Karma Test 10

1. Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biri olan Tuz Gölü ve çevresinden, kuzey ile güney yönlerine doğru gidildikçe yıllık yağış miktarının belirgin şekilde artması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Toprak özellikleri
• B) Yükselti ✓
• C) Göllerin bulunması
• D) Bitki örtüsü

Tuz Gölü ve çevresi, etrafı yüksek dağlarla çevrili çöküntü (orojenik) bir havzada yer aldığı için denizlerden gelen nemli hava kütleleri içeriye sokulamaz ve bölge az yağış alır. Bu havzadan kuzeye (Kuzey Anadolu Dağları'na) ve güneye (Toros Dağları'na) doğru gidildikçe arazi kademeli olarak yükselir. Yükselen hava kütleleri soğuyarak yamaç (orografik) yağışlarına neden olur. Dolayısıyla bu doğrultulardaki yağış artışının temel nedeni yükseltidir.

2. Türkiye'nin en uzun nehri olan (ancak yurt dışından doğan) Fırat Nehri, hangi iki nehrin birleşmesiyle oluşur?

• A) Aras ve Kura
• B) Sakarya ve Porsuk
• C) Karasu ve Murat ✓
• D) Seyhan ve Ceyhan

Fırat Nehri, Doğu Anadolu Bölgesi'nde doğan Karasu ve Murat nehirlerinin Keban Barajı civarında birleşmesiyle oluşur.

3. Akdeniz Bölgesi'nin Antalya Bölümü ile Adana Bölümü aşağıda verilenlerden hangisi bakımından benzerlik gösterir?

• A) Turizm potansiyelleri
• B) Sanayi kuruluşları
• C) Kıyı ovalarının genişliği
• D) Doğal bitki örtüsü ✓

Her iki bölüm de Akdeniz iklimi etkisindedir, dolayısıyla doğal bitki örtüsü (maki) bakımından benzerlik gösterirler.

4. Türkiye'nin en fazla turist çeken ili hangisidir?

• A) Antalya
• B) İstanbul ✓
• C) Muğla
• D) Nevşehir

İstanbul, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle Türkiye'nin en fazla turist çeken şehri olma özelliğini taşır. (Antalya ile yıllık olarak sıralama değişebilmektedir).

5. Türkiye'de nükleer enerji santralinin (Akkuyu NGS) yapıldığı il hangisidir?

• A) Sinop
• B) İstanbul
• C) Mersin ✓
• D) İzmir

Türkiye'nin ilk nükleer enerji santrali olan Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Mersin ilinin Gülnar ilçesinde inşa edilmektedir.

6. Mavi Yolculuk (yat turizmi) hangi bölge kıyılarında yoğunlaşmıştır?

• A) Karadeniz Bölgesi
• B) Marmara Bölgesi
• C) Ege Bölgesi ✓
• D) Doğu Akdeniz

Mavi Yolculuk, girintili çıkıntılı ve korunaklı koyları nedeniyle en çok Ege Bölgesi (Muğla-Bodrum, Marmaris) ve Batı Akdeniz (Fethiye, Kaş) kıyılarında gelişmiştir.

7. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin nüfus ve yerleşme özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir.
• B) Nüfus daha çok Güneydoğu Torosların eteklerinde toplanmıştır.
• C) Halkın büyük bölümü kentlerde yaşamaktadır.
• D) Kırsal kesimlerde dağınık yerleşmeler yaygındır. ✓

Güneydoğu Anadolu'da kırsal yerleşmelerde 'toplu yerleşme' hakimdir (su azlığı ve düz arazi nedeniyle). Dağınık yerleşme Karadeniz'e özgüdür.

8. Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olarak görülen orman gülleri ve kayın Amanos Dağları yamaçlarında, Akdeniz Flora Bölgesi'ne ait Lübnan Sediri Erbaa-Niksar, kızılçamlar ise Kastamonu çevresinde yetişmektedir. Bu durum bu bitkilerle ilgili hangisini göstermektedir?

• A) Yeryüzüne henüz yayılamamış endemik bitkiler olduğunu
• B) Kuvaterner'deki iklim salınımlarına bağlı yayılış gösteren relikt bitkiler olduğunu ✓
• C) Temel iklimlere uyum sağlamış klimaks bitkiler olduğunu
• D) Beşeri tahribatlar sonucunda bu alanlara yayılmış antropojen bitkiler olduğunu

Geçmiş jeolojik dönemlerden kalma, günümüz ikliminde korunaklı alanlarda yetişen bu türlere relikt (kalıntı) bitki denir.

9. Aşağıdaki şehirlerimizden hangisinin kurulmasında geniş ve verimli tarım arazilerinin varlığı etkili olmamıştır?

• A) Bursa
• B) İzmir
• C) Samsun
• D) Artvin ✓

Adana, Bursa, İzmir ve Samsun verimli ovalar (delta veya tektonik) üzerinde kurulmuştur. Artvin ise engebeli ve dağlık bir alanda kurulmuştur, tarım arazisi çok kısıtlıdır.

10. Türkiye'nin en büyük enerji santrali (kurulu güç bakımından) hangi türdedir?

• A) Hidroelektrik ✓
• B) Termik
• C) Güneş
• D) Rüzgar

Türkiye'nin en büyük enerji santrali, Atatürk Barajı'nda bulunan hidroelektrik santraldir (HES). Enerji üretiminde önemli bir paya sahiptir.

11. Türkiye'nin en fazla pamuk üretimi yapan bölgesi hangisidir?

• A) Ege Bölgesi
• B) Akdeniz Bölgesi
• C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
• D) İç Anadolu Bölgesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, özellikle GAP projesiyle birlikte pamuk üretiminde ön plana çıkmıştır.

12. Bir limanın art bölgesinin (hinterlant) geniş, iç bölgelerle bağlantısının kolay oluşu, bu limanın işlek olmasına, gelişmesine neden olur. Buna göre aşağıdaki limanlardan hangisinin fazla geliştiği söylenemez?

• A) İzmit
• B) Sinop ✓
• C) Mersin
• D) Antalya

Sinop Limanı, Küre Dağları'nın kıyıya çok yakın ve paralel uzanması nedeniyle iç kesimlerle ulaşımı çok zordur (hinterlandı dardır). Bu yüzden gelişememiştir.

13. Karadeniz Bölgesi'nde kişi başına düşen milli gelirin azalması, yeni iş olanaklarının sağlanamayışı; I. Tarım olanaklarının azalmasına, II. Sanayinin gelişmeyişine, III. Ulaşımın güçleşmesine, IV. Bölge dışına göç yaşanmasına, V. Dış turizmin artması gibi özelliklerden hangisine neden olduğu söylenebilir?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV ✓

Ekonomik imkansızlıklar doğrudan göçe (IV) neden olur.

14. Erzincan'da bulunan Otlukbeli Gölü Dünya'da bilinen göl türleri içinde başka örneği olmayan bir göldür. Otlukbeli Gölü oluşumu aşağıdakilerden hangisi bakımından Dünya'da tektir?

• A) Büyük bir krater içinde oluşmasıyla
• B) Kütle hareketleri sonucunda oluşmasıyla
• C) Traverten setleşmesiyle oluşmasıyla ✓
• D) Çoklu volkanik gaz patlaması sonucunda oluşmasıyla

Otlukbeli Gölü, traverten setleşmesiyle oluşan Dünya'daki tek göl örneğidir.

15. Türkiye'nin doğal güzellikleriyle ünlü Kapadokya bölgesi hangi ilde yer alır?

• A) Nevşehir ✓
• B) Kayseri
• C) Aksaray
• D) Niğde

Kapadokya, Nevşehir ilinde yer alır ve peri bacaları ile dünya çapında ünlüdür. Ayrıca, bölge tarihi kiliseler ve yeraltı şehirleri ile dikkat çeker.

16. İç Anadolu Bölgesi'ne ait aşağıda verilen özelliklerden hangisinin bölgenin iklim özelliklerinden etkilendiği söylenemez?

• A) Meralarda daha çok koyun otlatılması
• B) Nadas alanlarının geniş yer tutması
• C) Kuru tahıl türleri ile baklagillerin üretiminin yaygın olması
• D) Tarımda makine kullanımının kolay olması ✓

Tarımda makine kullanımının kolay veya zor olması iklimle değil, yer şekillerinin düz veya engebeli olmasıyla ilgilidir (Jeomorfoloji).

17. Karadeniz Bölgesi'nde dağlar kıyıya paralel uzandığı için kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım ancak belirli geçitlerle sağlanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisinde, Doğu Karadeniz'de yer alan geçitler verilmiştir?

• A) Kalkanlı - Kop ✓
• B) Gülek - Çubuk
• C) Geyve - Ovit
• D) Ilgaz - Belen

Zigana (Kalkanlı) ve Kop geçitleri Doğu Karadeniz'i iç kesimlere bağlar. Gülek, Sertavul, Belen Akdeniz'dedir.

18. İndirgenmiş izoterm haritalarında yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi ortadan kaldırılır, her yer deniz seviyesinde kabul edilir. Türkiye indirgenmiş izoterm haritasında en düşük sıcaklıkların Doğu Anadolu'da görülmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yer şekilleri
• B) Karasallık ✓
• C) Yağış miktarı
• D) Toprak türü

İndirgenmiş sıcaklıkta yükselti devre dışı bırakıldığına göre, geriye kalan en güçlü faktör karasallıktır (denizden uzaklık ve nem azlığı).

19. Aşağıda verilenlerden hangisi Türkiye'de nüfus artış hızını azaltan faktörler arasında yer almamaktadır?

• A) Şehirleşme hızının artması
• B) Eğitim seviyesinin yükselmesi
• C) Sağlık hizmetlerinin gelişmesi ✓
• D) Aile planlamasının benimsenmesi

Sağlık hizmetlerinin gelişmesi, bebek ölümlerinin azalmasına ve ortalama yaşam süresinin uzamasına neden olduğu için nüfus artış hızını azaltmaz, aksine artırıcı etki yapabilir (ya da korur). Diğerleri doğum oranlarını düşürür.

20. İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan; Deprem riski az olan yerler, Rüzgâr erozyonu, Volkanik göller ve Antropojen stepler gibi coğrafi özelliklerden hangisinin benzeri Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunmaz?

• A) Deprem riski az olan yerler
• B) Rüzgâr erozyonunun etkili olduğu yerler
• C) Volkanizma sonucunda oluşmuş göller ✓
• D) Akarsular tarafından derince yarılmış platolar

İç Anadolu'da Meke ve Acıgöl gibi volkanik göller yaygındır ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde volkanizma sonucu oluşmuş göl bulunmaz.

21. Türkiye'nin en büyük doğal gaz rezervi hangi bölgede bulunmuştur?

• A) Trakya
• B) Karadeniz ✓
• C) Doğu Anadolu
• D) Akdeniz

Karadeniz açıklarında (Sakarya Gaz Sahası) keşfedilen doğal gaz rezervi, Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılamada önemli bir potansiyele sahiptir.

22. İç Anadolu Bölgesi'nde tarımın en önemli sorunu yağışın azlığı ve sulamanın yetersizliğidir. İç Anadolu Bölgesi'nde sulama sorunu giderildikten sonra aşağıdaki ürünlerden hangi ikisinin bölgede yetiştirilmesi daha zordur?

• A) Pamuk - Pirinç
• B) Zeytin - Muz ✓
• C) Mısır - Susam
• D) Tütün - Üzüm

Zeytin ve Muz kış sıcaklığı (ılıklık) isteyen bitkilerdir. İç Anadolu'ya su gelse bile kış soğukları nedeniyle bu ürünler yetişemez.

23. Aşağıdakilerden hangisi kuraklığın sonuçları arasında sayılamaz?

• A) Tarımsal üretimin azalması
• B) Erozyonun artması
• C) İthalatın azalması ✓
• D) Enerji üretiminin azalması

Kuraklık sonucunda gıda üretimi azalacağı için ithalat azalmaz, tam aksine gıda ihtiyacını karşılamak için ithalat artar.

24. Türkiye'de kadın okuryazarlık oranının en düşük olduğu bölge hangisidir?

• A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
• B) Marmara Bölgesi
• C) Ege Bölgesi
• D) Akdeniz Bölgesi

Sosyo-kültürel ve ekonomik nedenlerden dolayı, okuryazarlık oranının (özellikle kadınlarda) en düşük olduğu bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesi'dir.

25. Türkiye'nin 'tahıl ambarı' olarak bilinen bölgesi hangisidir?

• A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• B) Ege Bölgesi
• C) Marmara Bölgesi
• D) İç Anadolu Bölgesi ✓

İç Anadolu Bölgesi, geniş düzlükleri (Konya Ovası) ve karasal iklimi ile Türkiye'nin buğday ve arpa gibi tahıl üretim merkezidir.