Tarım 2
Uluslararası pazarlarda Türk tütünü kalitesini korumak ve aşırı arz fazlasını önlemek amacıyla ekim alanları yasal olarak devlet denetiminde tutulan tütün, en fazla hangi coğrafi bölgemizde üretilmektedir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Uluslararası pazarlarda Türk tütünü kalitesini korumak ve aşırı arz fazlasını önlemek amacıyla ekim alanları yasal olarak devlet denetiminde tutulan tütün, en fazla hangi coğrafi bölgemizde üretilmektedir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Ege Bölgesi ✓
Türkiye'deki toplam tütün üretiminin yaklaşık yarısı Ege Bölgesi'ndeki (Manisa, Denizli, Aydın çevreleri) graben kıyı arkası platolarından sağlanır. Kalite standartları gereği ekim sahaları bakanlık iznine tabidir.
2. Konya Ovası Projesi (KOP) sulama yatırımlarının devreye girmesiyle birlikte, önceden Akdeniz ve Güneydoğu ovalarında yoğunlaşan dane mısır üretiminde birinci sıraya yükselen bölgemiz hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi ✓
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
Konya Ovası, KOP tünelleriyle suyla buluştuktan sonra dane mısır tarımında devasa bir sıçrama gerçekleştirmiştir. Güncel üretim istatistiklerinde İç Anadolu Bölgesi (Konya) mısır üretim tonajında ilk sıraya yerleşmiştir.
3. 1960-1970 yılları arasındaki tarihi kesitte, Türkiye coğrafyasından başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkelerine doğru yaşanan çok yoğun ve kitlesel göç hareketlerinin asıl nedeni hangisidir?
- A) Doğal afet sığınmacılığı
- B) Akademik lisans eğitimi
- C) Siyasi mübadele kararları
- D) İş gücü talebi ✓
İkinci Dünya Savaşı sonrasında endüstriyel büyümeye geçen Avrupa ülkelerinin fabrikalarda ve inşaat sektöründe çalıştırmak üzere ilan ettiği resmi işçi alımları, Türkiye'den Avrupa'ya dönemsel ve kalıcı çok gür bir iş gücü göçü akını başlatmıştır.
4. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile bölgedeki tarımsal verimliliği, ürün çeşitliliğini ve çiftçi gelirlerini artıran en temel girdiyi oluşturan kaynak hangisidir?
- A) Su kaynakları ✓
- B) Rüzgar enerjisi
- C) Güneş enerjisi
- D) Yeraltı madenleri
GAP'ın özü, Fırat ve Dicle nehirleri üzerine kurulan barajlar vasıtasıyla kuru tarım yapılan alanları kanallarla sulamaya açmaktır. Projenin asıl can suyu hidrografik (su) kaynaklardır.
5. Bölgesel kalkınma planları içerisinde; baraj inşaatları, tüneller, sulama kanalları ve tarımsal endüstri yatırımlarıyla Türkiye'nin en büyük entegre bölgesel kalkınma projesi hangisidir?
- A) KOP
- B) DAP
- C) ZBK Projesi
- D) GAP ✓
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), sadece tarımsal sulamayı değil; sosyal, ekonomik ve altyapısal dönüşümü hedefleyen cumhuriyet tarihinin en büyük entegre bölgesel kalkınma hamlesidir.
6. İç Anadolu ve Güneydoğu'nun kuru tarım alanlarında, toprağın nem ve mineral kazanması amacıyla bir yıl ekilip bir yıl boş bırakılması (Nadas) yönteminin yaygın olma nedeni hangisidir?
- A) Toprağın çok verimli olması
- B) Sulama altyapısının yetersizliği ve kuraklık ✓
- C) Arazinin sarp engebeli olması
- D) Yıllık donlu gün sayısının fazlalığı
Nadas, toprağın bir yıl boyunca düşen yağış sularını bünyesinde biriktirebilmesi için uygulanan mecburi bir yöntemdir. Temel sebebi yağış yetersizliği ve modern sulama imkanlarının eksikliğidir.
7. Türkiye'de tarım topraklarının miras hukuku nedeniyle nesiller boyu sürekli parçalara ayrılarak küçülmesi, tarım ekonomisinde öncelikle hangi temel yapısal soruna yol açar?
- A) Birim alandan alınan toplam verimin tırmanmasına
- B) Verimliliğin düşmesi ve makineleşmenin zorlaşması ✓
- C) Toprağın sulama ve gübre ihtiyacının ortadan kalkmasına
- D) Kentsel alanlardan kırsala doğru göç hareketlerinin başlamasına
Arazilerin parsellere bölünerek aşırı küçülmesi, traktör ve biçerdöver gibi modern tarım makinelerinin verimli kullanılmasını engeller, sınır kayıplarına yol açar ve tarımın ticari karlılığını ciddi oranda düşürür.
8. Tarım alanlarının geniş düzlükler halinde uzandığı ve morfolojik engellerin az olduğu sahalarda tarımsal nüfus yoğunluğu düşük çıkmaktadır. Buna göre, arazi yapısının düzlüğü ve geniş parsel büyüklükleri dikkate alındığında, aşağıdaki illerin hangisinde tarımsal nüfus yoğunluğunun en düşük olması beklenir?
- A) Artvin
- B) Konya ✓
- C) Tunceli
- D) Rize
Tarımsal nüfus yoğunluğu hesaplanırken toplam tarım alanları payda kısmında yer alır. Konya Ovası, Türkiye'nin en geniş düz ve yekpare tarım arazilerine sahip olduğu için payda büyür ve bu yoğunluk oldukça düşük hesaplanır.
9. Hava şartlarının ve yıllık yağış miktarının tarımsal üretime doğrudan yön verdiği, birim alandan alınan verimin düşük olduğu ve modern girdilerin (ilaç, gübre, sulama) kullanılmadığı geleneksel tarım metoduna ne ad verilir?
- A) Seracılık
- B) Ekstansif Tarım ✓
- C) Entansif Tarım
- D) Topraksız tarım
Ekstansif (kaba/yaygın) tarımda üretim tamamen doğanın insafına bağlıdır. Yağışlı yıllarda rekolte tırmanırken, kurak yıllarda üretim dip yapar; yani iklime bağımlılık ve dalgalanma çok yüksek düzeydedir.
10. Yasal çerçevede yürütülen haşhaş tarımının en geniş ekim alanlarına sahip olduğu ve haşhaş kapsüllerinden morfin vb. ilaç hammaddesi üreten yegane fabrika tesisinin (Alkaloid Fabrikası) kurulu olduğu ilimiz hangisidir?
- A) Kütahya
- B) Afyonkarahisar ✓
- C) Denizli
- D) Eskişehir
Türkiye'de haşhaş tarımının ve buna bağlı yasal ilaç sanayi entegrasyonunun merkez üssü Afyonkarahisar'dır. Bolvadin ilçesindeki Alkaloid fabrikası bu tarımsal üretimin işlendiği stratejik tesistir.
11. Bazı tarım ürünlerinin ekim alanlarının sınırları ve yıllık rekolte durumları, devlet eliyle yürütülen yapay sulama projelerinden (baraj, kanal vb.) tamamen bağımsız bir seyir izler. Buna göre; aşağıdaki ürün çiftlerinden hangisinin coğrafi yayılışı ve üretimi sulama projelerinden bağımsızdır?
- A) Şeker pancarı - Mısır
- B) Mısır - Fındık
- C) Şeker pancarı - Zeytin
- D) Fındık - Zeytin ✓
Şeker pancarı ve mısır, iç bölgelerde sulama kanalları olmadan yetişemez. Ancak fındık (Karadeniz'in her mevsim yağışlı iklimiyle) ve zeytin (Akdeniz'in doğal kış ılıklığıyla) tamamen doğal iklim şartlarına bağlı gelişim gösterir; sulama projeleriyle alanları genişlemez.
12. Mavi Tünel vasıtasıyla Göksu nehir sularının Konya Havzası'na aktarılması (KOP) neticesinde, bölgedeki tarımsal faaliyetlerde köklü değişimler yaşanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu sulama projesinin bölge tarımına getirdiği değişimlerden biri olamaz?
- A) Tarımda iklim koşullarına bağımlılığın azalması
- B) Tarımsal ürün deseninin değişmesi
- C) Nadas uygulamasının yaygınlaşması ✓
- D) Üretimde gübreye duyulan ihtiyacın artması
Yapay sulama kanallarının ulaştığı tarım arazilerinde topraklar artık boş bırakılmadan her yıl kesintisiz ekilir. Dolayısıyla nadas uygulaması yaygınlaşmaz, tam aksine nadas alanları yok olma noktasına gelir.
13. Gelişmiş tarım teknolojilerinin (damla sulama, kimyasal ve organik gübreleme, makineleşme, kaliteli tohum) kullanıldığı, doğa koşullarına bağımlılığın az ve birim alandan alınan verimin en yüksek olduğu modern tarım metoduna ne ad verilir?
- A) Entansif Tarım ✓
- B) Ekstansif Tarım
- C) Nadas Tarımı
- D) Kuru tarım metodu
Entansif (yoğun/intansif) tarım yönteminde amaç, dar bir toprak parçasından maksimum verimi ve karı elde etmektir. Türkiye'de seracılık alanları ile Çukurova ve Kıyı Ege ovalarında bu modern yöntem uygulanır.
