Ticaret 2

1. Şehir ve endüstriyel üretim odağı eşleştirmelerinde, hangi seçenekteki alanlar 'yer değiştirdiklerinde' coğrafi hata düzeltilmiş olur?

• A) Bursa-Şeker ve Kayseri-Otomotiv ✓
• B) İzmit-Lastik ve Adana-Pamuklu Dokuma
• C) Samsun-Bakır ve Karabük-Demir Çelik
• D) Eskişehir-Lokomotif ve Ankara-Mobilya

Bursa otomotiv imalatının kalbi iken, şeker fabrikası İç Anadolu entegrasyonuyla Kayseri hattındadır. Kayseri'de dev bir binek araç tesisi bulunmazken, Bursa'da ziraat odaklı şeker üretimi ön planda değildir.

2. Türkiye'nin sanayileşme tarihi incelendiğinde; ilk cam fabrikası, ilk demir-çelik fabrikası ve ilk petrol rafinerisinin kurulduğu şehirler arasında hangisi yer almaz?

• A) İstanbul
• B) Batman
• C) Karabük
• D) Ankara ✓

İlk cam fabrikası İstanbul Paşabahçe/Beykoz'da, ilk ağır metalürji Karabük'te ve ilk yerli petrol rafinerisi Batman'da açılmıştır. Ankara savunma ve makine sanayisinde devleşse de bu spesifik ilk tesislere ev sahipliği yapmamıştır.

3. Liman hizmetleri ve dış ticaret hacmi baz alındığında, Ege Bölgesi'nin en büyük ihracat ve konteyner yük yükleme limanı hangisidir?

• A) Aliağa Limanı
• B) Çandarlı Limanı
• C) Marmaris Yat Limanı
• D) Alsancak Limanı ✓

İzmir'deki Alsancak Limanı, geniş hinterlandı, demiryolu bağlantısı ve köklü ticaret geçmişiyle Ege Bölgesi'nin en büyük asli yük ve konteyner liman kapısıdır.

4. Türkiye fiziki ve askeri coğrafyasında deniz yolu araçları imalatına, büyük tonajlı gemi yapımı ve bakımına (Tersane endüstrisine) yön veren kilit hat hangisidir?

• A) Antalya Körfezi
• B) İzmit ve Tuzla-Pendik hattı ✓
• C) İskenderun Körfezi
• D) Kuşadası sahili

Türkiye'de askeri ve sivil tersane inşa sanayisinin (gemi metalürjisinin) devasa kapasiteli ana üsleri İstanbul Tuzla-Pendik koridoru ile Kocaeli Gölcük askeri deniz limanı hattında toplanmıştır.

5. Artvin Murgul ve Kastamonu Küre'den çıkarılan ham metalik cevherin deniz yoluyla getirilip işlendiği Samsun'daki sanayi tesislerinde hangi maden izabe edilir?

• A) Bor
• B) Krom
• C) Bakır ✓
• D) Demir

Elazığ ve Artvin'de bakır çıkarıldığı için hammaddeye yakın tesisler kurulmuştur. Samsun'da ise bakır çıkmaz ancak liman sayesinde bu illerden gelen bakırın işlenmesi (izabe) için tesis kurulmuştur.

6. Aşağıda verilen imalat sanayi tesislerinin hangisinde, fabrikanın kurulduğu lokasyonda tarımsal hammaddeye erişim kolaylığı (hammaddeye yakınlık) temel etkendir?

• A) Edirne - Bitkisel Yağ Sanayisi ✓
• B) Ereğli - Demir-Çelik Sanayisi
• C) Kütahya - Gübre Sanayisi
• D) Bursa - Otomotiv Sanayisi

Edirne ve çevresi (Trakya) ayçiçeği üretiminde lider tarım sahasıdır. Bu yüzden bitkisel yağ fabrikaları nakliye maliyetini düşürmek adına hammadde kaynağının (tarlanın) kalbine kurulmuştur.

