Yürütme
0 soruluk gerçek sınav dağılımı
Yürütme konusu, Vatandaşlık testleri içerisinde KPSS sınavlarında en çok belirleyici olan alanlardan biridir. Bu sayfada yer alan güncel sorular, çıkmış soru formatına uygun olarak uzman eğitmen kadromuz tarafından titizlikle hazırlanmıştır. Aşağıdaki konu anlatımlarını ve hap bilgileri okuduktan sonra sayfa altındaki konu testleriyle pratik yapabilir, KPSS sınav sayacı üzerinden hedefinize ne kadar kaldığını takip edebilir ve puan hesaplama motorumuz ile güncel performansınızı anında ölçebilirsiniz.
- Yürütme
- Kanun Hükmünde Kararnameler
- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
- Yönetmelik
- Cumhurbaşkanı'nın Görev Ve Yetkileri
Yürütme Organı ve Cumhurbaşkanı
KPSS Vatandaşlık testinde Yürütme ünitesi; 2017 anayasa değişikliklerinin en yoğun yaşandığı yerdir. ÖSYM burada özellikle 'Yürütmenin Tekliği (Monist Yapı)', Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) sınırları, DDK'nın yapısı ve Yüce Divan'a sevk sayıları üzerinden sorular sorar.
1. Yürütme Organı (Tekçi/Monist Yapı)
- 2017 Anayasa değişikliğiyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tamamen kaldırılmıştır.
- Yürütme yetkisi ve görevi SADECE Cumhurbaşkanına aittir.
- Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürütme yetkisine ortak DEĞİLDİR; sadece Cumhurbaşkanına bağlı olarak görev yapan üst düzey yöneticilerdir.
2. Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları ve Süresi
- 40 yaşını doldurmuş olmak.
- YÜKSEKÖĞRENİM (Lisans) mezunu olmak (ÖSYM çok sorar, lise veya önlisans yetmez).
- Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak.
- Halk tarafından 5 yıllığına seçilir. Bir kimse kural olarak en fazla 2 defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
- İstisna: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından (360 oyla) erken seçim kararı alınırsa, mevcut Cumhurbaşkanı 3. kez aday olabilir.
3. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri
- Devletin başıdır, yürütme yetkisini tek başına kullanır ve Başkomutanlığı temsil eder.
- Kanunları yayımlar veya tekrar görüşülmek üzere (Bütçe kanunu hariç) TBMM'ye geri gönderir (Veto).
- Yüksek mahkeme üyelerinin bir kısmını (AYM'ye 12, HSK'ya 4, Danıştay'ın 1/4'ü) atar.
- Üniversite rektörlerini atar (YÖK önermez, doğrudan Cumhurbaşkanı atar).
- Yurdu ilgilendiren konularda 6 ayı geçmemek üzere Olağanüstü Hal (OHAL) ilan edebilir.
4. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) vs. Cumhurbaşkanı Kararı
- Bakanlıkların KURULMASI, kaldırılması ve görevleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.
- Bakanların veya üst kademe yöneticilerin (Vali, Büyükelçi vb.) ATANMASI ise Cumhurbaşkanı KARARI ile yapılır.
- Olağan dönem CBK'ları ile sadece 'Sosyal ve Ekonomik' haklar düzenlenebilir; kişisel ve siyasi haklara dokunulamaz.
- OHAL CBK'sı ile 'Çekirdek Haklar' hariç tüm haklar düzenlenebilir. Olağan CBK yargı denetimine tabi iken (AYM bakar), OHAL CBK'sına yargı yolu KAPALIDIR.
5. Devlet Denetleme Kurulu (DDK)
- Doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır. Başkan ve üyelerini Cumhurbaşkanı atar.
- İdarenin hukuka uygunluğunu, düzenli ve verimli çalışmasını denetler.
- Silahlı Kuvvetler, 2017 değişikliği ile DDK'nın denetim alanına ALINMIŞTIR.
- Yargı organları DDK'nın denetim alanı DIŞINDADIR.
6. Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan)
- Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanlar; görevleriyle ilgili suçlardan dolayı TBMM tarafından 'Meclis Soruşturması' ile Yüce Divan'a sevk edilebilir.
- Soruşturma açılması teklifi için: En az 301 milletvekili (Üye tamsayısının salt çoğunluğu).
- Soruşturma açılması kararı için: En az 360 milletvekili (3/5 oranında gizli oy).
- Yüce Divan'a sevk kararı için: En az 400 milletvekili (2/3 oranında gizli oy) gerekir.
7. KPSS İçin Stratejik Taktikler
- Yürütme Yapısı Tuzağı: 'Yürütme, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulundan oluşur' ifadesi YANLIŞTIR. Yürütme sadece Cumhurbaşkanıdır.
