Genel Tekrar Testi - 24
Dağlık ve engebeli alanlarda tarımsal faaliyetler çeşitli fiziki güçlüklerle karşılaşır. Doğu Karadeniz ve Hakkâri gibi yörelerde aşağıdaki durumlardan hangisinin görülmesi beklenmez?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Dağlık ve engebeli alanlarda tarımsal faaliyetler çeşitli fiziki güçlüklerle karşılaşır. Doğu Karadeniz ve Hakkâri gibi yörelerde aşağıdaki durumlardan hangisinin görülmesi beklenmez?
- A) Tarımsal üretimde insan ve hayvan gücüne duyulan ihtiyacın fazlalığı
- B) Tarımsal nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının çok altında kalması ✓
- C) Ekilebilir arazilerin toplam yüzölçümü içindeki payının düşük olması
- D) Tarım alanlarının dar ve birbirinden kopuk parçalı yapıda olması
- E) Tarımda makine kullanımının zorlaşması ve maliyetlerin artması
Bu yörelerde tarım alanları dar, parçalı ve eğimlidir; makine kullanımı güç, insan gücü ihtiyacı fazladır. Tarımsal nüfus yoğunluğu tarımla uğraşan nüfusun tarım alanına bölünmesiyle hesaplandığından, sınırlı tarım alanları nedeniyle değer düşük değil yüksektir.
2. Yoğun tarım yapılan bazı ovalarda arıcılık faaliyetlerinin sınırlı kalmasının başlıca nedeni nedir?
- A) Tarımsal ilaç kullanımının arılara zarar vermesi ✓
- B) Bütün ovalarda bitki çeşitliliğinin az olması
- C) Tarım gelirlerinin yüksek olması
- D) İklimin her yerde elverişsiz olması
- E) Arıcılığın ek iş olarak yapılması
Yoğun tarım alanlarında kullanılan pestisitler arı ölümlerine ve kolonilerin zayıflamasına neden olabilir. Tarımsal ilaçların bu etkisi arıcılığın gelişmesini önemli ölçüde sınırlar.
3. Geçmişte hayvan otlatmak veya yazın serinlemek amacıyla kullanılan yaylalar, özellikle Karadeniz ve Akdeniz'de yeni işlevler kazanmıştır. Bu yaylaların günümüzde öne çıkan ekonomik işlevi hangisidir?
- A) Organik tarım uygulamalarının merkezlerine dönüşmesi
- B) Orman ürünleri sanayisinin temel hammadde alanı olması
- C) Endüstriyel hayvancılık tesislerine ev sahipliği yapması
- D) Doğa turizmi ve konaklama faaliyetlerine açılması ✓
- E) Madencilik ve enerji üretim sahaları olarak kullanılması
Karadeniz ve Akdeniz yaylalarında doğal peyzaj, serin hava ve kültürel değerler turizmi geliştirmiştir. Konaklama tesisleri ve ikinci konutlar yaygınlaşmış, geleneksel hayvancılık işlevine doğa turizmi eklenmiştir.
4. Eğimli yamaçlarda ince malzemenin aşınarak taşınmasıyla geride kalan taşlı ve iri unsurlu topraklara litosol denir. Bu toprakların görüldüğü alanlarda aşağıdakilerden hangisi beklenmez?
- A) Su erozyonu şiddetinin yüksek olması
- B) Yüzey sularının hızla akışa geçmesi
- C) Bitki örtüsünün cılız ve seyrek kalması
- D) Tarımsal verimliliğin oldukça düşük seviyede olması
- E) Toprak horizonlarının belirgin ve kalın olması ✓
Litosoller eğimli alanlarda sürekli aşınma nedeniyle ince ve taşlıdır. Su hızla yüzeysel akışa geçtiğinden bitki örtüsü cılız, tarımsal verim düşüktür. Azonal nitelikte oldukları için belirgin ve kalın horizonlar gelişmez.