14. Türkiye coğrafyası; iklim özellikleri ve toprak yapısı sayesinde fındık, kuru kayısı, kuru incir gibi bazı spesifik tarım ürünlerinin küresel üretim hacminde dünya birincisi (lideri) konumundadır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisi Türkiye'nin dünya üretim sıralamasında ilk basamakta (birinci) yer aldığı ürünlerden biri değildir?
- A) İncir
- B) Fındık
- C) Kayısı
- D) Çay ✓
Türkiye incir, fındık ve kayısıda tartışmasız dünya lideridir. Çay tarımında ise toplam tonajda dünya genelinde ilk 5-6 ülke arasında yer almasına karşın Çin ve Hindistan gibi devlerin gerisindedir, yani dünya birincisi değildir.
15. Tarım arazilerinin miras yoluyla küçük, şekilsiz ve birbirinden uzak parsellere bölünmesini önlemek amacıyla devlet tarafından yürütülen 'arazi toplulaştırma' hamleleri sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
- A) Tarım etkinliklerinde zaman kaybının azalması
- B) Makine kullanımı konusunda verimliliğin artması
- C) Doğal meraların ve hayvan otlak alanlarının genişlemesi ✓
- D) Tarımsal üretimin daha düzenli hale gelmesi
Arazi toplulaştırması, dağınık tarım tarlalarının tek bir merkezde birleştirilmesi ve yollarının açılması işlemidir. Bu işlem makineleşmeyi ve tarla verimini artırır; ancak hayvancılık yapılan doğal otlak ve meraların yüzölçümünü genişletmez.
16. Kurak ve yarı kurak tarım alanlarında su israfını, buharlaşmayı ve toprağın çoraklaşmasını engellemek amacıyla, suyun borularla doğrudan bitki kök sistemine sızdırıldığı en modern sulama tekniği hangisidir?
- A) Vahşi (Salma) Sulama
- B) Damla Sulama ✓
- C) Nadas yöntemi
- D) Karık sulama modeli
Damla sulama sistemi, suyun buharlaşma kayıplarını sıfıra yaklaştıran, bitkinin tam ihtiyacı kadar suyu köke veren, tuzlanmayı engelleyen en tasarruflu ve verimli çağdaş sulama metodudur.
17. Yarı kurak bölgelerde sulama projelerinin (baraj, kanal, tünel) devreye girmesiyle birlikte tarım sektöründe köklü değişimler yaşanır. Buna göre, sulu tarımın yaygınlaştığı bir sahada; I. Nadasa ayrılan arazi miktarı, II. Tarımsal üretimde yıldan yıla yaşanan dalgalanma, III. Endüstri bitkilerinin ekim alanı niceliklerinden hangilerinde artış yaşanması beklenir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III ✓
- C) I ve II
- D) II ve III
Sulamanın geliştiği yarı kurak bölgelerde, suya ihtiyaç duyan pamuk, şeker pancarı gibi katma değerli endüstri bitkilerinin ekim alanı ve çeşitliliği artar (III). Bu nedenle doğru cevap yalnız III'tür. Sulamayla birlikte toprağın boş bırakılması demek olan 'nadas' uygulaması ve iklime bağımlılık azalacağı için nadas alanları (I) ile tarımsal üretimdeki yıldan yıla yaşanan dalgalanmalar (II) artmaz, aksine azalır.
18. Bazı bitkilerin kış mevsiminde tarlada kalma veya ağaç yapısını koruma zorunluluğu varken, bazıları kış şartlarından etkilenmez. Buna göre, yetiştirilme periyotları düşünüldüğünde aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin kış ılıklığına olan ihtiyacı diğerlerine göre en azdır?
- A) İncir
- B) Zeytin
- C) Turunçgiller
- D) Elma ✓
Elma, soğuğa karşı son derece dayanıklı bir meyvedir ve kış ılıklığına olan ihtiyacı zeytin, turunçgiller ve incire göre çok azdır. Türkiye'nin neredeyse her bölgesinde yetiştirilebilir.
19. Türkiye'de modern tarım girdilerinin artmasıyla buğday rekoltesinde artışlar yaşanmaktadır. Fakat bazı illerde topoğrafya ve her mevsim yağışlı iklim yapısı buğday tarımını ve makineleşmeyi tamamen engeller. Aşağıdaki il çiftlerinden hangisi bu duruma (buğday tarımına elverişsiz doğal şartlara) en net örnektir?
- A) Yozgat ve Edirne
- B) Trabzon ve Rize ✓
- C) Konya ve Ankara
- D) Diyarbakır ve Mardin
Trabzon ve Rize gibi Doğu Karadeniz illerinde yaz aylarının sürekli yağışlı geçmesi buğdayın olgunlaşmasını ve kurumasını engeller. Ayrıca sarp, engebeli dağ yamaçları traktör ve biçerdöver kullanımına (makineleşmeye) izin vermez.
20. Hükümetlerin tarımsal üreticiyi korumak, serbest piyasadaki ani fiyat düşüşlerini engellemek amacıyla uyguladığı 'destekleme alımları' (taban fiyat politikası) kapsamındaki bir ürünün aşağıdaki özelliklerin hangisini göstermesi zorunlu değildir?
- A) Halkın temel tüketim maddesi olması
- B) Uzun süre bozulmadan silolarda saklanabilmesi
- C) Ekim alanlarının tamamının devlet tarafından belirlenmesi ✓
- D) Uluslararası ticarette ihracat değerine sahip olması
Destekleme alımı yapılan buğday, arpa gibi ürünlerin ekim yerini devlet sınırlandırmaz, serbesttir (ekim alanı sınırlaması haşhaş, kenevir gibi güvenlik kaynaklıdır). Destekleme için ürünün depolanabilir olması ve stratejik gıda olması esastır.
21. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) veya ÇAYKUR gibi devlet kurumlarının, çiftçinin ürününün serbest piyasada değerinin altına düşmesini engellemek için önceden ilan ettiği fiyattan ürün satın alması politikasına ne ad verilir?
- A) Destekleme Alımı ✓
- B) Nadas sistemi
- C) Münavebeli üretim
- D) Tarım sigortası (TARSİM)
Devletin tarım üreticisini korumak, piyasada fiyat istikrarı sağlamak ve spekülasyonları önlemek amacıyla yaptığı bu taban fiyatlı ürün toplama işlemine 'destekleme alımı' adı verilir.
22. Yarı kurak iç bölgelerde toprağın nem ve azot dengesini korumak, nadasın yarattığı toprak kaybını engellemek amacıyla tarlaya bir yıl tahıl (buğday-arpa), ertesi yıl ise baklagil (nohut-yeşil mercimek) ekilmesi metoduna ne ad verilir?
- A) Nadas
- B) Nöbetleşe Ekim ✓
- C) Entansif Tarım
- D) Monokültür tarımı
Nöbetleşe ekim (münavebeli ekim), baklagillerin köklerindeki azot bağlayıcı bakteriler sayesinde toprağı doğal yoldan zenginleştiren, toprağın nadasa bırakılarak erozyona maruz kalmasını önleyen çağdaş ve verimli bir yöntemdir.
23. Çay bitkisinin Türkiye sınırları içerisindeki toplam üretiminin neredeyse tamamının tek bir bölgede sıkışmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Geniş düzlüklerin bulunması
- B) Toprak yapısının kireçli olması
- C) Yaz aylarının sıcak ve kurak geçmesi
- D) Her mevsim yağışlı ve nemli iklim şartları ✓
Çay bitkisi fizyolojik olarak kurak döneme dayanamaz. Türkiye'de yıl boyunca kesintisiz nem ve düzenli yağış rejiminin tek adresi Karadeniz kıyı kuşağı olduğundan üretim bu bölgeye has kalmıştır.
24. Tropikal kökenli bir bitki olan muzun, Türkiye'de sadece Akdeniz kıyısındaki dar bir koridorda (Anamur-Alanya arası) yetişebilmesini sağlayan özel coğrafi durum hangisidir?
- A) Geniş delta ovalarının varlığı
- B) Toprağın volkanik tüflü olması
- C) Korunaklı yamaçlarda oluşan mikroklima sahası ✓
- D) Yaz yağışlarının bol olması
Muz, don olaylarına karşı aşırı hassastır. Toroslar'ın rüzgarları kesmesiyle Anamur-Alanya kıyılarında oluşan kış ılıklığı (mikroklima), bu tropikal meyvenin Türkiye'de yetişebildiği yegane sığınağı oluşturur.
25. Karasal iklim şartlarının egemen olduğu, ilkbaharda yeşerip yazın sararan cılız ot topluluklarının (bozkır) küçükbaş hayvancılığı (koyun) teşvik ettiği bölgemiz hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi ✓
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi'nin sade yer şekilleri ve step (bozkır) vejetasyonu, büyükbaş hayvanlar için yetersiz kalırken; ağız yapısı küçük olan koyun gibi küçükbaş hayvanların otlatılması için en ideal sahadır.