Atatürk İlkeleri 4
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yer alan 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' hükmü, aşağıdaki ilkelerden hangisinin hukuki bir ifadesidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yer alan 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' hükmü, aşağıdaki ilkelerden hangisinin hukuki bir ifadesidir?
- A) Laiklik
- B) İnkılapçılık
- C) Cumhuriyetçilik ✓
- D) Devletçilik
Bu madde, Cumhuriyet rejiminin ve milli iradenin temelidir.
2. Cumhuriyetin ilk yıllarında Musiki Muallim Mektebi'nin faaliyete geçirilmesi, hangi alanda yapılan inkılap hareketleri sınıfına girer?
- A) Siyaset
- B) Sanat ve Kültür ✓
- C) Ekonomi
- D) Hukuk
Müzik eğitimi vermek amacıyla açıldığı için Sanat ve Kültür alanındadır.
3. Yeraltı zenginliklerimizi araştırmak üzere kurulan Maden Tetkik Arama (MTA) Enstitüsü'nün faaliyete geçmesi hangi Atatürk ilkesinin bir sonucudur?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Halkçılık
- C) Devletçilik ✓
- D) Laiklik
Devletin yeraltı kaynaklarını ekonomiye kazandırmak için kurum açması Devletçilik ilkesidir.
4. Kendisine "Siz hangi soylu ailendensiniz?" diye soran İngiliz Ataşemiliteri Albay Ros'a, Attila'nın "Ben soylu bir milletin evladıyım!" yanıtını örnek göstererek cevap veren Mustafa Kemal Atatürk, bu tutumuyla hangi ilkesine vurgu yapmıştır?
- A) İnkılapçılık
- B) Devletçilik
- C) Milliyetçilik ✓
- D) Cumhuriyetçilik
Mustafa Kemal Atatürk'ün İngiliz Ataşemiliteri Albay Ros'un "Siz hangi soylu ailendensiniz?" sorusuna "Ben soylu bir milletin evladıyım?" cevabını vermesi O'nun milliyetçilik ilkesi ile ilgilidir.
5. Din ve vakıf işlerinden sorumlu olan Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin lağvedilmesi işlemi, hangi Atatürk ilkesinin hayata geçirilmesiyle ilgilidir?
- A) Devletçilik
- B) Milliyetçilik
- C) Laiklik ✓
- D) Halkçılık
Bu bakanlığın kaldırılarak dinin siyasetten ayrılması Laiklik yolunda atılan önemli bir adımdır.
6. Türkiye'nin planlı sanayileşme hamlesini başlatan I. Beş Yıllık Sanayi Planı, aşağıdaki ilkelerden hangisinin bir uygulaması olarak kabul edilir?
- A) Halkçılık
- B) Devletçilik ✓
- C) Laiklik
- D) Cumhuriyetçilik
Devletin planlı ekonomi uygulayarak fabrikalar kurması Devletçilik ilkesidir.
7. Toplumu ayrıştırmayan, ırkçılığı reddeden ve tamamen birleştirici, bütünleştirici bir niteliğe sahip olan Atatürk ilkesi hangisidir?
- A) Laiklik
- B) İnkılapçılık
- C) Milliyetçilik ✓
- D) Devletçilik
Atatürk Milliyetçiliği, 'Ne mutlu Türküm diyene' anlayışıyla herkesi kucaklar ve birleştirir.
8. Cumhuriyetin ilk yıllarında birden fazla siyasi partinin kurulmasıyla hedeflenen çok partili yaşama geçiş denemeleri, en çok hangi Atatürk ilkesini tam anlamıyla yaşatmak içindir?
- A) Cumhuriyetçilik ✓
- B) Halkçılık
- C) Milliyetçilik
- D) Laiklik
Atatürk Dönemi'nde çok partili hayata geçilmesi için iki kere deneme yapılmasına rağmen, çok partili siyasi yaşama geçilememiştir. Çok partili hayata geçilmek istenmesindeki temel amaç ise; halkın düşüncelerinin Meclise yansımasını sağlamaktır. Bu da cumhuriyetçilik ilkesini gerçekleştirmeye yöneliktir.
9. Ordunun siyasete karışmasını önlemek amacıyla Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti'nin kapatılıp yerine Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması, en temelde hangi ilkenin güçlenmesini sağlamıştır?
