Yasama
0 soruluk gerçek sınav dağılımı
Yasama konusu, Vatandaşlık testleri içerisinde KPSS sınavlarında en çok belirleyici olan alanlardan biridir. Bu sayfada yer alan güncel sorular, çıkmış soru formatına uygun olarak uzman eğitmen kadromuz tarafından titizlikle hazırlanmıştır. Aşağıdaki konu anlatımlarını ve hap bilgileri okuduktan sonra sayfa altındaki konu testleriyle pratik yapabilir, KPSS sınav sayacı üzerinden hedefinize ne kadar kaldığını takip edebilir ve puan hesaplama motorumuz ile güncel performansınızı anında ölçebilirsiniz.
- Yasama Organı
- Yasama İşlemleri
- TBMM İç Yapı Ve Çalışma Düzeni
- Toplantı Ve Karar Yeter Sayısı
- TBMM Görev Ve Yetkileri
- TBMM Bilgi Edinme Ve Denetim Yolları
Yasama Organı ve TBMM'nin İşleyişi
KPSS Vatandaşlık testinde yasama konusu; TBMM'nin güncel yapısı, 2017 değişiklikleri ile kaldırılan yetkileri, kanunlaşma süreçlerindeki istisnalar ve oylama sayılarındaki (301, 360 vb.) detaylar üzerinden sıkça sorulur.
1. Yasama Yetkisinin Özellikleri
- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir ve devredilemez.
- Yasamanın Genelliği: TBMM'nin anayasaya aykırı olmamak şartıyla her konuyu dilediği kadar ayrıntılı düzenleyebilmesidir.
- Yasamanın Asliliği (İlkelliği): TBMM'nin bir konuyu araya başka bir işlem girmeden doğrudan doğruya kanunla düzenleyebilmesidir.
- Yasamanın Sürekliliği: Yasama yetkisinin kesintiye uğramamasıdır (Meclis tatildeyken bile olağanüstü toplanabilir).
2. TBMM'nin Yapısı ve Seçimler
- TBMM, genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur.
- Milletvekili seçilme yaşı 18'dir.
- TBMM seçimleri Cumhurbaşkanlığı seçimleri ile birlikte 5 yılda bir aynı gün yapılır.
- Seçimler genel, eşit, gizli, tek dereceli, serbest oy ve açık sayım/döküm esasına göre yapılır.
3. Kanun Yapma Süreci ve İstisnası
- Kural olarak Kanun teklif etme yetkisi SADECE milletvekillerine aittir.
- İSTİSNA: Bütçe Kanunu ve Kesin Hesap Kanunu teklifini CUMHURBAŞKANI sunar.
- Kanun teklifleri TBMM komisyonlarında incelenir ve Genel Kurul'da kabul edilerek Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur.
- Aksi bir tarih belirtilmemişse kanunlar, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
4. Cumhurbaşkanının Veto Yetkisi (301 Kuralı)
- Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları bir kez daha görüşülmek üzere 15 gün içinde TBMM'ye geri gönderebilir (Veto).
- Bütçe Kanunu'nu Cumhurbaşkanı VETO EDEMEZ (Geri gönderemez).
- 2017 Değişikliği (Çok Önemli): TBMM'nin, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen (veto edilen) bir kanunu aynen kabul edebilmesi için 'Üye Tamsayısının Salt Çoğunluğu' (En az 301 kabul oyu) gerekir.
5. TBMM'nin Görev ve Yetkileri
- Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
- Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek.
- Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
- Genel ve özel af ilanına karar vermek (Üye tamsayısının 3/5'i yani 360 oy gerekir).
- Kamu Başdenetçisini (Ombudsman) seçmek, Anayasa Mahkemesi'ne (3 üye) ve HSK'ya (7 üye) üye seçmek.
- Kalkınma planlarını onaylamak.
6. 2017 Değişikliği ile Kaldırılan Yetkiler (KPSS Tuzakları)
- Bakanlar Kurulu'nu denetlemek ve Bakanlara 'Gensoru' vermek KALDIRILMIŞTIR.
- Hükümete Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek KALDIRILMIŞTIR.
- Hükümet programını okumak ve 'Güvenoyu' vermek KALDIRILMIŞTIR.
- Sıkıyönetim ilanını onaylamak KALDIRILMIŞTIR.
7. KPSS İçin Stratejik Taktikler
- Teklif İstisnası Tuzağı: Sadece milletvekili kanun teklif edebilir ancak 'Bütçe Kanunu'nu' Cumhurbaşkanı teklif eder.
- Veto Aşma Tuzağı: Veto edilen yasanın eskiden basit çoğunlukla geçmesi yeterliydi, 2017'den beri '301 milletvekili' (salt çoğunluk) şartı aranmaktadır.
