Genel Tekrar Testi - 166
Orta Asya'da yoğun bir şekilde görülen hangi sanat dalları İslamiyet'in etkisiyle önemini kaybetmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Orta Asya'da yoğun bir şekilde görülen hangi sanat dalları İslamiyet'in etkisiyle önemini kaybetmiştir?
- A) Hat ve tezhip
- B) Müzik ve dans
- C) Mimari ve çini
- D) Resim ve heykelcilik ✓
İslamiyet öncesi Orta Asya'da resim ve heykelcilik sanatları gelişmişti. Ancak İslamiyet'in yasakladığı canlı varlıkların tasvir edilmesi nedeniyle bu sanat dalları önemini kaybetmiştir. Bunun yerine hat sanatı, tezhip, minyatür, çini ve mimari gibi sanat dalları gelişmiştir. İslam sanatı, soyut ve geometrik desenlere yönelmiştir.
2. Türk-İslam devletlerinde medreselerin gelirleri hangi kurumca karşılanmıştır?
- A) Vakıflar ✓
- B) Hazine
- C) Ticaret Gelirleri
- D) İkta Gelirleri
Türk-İslam devletlerinde medreselerin gelirleri, vakıflar tarafından karşılanmıştır. Vakıf, bir malın veya mülkün gelirlerinin hayır işlerine (eğitim, sağlık, sosyal yardım vb.) ayrılmasıdır. Vakıf sistemi, eğitimin ücretsiz olmasını, öğrencilere burs verilmesini ve medreselerin sürekli işlemesini sağlamıştır. Vakıf sistemi, Osmanlı Devleti'nde de devam etmiştir.
3. İlk Türk-İslam devletlerinde şehirlerin sosyo-ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için inşa edilen, bünyesinde cami, hamam, bedesten, türbe, imarethane gibi yapıların bulunduğu toplu yapılara ne denir?
- A) Külliye ✓
- B) Medrese
- C) Darüşşifa
- D) Kervansaray
Külliye, İslam dünyasında bir cami etrafında toplanmış, şehrin sosyal, ekonomik ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayan yapılar topluluğudur. Külliye içinde cami, medrese, hamam, bedesten (çarşı), türbe, imarethane (aşevi), kütüphane, hastane gibi yapılar bulunur. Külliye sistemi, şehir hayatının düzenlenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı Devleti'nde de külliye sistemi geliştirilmiştir.
4. İlk Türk-İslam devletlerinde külliye içinde bulunan yapılardan hangileri ücretlidir?
- A) Cami, Medrese
- B) Hamam, Bedesten ✓
- C) İmarethane, Darüşşifa
- D) Türbe, Kütüphane
Külliye içindeki yapılardan hamam ve bedesten (çarşı) ücretlidir. Hamam, temizlik ve sosyal bir mekandır ve giriş ücreti alınır. Bedesten ise değerli malların satıldığı kapalı çarşıdır ve ticari bir işlev görür. Diğer yapılar (cami, medrese, imarethane, hastane vb.) genellikle ücretsizdir ve vakıf gelirleriyle işletilir.
5. Anadolu'da Ahiliğin kurucusu kimdir?
- A) Ahi Evran ✓
- B) Mevlana
- C) Hacı Bektaş Veli
- D) Yunus Emre
Ahi Evran, Anadolu'da Ahilik Teşkilatı'nın kurucusu ve yaygınlaştırıcısıdır. 13. yüzyılda Kırşehir'de yaşamış ve Ahilik sistemini geliştirmiştir. Ahi Evran, esnaf ve zanaatkarları örgütlemiş, mesleki eğitim vermiş ve sosyal yardımlaşmayı sağlamıştır. Ahilik, Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda da önemli rol oynamıştır.
6. Anadolu'da kurulan ikinci beylikler döneminde hem bilim hem de edebiyat dili nedir?
- A) Farsça
- B) Arapça
- C) Yunanca
- D) Türkçe ✓
Anadolu'da kurulan ikinci beylikler döneminde (13-14. yüzyıllar) hem bilim hem de edebiyat dili Türkçe olmuştur. Bu dönemde Türkçe, Arapça ve Farsçanın yanında önemli bir dil haline gelmiştir. Türkçe eserler yazılmış, Türk kültürü gelişmiştir. Bu durum, Türk milliyetçiliğinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır.
7. Mesnevi, Fihi Mafih, Divan-ı Kebir ve Mektubat eserleri kime aittir?
- A) Mevlana'ya ✓
- B) Ahi Evran'a
- C) Hacı Bektaş Veli'ye
- D) Yunus Emre'ye
Mesnevi, Fihi Mafih, Divan-ı Kebir ve Mektubat, 13. yüzyılda Konya'da yaşamış büyük İslam alimi ve mutasavvıf Mevlana Celaleddin Rumi'ye aittir. Mevlana, tasavvuf edebiyatının en önemli temsilcilerinden biridir. Mesnevi, dünya edebiyatının en büyük eserlerinden biridir. Mevlana'nın felsefesi, hoşgörü, sevgi ve barış üzerine kuruludur.
8. Maraş ve Elbistan bölgesinde kurulan ve Turnadağ Savaşı ile Osmanlı'ya bağlanan beylik hangisidir?
- A) Eretna Devleti
- B) Kadı Burhaneddin Devleti
- C) Dulkadiroğulları ✓
- D) Ramazanoğulları
Dulkadiroğulları, Maraş ve Elbistan bölgesinde kurulmuş bir Türk beyliğidir. 1337 yılında kurulmuş ve 1515 yılında Yavuz Sultan Selim'in Turnadağ Savaşı'nda yenilmesiyle Osmanlı Devleti'ne bağlanmıştır. Dulkadiroğulları, Anadolu'nun doğusunda önemli bir güç olmuştur.
9. Balıkesir ve Çanakkale bölgesinde kurulan, denizcilikle uğraşan beylik hangisidir?
- A) Aydınoğulları
- B) Karesioğulları ✓
- C) Saruhanoğulları
- D) Menteşeoğulları
Karesioğulları, Balıkesir ve Çanakkale bölgesinde kurulmuş, denizcilikle uğraşan bir Türk beyliğidir. 1297 yılında kurulmuş ve 1360 yılında Osmanlı Devleti tarafından ilhak edilmiştir. Karesioğulları, Osmanlı Devleti'nin ilk fethettiği beyliktir. Bu beyliğin donanması ve denizcileri, Osmanlı donanmasının temelini oluşturmuştur.
10. Kösedağ Savaşı'ndan sonra Söğüt ve Domaniç civarlarında kurulan, Anadolu'da Türk birliğini sağlayan, üç kıtaya hükmeden beylik hangisidir?
- A) Osmanoğulları ✓
- B) Germiyanoğulları
- C) Karamanoğulları
- D) Aydınoğulları
Osmanoğulları (Osmanlı Devleti), Kösedağ Savaşı'ndan sonra Söğüt ve Domaniç civarlarında kurulmuştur. Osman Bey tarafından 1299 yılında kurulmuştur. Osmanlı Devleti, Anadolu'da Türk birliğini sağlamış, üç kıtaya (Avrupa, Asya, Afrika) hükmetmiş ve 600 yıldan fazla varlığını sürdürmüştür. Osmanlı Devleti, dünya tarihinin en büyük imparatorluklarından biridir.
11. Osmanlı Devleti kim tarafından kurulmuştur?
- A) Ertuğrul Gazi
- B) I. Murat
- C) Osman Gazi ✓
- D) Orhan Gazi
Osmanlı Devleti, Osman Gazi (Osman Bey) tarafından 1299 yılında Söğüt ve Domaniç civarlarında kurulmuştur. Osman Gazi, Oğuzların Kayı boyuna mensuptur. Osmanlı Devleti, küçük bir beylikten başlayarak büyük bir imparatorluğa dönüşmüştür. Osman Gazi, devletin temellerini atmış ve fetih politikasını başlatmıştır.
12. Cem Sultan Olayı Osmanlı Devleti'nin bir iç sorunuyken hangi gelişme üzerine bir dış sorun haline gelmiştir?
- A) Cem Sultan'ın Anadolu beyliklerine sığınmasıyla
- B) Cem Sultan'ın Memlük Devleti'ne sığınmasıyla
- C) Cem Sultan'ın Safevi Devleti'ne sığınmasıyla
- D) Cem Sultan'ın Rodos şövalyeleri ve Avrupa'ya sığınmasıyla ✓
Cem Sultan Olayı, II. Bayezid ile kardeşi Cem Sultan arasındaki taht mücadelesidir. Cem Sultan, yenilince önce Rodos şövalyelerine, sonra Avrupa'ya sığınmıştır. Bu durum, olayı bir dış sorun haline getirmiştir. Avrupa devletleri, Cem Sultan'ı Osmanlı'ya karşı kullanmaya çalışmıştır. Cem Sultan, 1495 yılında İtalya'da ölmüştür.
13. Anadolu'da çıkan Şahkulu isyanı'nın Osmanlı Devleti tarafından güçlükle bastırılması neyin göstergesidir?
- A) Osmanlı ordusunun zayıfladığının
- B) Safevilerin, Anadolu'da etkinliklerinin arttığının ✓
- C) Anadolu beyliklerinin güçlendiğinin
- D) İç karışıklıkların arttığının
Şahkulu İsyanı, 1511 yılında Anadolu'da çıkmıştır. İsyan, Safevi Devleti'nin kışkırtmasıyla çıkmıştır. Osmanlı Devleti, isyanı güçlükle bastırmıştır. Bu durum, Safevilerin Anadolu'daki etkisinin arttığını gösterir. İsyan, Yavuz Sultan Selim'in Safevi seferine zemin hazırlamıştır.
14. Dulkadiroğulları Beyliği'nin himaye altına alınmasının en önemli sonucu nedir?
- A) Anadolu'da siyasi birlik sağlanmıştır
- B) Doğu sınırları güvenli hale gelmiştir
- C) Osmanlı ve Memlûk Devletleri komşu olmuş ve ilişkiler savaşa dönüşmüştür ✓
- D) Ticaret yolları kontrol altına alınmıştır
Dulkadiroğulları Beyliği, 1515 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından ortadan kaldırılmıştır. Bu fetih, Osmanlı ve Memlûk Devletleri'ni komşu yapmıştır. İki devlet arasındaki ilişkiler, savaşa dönüşmüştür. 1516-1517 yıllarında Mercidabık ve Ridaniye Savaşları yapılmıştır. Bu savaşlar sonucunda Memlûk Devleti yıkılmıştır.
15. Mısır Seferi ile elde edilen Baharat Yolu'ndan beklenen gelirin elde edilememesinin nedenleri nedir?
- A) Memlüklerin ticaret yollarını kapatması
- B) Osmanlı'nın ticaret politikalarının yetersizliği
- C) Avrupa devletlerinin ticaret ambargosu
- D) Coğrafi Keşifler sonrası yeni ticaret yollarının bulunması ile ticaretin okyanusa kayması ✓
Mısır Seferi ile Baharat Yolu, Osmanlı kontrolüne geçmiştir. Ancak beklenen gelir elde edilememiştir. Coğrafi Keşifler (15-16. yüzyıllar) sonrası yeni ticaret yolları bulunmuştur. Ümit Burnu yolu keşfedilmiş, ticaret okyanusa kaymıştır. Bu durum, Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiştir.
16. Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa üstünlüğünü ele geçirdiği savaş hangisidir?
- A) Niğbolu Savaşı
- B) Belgrad'ın Fethi
- C) Viyana Kuşatması
- D) Mohaç Meydan Savaşı ✓
Mohaç Meydan Savaşı (1526), Osmanlı Devleti'nin Macaristan'ı fethettiği savaştır. Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Macar ordusunu 2 saatte yenmiştir. Bu zafer, Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki üstünlüğünü pekiştirmiştir. Macaristan, Osmanlı egemenliğine girmiştir. Savaş, Osmanlı tarihinin en hızlı kazanılan zaferlerinden biridir.
17. Fransa'ya verilen kapitülasyonların iki hükümdar dönemiyle sınırlı tutulmasının nedeni nedir?
- A) Diğer Avrupa devletlerinin tepkisini önlemek
- B) Osmanlı Devleti'nin gelecekte ticari zararlar görmesini engellemek ✓
- C) Fransa'nın Osmanlı topraklarında yayılmasını engellemek
- D) Fransa'nın güçlenmesini engellemek
Fransa'ya verilen kapitülasyonlar (1535), iki hükümdar dönemiyle sınırlı tutulmuştur. Bu sınırlama, Osmanlı Devleti'nin gelecekte ticari zararlar görmesini engellemek içindir. Ancak daha sonra kapitülasyonlar sürekli hale getirilmiştir. Bu durum, Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin çöküş nedenlerinden biri olmuştur.
18. Kuzey Afrika'daki ve Batı Akdeniz'deki Türk üstünlüğünü kesinleştiren zafer hangisidir?
- A) İnebahtı Deniz Savaşı
- B) Lepanto Deniz Savaşı
- C) Preveze Deniz Savaşı
- D) Cerbe Deniz Savaşı ✓
Cerbe Deniz Savaşı (1560), Osmanlı donanmasının İspanyol donanmasını yendiği savaştır. Savaş, Kuzey Afrika açıklarında yapılmıştır. Bu zafer, Kuzey Afrika ve Batı Akdeniz'deki Türk üstünlüğünü kesinleştirmiştir. Osmanlı donanması, Akdeniz'in tamamında hakimiyet kurmuştur. Savaş, Piyale Paşa komutasında kazanılmıştır.
19. Osmanlı Devleti'nde II. Selim ve III. Murat'ın hükümdar olduğu dönemin Sokullu Mehmet Paşa dönemi olarak adlandırılmasının nedeni nedir?
- A) Sokullu'nun padişahları seçmesi
- B) Sokullu'nun padişahları eğitmesi
- C) Sokullu'nun padişahları tahttan indirmesi
- D) İki hükümdarın da devlet yönetimini Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'ya bırakması ✓
II. Selim ve III. Murat dönemlerinde devlet yönetimi, Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'nın elindeydi. Her iki padişah da devlet işlerini Sokullu'ya bırakmıştır. Sokullu Mehmet Paşa, bu dönemde devleti başarıyla yönetmiştir. Bu nedenle dönem, 'Sokullu Mehmet Paşa Dönemi' olarak anılmıştır. Sokullu'nun ölümünden sonra devlet, gerileme sürecine girmiştir.
20. Sokullu Mehmet Paşa Döneminde İngiltere'ye kapitülasyonlar verilmesinin amacı nedir?
- A) İngiltere'nin desteğini almak
- B) Akdeniz ticaretini canlandırmak ✓
- C) İngiltere'yi Osmanlı'ya bağlamak
- D) Fransa'ya karşı denge sağlamak
Sokullu Mehmet Paşa döneminde İngiltere'ye kapitülasyonlar verilmiştir (1580). Bu kapitülasyonların amacı, Akdeniz ticaretini canlandırmaktır. İngiltere, o dönemde güçlü bir denizci devletti. Ancak bu kapitülasyonlar, daha sonra Osmanlı ekonomisine zarar vermiştir. İngiltere, Osmanlı pazarında önemli bir güç haline gelmiştir.
21. Tarihsel süreçte Don - Volga Projesi'ni hayata geçiren devlet hangisidir?
- A) Almanya (20. yüzyıl)
- B) Rusya (1952) ✓
- C) Sovyetler Birliği (1930)
- D) Osmanlı Devleti (19. yüzyıl)
Don-Volga Kanalı Projesi, Osmanlı Devleti tarafından planlanmış ancak gerçekleştirilememiştir. Proje, 1952 yılında Sovyetler Birliği (Rusya) tarafından hayata geçirilmiştir. Kanal, Volga-Don Kanalı olarak bilinir. Kanal, Karadeniz'i Hazar Denizi'ne bağlamıştır. Bu proje, Rusya'nın denizcilik stratejisinde önemli bir rol oynamıştır.
22. Osmanlı tarihinde ordunun başında sefere çıkan son padişah kimdir?
- A) I. Ahmet
- B) III. Murat
- C) III. Mehmet
- D) II. Mustafa ✓
II. Mustafa, Osmanlı tarihinde ordunun başında sefere çıkan son padişahtır. II. Mustafa, 1695-1703 yılları arasında tahtta kalmıştır. Avusturya seferlerine bizzat katılmıştır. Ancak başarısız olunca tahttan indirilmiştir. Onun döneminden sonra padişahlar, seferlere çıkmamıştır.
23. Osmanlı Devleti'nde padişahın erkek çocuklarına ne ad verilmiştir?
- A) Bey
- B) Melik
- C) Şehzade-Çelebi ✓
- D) Paşa
Osmanlı Devleti'nde padişahın erkek çocuklarına 'şehzade' veya 'çelebi' adı verilmiştir. Şehzadeler, tahtın varisleridir. Eğitimleri için özel hocalar (lala) görevlendirilirdi. Sancak sisteminde sancaklara gönderilirlerdi. Tahta geçiş, veraset sistemine göre belirlenirdi.
24. Osmanlı'da şehzadelere eğitim veren eğitmenlere ne ad verilmiştir?
- A) Hoca
- B) Kadı
- C) Müderris
- D) Lala ✓
Lala, Osmanlı Devleti'nde şehzadelere eğitim veren özel hocalardır. Lalalar, şehzadelerin hem eğitiminden hem de terbiyesinden sorumludur. Sancak sisteminde şehzadelerle birlikte sancaklara giderlerdi. Lalalar, genellikle tecrübeli devlet adamları arasından seçilirdi. Bu sistem, gelecekteki padişahların yetiştirilmesinde önemli rol oynamıştır.
25. Şehzadelerin, "lala" adlı eğitmenler tarafından sancaklara gönderilerek idari ve askeri alanda eğitim almalarına ne denmiştir?
- A) Şehzade Sistemi
- B) Lala Sistemi
- C) Sancak Sistemi ✓
- D) Eğitim Sistemi
Sancak Sistemi, Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin eğitimi için uygulanan bir sistemdir. Şehzadeler, lalalar eşliğinde sancaklara gönderilirdi. Bu sistemde şehzadeler, idari ve askeri alanda tecrübe kazanırdı. Sancak sistemi, gelecekteki padişahların yetiştirilmesinde önemli rol oynamıştır. Ancak bu sistem, zamanla kaldırılmış ve şehzadeler sarayda tutulmuştur.