5. Erzurum-Kars Platosu'nda büyükbaş mera hayvancılığının gelişmesinde; I. Yaz yağışlarıyla yeşeren alpin çayırların varlığı II. Engebeli arazi nedeniyle tarım alanlarının dar olması III. Kış aylarında kar örtüsünün uzun süre yerde kalması durumlarından hangileri doğrudan olumlu etkiye sahiptir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Yaz yağışlarıyla canlı kalan alpin çayırlar büyükbaş hayvanlar için doğal mera oluşturur ve hayvancılığı doğrudan destekler. Tarım alanlarının sınırlılığı hayvancılığa yönelmeyi sağlayabilir ancak doğrudan olumlu bir doğal koşul değildir. Uzun süren kar örtüsü ise hayvanların meradan yararlanmasını kısıtlar. Yalnız I doğrudur.
6. Besi ve ahır hayvancılığı kapalı alanlarda modern yöntemlerle yürütülen yüksek verimli bir üretim biçimidir. Bu yöntemle ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi yanlıştır?
- A) Hayvan beslenmesinde sanayi yemlerinin kullanılması
- B) Tesislerin büyük tüketim merkezlerine yakın kurulması
- C) Üretimde yıllara göre dalgalanmaların fazla olması ✓
- D) Et ve süt verimi yüksek kültür ırklarının seçilmesi
- E) Doğal çevre koşullarına bağımlılığın düşük olması
Besi ve ahır hayvancılığında kültür ırkları, hazır yem ve kontrollü barınaklar kullanılır. Doğal çevreye bağımlılık düşük olduğu için üretim yıllar arasında büyük dalgalanmalar göstermez. Dalgalanma mera hayvancılığında daha belirgindir.
7. Türkiye'de soğuk ve nemli koşullarda, iğne yapraklı ormanların altında gelişen podzol topraklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Tarımsal verimi düşük olduğundan ormancılık yaygındır.
- B) Dış kuvvetlerin taşımasıyla oluşan azonal topraklardır. ✓
- C) Mineral yönünden fakir, kül renkli topraklardır.
- D) Batı Karadeniz'in yüksek kesimlerinde yaygındır.
- E) Aşırı yıkanma nedeniyle asidik karakter taşır.
Podzollar, Türkiye'de özellikle Batı Karadeniz'in yükseklerinde, soğuk ve nemli ortamda iğne yapraklı ormanların altında gelişir. Şiddetli yıkanma besin maddelerini alt katmanlara taşır; üst bölüm kül rengini ve asidik özellik kazanır. Bulunduğu yerde iklim, ana kaya ve bitki örtüsünün uzun süreli etkisiyle oluştuğu için horizonları gelişmiş zonal topraklardandır; taşınmış azonal topraklarla karıştırılmamalıdır.
8. Türkiye'de tarım yöntemleri bölgelerin fiziki ve iklim koşullarına göre değişir. Tarım yöntemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Nöbetleşe tarım, toprağın verimini korumak için nadasa alternatif uygulanır.
- B) Seracılık faaliyetleri, kış ılıklığı ve güneşlenme süresi isteyen bir yöntemdir.
- C) Ekstansif tarım yöntemi, iklim koşullarına bağımlılığın en yüksek olduğu türdür.
- D) İntansif tarımda birim alandan alınan verim ekstansif tarıma göre yüksektir.
- E) Nadas uygulaması, Karadeniz kıyı kuşağında İç Anadolu'ya göre daha yaygındır. ✓
Nadas, yağışın yetersiz olduğu kurak bölgelerde toprağın nem biriktirmesi için uygulanır. İç ve Güneydoğu Anadolu'da görülür. Karadeniz kıyıları yıl boyunca düzenli yağış aldığı için nadasa ihtiyaç duyulmaz. Nöbetleşe tarım ise toprağın mineral dengesini koruyan bir alternatiftir.
9. Kurak yörelerde sulama imkânlarının geliştirilmesi sonucunda aşağıdakilerden hangisinin artması beklenmez?
- A) Tarımsal verim
- B) Üretimde süreklilik
- C) Ürün çeşitliliği
- D) Üretimde yıllar arası dalgalanma ✓
- E) Tarım yapılan alan
Sulamanın gelişmesi verimi, ürün çeşitliliğini, tarım alanını ve üretimde sürekliliği artırır. Yağışa bağımlılık azaldığından üretimde yıllar arasında görülen dalgalanma ise artmak yerine azalır.
