Genel Tekrar Testi - 14
- Seçmen yaşının düşürülmesi - Çok partili hayat denemeleri - Kadınlara siyasal hakların tanınması Yukarıda verilen gelişmeler Atatürk ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. - Seçmen yaşının düşürülmesi - Çok partili hayat denemeleri - Kadınlara siyasal hakların tanınması Yukarıda verilen gelişmeler Atatürk ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?
- A) Cumhuriyetçilik ✓
- B) Halkçılık
- C) Laiklik
- D) İnkılapçılık
- E) Milliyetçilik
Seçmen yaşının düşürülerek seçmen kitlesinin genişletilmesi, çok partili hayata geçiş çabaları ve kadınların da seçme ve seçilme hakkı elde etmesi doğrudan halk iradesinin yönetime tam ve demokratik olarak yansımasını sağlayan gelişmelerdir. Bu nedenle doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir.
2. Atatürk, kanunların toplumun geleneklerinden yararlanabileceğini ancak çağdaş bilim ve tekniğe de uygun olması gerektiğini belirtmiştir. Bu düşünce, hukuk alanındaki yeniliklerde aşağıdaki ilkelerden hangisinin önemini vurgular?
- A) Milliyetçilik
- B) Halkçılık
- C) Cumhuriyetçilik
- D) Devletçilik
- E) İnkılapçılık ✓
Kanunların ve toplum düzeninin statik kalmayıp, çağın gereksinimlerine, bilimsel ve teknik gelişmelere göre sürekli yenilenmesini, modernleştirilmesini ve çağdaşlaştırılmasını savunan Atatürk ilkesi doğrudan 'İnkılapçılık' (D) ilkesidir.
3. Atatürk, farklı meslek ve toplumsal kesimlerin hak, çıkar ve özgürlük bakımından eşit olduğunu vurgulamıştır. Bu anlatım aşağıdaki ilkelerden hangisinin özelliğiyle ilgilidir?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Laiklik
- C) İnkılapçılık
- D) Devletçilik
- E) Halkçılık ✓
Sözde farklı meslek ve toplumsal kesimlerin hak ve özgürlük bakımından eşit olduğu vurgulanır. Bu, halkçılık ilkesinin temel özelliklerindendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Halkçılık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
4. Türkiye Cumhuriyeti'nde ekonomik alanda devletçilik ilkesinin uygulandığı yargısına; I. kapitülasyonların kaldırılması II. Planlı ekonomiye geçilmesi III. I. Beş Yıllık Sanayi Planının yayımlanması Gelişmelerinden hangileri örnek olarak _gösterilemez_?
- A) Yalnız I ✓
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) I, II ve III
- E) DII ve III
Ekonomide devletçilik ilkesi; devletin doğrudan sanayi yatırımları yapması ve ekonomiyi planlamasıdır. Planlı ekonomiye geçilmesi (II) ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın yayımlanarak fabrikaların devlet eliyle açılması (III) devletçilik ilkesinin en somut örnekleridir. Kapitülasyonların kaldırılması (I) ise ülkedeki yabancı ayrıcalıklarına son verilerek ekonomik bağımsızlığın kazanılmasıdır ve doğrudan Milliyetçilik (ve bağımsızlık) ilkesiyle ilgilidir; devletçiliğin bir örneği olarak gösterilemez. Dolayısıyla örnek gösterilemeyecek olan yalnız I'dir.
5. Misakımilli kararları için, I. Wilson İlkeleri gözetilmiştir. II. Devletlerarası eşitlik ilkesi esas alınmıştır. III. Millî egemenliğe vurgu yapılmıştır. IV. Kurtuluş Savaşı'nın hedeflerini oluşturmuştur. Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) I ve II
- B) I ve III
- C) I ve IV
- D) I, II ve IV ✓
- E) I, II, III ve IV
Misakımilli kararlarında Wilson İlkeleri dikkate alınmış, devletlerarası eşitlik vurgulanmış ve Kurtuluş Savaşı'nın hedefleri belirlenmiştir. Milli egemenlik ise daha çok iç yönetim anlayışıyla ilgilidir.
6. Cumhuriyet Döneminde, I. Kadınların seçimlere katılabilmesi, II. Tevhid-i Tedrisatın ilan edilmesi, III. Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması Gelişmelerinin hangilerinde ülkeye halkçılık anlayışını yerleştirme amacı olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Kadınların seçimlere katılması siyasi alanda kadın-erkek eşitliğini sağladığından (I) ve Tevhid-i Tedrisat ile eğitim imkanlarının herkese eşit ve parasız sunularak eğitimde fırsat eşitliği yaratılmasından (II) dolayı doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilgilidir. Kabotaj Kanunu (III) ise denizlerimizde milli egemenliği ve bağımsızlığı sağladığından doğrudan Milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.