- A) Devletçilik
- B) Halkçılık
- C) İnkılapçılık
- D) Cumhuriyetçilik ✓
Ordunun siyasetten ayrılması, demokrasinin (Cumhuriyetçilik) güçlenmesini sağlamıştır.
10. Tek parti dönemi yerine çok partili sisteme geçmek için yapılan girişimler, Atatürk'ün temel ilkelerinden hangisini daha işler ve güçlü hale getirmeyi amaçlamıştır?
- A) Laiklik
- B) Devletçilik
- C) Cumhuriyetçilik ✓
- D) Milliyetçilik
Çok partili hayat, milli iradenin meclise tam yansımasını sağladığı için Cumhuriyetçilik ilkesini güçlendirir.
11. Tüm Atatürk ilkelerinin ulaşmak istediği en temel ve ortak hedef aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- A) Osmanlı kurumlarını korumak
- B) Türkiye'yi çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak ✓
- C) Askeri gücü artırmak
- D) Sadece ekonomiyi geliştirmek
Tüm ilkelerin nihai hedefi Türk milletini muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkarmaktır.
12. Darülfünun'un kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi'nin kurulmasını sağlayan 1933 Üniversite Reformu, hangi Atatürk ilkesinin bir gereğidir?
- A) Halkçılık
- B) Milliyetçilik
- C) İnkılapçılık ✓
- D) Devletçilik
Çağdaş ve bilimsel eğitim kurumlarının oluşturulması İnkılapçılık ilkesidir.
13. Türk milletinin kendine has kültürel değerlerini, dilini ve tarihini koruyup yüceltmesini hedefleyen ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Laiklik
- B) Devletçilik
- C) Cumhuriyetçilik
- D) Milliyetçilik ✓
Kültür, dil ve tarih birliğini korumak Milliyetçilik ilkesinin gereğidir.
14. I. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsünün teşkilatlandırılması II. I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın yürürlüğe konması III. Türkiye İş Bankasının hizmete girmesi Verilen bu gelişmelerden hangisi ya da hangileri ekonomideki devletçilik politikasının uygulamaları arasında yer almaz?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III ✓
- C) I ve II
- D) I ve III
Devletçilik; devletin temel tüketim malzemelerini kendi imkânlarıyla üretmesi veya devletin ticari hayata müdahale etmesidir. Bu doğrultuda özel bir bankanın (İş Bankası) açılması devletçilik politikası ile ilişkili olamaz.
15. Atatürk'ün Milli Mücadele ve inkılaplar dönemini anlattığı dev eseri Nutuk, ilk kez hangi siyasi partinin kurultayında bizzat kendisi tarafından okunmuştur?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) Cumhuriyet Halk Fırkası ✓
- C) Demokrat Parti
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası
Nutuk, 1927 yılında CHP'nin 2. Kurultayı'nda okunmuştur.
16. Resim ve Heykel Müzesi'nin faaliyete geçmesi, cumhuriyet döneminde hangi alanda yapılan çalışmalara örnektir?
- A) Askeri
- B) Hukuk
- C) Güzel Sanatlar ✓
- D) Ekonomi
Resim ve heykel, güzel sanatlar alanına girer.
17. Demokrasiyi benimsemiş bir devlet yapısında aşağıdaki durumlardan hangisinin yaşanması ihtimal dâhilinde değildir?
- A) Basın önündeki engellerin kaldırılması
- B) Siyasi partilerin kurulması
- C) Belirli kişilerin oy kullanması ✓
- D) Seçimlerin yapılması
Demokrasi ile yönetilen ülkelerde siyasi partiler kurulur, seçimler yapılır, basın özgürlüğü genişletilir ve fikri ve vicdanı hür nesiller yetiştirilir. Demokratik ülkelerde oy kullanma yaşına gelmiş kadın-erkek herkes oy kullanır. Sadece belirli kişilerin veya zümrelerin oy kullanıldığı bir devlet demokratik olamaz.
18. 1934 yılında yapılan anayasal düzenleme ile Türk kadınına aşağıdaki haklardan hangisi verilmiştir?
- A) Basın özgürlüğü
- B) Sendika hakkı
- C) Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı ✓
- D) Grev hakkı
1934 yılında kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.
19. I. Siyasi partilerin kurulması II. Seçmen yaşının yükseltilmesi III. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi Verilen bu uygulamalardan hangileri, millî egemenlik anlayışıyla çelişen bir durum yaratır?
- A) I ve II
- B) Yalnız II ✓
- C) I ve III
- D) Yalnız I
Ulus egemenliği; devletin kurum ve kuruluşlarını yönetecek kişilerin halkın oyları sonucu belirlenmesidir. Bunun içinde siyasi partiler kurulur ve halkın oy vermesinin önündeki engeller kaldırılır. (Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi gibi) Seçmen yaşının yükseltilmesi ise (Örneğin 18'den 22'ye yükseltilmesi) oy kullanacak kişi sayısını azaltacağı için halkın istekleri tam olarak sandığa yansıtmaz. Bu da ulus egemenliği ilkesi ile çelişir.
20. İlerleyen yıllarda açılacak olan Köy Enstitüleri'ne altyapı ve temel oluşturan eğitim faaliyeti (kurslar) hangisidir?
- A) Millet Mektepleri
- B) Halkevleri
- C) Köy Eğitmenleri Kursları ✓
- D) Darülfünun
Köy Eğitmenleri Kursları, Köy Enstitüleri'nin öncüsüdür.
21. Türkiye'de uluslararası (Latin) rakamların kullanılmaya başlanmasındaki temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okumayı zorlaştırmak
- B) Geçmişle bağı koparmak
- C) Dini değiştirmek
- D) Ticari işlemlerde kolaylık ve Batı ile uyum sağlamak ✓
Uluslararası rakamların kabulü, ticari işlemlerde Batı ile uyumu sağlamıştır.
22. Atatürk, "Yeni Türkiye Devleti'nde saltanat, milletindir." ifadesini kullanarak temelde hangi siyasi kavramın ehemmiyetini dile getirmiştir?
- A) Millî ekonomi
- B) Misakımillî
- C) Ulusal bağımsızlık
- D) Ulusal egemenlik ✓
Mustafa Kemal Atatürk Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle beraber söylediği bu sözle bundan sonra devleti yönetenlerin sadece milletin karar vereceği kişiler olacağına vurgu yapmıştır. Bu da ulusal (milli) egemenlik kavramı ile ilişkilidir.
23. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomi alanında mecburi olarak devletçilik modeline geçiş yapmasında, 1929 yılında patlak veren hangi küresel olay etkili olmuştur?
- A) İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi
- B) Mihver ve Müttefik bloklarının kurulması
- C) Hitler'in Almanya'da seçimleri kazanması
- D) 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin başlaması ✓
1929 Dünya Ekonomik Krizi (Büyük Buhran / Kara Perşembe), özel teşebbüsün yetersiz kalmasıyla birlikte Türkiye'nin 1930'lardan itibaren Devletçilik modeline zorunlu geçiş yapmasının ana sebebidir. 💡 ÖSYM Püf Noktası (Karıştırılmaması Gereken Tarihler): • 1929 Dünya Ekonomik Krizi: Devletçilik ilkesine geçişi sağladı (I. Beş Yıllık Sanayi Planı: 1934). • 1940 Milli Korunma Kanunu: II. Dünya Savaşı ekonomik şartları nedeniyle çıkarılan olağanüstü kanundur.
24. Atatürk'ün "Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanın emrine uymakta serbesttir..." şeklindeki anlayışının, hukuksal ve idari olarak devletteki en net yansımasına hangi gelişme örnek teşkil eder?
- A) Soyadı Kanunu'nun uygulanması
- B) Laikliğin anayasa girmesi ✓
- C) Medreselerin kapatılması
- D) Kılık - Kıyafet Kanunu'nun çıkarılması
1937 yılında laiklik ilkesinin anayasaya girmesiyle Mustafa Kemal Atatürk'ün bu sözleri, kanuni bir güvenceye dönüşmüştür.
25. Aşağıda Türk kadınına tanınan haklardan hangisi doğrudan _sosyal_ hayatta erkeklerle eşitliği sağlamaya yöneliktir?
- A) Seçme ve Seçilme Hakkı
- B) Medeni Kanun ✓
- C) Belediye Seçimlerine Katılma Hakkı
- D) Muhtar Olma Hakkı
Medeni Kanun, evlenme ve miras gibi konularda sosyal eşitliği sağlamıştır. Diğerleri siyasi haktır.