- Af Tuzağı: Genel ve özel af ilanı için TBMM'de basit çoğunluk yetmez, mutlaka 3/5 (360) nitelikli çoğunluk gerekir.
- Yürürlük Tuzağı: Kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandıktan 45 gün sonra değil, aksi belirtilmedikçe 'Yayımlandığı Gün' yürürlüğe girer.
Yasama (TBMM)
🏛️ TBMM 600 milletvekilinden oluşur; milletvekili seçilme yaşı 18'dir. Yasama yetkisi devredilemez; kanunları yapar, bütçeyi onaylar, Cumhurbaşkanı'nı denetler.
Konu Özeti
- 📌 TBMM yapısı: 600 milletvekili, 5 yılda bir seçim, nispi temsil sistemi (ülke genelinde %7 seçim barajı — 2022'den itibaren). Milletvekili seçilme yaşı 18'dir (2017 değişikliği ile 25'ten indirildi).
- 📎 Milletvekili dokunulmazlığı: Yasama sorumsuzluğu (söyledikleri için hesap sorulamamaz — mutlak) ve yasama dokunulmazlığı (görev süresince tutuklanamaz — görece, meclis kaldırabilir) olmak üzere iki türdür.
- 📎 Kanun yapım süreci: Teklif (milletvekili) veya tasarı (Cumhurbaşkanı) → Komisyon incelemesi → Genel Kurul görüşmeleri → Oylamayla kabul → Cumhurbaşkanı'na gönderim (15 gün) → Yayım veya veto.
- 📎 Önemli görevler: Kanun yapmak, bütçeyi onaylamak, savaş ilanı, uluslararası anlaşmaları onaylamak, Cumhurbaşkanlığı kararnamesini geçersiz kılmak, gensoru, meclis soruşturması.
- 📌 TBMM'nin yürütmeyi denetleme yolları çeşitlidir: Soru (yazılı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir), meclis araştırması (belirli bir konuda bilgi edinmek için inceleme), meclis soruşturması (Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanlar hakkında; açılması üye tam sayısının salt çoğunluğuyla, Yüce Divan'a sevki üye tam sayısının 2/3'ü ile kararlaştırılır) ve gensoru (yalnızca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında işletilebilir).
- 📎 Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, ilgili milletvekilinin de üyesi olduğu Genel Kurul'da gizli oyla kararlaştırılır; ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış bazı suçlar bu dokunulmazlığın istisnasıdır. TBMM İçtüzüğü ise meclisin çalışma usul ve esaslarını (komisyonlar, gündem, oturum düzeni) belirleyen, meclisin kendi kendine koyduğu ve doğrudan uygulanan kendine özgü (sui generis) bir normdur.
- 📌 1921 Anayasası'nda TBMM hem yasama hem yürütme yetkisini kendinde toplarken (meclis hükümeti sistemi), 1924 ve 1961 anayasalarında parlamenter sisteme geçilmiş ve TBMM, hükümeti (Bakanlar Kurulu'nu) güvenoyuyla denetlemiştir. 2017 sonrası Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde TBMM ile yürütme arasındaki güven ilişkisi (güvenoyu-gensoru) kaldırılmış; TBMM'nin yürütme üzerindeki denetimi soru, meclis araştırması, meclis soruşturması ve kanun yoluyla sınırlı biçimde sürdürülmektedir.
Anahtar Noktalar
- 🔑 Milletvekili seçilme yaşı: 18 (2017'de 25'ten düşürüldü).
- 💡 Seçim barajı: %7 (2022 öncesi %10 idi).
- 🔑 TBMM, Cumhurbaşkanı'nın vetosuna rağmen kanunu salt çoğunlukla (301 oy) yeniden kabul edebilir.
- 💡 Yasama yetkisi TBMM'ye aittir ve devredilemez.
- 🔑 TBMM Başkanı, Genel Kurul tarafından gizli oyla seçilir.
- 💡 Meclis soruşturmasının açılması üye tam sayısının salt çoğunluğu (301), Yüce Divan'a sevki üye tam sayısının 2/3'ü (400 oy) ile kararlaştırılır.
- 🔑 Yasama dokunulmazlığının kaldırılması Genel Kurul'da gizli oyla yapılır; ağır cezayı gerektiren suçüstü hali istisnadır.
- 💡 2017 öncesinde TBMM hükümeti güvenoyuyla denetlerdi; 2017 sonrası bu ilişki kaldırılmış, denetim soru/araştırma/soruşturma ile sürdürülmektedir.
Sınava Hazırlık Araçları
Sınav stratejinizi güçlendirmek için ücretsiz araçlarımızı keşfedin: