümsüzlük yaptırımıdır.

13. Aşağıdakilerden hangisi hukukun yazılı kaynakları arasında yer almaz?

• A) Anayasa
• B) Kanun
• C) Örf ve adet ✓
• D) Tüzük
• E) Yönetmelik

Örf ve adet hukukun yazısız (örf ve adet) kaynakları arasında yer alır. Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik ise yazılı hukuk kaynakları arasındadır.

14. Hukukun bağlayıcılığını sağlayan ve devlet tarafından uygulanan zorlama gücüne ne ad verilir?

• A) Norm
• B) Hak
• C) Yaptırım ✓
• D) Ödev
• E) Sorumluluk

Yaptırım (müeyyide), hukuk kurallarına uyulmaması halinde devlet tarafından uygulanan zorlayıcı güçtür. Hukuku diğer sosyal kurallardan ayıran temel özellik yaptırımın devlet eliyle uygulanmasıdır.

15. Ceza hukuku, vergi hukuku ve idare hukuku hangi hukuk dalının kapsamında değerlendirilir?

• A) Özel hukuk
• B) Kamu hukuku ✓
• C) Milletlerarası hukuk
• D) Karma hukuk
• E) Ticaret hukuku

Kamu hukuku; devlet ile birey arasındaki ilişkileri düzenler. Anayasa hukuku, idare hukuku, ceza hukuku ve vergi hukuku kamu hukuku dallarındandır.