7. Aşağıdaki inkılap hareketlerinden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleştirilmiştir?
- A) Etnografya Müzesinin açılması
- B) Halifeliğin kaldırılması ✓
- C) Türk Dil Kurumunun kurulması
- D) Resim - Heykel Müzesinin açılması
- E) Soyadı Kanunu'nun kabulü
Halifelik 1924'te kaldırılmıştır. Diğer inkılaplar daha sonraki yıllarda gerçekleştiği için en önce yapılan düzenleme budur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Halifeliğin kaldırılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
8. I. Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olması II. Kazım Karabekir başkanlığında kurulması III. Laiklik ilkesini kötüye kullanması Yukarıdakilerden hangileri Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'nin özellikleri arasında yer alır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I, II ve III ✓
- E) Adli ve III
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF); cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisidir (I), Kazım Karabekir başkanlığında kurulmuştur (II) ve programındaki 'Parti, dini düşünce ve inançlara saygılıdir' maddesi nedeniyle zamanla laiklik karşıtı/rejim karşıtı grupların odağı haline gelerek laikliği kötüye kullananların sığınağı olmuş, Şeyh Sait İsyanı ile ilişkili bulunarak kapatılmıştır (III). Bu nedenle her üç bilgi de doğrudur.
9. Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü ile I. yabancı okullar, II. medreseler, III. azınlık okulları Kurumlarından hangileri Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır. Yabancı okullar (I) ve azınlık okulları (III) MEB'e bağlanarak faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Medreseler (II) ise kanun kapsamında bakanlığa bağlanmış ancak kısa bir süre sonra Milli Eğitim Bakanı Vasıf Çınar'ın genelgesiyle tamamen kapatılmıştır. Soru bankasının cevap anahtarına göre doğru cevap D seçeneğidir.
10. Aşağıdakilerden hangisi 3 Mart 1924 tarihinde yapılan inkılaplardan biri _değildir_?
- A) Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
- B) Halifeliğin kaldırılması
- C) Erkan-ı Harbiye Nezaretinin kaldırılması
- D) Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması
- E) Medreselerin kapatılması ✓
3 Mart 1924 tarihinde Halifelik kaldırılmış (C), Tevhid-i Tedrisat kabul edilmiş (A), Şer'iyye ve Evkaf Vekaleti (B) ile Erkan-ı Harbiye Vekaleti (E) kaldırılmıştır. Ancak medreselerin resmen kapatılması 3 Mart 1924 günü değil, Tevhid-i Tedrisat kanununun uygulanması kapsamında Maarif Vekili Vasıf Çınar'ın genelgesi ile kısa bir süre sonra 11 Mart 1924 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla doğrudan 3 Mart 1924 tarihli kanunlar arasında medreselerin kapatılması yer almaz (Tevhid-i Tedrisat ile tüm okullar MEB'e bağlanmış, medreseler bundan birkaç gün sonra fiilen kapatılmıştır).
11. Türkiye Cumhuriyeti'nde, I. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi, II. Türk Tarih Kurumu'nun kurulması, III. medreselerin kapatılması Yeniliklerinden hangilerinin ülkedeki kültür değişmesini kolaylaştırdığı savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Tevhid-i Tedrisat ile eğitimin birleştirilmesi (I), medreselerin kapatılarak çağdaş eğitime geçilmesi (III) ve Türk Tarih Kurumu'nun kurularak ulusal tarih bilincinin oluşturulması (II) toplumdaki geleneksel yapıdan çağdaş, modern ve ulusal kültür yapısına geçişi (kültür değişmesini) büyük oranda kolaylaştırmış ve desteklemiştir.
12. Aşağıdakilerden hangisinin laik devlet ve toplum düzeninin sağlanması ile ilgili olduğu _söylenemez_?
- A) Türk Medeni Kanununun kabulü
- B) Halifeliğin kaldırılması
- C) Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
- D) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
- E) Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması ✓
Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması (Erkan-ı Harbiye Vekaleti'nin kaldırılmasıyla), ordunun siyasetten ayrılmasını sağlayarak demokratik devlet düzenini pekiştiren doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesi kapsamındaki bir çalışmadır; din ve devlet işlerinin ayrılmasını öngören laikleşme süreciyle doğrudan bir ilişkisi yoktur. Diğer taraftan Halifeliğin kaldırılması (C), Tevhid-i Tedrisat (D), Tekke ve Zaviyelerin kapatılması (B) ve Medeni Kanun (E) laikleşme sürecinin en temel sütunlarıdır.
13. Atatürk, Türk milletine bağımsızlık karakteri kazandıran ve boyun eğmeyi kabul etmeyen anlayışını vurgulayan sözler söylemiştir. Bu yaklaşım aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Laiklik
- B) Cumhuriyetçilik
- C) İnkılapçılık
- D) Halkçılık
- E) Milliyetçilik ✓
Atatürk'ün Türk milletinin asla esaret altına girip başka devletlere 'uşak' olmayacağını, bağımsız karakterini ve vatan sevgisini öven bu sözü doğrudan Milliyetçilik (ve tam bağımsızlık) ilkesiyle ilişkilidir.
14. I. Özel sektörün güç yetiremediği büyük yatırımların devlet eliyle gerçekleştirilmesi II. Devlet işletmelerinin zamanla özel sektöre devredilmesi III. Özel sektöre sınırlamalar getirilmesi Yukarıdakilerden hangilerinin Atatürk'ün devletçilik ilkesi ile bağdaştığı savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II ✓
- E) I, II ve III
Atatürk'ün Devletçilik ilkesi, özel sektörü yok sayan katı bir sosyalizm değildir. Temel ilke; özel sektörün yetersiz kaldığı büyük altyapı ve sanayi yatırımlarını devletin üstlenmesi (I) ve bu yatırımların zamanla/gelişen özel sektöre devredilebilmesini (karma ekonomi modelini) (II) öngörür. Özel sektöre yasaklama veya yapay engeller/sınırlamalar getirmeyi amaçlamaz (III. öncül bağdaşmaz).
15. Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarken gerçekleştirmek istediği hedefler arasında; I. Mondros Mütarekesi'nin uygulanmasını önlemek II. Ulusal birliği sağlamak III. Halka inkılapları benimsetmek Hangilerinin yer aldığı söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışındaki ve milli mücadeleyi başlatmasındaki temel hedefleri; ülkeyi işgallere açık hale getiren Mondros Mütarekesi'nin haksız ve yıkıcı uygulamalarını önlemek/bağımsızlığı kazanmak (I) ve bölgesel direnişleri tek çatı altında birleştirerek ulusal birliği sağlamaktır (II). Ancak henüz kurtuluş mücadelesinin en başında olduğu bu dönemde 'halka inkılapları (devrimleri) benimsetmek' (III) gibi bir öncelik veya hedef söz konusu değildir; zira öncelikli amaç devletin bağımsızlığını kurtarmaktır, rejim ve modernleşme adımları bağımsızlık kazanıldıktan sonra gündeme gelecektir. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.
16. 1925 - 1930 yılları arasında TBMM'de yalnız Cumhuriyet Halk Fırkasının milletvekilleri vardı. Bu durum, Türkiye'de; I. inkılapların yapılmasını, II. hükümetin denetlenmesini, III. kabinenin kurulmasını Hangilerini güçleştirmiştir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) II ve III
Mecliste tek bir partinin bulunması, alternatif politikaların tartışılmasını ve hükümet icraatlarının meclis içinde demokratik bir muhalefet kanadıyla 'denetlenmesini' (II) zorlaştırmmış ve güçleştirmiştir. Tek parti yönetimi kabinenin kurulmasını (III) veya inkılapların meclisten hızla geçmesini (I) zorlaştırmamış, aksine kolaylaştırmıştır.
17. Aşağıdakilerden hangisi, "Egemenlik, kayıtsız şartız milletindir." ilkesinin benimsenmesinin zorunlu sonucudur?
- A) Halkçılık
- B) Cumhuriyetçilik ✓
- C) Laiklik
- D) Devletçilik
- E) Milliyetçilik
Egemenliğin şahıslara veya zümrelere değil, doğrudan doğruya millete ait olması esası (milli egemenlik), yönetim biçimi olarak cumhuriyetin kurulmasını ve sürdürülmesini gerektirir. Bu nedenle 'Cumhuriyetçilik' (E) ilkesi bu anlayışın zorunlu sonucudur.
18. I. Usta-çırak ilişkilerinin ilkelerini belirler. II. Üretimde kaliteyi kontrol eder. III. Mesleki eğitim veren okullar açar. Yukarıdakilerden hangilerinin Türk İslam devletlerinde Loncaların görevleri arasında olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II ✓
- E) I, II ve III
Loncalar usta-çırak ilişkilerini düzenler ve üretimde kalite denetimi yapar; okul açma görevi temel görevleri arasında değildir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
19. Aşağıdaki laiklik ile ilgili aşamalardan hangisi diğerlerinden sonra gerçekleştirilmiştir?
- A) Medreselerin kapatılması
- B) Medeni Kanun'un kabulü
- C) Laiklik ilkesinin anayasaya alınması ✓
- D) Halifeliğin kaldırılması
- E) Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması
Laiklik ilkesinin anayasaya alınması 1937'de gerçekleşmiştir. Diğer laiklik adımları 1920'li yıllarda yapılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Laiklik ilkesinin anayasaya alınması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
20. 3 Mart 1924'te Halifeliğin kaldırılması ile birlikte Tevhid-i Tedrisat Yasası da yürürlüğe girmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu yasa ile amaçlanan gelişmelerden birisi _değildir_?
- A) Çağdaş eğitim anlayışının uygulanması
- B) Laik eğitim anlayışının yerleştirilmesi
- C) Karma eğitim sisteminin uygulanması
- D) Okullarda milli bir eğitimin verilmesi
- E) Azınlık okullarının kapatılması ✓
Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu ile ülkedeki tüm eğitim kurumları Maarif Vekaleti'ne (Milli Eğitim Bakanlığı'na) bağlanmıştır. Bu yasa ile eğitimde laikleşme (C), çağdaşlaşma (E), milli bir eğitim müfredatının uygulanması (A) ve kız-erkek öğrencilerin bir arada okuduğu karma eğitime zemin hazırlanması (D) amaçlanmıştır. Ancak bu yasa azınlık okullarının kapatılmasını (B) değil, bu okulların da Milli Eğitim Bakanlığı denetimine girerek Türk öğretmenler tarafından Türkçe kültür derslerinin okutulmasını ve devlet denetimine tabi tutulmasını öngörmüştür. Dolayısıyla azınlık okullarının tamamen kapatılması bu yasanın amaçlarından biri değildir.
21. Aşağıdakilerden hangisi Harf Devrimi'ni tamamlayan bir gelişmedir?
- A) Köy Enstitülerimin kurulması
- B) Millet Mekteplerinin açılması ✓
- C) Halkevlerinin açılması
- D) Tevhid-i Tedrisat Kanunumun çıkarılması
- E) Üniversite Reformunun yapılması
Harf Devrimi sonrasında yeni harflerin halka öğretilmesi için Millet Mektepleri açılmıştır. Bu kurumlar devrimi tamamlayan uygulamalardandır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Millet Mekteplerinin açılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
22. Aşağıdakilerden hangisi, laiklik ilkesinin özellikleri arasında _gösterilemez_?
- A) Dinler karşısında devletin eşit davranmasını savunur
- B) Din ve vicdan özgürlüğünü savunur
- C) Belli bir mezhebe ayrıcalık tanınmasını savunur ✓
- D) Dinin siyasetin dışında tutulmasını savunur
- E) Akıl ve bilimin rehberliğini kabul eder
Laiklik belli bir mezhep ya da inanca ayrıcalık tanımaz; devletin dinler karşısında tarafsız olmasını ve din-vicdan özgürlüğünü savunur. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Belli bir mezhebe ayrıcalık tanınmasını savunur" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
23. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkasının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Laiklik ilkesine karşı olmaları
- B) Ekonomide liberalizmi savunmaları ✓
- C) Saltanat ve hilafete bağlı olmaları
- D) Mustafa Kemal'e karşı olmaları
- E) Şeyh Sait İsyanını desteklemeleri
Her iki parti de ekonomik alanda liberal görüşlere yer vermiştir. Bu özellik, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ortak yanıdır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ekonomide liberalizmi savunmaları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
24. Ümmet anlayışından ulus anlayışına geçilmesinde, I. Hilafetin kaldırılması, II. Medeni Kanun'un kabul edilmesi, III. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi Gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Hilafetin kaldırılması, Medeni Kanun'un kabulü ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu ümmet temelli anlayıştan milli ve laik toplum yapısına geçişi desteklemiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
25. Lozan Barış Antlaşması'nda "Türkiye'deki bütün azınlıklar Türk vatandaşıdır." kararı alınmıştır. Bu karar aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgilidir?
- A) Milliyetçilik ✓
- B) Laiklik
- C) Cumhuriyetçilik
- D) İnkılap
- E) Devletçilik
Azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilmesi, vatandaşlık temelinde millet anlayışını güçlendiren milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Milliyetçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.