7. Liman kapasitesi ve rıhtım uzunluğu yönüyle Türkiye'nin en büyük transit konteyner aktarma limanlarından biri olan Tekirdağ'daki tesis hangisidir?

• A) Mersin Limanı
• B) Kocaeli Limanı
• C) Filyos Limanı
• D) Asyaport ✓

Tekirdağ'da bulunan Asyaport, derin deniz deşarjı ve devasa rıhtım vinçleri altyapısıyla Türkiye'nin en büyük transit konteyner (aktarma) limanı konumundadır.

8. Demiryolu ulaşım lokomotifleri ve vagon araçları imalatı (TÜRASAŞ) aşağıdaki şehirlerimizin hangisinde bir üretim merkezine sahip değildir?

• A) Eskişehir
• B) Adapazarı
• C) Ankara
• D) Çankırı ✓

Eskişehir, Sivas, Ankara ve Sakarya (Adapazarı) demiryolu sanayisinin lokomotif ve vagon imalatı yapan tarihi üsleridir. Çankırı ise bu sektörel üretim ağında yer almaz.

9. Türkiye genel imalat sanayisinin hammadde ve üretim döngüsünü korumak için dış piyasalardan ithal ettiği en büyük fatura payına sahip emtia grubu hangisidir?

• A) Demir-çelik, kimyasallar ve makineler ✓
• B) Elektronik Cihazlar
• C) Otomotiv bileşenleri
• D) Lüks Tüketim Malları

Türkiye'nin ithalat faturasının çok büyük kısmı, yerli sanayide işlenip katma değerli ürüne dönüştürülecek olan ara malı, metalürjik hammadde, makine aksamı ve endüstriyel kimyasallardır.

10. Türkiye, dış ticaret partnerlerinden Rusya Federasyonu'ndan doğal gaz ve petrol haricinde en çok hangi tarımsal endüstri ürününü ithal etmektedir?

• A) Buğday ve Ayçiçeği ✓
• B) Mısır ve Pirinç
• C) Zeytin ve Zeytinyağı
• D) Fındık ve Çay

Rusya, un ve sıvı yağ sanayimizin çarklarını döndüren bitkisel hammaddelerden buğday ile yağlık ayçiçeği tedarikinde Türkiye'nin en büyük dış ticaret kaynağı durumundadır.

11. Karadeniz iklim şartlarına bağlı olarak üretilen fındıkta, küresel ticaret ağları ve dünya ihracat portföyü düşünüldüğünde Türkiye'nin pazar payı ortalama yüzde kaçtır?

• A) %40-50
• B) %50-60
• C) %20-30
• D) %60-70 ✓

Türkiye, dünya fındık üretim ve arzının yaklaşık %60 ila %70'ini tek başına domine ederek küresel fındık borsasını belirleyen mutlak dünya lideridir.

12. Türkiye'nin Amerika Birleşik Devletleri (ABD) pazarına gerçekleştirdiği dış satımda, döviz girdisi en yüksek olan sanayi ihracat kalemleri hangileridir?

• A) Enerji
• B) Otomotiv, Makine, Halı ve Çelik ✓
• C) Taze Meyve Sebze
• D) Orman emtiaları

ABD pazarına dönük ihracat stratejimizde makine aksamları, makine halıları, binek araç parçaları ve yüksek dayanımlı yapısal çelik ürünleri aslan payını almaktadır.

13. Sarp dağlık morfolojisi, dar vadi tabanları ve ana ulaştırma koridorlarının uzağında kalması nedeniyle endüstriyel yatırımların en zayıf kaldığı yer neresidir?

• A) İzmit Körfezi çevresi
• B) Gediz Grabeni
• C) Çoruh-Kelkit Oluğu ✓
• D) İskenderun Körfezi

Gümüşhane ve Bayburt hattını içeren Çoruh-Kelkit Oluğu, sarp dağlık yapısı ve transit yolların uzağında kalması nedeniyle sanayinin en az geliştiği yerdir.

14. Ağır ticari nakliye tırlarının ve kamyonların yüklendiği uluslararası Ro-Ro deniz lojistiği hattı, en yoğun hangi limanlarımızdan Avrupa kapılarına (Trieste) açılır?

• A) İzmir ve Samsun
• B) İstanbul ve Mersin ✓
• C) İskenderun ve Trabzon
• D) Antalya ve Hopa

Uluslararası Ro-Ro taşımacılığı, İstanbul (Pendik), Kocaeli ve Mersin limanlarından Avrupa'ya (özellikle İtalya-Trieste) yoğun olarak yapılır.

15. Hizmetler sektörü dış ticaret bilançosunda, turizm gelirlerinin hemen ardından ülkeye en çok döviz kazandıran görünmeyen ihracat kolu hangisidir?

• A) Uluslararası Taşımacılık ✓
• B) Sağlık Turizmi
• C) Finansal Hizmetler
• D) Eğitim Hizmetleri

Türkiye'nin Asya ve Avrupa arasındaki köprü konumu, kıtalararası transit tır filoları ve liman elleçleme hizmetleriyle taşımacılık/lojistik sektörünü en büyük hizmet ihracatı kalemi yapar.

16. Türkiye'nin kıtalararası pazar çeşitliliği stratejisi incelendiğinde, coğrafi uzaklık ve lojistik maliyetler nedeniyle ihracat payımızın en düşük kaldığı pazar hangisidir?

• A) Avrupa Birliği ülkeleri
• B) Orta Doğu ülkeleri
• C) Güney Amerika ülkeleri ✓
• D) Kuzey Afrika havzası

İhracatımız yakınlık avantajıyla AB ve Ortadoğu'da zirvededir. Güney Amerika ve Asya-Pasifik ülkeleri ise navlun maliyetleri ve coğrafi uzaklıktan dolayı dış satım payımızın en cılız kaldığı alanlardır.

17. Yüksek teknoloji entegrasyonu, yerli tasarım yazılımları ve İHA/SİHA ihracatıyla son yıllarda dış satım grafiği en radikal biçimde tırmanan sanayi kolu hangisidir?

• A) Beyaz Eşya
• B) Gemi ve Yat İnşa
• C) Otomotiv Yan Sanayi
• D) Savunma ve Havacılık Sanayii ✓

Savunma ve Havacılık Sanayii, özellikle İHA/SİHA teknolojileri sayesinde son yıllarda Türkiye'nin en hızlı büyüyen ihracat sektörlerinden biri olmuştur.

18. Türkiye'nin hem ithal ettiği ara mamulleri barındıran hem de yerli üretimle dış dünyaya satıp 'net dış ticaret fazlası' (ihracatın ithalatı geçmesi) sağladığı sembol endüstri kolları hangileridir?

• A) Petrol ve Doğal gaz
• B) Metal Sanayi
• C) Kağıt ve Orman Ürünleri
• D) Otomotiv ve Tekstil endüstrisi ✓

Fosil yakıtlarda ve selülozda dışa bağımlı açık veren bir yapı söz konusuyken; otomotiv montaj/yan sanayisi ile hazır giyim-konfeksiyon tekstil hatları ülkeye net dış ticaret fazlası kazandırır.

19. 1996 yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği mevzuatı, Avrupa Birliği (AB) ile olan gümrüksüz ticarette hangi stratejik ürün grubunu yasal olarak kapsam dışı bırakmıştır?

• A) Sanayi ürünleri
• B) İşlenmiş tarım ürünleri
• C) Tekstil ve Konfeksiyon ürünleri
• D) Geleneksel tarım ürünleri ✓

Gümrük Birliği sanayi mamullerini ve işlenmiş gıdayı kapsar. Ülke korumacılık politikaları gereği canlı hayvan, et, süt ve tahıl gibi geleneksel birincil tarım ürünleri bu muafiyet anlaşmasının dışındadır.

20. Tüketici nüfusun satın alma paritesine ve pazar hacmine göre yer seçimi yapan mobilya fabrikaları, aşağıdaki illerin hangisinde gelişmiş bir endüstri kolu oluşturamaz?

• A) İstanbul
• B) İzmir
• C) Kayseri
• D) Kütahya ✓

Kayseri, İstanbul, İzmir ve Bursa mobilya imalatında küresel pazar payına sahiptir. Kütahya ise pazar hacminden ziyade, hammadde altyapısıyla seramik ve porselen üretimine odaklanmış bir merkezdir.

21. Türkiye genelinde her ay düzenli olarak net ihracat ve ithalat bilançolarını, dış ticaret endekslerini resmi veri olarak yayınlayan yetkili kamu kurumu hangisidir?

• A) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
• B) TÜİK ve Ticaret Bakanlığı ✓
• C) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
• D) Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu

Dış ticaret istatistikleri, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Ticaret Bakanlığı ile işbirliği içinde idari kayıtlara dayalı olarak aylık periyotlarla kamuoyuna ilan edilir.

22. Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının kuruluş yeri seçiminde hammaddeye değil, enerji kaynağı olan taş kömürüne öncelik verilmesi, bu tesislerin yer seçiminde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğunu gösterir?

• A) Pazara yakınlık
• B) Ulaşım ve liman kolaylığı
• C) Enerji kaynağına yakınlık ✓
• D) Su kaynaklarının bolluğu

Karabük ve Ereğli fabrikaları demir yataklarına yakın değildir. Buraya kurulmalarının yegane sebebi, demiri eritecek yüksek ısıyı sağlayan taş kömürünün sadece Zonguldak havzasından (enerjiye yakınlık) çıkarılmasıdır.

23. Anadolu coğrafyasında bölgeler arası 'iç ticari sirkülasyonun' tüm mevsimlerde son derece dinamik ve canlı olmasını sağlayan temel yapısal gerekçe hangisidir?

• A) Nüfusun her bölgede eşit dağılması
• B) İhracat gelirlerinin yüksek olması
• C) Hammadde ve tarımsal ürünlerin bölgeler arasında farklılık göstermesi ✓
• D) Uluslararası gümrük muafiyetleri

Bölgelerin iklim ve maden yapılarının farklı olması, Akdeniz sebzesini Marmara'ya, Karadeniz çayını İç Anadolu'ya, Ege zeytinini Doğu'ya taşımayı mecburi kılarak iç ticareti canlandırır.

24. Türkiye'nin jeopolitik makro konumu, Ortadoğu ve Hazar basenindeki hangi emtianın küresel ticaretinde ülkeyi stratejik bir transit koridor haline getirmiştir?

• A) LNG
• B) Nükleer Yakıt
• C) Elektrik Enerjisi
• D) Petrol ve Doğal Gaz Boru Hatları ✓

Türkiye; TANAP, BTC, Mavi Akım ve TürkAkım gibi devasa boru hatları altyapısıyla, doğudaki zengin petrol ve doğalgaz kaynaklarını batıdaki Avrupa pazarlarına taşıyan stratejik enerji köprüsüdür.

25. Söküldükten sonra hızla işlenmesi gereken şeker pancarının yetişme alanlarının genişliğine bağlı olarak, Güneydoğu hariç ülke geneline en yaygın dağılan sanayi kolu hangisidir?

• A) Çay fabrikaları
• B) Kağıt fabrikaları
• C) Şeker fabrikaları ✓
• D) Demir-çelik fabrikaları

Şeker pancarı, söküldükten sonra hızla işlenmesi gereken, çabuk bozulan bir tarım ürünüdür. Bu nedenle fabrikalar hammadde alanlarına (İç Anadolu, İç Ege) yani tarım sahalarına paralel yayılmıştır.