10. GAP kapsamındaki sulama yatırımları, Güneydoğu Anadolu'nun tarımsal yapısını önemli ölçüde değiştirmiştir. Proje sonrasında bölgede; I. Pamuk ve mısır gibi endüstri bitkilerinin ekim alanının genişlemesi, II. Nadasa ayrılan tarım arazisi oranının azalması, III. Tarımsal üretimde iklim koşullarına olan bağımlılığın düşmesi durumlarından hangilerinin gerçekleştiği söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Sulama olanaklarının artması pamuk ve mısır gibi su isteyen ürünlerin alanını genişletmiş, nadas ihtiyacını azaltmış ve üretimin yağış koşullarına bağımlılığını düşürmüştür. Bu nedenle üç öncül de doğrudur.
11. Tarım teknolojilerindeki ilerlemenin doğal koşullara bağımlılığı azalttığını aşağıdaki örneklerden hangisi gösterir?
- A) İç kesimlerde bazı tarlaların nadasa bırakılması
- B) Doğu Karadeniz'de çay tarımı için iş gücüne ihtiyaç duyulması
- C) Damlama sulamayla kıyı ürünlerinin iç kesimlerde yetiştirilmesi ✓
- D) Çukurova'da yılda birden fazla ürün alınması
- E) Zeytin alanlarının Kıyı Ege'den iç kesimlere yayılması
Damlama sulamada su doğrudan bitki köküne ulaştırıldığı için kurak sahalardaki kayıp azalır. Bu teknoloji, kıyı koşullarına uyumlu bazı ürünlerin iç kesimlerde de yetiştirilmesini sağlayarak doğal çevreye bağımlılığı azaltır.
12. Türkiye'nin dış ticaretinde geçmişte tarım ürünleri ağırlıktayken günümüzde sanayi ürünleri öne çıkmıştır. Güncel dış ticaret yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) İthalat giderlerinde enerji ve ara mallar ilk sırada yer alır.
- B) İhracat gelirleri içinde imalat sanayisinin payı en yüksektir.
- C) İthalat yapılan ülkeler arasında Rusya ve Çin ön plana çıkmaktadır.
- D) İhracat yapılan ülkeler sıralamasında Almanya ilk sıralardadır.
- E) İhracatta en büyük payı işlenmemiş ham madde ve madenler oluşturur. ✓
Türkiye'nin ihracatında motorlu taşıtlar, hazır giyim, makine ve diğer imalat sanayisi ürünleri önemli paya sahiptir. İthalatta enerji ve ara malları öne çıkar; Rusya ile Çin başlıca tedarikçiler arasındadır. Bu nedenle ihracatın en büyük bölümünü işlenmemiş ham madde ve madenlerin oluşturduğu söylenemez.
13. Göller Yöresi ve çevresinde karstik çözünmeyle oluşmuş geniş çanaklar bulunur. Bu alanların özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Alüvyonların sığ deniz kıyılarında birikmesiyle meydana gelmişlerdir. ✓
- B) Tefenni, Acıpayam ve Kestel ovaları bu oluşuma örnektir.
- C) Çevrelerine göre çukurda kaldıklarından tarım alanı sayılırlar.
- D) Tabanlarında biriken alüvyonlar tarımsal kullanımı destekleyebilir.
- E) Suların sızması nedeniyle yüzey suları bakımından fakirdir.
Tefenni, Acıpayam ve Kestel ovaları kalkerin çözünmesiyle oluşan polye örnekleridir. Karstik yapıda suların yer altına sızması yüzey suyu miktarını azaltır; polye tabanlarında biriken alüvyonlar ise tarımı destekleyebilir. Sığ deniz kıyılarındaki alüvyon birikimi polye değil, delta ovası oluşturur.