- Seçilme Tuzağı: Milletvekili seçilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterliyken, Cumhurbaşkanı olmak için 'Yükseköğrenim' şarttır.
- Atama Tuzağı: Sınavda 'Bakanlar CBK ile atanır' derse yanlıştır, 'Cumhurbaşkanı Kararı' ile atanırlar.
- DDK Tuzağı: DDK her yeri (TSK, Sendikalar, Dernekler dahil) denetler ama 'Yargı Organlarını' ASLA denetleyemez.
Yürütme (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi)
🇹🇷 2017'den bu yana Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi geçerlidir. Cumhurbaşkanı hem devlet başkanı hem yürütme organının başıdır; Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır.
Konu Özeti
- 📌 Cumhurbaşkanı: Halk tarafından doğrudan seçilir, görev süresi 5 yıl (en fazla 2 dönem). Seçilebilmek için: Türk vatandaşı olmak, 40 yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim görmüş olmak, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.
- 📎 Cumhurbaşkanı'nın başlıca yetkileri: Kanunları yayımlamak veya geri göndermek; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak; üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevden almak; TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırmak; olağanüstü hal ilan etmek.
- 📎 Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar: Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. TBMM üyeliğiyle bağdaşmaz. Gensoru ile denetlenebilirler.
- 📎 Cumhurbaşkanlığı kararnameleri: Yürütme alanını düzenler; Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konularda çıkarılamaz; kanunla çelişirse kanun uygulanır.
- 📌 Cumhurbaşkanı'nın seçilmesi Anayasa m.101'e göre halk tarafından genel, eşit ve gizli oy ile gerçekleşir; adaylık siyasi parti grupları veya en az 100.000 seçmenin imzasıyla gösterilebilir. 2017 öncesinde seçilen Cumhurbaşkanı'nın varsa partisiyle ilişiği kesilirdi; 2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanı'nın parti genel başkanlığını sürdürebilmesinin önü açılmıştır.
- 📎 Cumhurbaşkanı yardımcıları, TBMM üyesi olan veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır; sayıları kanunla değil Cumhurbaşkanı'nın takdiriyle belirlenir. Cumhurbaşkanı'nın ölümü, istifası, kesin engelliliği hâlinde Cumhurbaşkanı yardımcısı, yeni seçim yapılana kadar Cumhurbaşkanlığı'na vekâlet eder.
- 📎 Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanuna karşı hep ikincil (tali) niteliktedir: Aynı konuda kararname ile kanun çatışırsa kanun hükümleri uygulanır; TBMM aynı konuda sonradan kanun çıkarırsa kararname kendiliğinden hükümsüz kalır. Ayrıca temel haklara, siyasi haklara ve ödevlere ilişkin konularda hiçbir şekilde kararname çıkarılamaz.
- 📌 Parlamenter sistemde (1924, 1961 ve 1982'nin ilk hâli) yürütme; tarafsız/sembolik Cumhurbaşkanı ile TBMM'ye karşı siyaseten sorumlu Bakanlar Kurulu arasında ikili (düalist) bir yapıya sahipti. 2017 sonrası Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme tek elde (monist) toplanmış, doğrudan halkoyuyla seçilen Cumhurbaşkanı'nda birleşmiştir; hesap verebilirlik klasik güvenoyu yerine seçimler yoluyla sağlanır.
- 📎 Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine (fesih benzeri bir yetki) karar verme hakkı vardır; TBMM de üye tam sayısının 3/5 çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde görevdeki Cumhurbaşkanı, iki dönem sınırına bakılmaksızın yeniden aday olabilir.
Anahtar Noktalar
- 🔑 Cumhurbaşkanı seçilme yaşı: 40.
- 💡 Bakanları atama ve görevden alma yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
- 🔑 Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanunla çelişirse kanun üstün gelir.
- 💡 Olağanüstü hal ilan edilirse TBMM her seferinde en fazla 4 ay uzatabilir.
- 🔑 Cumhurbaşkanı'nın yargılanması: Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) yoluyla gerçekleşir.
- 💡 Cumhurbaşkanı adaylığı: siyasi parti grupları veya en az 100.000 seçmenin imzasıyla gösterilebilir.
- 🔑 Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, temel hak ve ödevlere ilişkin konularda hiçbir şekilde çıkarılamaz.
- 💡 TBMM üye tam sayısının 3/5'i ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda görevdeki Cumhurbaşkanı yeniden aday olabilir.
Sınava Hazırlık Araçları
Sınav stratejinizi güçlendirmek için ücretsiz araçlarımızı keşfedin: