Noktalama İşaretleri
1 soruluk gerçek sınav dağılımı
Noktalama İşaretleri konusu, Türkçe testleri içerisinde KPSS sınavlarında en çok belirleyici olan alanlardan biridir. Bu sayfada yer alan güncel sorular, çıkmış soru formatına uygun olarak uzman eğitmen kadromuz tarafından titizlikle hazırlanmıştır. Aşağıdaki konu anlatımlarını ve hap bilgileri okuduktan sonra sayfa altındaki konu testleriyle pratik yapabilir, KPSS sınav sayacı üzerinden hedefinize ne kadar kaldığını takip edebilir ve puan hesaplama motorumuz ile güncel performansınızı anında ölçebilirsiniz.
- Nokta, Virgül, Noktalı Virgül
- İki Nokta, Üç Nokta
- Soru, Ünlem, Tırnak İşaretleri
- Parantez, Kesme İşareti
Noktalama İşaretleri
KPSS Türkçe noktalama işaretleri konusunda bilinmesi gereken temel hap bilgiler.
1. Nokta ( . )
- Nokta, cümle sonunda, kısaltmalarda ve sayılarda kullanılır.
- Cümle sonunda, kısaltmalarda, sayılarda nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum.' (cümle sonu), 'Dr.' (kısaltma), '5.' (sayı).
- Örnek 2: 'Evden geldi.' (cümle sonu), 'Prof.' (kısaltma), '10.' (sayı).
- Örnek 3: 'Güzel yazdı.' (cümle sonu), 'Müd.' (kısaltma), '15.' (sayı).
- Örnek 4: 'Çalıştım.' (cümle sonu), 'Av.' (kısaltma), '20.' (sayı).
- Örnek 5: 'Başardım.' (cümle sonu), 'Hak.' (kısaltma), '25.' (sayı).
2. Virgül ( , )
- Virgül, sıralı öğeleri, bağlaçları, ara sözleri ayırmak için kullanılır.
- Sıralı öğeleri, bağlaçları, ara sözleri ayırmak için virgül kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap, defter, kalem aldım.' (sıralı öğeler), 'Geldi, gördü, gitti.' (sıralı eylemler).
- Örnek 2: 'Ahmet, çalışkan öğrenci, başardı.' (ara söz), 'Ev, büyük ev, güzeldi.' (ara söz).
- Örnek 3: 'Kitap okudum, yazdım, sildim.' (sıralı eylemler), 'Güzel, büyük, temiz ev.' (sıralı sıfatlar).
- Örnek 4: 'Çalıştı, başardı, sevindi.' (sıralı eylemler), 'Kırmızı, mavi, yeşil renkler.' (sıralı sıfatlar).
- Örnek 5: 'Okudu, anladı, uyguladı.' (sıralı eylemler), 'Hızlı, dikkatli, başarılı.' (sıralı sıfatlar).
3. Noktalı Virgül ( ; )
- Noktalı virgül, cümleleri, sıralı öğeleri ayırmak için kullanılır.
- Cümleleri, sıralı öğeleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum; yazdım.' (cümle ayırma), 'Geldi; gördü; gitti.' (eylem ayırma).
- Örnek 2: 'Çalıştı; başardı.' (cümle ayırma), 'Okudu; anladı; uyguladı.' (eylem ayırma).
- Örnek 3: 'Evden geldi; eve gitti.' (cümle ayırma), 'Yazdı; sildi; tekrar yazdı.' (eylem ayırma).
- Örnek 4: 'Hızlı koştu; yoruldu.' (cümle ayırma), 'Güzel yazdı; beğenildi.' (cümle ayırma).
- Örnek 5: 'Dikkatli okudu; anladı.' (cümle ayırma), 'Çalıştı; başardı; sevindi.' (eylem ayırma).
4. İki Nokta ( : )
- İki nokta, açıklama, örnek, konuşma başında kullanılır.
- Açıklama, örnek, konuşma başında iki nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Şunları aldım: kitap, defter, kalem.' (açıklama), 'Örnek: güzel kitap.' (örnek).
- Örnek 2: 'Dedi ki: "Geldim."' (konuşma), 'Şunları yaptım: okudum, yazdım.' (açıklama).
- Örnek 3: 'Örnekler: güzel, büyük, temiz.' (örnek), 'Söyledi: "Başardım."' (konuşma).
- Örnek 4: 'Şunları gördüm: ev, araba, ağaç.' (açıklama), 'Dedi: "Güzel."' (konuşma).
- Örnek 5: 'Örnek: çalışkan öğrenci.' (örnek), 'Şunları aldı: kitap, kalem.' (açıklama).
5. Üç Nokta ( ... )
- Üç nokta, eksik bırakılan, devam eden, duraksayan ifadelerde kullanılır.
- Eksik bırakılan, devam eden, duraksayan ifadelerde üç nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap, defter, kalem...' (devam eden liste), 'Geldi, gördü, gitti...' (devam eden eylemler).
- Örnek 2: 'Güzel, büyük, temiz...' (devam eden sıfatlar), 'Okudu, yazdı, sildi...' (devam eden eylemler).
- Örnek 3: 'Hızlı, dikkatli, başarılı...' (devam eden sıfatlar), 'Çalıştı, başardı, sevindi...' (devam eden eylemler).
- Örnek 4: 'Kırmızı, mavi, yeşil...' (devam eden renkler), 'Ev, araba, ağaç...' (devam eden varlıklar).
- Örnek 5: 'Öğrendi, uyguladı, başardı...' (devam eden eylemler), 'Güzel, hoş, sevimli...' (devam eden sıfatlar).
6. Soru İşareti ( ? )
- Soru işareti, soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
- Soru cümlelerinin sonunda soru işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudun mu?' (soru), 'Hava güzel mi?' (soru), 'Evden geldi mi?' (soru).
- Örnek 2: 'Nasılsın?' (soru), 'Neredesin?' (soru), 'Ne yapıyorsun?' (soru).
- Örnek 3: 'Kaç yaşındasın?' (soru), 'Hangi kitabı okudun?' (soru), 'Ne zaman geldin?' (soru).
- Örnek 4: 'Kim geldi?' (soru), 'Nereye gittin?' (soru), 'Ne kadar çalıştın?' (soru).
- Örnek 5: 'Hangi okula gidiyorsun?' (soru), 'Ne zaman başladın?' (soru), 'Nasıl başardın?' (soru).
7. Ünlem İşareti ( ! )
- Ünlem işareti, duyguları, heyecanı, şaşkınlığı ifade eden cümlelerde kullanılır.
- Duyguları, heyecanı, şaşkınlığı ifade eden cümlelerde ünlem işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Ne güzel!' (ünlem), 'Vay canına!' (ünlem), 'Haydi gidelim!' (ünlem).
- Örnek 2: 'Ah ne güzel!' (ünlem), 'Eyvah!' (ünlem), 'Bravo!' (ünlem).
- Örnek 3: 'Harika!' (ünlem), 'Mükemmel!' (ünlem), 'Süper!' (ünlem).
- Örnek 4: 'İnanılmaz!' (ünlem), 'Muhteşem!' (ünlem), 'Harika!' (ünlem).
- Örnek 5: 'Ne kadar güzel!' (ünlem), 'Çok hoş!' (ünlem), 'Harika bir gün!' (ünlem).
8. Kısa Çizgi ( - )
- Kısa çizgi, kelimeleri birleştirmek, satır sonunda bölmek için kullanılır.
- Kelimeleri birleştirmek, satır sonunda bölmek için kısa çizgi kullanılır.
- Örnek 1: 'Türk-İngiliz' (kelime birleştirme), 'kitap-lık' (satır sonu bölme).
- Örnek 2: 'Ankara-İstanbul' (yer birleştirme), 'öğren-ci' (satır sonu bölme).
- Örnek 3: 'Türk-Amerikan' (kelime birleştirme), 'çalış-kan' (satır sonu bölme).
- Örnek 4: 'İstanbul-Ankara' (yer birleştirme), 'güzel-lik' (satır sonu bölme).
- Örnek 5: 'Türk-Alman' (kelime birleştirme), 'başarı-lı' (satır sonu bölme).
9. Uzun Çizgi ( — )
- Uzun çizgi, konuşmaları, ara sözleri belirtmek için kullanılır.
- Konuşmaları, ara sözleri belirtmek için uzun çizgi kullanılır.
- Örnek 1: '— Geldim, dedi.' (konuşma), '— Ne güzel!' (konuşma).
- Örnek 2: '— Nasılsın?' (konuşma), '— İyiyim.' (konuşma).
- Örnek 3: '— Ne yapıyorsun?' (konuşma), '— Kitap okuyorum.' (konuşma).
- Örnek 4: '— Hangi kitabı?' (konuşma), '— Roman okuyorum.' (konuşma).
- Örnek 5: '— Güzel mi?' (konuşma), '— Çok güzel.' (konuşma).
10. Tırnak İşareti ( " " )
- Tırnak işareti, alıntıları, özel anlamlı kelimeleri belirtmek için kullanılır.
- Alıntıları, özel anlamlı kelimeleri belirtmek için tırnak işareti kullanılır.
- Örnek 1: '"Kitap okumak güzeldir."' (alıntı), '"Güzel" kelimesi sıfattır.' (özel anlam).
- Örnek 2: '"Çalışmak başarının anahtarıdır."' (alıntı), '"Başarı" hedefimizdir.' (özel anlam).
- Örnek 3: '"Eğitim önemlidir."' (alıntı), '"Eğitim" kelimesi önemlidir.' (özel anlam).
- Örnek 4: '"Okumak geliştirir."' (alıntı), '"Okumak" fiilidir.' (özel anlam).
- Örnek 5: '"Yazmak öğretir."' (alıntı), '"Yazmak" eylemidir.' (özel anlam).
11. Parantez ( )
- Parantez, açıklamaları, ek bilgileri belirtmek için kullanılır.
- Açıklamaları, ek bilgileri belirtmek için parantez kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap (değerli) güzeldi.' (açıklama), 'Ev (büyük) güzeldi.' (açıklama).
- Örnek 2: 'Öğrenci (çalışkan) başardı.' (açıklama), 'Araba (hızlı) güzel.' (açıklama).
- Örnek 3: 'Güzel (çok) bir gün.' (açıklama), 'Büyük (çok) ev.' (açıklama).
- Örnek 4: 'Küçük (az) kitap.' (açıklama), 'Değerli (pahalı) eşya.' (açıklama).
- Örnek 5: 'Çalışkan (başarılı) öğrenci.' (açıklama), 'Güzel (hoş) manzara.' (açıklama).
12. Kesme İşareti ( ' )
- Kesme işareti, özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
- Özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Ahmet'in kitabı' (kesme), 'Ayşe'nin evi' (kesme), 'Mehmet'in arabası' (kesme).
- Örnek 2: 'Türkiye'nin başkenti' (kesme), 'İstanbul'un nüfusu' (kesme), 'Ankara'nın havası' (kesme).
- Örnek 3: 'Ali'nin kitabı' (kesme), 'Fatma'nın evi' (kesme), 'Hasan'ın arabası' (kesme).
- Örnek 4: 'Türkiye'nin güzelliği' (kesme), 'İstanbul'un tarihi' (kesme), 'Ankara'nın soğuğu' (kesme).
- Örnek 5: 'Öğrenci'nin başarısı' (kesme), 'Öğretmen'in kitabı' (kesme), 'Doktor'un muayenesi' (kesme).
13. Noktalama İşaretlerinin Kullanım Kuralları
- Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını netleştirmek için kullanılır.
- Cümlenin anlamını netleştirmek için noktalama işaretleri kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum.' (nokta ile cümle biter), 'Kitap okudum!' (ünlem ile duygu belirtilir).
- Örnek 2: 'Kitap okudum?' (soru işareti ile soru belirtilir), 'Kitap, defter, kalem.' (virgül ile sıralama).
- Örnek 3: 'Kitap okudum; yazdım.' (noktalı virgül ile cümle ayrılır), 'Şunları aldım: kitap, defter.' (iki nokta ile açıklama).
- Örnek 4: 'Kitap, defter, kalem...' (üç nokta ile devam belirtilir), '— Geldim, dedi.' (uzun çizgi ile konuşma).
- Örnek 5: '"Kitap okumak güzeldir."' (tırnak ile alıntı), 'Kitap (değerli) güzeldi.' (parantez ile açıklama).
14. KPSS'de Sık Çıkan Noktalama Soruları
- KPSS'de noktalama işaretleri konusunda virgül, nokta, soru işareti soruları çıkar.
- Virgül, nokta, soru işareti kullanımı konusunda sorular gelir.
- Örnek 1: 'Hangi cümlede noktalama hatası vardır?' türü sorular.
- Örnek 2: 'Aşağıdaki cümlelerden hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?' türü sorular.
- Örnek 3: 'Noktalama işaretlerine uygun olan cümle hangisidir?' türü sorular.
- Örnek 4: 'Hangi cümlede soru işareti doğru kullanılmıştır?' türü sorular.
- Örnek 5: 'Aşağıdaki cümlelerden hangisinde noktalama hatası yoktur?' türü sorular.
Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda anlam karışıklığını önlemek, vurguyu belirtmek ve cümle yapısını netleştirmek için kullanılan işaretlerdir; parantez, çizgi ve eğik çizgi gibi daha az sorulan işaretlerin işlevlerini bilmek de sınavda fark yaratır.
Konu Özeti
- Nokta (.), tamamlanmış cümlelerin sonuna, kısaltmalara ve sıra sayılarını gösteren rakamlardan sonra konur. Virgül (,) ise eş görevli kelime veya kelime gruplarını sıralarken, cümle içinde ara sözleri ayırırken, sıralı cümleleri birbirinden ayırırken ve bazı bağlaçlardan önce (örneğin 'ama, fakat, çünkü' gibi bağlaçlardan önce anlamı pekiştirmek için) kullanılır. 'Eve geldim, çantamı bıraktım, biraz dinlendim.' cümlesinde virgüller eş görevli yüklemleri ayırmaktadır.
- Noktalı virgül (;) birbiriyle anlamca ilgili ancak bağlaçla bağlanmamış cümleleri ayırmak için veya virgülle ayrılmış öğeleri içeren sıralamalarda büyük grupları ayırmak için kullanılır. İki nokta (:) ise kendisinden sonra örnek, açıklama veya alıntı verileceğini belirtmek için, ayrıca bir cümlenin sonunda 'şöyle, şunlar, aşağıdaki' gibi ifadelerden sonra kullanılır: 'Sınıfta üç öğrenci vardı: Ali, Veli ve Ayşe.'
- Kesme işareti (') özel adlara gelen ekleri ayırmak için kullanılır: 'Ankara'da', 'Atatürk'ün'. Ancak özel ada gelen ek, kelimenin kendisi cins isme dönüşmüşse kesme işareti kullanılmaz (örneğin 'json dosyası' gibi günlük dile geçmiş özel adlardan türeyen kelimelerde). Kısaltmalara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılır: TBMM'de, ABD'nin. Sayılara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılır: 1923'te, 5'inci.
- Soru işareti (?) gerçek soru cümlelerinin sonuna konur; ancak soru anlamı taşımayan, sadece soru kalıbıyla kurulmuş rica/öneri cümlelerinde kullanılmayabilir. Ünlem işareti (!) sevinç, kızgınlık, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümle veya seslenme sözlerinden sonra konur. Üç nokta (...) tamamlanmamış cümlelerde, sözün bilerek yarıda bırakıldığı durumlarda veya alıntılarda bir bölümün atlandığını göstermek için kullanılır.