14. Aşağıdaki tarımsal ürün gruplarından hangisi Türkiye'de daha geniş bir yetişme alanına sahiptir?
- A) Yağlı tohumlar
- B) Tahıllar ✓
- C) Baklagiller
- D) Yumrulu bitkiler
- E) Şeker pancarı
Başta buğday ve arpa olmak üzere tahıllar farklı toprak ve iklim şartlarına uyum gösterebilir. Bu nedenle Türkiye'deki ekili alanların önemli bir bölümü tahıl üretimine ayrılmıştır.
15. Baklagillerin yetiştirilmesiyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A) Köklerindeki bakteriler sayesinde toprağın azotça zenginleşmesine katkı sağlarlar. ✓
- B) Üretimleri için her zaman yoğun sulama gerekir.
- C) Besin değerleri düşüktür.
- D) Yalnızca kıyı bölgelerinde yetiştirilebilir.
- E) Türkiye'de ekim alanı en geniş ürün grubudur.
Baklagil köklerinde yaşayan bakteriler atmosferdeki azotun toprağa bağlanmasına katkı sağlar. Nohut, mercimek ve fasulye gibi ürünler bu nedenle nöbetleşe ekimde toprağın verimliliğini destekler.
16. Modern ve yoğun tarım uygulamalarının Türkiye'de yaygınlaşması aşağıdaki sonuçlardan hangisini ortaya çıkarmaz?
- A) Tarımda çalışan kişi sayısının azalmasına
- B) Üretimdeki yıllık dalgalanmaların artmasına ✓
- C) Tarımda iklime bağımlılığın azalmasına
- D) Ürün çeşitliliğinin artmasına
- E) Birim alandan alınan verimin artmasına
Sulama, bilinçli gübreleme, nitelikli tohum ve makine kullanımı üretimin iklime bağlı dalgalanmasını azaltır. Modern tarım verimle çeşitliliği artırabilir ve iş gücü ihtiyacını düşürebilir.
17. Tarıma dayalı sanayinin geliştiği alanlarda ortaya çıkan yan ürünler bazı hayvancılık faaliyetlerini destekler. Şeker fabrikalarındaki pancar küspesinin ucuz ve besleyici bir yem olması, çevrede hangi hayvancılık türünün yoğunlaşmasını sağlamıştır?
- A) Arı yetiştiriciliği
- B) Besi hayvancılığı ✓
- C) İpek böcekçiliği
- D) Kümes hayvancılığı
- E) Mera hayvancılığı
Şeker pancarı işlendikten sonra kalan küspe, besleyici ve ucuz bir hayvan yemidir. Taşıma maliyetini azaltmak isteyen üreticiler ahırlarını fabrikalara yakın kurar. Hayvanların kapalı alanlarda bu yemle beslendiği sistem besi hayvancılığıdır. İç Anadolu'da şeker fabrikaları ile et kombinalarının yakın bulunması da bu ilişkiyle açıklanır.
18. Hayvancılık potansiyeli yüksek kırsal yörelerde et ve süt kombinalarının kurulması teşvik edilmektedir. Bu tesislerin sağlayacağı en temel fayda aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Üreticinin ürünlerini değerlendirip dış göçlerin önlenmesi ✓
- B) Çayır ve mera alanlarının tarıma dönüştürülmesi
- C) Elde edilen et ve süt veriminin artması
- D) Geleneksel mera hayvancılığının tamamen terk edilmesi
- E) Bölge dışından canlı hayvan ithalatının azalması
Kombinalar üreticinin et ve sütünü yerinde işleyip pazarlamasını sağlar, geliri ve kırsal istihdamı artırır. Böylece ekonomik nedenlerle büyük kentlere yönelen göç yavaşlayabilir. Tesisin kurulması tek başına hayvan başına verimi doğrudan artırmaz.
19. Türkiye'de yükseltinin batıdan doğuya artması tarımsal faaliyetleri etkiler. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun sonuçlarından biri değildir?
- A) Doğuya doğru gidildikçe endüstri bitkilerinin ekim alanlarının genişlemesi ✓
- B) Aynı enlem üzerindeki ovalarda tarım ürünlerinin hasat tarihlerinin farklılaşması
- C) Yüksek kesimlerde tarımsal ürün çeşitliliğinin azalarak meraların genişlemesi
- D) Doğu Anadolu'da tarımsal faaliyetlerin yıl içinde daha dar bir zaman dilimine sıkışması
- E) Doğuya doğru gidildikçe tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması
Doğuya doğru yükselti arttıkça sıcaklık düşer, ürünlerin olgunlaşması gecikir ve tarım dönemi kısalır. Yüksek alanlarda ürün çeşitliliği azalırken meralar genişler. Ilıman koşul isteyen endüstri bitkilerinin ekim alanı genişlemez, daralır.
20. Hasattan sonra kısa sürede bozulan tarımsal ham maddeler, işleme tesislerinin üretim alanına yakın kurulmasını gerektirir. Aşağıdaki sanayi kollarından hangisinde ham maddeye yakınlık zorunluluğu daha fazladır?
- A) Ayçiçek yağı
- B) Sigara ve tütün
- C) Un ve unlu mamuller
- D) Çay işleme ✓
- E) Pamuklu dokuma
Çay yaprakları toplandıktan sonra hızla niteliğini kaybettiği için kısa sürede işlenmelidir. Bu nedenle çay fabrikaları Doğu Karadeniz'deki üretim alanlarının yakınında kurulur. Pamuk, buğday, tütün ve ayçiçeği ise daha kolay depolanıp taşınabilir.
21. Türkiye'nin sanayileşmesi ve ekonomik faaliyetlerinin çeşitlenmesi, ithal edilen ürünlerin miktarını ve türünü de etkilemektedir. Türkiye'nin ithalat yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Enerji kaynakları dış alım faturasında önemli bir yer tutar.
- B) İthalat giderlerinde en büyük payı tarım ürünleri oluşturur. ✓
- C) Dış alım yapılan ülkeler arasında Rusya ve Çin ilk sıralardadır.
- D) Otomotiv sektörü hem ihracatta hem de ithalatta ön sıradadır.
- E) İthalat hacminde sanayi ürünlerinin payı tarım ürünlerinden fazladır.
Türkiye'nin ithalatında enerji, makine, ara malı ve motorlu taşıtlar önemli yer tutar; sanayi ürünlerinin payı tarım ürünlerinden yüksektir. Rusya ve Çin de başlıca ithalat ortakları arasındadır. Bu nedenle en büyük payın tarım ürünlerine ait olduğu ifadesi yanlıştır.
22. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de tarımı olumsuz etkileyen doğal faktörlerden biri değildir?
- A) Kuraklık
- B) Don olayları
- C) Tarımsal destekleme politikaları ✓
- D) Erozyon
- E) Sel
Tarımsal destekleme politikaları doğal değil, beşerî faktördür. Kuraklık, don, erozyon ve sel doğal faktörlerdir.
23. Türkiye'de aşağıdaki sanayi kollarından hangisi, hammaddesini tarımdan alır?
- A) Otomotiv sanayi
- B) Tekstil sanayi ✓
- C) Demir-çelik sanayi
- D) Petro-kimya sanayi
- E) Makine sanayi
Tekstil sanayi, hammaddesini (pamuk, yün, ipek) tarımdan alır. Otomotiv, demir-çelik, petro-kimya ve makine sanayi maden veya petrole dayalıdır.
24. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de turizm çeşitlerinden biri değildir?
- A) Kültür turizmi
- B) Kış turizmi
- C) Termal turizm
- D) Tarım turizmi
- E) Maden turizmi ✓
Maden turizmi, Türkiye'de turizm çeşidi olarak kabul edilmez. Kültür, kış, termal ve tarım turizmi yaygın olanlardır.
25. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de ihracatı en yüksek tarım ürünlerinden biridir?
- A) Buğday
- B) Arpa
- C) Fındık ✓
- D) Mısır
- E) Pirinç
Fındık, Türkiye'nin en önemli ihracat tarım ürünlerinden biridir. Türkiye, dünya fındık üretiminde liderdir.