Karma Test 6

1. Akdeniz Bölgesi'nde aşağıda verilen yerlerden hangisinin tarımdan dolayı daha fazla mevsimlik göç aldığı söylenebilir?

• A) Çukurova yöresi ✓
• B) Göller yöresi
• C) Teke yöresi
• D) Tefenni yöresi

Çukurova (Adana), pamuk ve diğer tarım ürünlerinin hasadı için çevre illerden yoğun mevsimlik işçi göçü alır.

2. Türkiye'de kentsel ve kırsal nüfusun en fazla olduğu bölgeler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Marmara - Karadeniz ✓
• B) Ege - Karadeniz
• C) Marmara - Güneydoğu Anadolu
• D) İç Anadolu - Doğu Anadolu

Kentsel nüfus miktarı en fazla Marmara Bölgesi'ndedir. Kırsal nüfusun (miktar ve oran olarak) en yoğun olduğu bölgelerden biri de Karadeniz'dir.

3. Hangi bölgemizde kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşım, dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle zordur ve tünellerle sağlanır?

• A) Ege Bölgesi
• B) Marmara Bölgesi
• C) Karadeniz Bölgesi ✓
• D) İç Anadolu Bölgesi

Karadeniz Bölgesi'nde (ve Akdeniz'de Toroslar'da) dağlar kıyıya paralel uzandığı için kıyı ile iç kesimler arası ulaşım zor ve maliyetlidir. Bu nedenle Zigana, Ovit, Ilgaz gibi tüneller yapılmıştır.

4. Türkiye'de 1965 yılından sonra uygulanan ve 1980'lere kadar devam eden (nüfus artış hızını düşürmeyi amaçlayan) politika döneminde aşağıdakilerden hangisi yaşanmamıştır?

• A) Normal evlilik yaşının erkeklerde 17'ye, kızlarda 15'e düşürülmesi ✓
• B) I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın hayata geçirilmesi
• C) Doğum kontrol araçlarına erişimin kolaylaştırılması
• D) Nüfusu artırıcı teşvikler ve yasal yükümlülüklerin kaldırılması

Evlilik yaşının düşürülmesi, nüfusu ARTIRMAYA yönelik bir politikadır ve 1938 yılında uygulanmıştır. Dolayısıyla 1965 sonrası dönemde yaşanmamıştır. Adaylar genellikle B seçeneğindeki I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nı (1963-1967), Atatürk dönemindeki I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1933) ile karıştırmaktadır. Nüfus artış hızını düşürücü politikalar ilk kez I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda yer almıştır.

5. Türkiye'nin en kuzeydeki ili hangisidir?

• A) Sinop ✓
• B) Artvin
• C) Samsun
• D) Bartın

Sinop (İnceburun), Türkiye'nin en kuzeydeki ilidir ve Karadeniz kıyısında yer alır.

6. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa hangi ilimizdedir?

• A) Yozgat
• B) Ankara
• C) Kayseri
• D) Çorum ✓

Çorum'un Boğazkale ilçesinde yer alan Hattuşa, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olarak UNESCO listesinde yer almaktadır.

7. Aşağıdaki yörelerin yağış özellikleri dikkate alındığında, hangisinde artezyen kaynaklardan yaygın olarak yararlanıldığı savunulamaz?

• A) Mardin çevresi
• B) Tuz Gölü çevresi
• C) Ergene Havzası
• D) Küre Dağları çevresi ✓

Artezyen kaynaklar, genellikle yağışın az ve yer üstü su kaynaklarının yetersiz olduğu kurak/yarı kurak bölgelerde insanların sondaj vurarak yeraltından çıkardığı basınçlı sulardır. Tuz Gölü, Mardin ve Ergene çevrelerinde yağış azlığı ve tarımsal sulama ihtiyacı nedeniyle bu yönteme sıkça başvurulur. Ergene Havzası, çanak yapısı ve geçirimsiz tabakalarıyla Türkiye'de yeraltı sularından (artezyen) en yoğun yararlanılan yerlerin başındadır. Ancak Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Küre Dağları çevresi her mevsim bol yağışlıdır ve yer üstü suları bakımından zengindir; bu nedenle bu yörede artezyen kaynak kullanımına gerek duyulmaz.

8. Aşağıda verilenlerden hangisinin bir benzerinin Akdeniz Bölgesinde de bulunduğu söylenemez?

• A) Aydın'daki zeytinyağı fabrikasının
• B) Zonguldak'taki kâğıt fabrikasının
• C) Samsun'daki bakır işletmelerinin ✓
• D) Elazığ'daki krom işletmelerinin

Akdeniz Bölgesi'nde zeytinyağı fabrikaları (Hatay, Antalya), kâğıt fabrikaları (Mersin, Kahramanmaraş) ve krom işletmeleri (Antalya Ferrokrom) bulunur. Ancak Samsun'daki bakır eritme işletmesinin (metalurji sanayi) bir benzeri Akdeniz Bölgesi'nde yer almaz.

9. Akdeniz Bölgesi'nde çok sayıda mağara ve çökmelerle oluşmuş şekiller yer alır. Bu tür şekillerin Akdeniz Bölgesi'nde çok yaygın olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Coğrafi konumuyla
• B) Karstik arazilerin geniş alan kaplamasıyla ✓
• C) Yer şekillerinin engebeli olmasıyla
• D) Volkanik arazilerin yaygın olarak bulunmasıyla

Karstik araziler (kalker/kireçtaşı) suda kolay eridiği için mağara, obruk, dolin gibi erime şekilleri yaygındır.

10. Karadeniz Bölgesi'nde nüfusun dağılımı incelendiği zaman genellikle kıyılarda nüfusun daha fazla olduğu, kıyı gerisinde ise az olduğu gözlenir. Bu durumun yaşanmasında kıyıların aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olmasının etkili olduğu söylenemez?

• A) Ulaşımın daha kolay olması
• B) Ormancılığın yaygın olması ✓
• C) İklim koşullarının daha uygun olması
• D) Balıkçılığın yaygın olması

Kıyı kesiminde ormancılığın yaygın olması nüfusun toplanma sebebi (çekici faktör) değildir. Hatta ormanlık alanlar yerleşmeyi sınırlandırabilir. Ulaşım, iklim ve balıkçılık ise kıyıdaki yoğunlaşmanın temel sebepleridir.

11. Karadeniz Bölgesi'nde kırsal yerleşmelerin 'dağınık' olmasının temel nedeni nedir?

• A) Sanayinin gelişmiş olması
• B) Arazinin düz olması ve su kıtlığı
• C) Arazinin engebeli olması ve su kaynaklarının bolluğu ✓
• D) Toplu yaşamayı sevmemeleri

Karadeniz'de arazi engebeli olduğu için tarım alanları parçalıdır ve su her yerde bulunur. Bu nedenle evler su kenarlarında toplanmak yerine, arazilere dağınık olarak kurulmuştur.

12. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde İç Anadolu Bölgesi'ndeki bir yöre ve orada bulunmayan bir sanayi kuruluşu birlikte verilmiştir?

• A) Kırşehir - Lastik
• B) Kayseri - Mobilya
• C) Sivas - Demir-çelik
• D) Yozgat - Kâğıt ✓

Konya'da Şeker, Kırşehir'de Lastik (Petlas), Kayseri'de Mobilya, Sivas'ta Demir-Çelik (SİDEMİR) fabrikaları vardır. Ancak Yozgat'ta kâğıt fabrikası bulunmaz (Kâğıt sanayisi daha çok kıyı bölgelerimizdedir; Dalaman, Taşköprü, Çaycuma, Balıkesir vb.).

13. Sahip olduğu iklim özellikleri ile çevresinden belirgin bir şekilde ayrılan ve oraya özgü tarım ürünlerinin yetiştirildiği bölgelere mikroklima iklim bölgeleri denir. Buna göre yukarıda sözü edilen duruma aşağıda verilen yerlerden hangisi örnek olarak gösterilebilir?

• A) Erzurum Ovası
• B) Malatya Ovası
• C) Muş Ovası
• D) Iğdır Ovası ✓

Iğdır Ovası, Doğu Anadolu'da olmasına rağmen çevresine göre alçakta kaldığı için (mikroklima) burada Pamuk yetiştirilebilir.

14. Türkiye'nin en büyük baraj gölü hangisidir?

• A) Atatürk Barajı ✓
• B) Keban Barajı
• C) Karakaya Barajı
• D) Hirfanlı Barajı

Atatürk Barajı, GAP kapsamında inşa edilmiş ve enerji üretimi ile sulamada büyük bir öneme sahiptir. Göl alanı bakımından en büyüğüdür.

15. Türkiye'de 1985 yılından sonra nüfus artış hızının giderek azaldığı görülmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında; I. Çalışan kadın oranlarının yükselmesi, II. Sağlık ve beslenme şartlarının iyileşmesi, III. Bölgeler arası göçlerin yaşanması, IV. Evlenme yaşının yükselmesi gibi faktörlerden hangilerinin etkili olduğu söylenemez?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve III ✓
• D) II ve IV

Sağlık şartlarının iyileşmesi (II) ve iç göçler (III), nüfus artış hızını azaltan faktörler değildir. Kadının iş hayatına girmesi (I) ve evlenme yaşının yükselmesi (IV) doğumları azalttığı için artış hızını düşürür.

16. Türkiye'nin en büyük organize sanayi bölgelerinden biri hangi şehirde bulunmaktadır?

• A) Gaziantep ✓
• B) Bursa
• C) İzmir
• D) İstanbul

Gaziantep, Türkiye'nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birine sahiptir ve endüstriyel üretim kapasitesiyle öne çıkar.

17. Kurumların oluşumu ve refah üzerindeki etkilerine ilişkin çalışmalarıyla, 2024 yılı sonunda 'Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanarak Türkiye'ye bu alandaki ilk Nobel'ini getiren bilim insanımız kimdir?

• A) Aziz Sancar
• B) Daron Acemoğlu ✓
• C) Orhan Pamuk
• D) Uğur Şahin

• Cevap: Prof. Dr. Daron Acemoğlu. • Detay: Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte bu ödüle layık görülmüştür. • Önem: Orhan Pamuk (Edebiyat) ve Aziz Sancar'dan (Kimya) sonra Nobel alan üçüncü Türk olmuştur. Ekonomi dalında ise ilktir.

18. Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe sanayileşmenin azalmasına bağlı olarak akarsu kirliliği görece azalmaktadır. Buna göre aşağıdaki akarsulardan hangisinde kirlilik oranının diğerlerine göre daha az olması beklenir?

• A) Ergene
• B) Ankara Çayı
• C) Yeşilırmak
• D) Arpaçay ✓

Arpaçay, Doğu Anadolu'da sanayileşmenin az olduğu bir bölgede yer aldığı için Marmara veya İç Anadolu'daki akarsulara göre daha az kirlilik tehdidi altındadır.

19. Yerleşmeler üzerinde doğal koşulların etkisi fazla olan bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Enerji tüketimi fazladır
• B) Tarımsal nüfus yoğunluğu ülke ortalamasından fazladır ✓
• C) Nüfus artış hızı yüksektir
• D) Ortalama yaşam süresi uzundur

Doğal koşulların baskın olduğu, sanayinin gelişmediği bölgelerde halkın çoğu tarımla uğraşır ve tarım alanları kısıtlıysa tarımsal nüfus yoğunluğu yüksektir.

20. Türkiye'nin en fazla çay üretilen bölgesi neresidir?

• A) Ege Bölgesi
• B) Karadeniz Bölgesi ✓
• C) Akdeniz Bölgesi
• D) Marmara Bölgesi

Karadeniz Bölgesi, özellikle Rize ve çevresinde yoğunlaşan çay tarımı ile Türkiye'nin çay üretiminin tamamına yakınını karşılar.

21. Benzer iklim koşullarına sahip alanlarda ortaya çıkan bitki türleri de benzerlik gösterir. Marmara Bölgesi'nde Istrancalarda (Yıldız Dağları) doğal koşullar altında yetişen bir bitkinin aşağıdaki illerden hangisinde doğal olarak yetişmesi beklenir?

• A) Bartın ✓
• B) Adana
• C) Balıkesir
• D) Bitlis

Istrancalar Karadeniz iklimi etkisindedir, dolayısıyla aynı iklimin görüldüğü Bartın'da benzer bitkilerin yetişmesi beklenir.

22. Türkiye'de en fazla yağış alan bölge hangisidir?

• A) Marmara Bölgesi
• B) Doğu Anadolu Bölgesi
• C) Karadeniz Bölgesi ✓
• D) Akdeniz Bölgesi

Karadeniz Bölgesi, özellikle Doğu Karadeniz kıyı kesimleriyle Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesidir.

23. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisinin doğru olduğu söylenemez?

• A) Aritmetik nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir.
• B) Orman oranının en az olduğu bölgedir.
• C) Petrol üretimimizin tamamına yakınını karşılar.
• D) Kırsal nüfus oranı kentsel nüfus oranından fazladır. ✓

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kentsel nüfus oranı kırsal nüfus oranından fazladır.

24. Türkiye'nin en büyük (yüz ölçümü) milli parkı hangisidir?

• A) Yedigöller Milli Parkı
• B) Kaz Dağları Milli Parkı
• C) Ağrı Dağı Milli Parkı ✓
• D) Köprülü Kanyon Milli Parkı

Ağrı Dağı Milli Parkı, Ağrı ve Iğdır illeri sınırlarında yer alır ve yaklaşık 88.000 hektarlık alanıyla Türkiye'nin en büyük milli parkıdır.

25. Türkiye'nin en önemli bor minerali yatakları hangi illerde yoğunlaşmıştır?

• A) Eskişehir ve Balıkesir ✓
• B) Zonguldak ve Karabük
• C) Sivas ve Malatya
• D) Konya ve Karaman

Türkiye, dünya bor rezervlerinin çoğuna sahiptir. Bu rezervler Eskişehir (Kırka), Balıkesir (Bigadiç), Kütahya (Emet) ve Bursa (Kestelek) illerinde yoğunlaşmıştır.