- Parantez (yay ayraç), ana cümlenin anlamını bozmayan ama ek bilgi, açıklama, tarih veya örnek niteliği taşıyan sözleri cümleden ayırmak için kullanılır: 'Yunus Emre (1240?-1320?), Anadolu'da yaşamış bir mutasavvıftır.' Tiyatro metinlerinde kişilerin sahne üzerindeki hareketlerini belirtmek için de parantez kullanılır. Köşeli ayraç ise alıntılanan bir metne sonradan eklenen açıklama ya da düzeltmeleri göstermek, veya bir parantez içinde ikinci bir açıklamaya yer vermek için kullanılır.
- Uzun çizgi (konuşma çizgisi, —), karşılıklı konuşmaların (diyalogların) yazıya geçirildiği metinlerde her konuşmacının sözünün başına konularak kullanılır: '— Ne zaman geleceksin? — Yarın sabah.' Kısa çizgiden (-) farkı, satır başında tek başına bir işlev üstlenmesidir; kısa çizgi ise iki kelime veya sayı grubu arasında boşluksuz kullanılır (İstanbul-Ankara, 1990-2000). Eğik çizgi (/) ise 'veya, ve, ila' anlamlarını kısaca vermek, adres yazarken bölümleri ayırmak ya da art arda yazılan dizelerin sonunu göstermek için kullanılır: 'öğrenci/öğretmen', 'baba adı/anne adı'.
- Virgülün özne ile yüklem arasında kullanılmaması genel bir kuraldır çünkü bu, cümlenin akışını gereksiz yere böler; ancak özne uzun bir söz öbeğiyse ya da özellikle vurgulanmak isteniyorsa istisnai olarak virgül konabilir ('O, sınıfın en başarılı öğrencisidir' örneğinde olduğu gibi). Virgül ayrıca matematiksel bağlamda ondalık kısmı ayırmak için de kullanılır (3,14); bu kullanım cümle noktalaması değil sayı yazımına özgü bir kuraldır ve KPSS'de zaman zaman karıştırıcı seçenek olarak karşımıza çıkar.
Anahtar Noktalar
- Virgül: eş görevli ögeleri ayırır, sıralı cümleleri ayırır, hitapları ayırır (Ali, buraya gel.).
- Noktalı virgül: bağlaçsız bağlanan ilgili cümleleri ayırır veya karmaşık sıralamalarda büyük grupları ayırır.
- İki nokta: açıklama, örnek veya alıntıdan önce kullanılır.
- Kesme işareti: özel adlara ve kısaltmalara/sayılara gelen eklerden önce kullanılır (Türkiye'nin, 2026'da).
- Cins isme dönüşmüş özel adlarda kesme işareti kullanılmaz (örnek: amerikan kahvesi, hollanda peyniri küçük yazılır ve ek alırken kesme yoktur).
- Ünlem işareti duygu yoğunluğu ve seslenme sözlerinden sonra kullanılır: 'Aman dikkat et!'
- Üç nokta tamamlanmamış ya da bilerek yarıda bırakılmış sözlerin sonuna konur, üç nokta sonrası yeni cümle büyük harfle başlar.
- Tırnak işareti başkasından aktarılan sözleri ve özel olarak vurgulanmak istenen kelimeleri gösterir.
- Parantez, ana cümleyi bozmayan ek açıklama/tarih/örnek bilgiyi ayırmak için kullanılır: 'Atatürk (1881-1938)...'.
- Uzun çizgi (—) diyaloglarda konuşmacı değişimini gösterir; kısa çizgi (-) sözcük/sayı aralarında boşluksuz kullanılır.
- Eğik çizgi (/) 'veya/ve/ila' anlamını kısaltır, adreslerde ve dize ayrımında kullanılır.
- Virgül matematikte ondalık ayıraç olarak da kullanılır: 3,14 (bu, cümle noktalamasından farklı bir kullanımdır).
- Özne-yüklem arasına genelde virgül konmaz; özne vurgulanmak istendiğinde istisnai olarak konabilir: 'O, en başarılısıydı.'
Sınava Hazırlık Araçları
Sınav stratejinizi güçlendirmek için ücretsiz araçlarımızı keşfedin: